장음표시 사용
141쪽
ti etiam quisquis omittere occasionem voluerit , quando tempus & opportunitas suaserint arripiendam. Vtrobique enim eadem est culpa, facere aliquid citra temporis proprij commoditatem, vel idipsum negligere,quado datur occasio. Quod Apostolus Timotheum monet importune quoque peccatores subinde arguendos,instandumque; nostro potius proposito consentit quam aduerietur : nam quod importunum videtur admonito,illud monenti reique ipsi censet Ap stolus opportunum : sicque vexatio dat intesiectum men patienti numquam Opportuna iudicatur.
Tempori fugacitati incunctanter immittindum temporis itaque fugacitate, eiusque ob id diligenti ra
tione, maxime quantum illud occasionem inopportunitate attingit, eique indivise connexum est,nunc paucis agamus ι & tum ad occasionis remoram animum manumque apis
plicabimus. Occurrit in primis Ecclesiastici sentencia,quae scopo nostrosustragatur. Non defraudem a die bono, or particula bona diei non te praetereat. inali dicat, attende, ne te quidquam impediat, quo mimis diem bonum bene impendas: quia tali pacto fiaudaretis illo tempore ad bonum tam accommodo. Immo tanta animi contentione singula momenta talis diei temporisque obserua, ut ne pumstuna quidem tibi pereat, sine
fructu praeterlabendo. Vt ille suo modo dicebat, Nucta dies abeat, nis linea ducta supersis: n decet ignauum praeterinst diem. propter valde pathetice quin sic torpentem exstimulat:
Tempus it, Ii quid' in 'fors cras te abdet tumulo mors. Hoc est , quod Dominus ipse admonebat, & exemplo mouebat Diuitiaco by Corale
142쪽
ARREPTM NEGLECΤΑ. I 23uebat ad opus. Operamini dum dies est , venit nox, quando nemo poses operari. Item, L mbulate dum lucem habetis, ut non Ioan. 11. vos tenebrae comprehendant. Sicut enim sator, metar, viator,
operarius, miles,mercator,& quisquis aliquid operis prς manibus habet, diei, luminis, sique res aliud potaret, temporis opportuni exactam habere debet rationem, ita se semper ad alacritatem, vigilantiam, S promtitudinem debet excitare ;maxime cauendo ab oscitantia, torpore, incuria, & tarditate in agendo ; quae, ut occasioni datae,ita felici quoque successui sunt inimicis lima. Vnde illud Lucani Periculum est in mora. Simon dormis 8 Surgite, eamuN. quequo piger dormies ' Hora eis iam nos desomno surgere. uia Mora in
tu hic tota die otiosi illud Sunamitidis ad puerum 1ucentem asinam, cui ipsa moerens insidebat: Cmina, propera. ne odiosa.
Item, Vigilate: 'riliter agite. Estote prudentes sicatserpentes. Et similia infinita: quibus ad agendum quod agimus exsti
Hinc frustratae ingressu caelesti virgines illae imprudentes, quia falsae fuerunt nimia sua securitate:&quae paratae erant, intrauerunt cum Christo sponso ad nuptias aeternas. Sic econtra nisi festinasset Abraliam, & nisi accelerasset Sa- Goss. 1 g. ra VXOretus,non poterat optatum hospitalitatis officium Angelis praestitisse,quos non nisi maximis precibus tantisper fue
Ita quoque nisi festinasset Rachel, in tanta saeuientis patris Gems 3 r. acceleratione, nequiuisset tempori occultare idola paterna argentea, quae si igiens merito & prudenter abstulerat. Nisi testinasset David, quali tempore & occasione Vrgen- r.Res II.tibus,dum gigas ille terribilis surrexistit,ti aduersus eum propinquaret: non bene omnes numeros suae expeditionis acii in pleslet : defuisset sibi, rei gerendae, totique Reipublicae ab ipsius euentu dependenti. . Si non festinasset Abigail, ut supra retulimus, tempori non r. Reg. l. venisset ad placandum David, qui iam tunc internecionem toti familiae Nabal erat interminatus, accinctusque ad facinus properabat. QEntumque fuisset in mora periculi, non δε celauit Duiligod by Corale
143쪽
It 4 OCCAs Iocelauit eam David, dicens : Vivit Dominin Dem Israel; Poeciso venisses in occursum mihi, non remansisset Nabal 0jue ad
lucem matutinam, mingens ad parietem. Hoc est, ne quidem
