장음표시 사용
101쪽
mul curam gessieris , ne nimium aeris calore fuerat rapulsum , haerebit 1 Quor tinctus in medio F E , atque jucundo apparebit spectaculo continuus assultus , atque subsultus , ingressis liquidi, ad minimas caloris ,
fri oris aue , differentias , tanto CVIdenti US , QUO tenuIus Vitrum , quo ma
ius 'va; A B C D respectu aperturae in fistula F E , de quo segmenta A B ,
C B Oropiora. Qiuae Omnia Hydraulici facile demonstrant. Facile capitatur cur segmenta in hoc instrumento A B , C D praeferam Sphaerae, cur oue' eadem propinqua velim : nOVistis enim eo citius per magnam superficiem exiguae moli aereae, sed toti, communicari calorem, triguique. Ut tamen haec δί coram toti pateant theatro , en assumo Phialam Chemicam ventris capacislsimi , angustioris colli, harc jam aure plena illo , in quo jam versamur hic loci. Inversam aquae impono ; Videtis, ub1 admoveo Ignem bullatim aera elidi ex collo, per aquam ; intelligitis , agitur amminus mansit acris in vase , quam prius , pro ratione scilicet , qua bullae exiverunt. Amoveo Ignem. Qtiam subito adscendit jam aquam collui Rursum cernitis admoto , ab italatoque vicissim , Igne , salire , Sc delab1, aquam in collo , imo vix quiescere vel duobus momentis.
Aeris haecce per Ignem producta eaepansio in spatium procedit ingens,
neque facile per Experimenta determinandum. Vitra enim vero cava , &Sphaeri ica in clibano V1trario tantum non fluentia , ibidemque Hermet1ce clausa , dein lege artis sensim frigefacta , ne sic quidem aere orba deprehenduntur : si enim Sphaerae talis , sub aqua demersa , cauda caVa abrumpitur , vi quidem summa irrumpit aqua, sed tamen semper manebit in summo spatium plenum aere, qui sustinet totum pondus universae At
Manifesto certe documento, ignem summum furi 1 maxime quidem rarefecisse hunc aera , neutiquam vero expulisse penitus. Credibile sane , validiorem adhuc Ignem effecturum , ut magis iterum rarescat aer , sed pariter probabile habetur nunquam in infinitum expansum iri, adeoque maximo in Igne aliquid semper aeris permansurum : interim calore ebul lientis aquae aera expandi ad j prioris auctae molis , subtilissime collegit praeclarus Amontonius. Non me fugit , cogitari posse probabili cum specie , quod ille aer , qui in hoc experimento se colligit in supremo lita jus submersae ampullae , eductus fuerit de aqua, dum pondere Atm'sphaerae in collum vasis hujus imprimitur : enimvero facit tarditas repletio nis , ut portio ingressae primo aquae haereat in vacuo magis inani , quam BOyleanum est, interea , dum pergit repleri cava Sphaera ; unde necessaris pars aeris aquae permisti expedire se debet, ruere in hoc vacuum , colligere, & collecta resistere integrae repletioni. Sed perpendite, obse
cro , me hoc daret, ea tamen lege , ut consideretis , omnem illum acrem, qui sic de hac aqua , in inane ampullae se extricavit, intra pauca& horaS , semper iterum absorberi intra illam aquam , unde cinerserat, tuamque ilico totam amplitudinem capacis globi repleri sola aqua. Ut Mariotius ac
curate , de feliciter observavit, ipseque dein coram in historia aeris Vobis
dem. Non tamen Omnem expellit.
102쪽
Differentia expansi Aeris de Ferri. Expansio a Calore minimo nintabilis. Magnitudo Caloris in aere et aratis. Rer nunquam quiescit.
ostendam. Quirin igitur , hoc in casu , globus non impleatur , patet spatium , quod aquam non admittit, eam habere in se veri aeris partem quae vi Ignis tanti expelli nequeat, sed dilatari tantum. Quod assumseram.
Si porro placuerit Vobis, mecum perpendere, illam Ferri prius datam
expansionem , quam erat illa exigua in Igne tam magno , ut ferrum candesceret Θ at nunc consideremus contra , quam sit magna expansio ejus dena
Aeris per calorem parvum. Reperiebatur quidem a debili igne ilico dila latio ferri aliqua, sed non nin instrumento deprehendenda, verum ab eodem parvo Igne , quam notabilis visa in raritate differentia i Aere non aliud corpus facilius afficitur parvo Igne , Ferro non novimus corpus igne difficilius fusile in expansionem sic. maximam moli S.
Iucundo spectaculo hinc datur spectabile reddere incrementum caloris. qualecunque in aere ad mensuram fere datam , quae hic requiri utiliter potest : oportet namque in instrumento , supra descripto , augere magnitudinem segmentorum Sphaericorum ad arctitatem fistuliae valde longae ; ita enim Caloris differentia minima dabit in fistula notam maximam , sensi bilemqHe.