Si in hac heroina, & morae tempestiuae prudentiam, &accelerationis accommodata: Opportunitatem, pro occasionis imperio aeque sapienter Usurpatam, exempli gratia, lubet animaduertere ; Videte, quomodo maritum ob indignam Dauidis repuliam increpitura, occasionem captans, moram nexuit, expectituitque vique mane, donec crapulam, qua se ille enormiter oppleuerat, edormisset. At interim, ubi opus festinato, urgente iam Occasione,egit quod res praesens postulabati assumtis inemtis dapibus, accelerato comitata famulatu : praeceptis animo efficacibus verbis: Mens voto placandi commotum; hoc Vnum tota mente Voluebat, quod praesens illa rei temporisque necessitas citra omnem moram agendum conclamabat. Mora usa, ubi tempus ita postulabat: ubi vero properandum, accelerabat:occasione utrobique,diueri licet modo, prudenter obseruata: sicut freno nunc remisso, nunc adducto, prout expediit. Nisi exactam similiter surgentis aurorae opportunique m menti rationem habuissent Bethulienses, iuxta Iudith instruactionem, res tanta tam feliciter eousque deducta, speratoc ruisset euentu. Ideoque, mox ut ortus est duos ustenderant
super muros, caput Holofernis: accepit, unusquiyque vir arma sua, or egressia ea cum grandi repitu. Vir non est, qui arma non capit, neque facit quod vult occaso. Videndum tamen, ne prudentia in festinatione desider turi serueturque hoc diebam usitatum vulgo, Fesina lente, .
hoc est, adhibita cura, ne ipsa acceleratio praepropera moram pariat: ut experimur, quando nimis propere aliquid legere volumus fit ut per haesitationem dc repetitionem plus temporis impendamus, quam si moderate festinassemus. Fitque eo pacto non raro immaturae occasionis studium causa inopinati silccessiis. D. Martinus aurigae cuidam perviam petenti,an ca Vespera
144쪽
ARREPTA. NEGLECTA. I 2ILutetiam peruenire posset, prudenter de propheticὸ restrat dit: Si festines,excluderis, sin lento passu incedas,urbem hoc vespere ingredieris. Auriga indignabundus, tamquam a famoto viro irrideretur, currum concitato impetu agere coepit.
Rota igitur tacta impeditus, Lutetia excluditur; ac verum S. Martini praesagium fitilla re ipsa cognouit.
Verum enimuero,ratio ubique priualere debet & ἐπιε&εια, ut neq ; citra illam accelerandum, ira illa Vrgente nequaquam cinctandum est. Unde recte Cicero,in Oratione contra Amtonium : His alijsque, inquit,omibus de causis, consulo v bis ego, ne cunctEmini, aut rem extrahatis, sed bellum ei quamprimum inseratis, id cogitantes, plura negotia opportunitate Occasionum, quam viribus esse recte confecta. Qua Occasione vobis utencium esse vel maxime ex hoc ipis intellugere potestis, quod numquam ego belli vobis sitscipietuli auctor fuissem, nisi id vobis ex usu futurum censuissim. Ita
Hritate utendum, auarido reget opportunitas, exemplis elucidatur. Quantum in celeritate momenti sit positum, dum ita resserunt, natura quoque ipsa in pilcibus demonstrauit.
Vtraque pars in piscibus, inquit Ambrosiusὶ armata est dem sinis . tibus, quia in aqua sunt: si namque diutius cibum versarent,&non cito transmitterent, aquarum alluvione de dentibus eorum esta posset auferri ac dilui. Ideo denses 3c acutos ha- see, dorent bent, ut cito incidant, cito conficiant ibum facile de sine aluqua mora & dilatione transmittant. Bre arbitramur etiam hirundines tantae esse celeritatis, tamque crebris inflexionibus adeo osse agiles, nisi quia ita cogit docente Natura necessitas, Sc occationis nullo modo praetermittendae lex eis innata. Volucrum sinquit Plinius)
145쪽
hirundini flexuosi volatus, velox celeritas. At quam obcam sam 3 addit. Hirundo sola auium non nisi in volatu pascitur. Ecce, nisi ita natura prouidente captaret temporis opportunitatem, escam quoque non captaret, quia alioqui lento alarum s rapim p monitae muscae culicesque in acre volitantes se a rostris hirundinum tempestiac subducerent.
Hoc ipsum diligentiae Sc agilitatis stladium nobis Scriptura
commendat: Fesina tempus, or memenso Ac si alcat, Statim atq; se tempus opportunum &occasio offeret, festina arripere, atque ira initium coepti aggreditor, ut & finem praeoculis habeas, quem intendis. Vt enim dicunt Philosophi ifinis est primum in intentione,sed postremum in opere.Sique ita te gesseris, rem praeclaram facturus es: eritque quo enam rent posteri mirabilia tua per te exantiata. Alioqui, tametsi optime iliaem rei capessendae deiideres intendasque, tamen si in principio temporis opportuni rationem non amplectaris, excides spe tua rustrabisq: uniuer S mira de te exspeetantes. Celeritate usius est Abraham, cum Lothum fratris siti silium, a quinque regulis. qui regem Sodomorum praelio vicerant,dc opimam praedam ceperant abduci audiuisset: dumerauit expeditos vernaculos suos ιrecentos decem Or onto, opersecutus est eos. Et diuisis secise, irruit super eos nocti percusti eos: reduxitά omnem subffamiam se Loistatrem suum. Nisi ita fuissent usi celeritate Esther SI Mardochaeus, in
auertendis hostium gladijs a Iudaeoriim ceruicibus, quibus Amani inuidita impendebant ; non euasissent speratum exeidium . Flagraute siquidem internecionis sententia, festinabant cursores, qui missi erant, regu imperium explere. Si limi in Susan pendebat edictum, ut occiderentur delerenturq; omnes Iudaei. Quis non videat,te 'ris quantumlibet pia teruolantis celerrimam habendam litisse rationem ι neq; ullo modo vel puncto temporis, tam ardenti periculo indormiendum Z Ideoque rebus omnibus ad opus necessari)s rite comparatis,regisque mutata iam Esther interuenienteὶ sententia: egressi sunt veredari, celeres nuncia perferentes e se edictum rogis priori contrarium) pependis in Susan. Mora nulla,*ita
146쪽
ARREPTA. NEGLECTA. II res postulabat:alioqui frustra omnia,eciam ad rem quam maxime conducentia.
Vix dici queat, quam egregios conceptus, optatasque m gnarum rerum expeditiones, frequenter impediat inuisa illa cunctulo S mora, quae quibusdam nimis est in more. Hinc Psalmographus,tam sui quam nostri occasione,toties ad Dominum clamabat: Accelara,vt eruaae me: Domine, ad adiuuam dum me, iesina: Do ne, ne moreris: Deus --,ne tardaveris:
Cito an/icipem nos misericordia tuae; quia pauperes viribus virtutibusque destituti, & opis tuae indigentes in faciti sumus
Celerem eiusmodi in necessitate & opportunitate expeditionem, temporisque sedulam rationem, in Iosue licet obseruare. Quinque siquidem regibus cingentibus iam iamque rasio.
expugnantibus Gabaonem, misere statim sui sit) Gabaonitet ad Ione, dicentes: Ascende cito se libera nos , feri praesidium:
conuenerunt enim aduersum nos omnes reges Amorrhaeorum,qui
habitant in montanis. d tum Iosue 3 Quis dubitet Z quod
praesens exigebat necessitas. Ascendit Iosue,ct omnis exercituae statoram cum eo, viri fortissimi. Irruitq)-per eos REPENTE; tota nocte ascendens de Galgalis: & de hombus triumphauit. Nisi simili feruore M acceleratione usus fuisset Saul, cum x.Reg. o. ciuitas Iabes Galaad extreme periclitaretur, Naas rege Ammonitarum ad celerem aeque ac foedam deditionem vel eua stationem urgentein nequiuisset eos liberare. Prima eius erat Admira ab inauguratione expeditio: nuncij accurrentes inuenerunt eum , sequentem boues de agro : qui confestim audiens rei 'necessitatem , flentemque populum Gabaa pro ingruente communi calamitate: statim conscripsit exercitum trecent rum S triginta millium. At,quo pacto tam cito tantum p tust conflare militem, praesertim cum necdum bellicumvllum actum exercuisset, satisque acerbam ipso regni in limine passus fuisset plurimorum pessimorum hominum auersionem , studentium uniuersum populum ab eius obedientia Mobsequio publica rebellione diuertere Quo itaque usus est artificio, qua methodo ad tantas copias in momento tem potis Diuitigod by Corale
147쪽
OCCAs Ioporis conscribendas occasionem arripuit praesentem ; Π . cessitati temporis se totum dedit; quoa res ipsa poscebat as- gressus est, rationem porro modumque ipsa docebat necessitas. sumens utrumue bouem, comi ins usta, misit in
omnes terminos Istrael, per manus nunciorum,dicens : taurcum
que non exierit σ secutus fuerit Saul se Samuel, sic si ei bobus eius. Invasit ergo timor Domini populum, or egressi seni quas
virvnin. Et recensuit eos iM Bezec. fuerunt uorum Isiaet Irecenta millia, virorum autem Iuda trginta millia. Et fac Iumes, cum dies crastinus venisset ecce opus grande unius diei,per accelerationem in constituit Saul populum in tres partes, Gringressus media castra , in vigilia matutina, opercasiit i mondum incalesceres dies e reliqui autem dioerssent,iIa ut non relinquerentur in eis duo pariter. Valde accommodum huic proposito ex profanis quoq; Historiis exemplum unum atque alterum subiungamus, eodem Fr-.ti. 3. namque spectant haec omnia. Accelerationis efficaciam vel unica Marci Catonis expeditio plus satis edoceat. Is,cum animaduertisset in Hispania potiri se quodam opido posse, si
inopinantes inuaderet: quatridui iter biduo per confragosa de deserta emensus, nihil tale metuentes oppressit. Victoriabus deinde suis causam tam facilis euentus requirentibus, dixit, tum illos victoriam adeptos, cum quatridui iter biduo am
cum aduersus Mithridatem &Tigranem,in Armenia maiore apud Tigranocertam, non amplius quindecim millia aramatorum haberet, hostis autem innumerabilem multitudinem sed inhabilem, nondum ordinatam hostium aciem im sit, atque ita protinus dissipauit, Vt ipsi quoque reges, abiectis insignibus, fugerent. PlutarG. Flaminius Imperator Romanus, ne occasionem rei benE gerenjae sineret elabi, videretque sibi accelerandum . Senatus literas, quibus inerat imperium, Vetans ne pugnaret. non
aperuit nisi postquam iam hostem superauerat. Si legisset luteras, hostium spolia non sset.
Si in ripuissent : quod line dubio acceleratrom fuit adscribendum. Similiter Lucullus festinato rem agendam existimans, Disitir Orale
148쪽
ARREPTA. NEGLECTA. I 29 Similiter E.Fulvius literas Senatus in sinu posuit, cum veti Liuim. Iet de Campanis sumi supplicium: eoque facto aperuit, illis sero, stibi tempestive. Iuxta enim ipsius ardorem ac iudicium
Nicias occasionis neglectu, & intertextu morae suos in discrimen adduxit, apud fracusas. Sic habet Pluorchus: Omnium malorum causam omnes in Niciam referebant, qui periculorum rationibus subducendis occupatus,cum etiam munima quaequemueret , rerum gerendarum gubernatricem temporis Occastionem praeterfluere sinebat. Nam salioqui) in ipsb se Trita
rei peragendae cursu, nemo illum iure potuit umquam reprehendere. Ecce,tergiversatio sola,&opportunissimae occasionis momeninsubuertit, dc viri alia, lautitissimi famam foede conspurcavit.
Mois adhuc argumentis ostenditur, accelerandum negotium, dum se osseu OCCAs Io.ALiquot adhuc historiae sacrae documentis, exemplisque
dein profanis aliquot, sedulam in opportunitate curam temporis commendemus , quo magis inuisam tarditatem ranciem aliquando auersemur et quia , ut rei te Sophocles Sub is vrgentibus bellis celeritas optima est. Cui simile est illud Vegeth ι alia de causa supra memoratum. In rebus bellicis, celeritas amplius solet prodesse quam virtus . Et Euripides . his consonans, immo quasi classicum canens 1 Cunelantem cunctatio inquitὶ maxime Mars odit: M ita in omni negotio oppor- odios tune peragendo. David id non ignorans, utpote cuius maritas docuerat Deus ad pnelium, de digitos eius ad belltim, quando iam sibi a filio uio Absalom impendere videbat periculum, malletque instinctu diuino potius irae ad tempus cedere, quam ardua molienta malum magis exacerbare , seruiendum
149쪽
I, O OCCAs Io tempori atque necessitati praesenti existimauit : sed tamen in acceleratione spem negoti j bene conficiendi collocabat. Dixit itaque sitis , Surgite , fugiamus : neque enim erit no essetium a facie Absalom. Feainate egredi, ne forte veniens occupet nos , ct impleat super nos ruinam, or percutiat naitarem in ore gladij. a. Reg. 37. Ita quando iam in montibus campisque profugus versab tur , nunciatum ei industria Chus ii consilium, quo se statim in tuta reciperet , nisi vellet se perditum. Dixerunt quippe nunc8 regi : Surgite se transite cito fluuium , quoniam huiusmodi dedit constitium contra vos Achitophel. Achitophel namque consilium dederat Absalomo, ut expeditis duodecim millibus , Dauid ubicumque esset obrueretur statim: Chusai vero secreto a Davide sabornatus , consilio hoc de . industria refutato, cfficacibus rationibus suasit, ut copiae infinitae conscriberentur, totoque regni robore contra Dauiadem procederetur, Vt ita interea dum res illa magnae molis& morae curaretur, Dauidi spatium fieret temporis, ad loca tutiora capessenda : quod quam celerrime re ipsa est praestitum. Surrexit enim tim David, or omnis populus qui cum eo erat, or transierunt Iordanem onec dilucesceret: orne unus quidem residuus fuit, qui non transisset uium.1. Reg. 1o. Similiter , quando iam rebelli illo filio neci dato, rex in pristinum solium Hierosolymam remearet, Seba seditionem mouente, separatus est omnis Israel a David, secutusque est Sebam: adeo ut domum reuersus David,statim, citra ullam
moram,Vt par erat, mittendum putarit exercitum contra s
ditiosos. Dixitque ob id Amasae duci: Convoca mihi omnes miros Iuda in diem ter tumor Iu adeso praesens. Aset Amasa τι conuocaretIudam,or moratus es extra placisum, quod ei constituerat rex secce neglectum occasionis, S tergiversationem bonae expeditioni contrariam. ii autem David ad Abisai Hunc magis aspicturus es nos Seba quam Absalom: irige iniurseruos Domini tui, se persequere eum, ne forte inueniat ciuita-Ies munitas v/ efugiat nos.
Recepit se ille Seba, tantillia morae spatio, in ciuitatem
150쪽
ARREPTA. NEGLECTA. I IAbelam, sed Ioab festinans circumdedit munitionibus ciuitatem, celerauit expugnationem, suaque diligenti instantia coegit mulieris sapiencis auxilio seniores ciuitatis, seditiosi Sebae caput tradere per muros: & res ita cito composita est sedataque seditio,quae alioqui vix sero tandem maximis laboribus impentis potuisset exstingui. Non secus enim in similibus negotiis tempestiue est pro-Tergiver-s iciendum,quam restinguendum incendium,statim atq; suo triti se fumo vel flamma emicante prodiderit. Ignis etenim qui sui Ε, si h ii initio unica aquae situla facile Gpiri potest, postquam inua- lameen-luerit, vix flumine exhausto restinguitur. Sic de Areth primum assii rgente & postmodum flagrante secta Hierony- Hur- mus: Arrius in Alexandri una scintilla fiat: sed quia non statim oppressa est,totum orbem eius flamma populata est. Vn- Galiari. de recte Poeta luidam non inelegans: Parua prius iacuit tectis sic imisu fuistis, Scintistam mora, flamma moras, incendia flammam
Ista secura , dedit tantos scinti a dolores.
Quis etiam non videat, in ipsa iam incendi) grassitione o- Incendi pus esse aquarum copia,S acceleratione8 Nam quemadmodum nihil essicitur, lilympha defuerit , ita nec proderit copia, si lente, sensim , & interpolatis tantum Vicibus, nunc unam iniicias situlam, & paulo post aliam ,& ita deinceps. Sic namque agendo, quantumcumque aquae suppetit, absumetur:&ne tantillum quidem de incendisi voragine superaueris. Ita cum regnum aliquod in se diuisum , fl. Grat armis, &bellum undique & undique bellum insonat, S intestinis
cuncta tumultibus incenduntur; si nunc manipulum unum immiseris , postea adhuc unam adhibeas turmam i nunc tot millia aureorum , & paulo post totidem impendantur: sensim illud desolabitur 1 militem Omnem , Omnemque belli neruum consumseris; dc tantum abest ut victoriae quidpiam consequaris , ut etiam vires hostiles & rebellium eo piae futurae sint auctiores. Sic enim & incendium modico
quae aspergine non exstinguitur , sed dum per anti peristisinnt qualitatum contrariarum repugnantia , maiores acquirit R 1 vires Disit iroo by Corale