C o R O L L. q. aoniam vero maximus caloris naturalis in aere gradus , qui fervente canicula observatur, aestuante coelo , rarissime attingit gradum nona oesi
mum in Thermos copio Fali rei heltiano ; hinc gradus caloris 1llius co ni tos habet limites , quos ultra Vix reperitur unquam. Omnis vero ejus hoc respectia mutatio naturalis semper tantum haeret in declinatione infra hunc gradum. Unde ergo usus Drebbellani Thermometri, ut facilis , ita& utilis plane. Modo notetis , & augmenta ponderis Atmosphaerae si mul consideranda esse ex Barometro apposito. Ita scilicet minimo laboro exigui Caloris incrementa minima observari queunt C o R O L L. 3. Si repetimus itaque facillimam acris dilatabilitatem, Coni tactilitatem que , ad exigua adeo ignis incrementa, atque decrementa ; simulque re cordamur assiduam horum Vicisti cudinem , nonne apertum erit , aerem hunc nunquam quiescere , sed moveri in Omnibus suis partibus agitatione perpetua , qua & ultimae hujus particulae assiduo oscillant. Eritque hoc verum aeque in illo acre , qui , solo Atmosphaerae incumbentis ponderoe Coercitus, apertus Vocatur, quam in illo ipso, qui vasis clausis contine-rur penitu S.
103쪽
EXPERIMENTUM IV. Aec minimo caloris decremento, undique contrahitur in tota mole ,
Id vero patet ubique eadem per Experimenta , quae in temo Exper1mento memoravimus: quia recedentC ISnz, Illud perpetuo, dc pro rato, observatum fuit.
Contractio haec in minora semper spatia procedit, quamdiu Ignis adeoque penitus impossibile ultimum minimum hujus spatir den-nire, quonram , ut iam prius dictum fuit, Ignem absolute tollere ex aeruhaud possumus. Sane in vitris thermos copicis successive IncrescentI frigors expolitis Dre elianis res est manifestissima.
Maxima contractio , quae in ullo corpore observatur a summo Frigore, est minor ea condensatione , quae in aere observabil1s est a decremento minimo Caloris , vel Ignis, quod sensibus nostris ullo alio modo tar1 hactenus potuit. Iterum ergo , dc hoc quoque respectu, aer aptissimus Ignis copiae detegendae. C o R O L L. ' Rursum ergo , quaevis imminutio Caloris vel Ignis , vel incrementum minimum Frigoris , poterit spectabile reddi ad mensuram datam. Per conversionem Corollarii tertii Experimenti tertit, C o R O L L. A. Qiuin & usus igitur Thermometri aerii eo pul clarior erit, irno facilior , quo frigus maximum satis per experimenta frigus arte fac1entia , tum & per observata naturalis summi hyberni frigoris, certius defin1tum Quum in frigore is vissimo, anni noni in hoc seculo , in Yssandia ad Thermo scopium Falirenheltianum haeserit liquor ad numerum primum ;isse vero hoc anno, matutino tempore , in Horto Academico viderim sere ad notam quintam, Omnia vero artificia nota , & exercita hucusque, nunquam creare potuere aestivo tempore, abs hie conglaciata prius aqua nivis, glaca ei, grandinis , vel pruinae specie ) frigus glacialet, licet satis prope accesterint ; nisi tempestas frigidior inciperet vergere versus glaciale frigus, at que ita aquam refrigerare, ut res procederet. Plurima quidem , & satis laboriosa fuerunt instituta Experimenta , ut frigus crearetur adCO 1nten sum , quam ulla arte fieri potuit. Atque Chemicis dudum observatis comstabat, quod Sales quidam producerent frigus, eo temporis momento ,
Inquiritur sum mum friguS, Primo naturaleo IDein attificiales
104쪽
ductionem .i Et infra ean . Punctiam conglaciario is dissicile observatil,
qiro in aqua dissolvebantur, majJas, quam in iisdem prius ante permitastionem exstiterat. Quorum quidem princeps ad hunc effectum est Sal Am moniacus , vulgaris, purinimus. Hujus enim Unciae quatuor, in pollinem tenuem valde redactae & siccum , fuerunt a me repositae per noctem in vase vitreo , puro , sicco , stibere bene obturato ; atque ita immissiliu fuit dein hoc vitrum clausum accurate una cum sale intus contento , ut humescere non posset ullo modo in aqua pura Iovi frigido exposita per noctem , ut omnia essent aeque frigida , scilicet Sal Ammoniacus , Aqua,& Vitra. Tum mane posui Thermo scopium Falii enheltianum in aqua hac pura , donec frigus aquae notaret ad gradum 3 3 supra O , in eodem Thermometro ; immisi tum , uno lapsu , uncias quatuor Salis Ammo niaci seque frigidi, ac aqua fuerat in hujus aquae uncias XII. δί statim ba cillo ligneo fortiter & velociter in vase vitreo cylindrico permiscui simul ;subsedit confestim liquor in Thermometro a gradu priori notato 33 us que ad gradum 23 i aer Vero erat eo tempore calidus gradus 11. Unde liquet , Salem Ammoniacum , subtripla copia solutum in aqua , facere, ut frigus crescat per gradus et 8. in illo Thermos copio.
Hinc itaque semper potest arte fieri glaciale frigus , simul ac tempestas
modo calorem gignit non majorem in acre , quam qui notatur in Ther- mometro gradus 6 o. Etenim observatum fuit , quod eodem momento , quo aeris eae terni temperies reducit liquorem hujus Thermometri ad gradum trigesimum de secundum , tum statim incipiat aqua ad ean
dem quoque temperiem reducta in glaciem consistere. Qtio igitur aer magis frigescit, a gradu 6o , sensim declinans usque ad gradum 3 2, eo poterit per idem artificium frigus excitari acutius , quam quod requiritur ad aquam cogendam in glaciem. Igitur, ubi aqua tam frigida evasit , ut gradum attigerit 3 et fere , tum hac misceta frigus creabitur ad gradum usque. Verum si artifex prima solutione aquam reddiderit 18 gradibus frigidiorem in vase amplo ; atque tum aliud Vas aqua plenum , sed minus, locaverit in illo lixi-vio , sicque per illud , ubi maxime frigidum evasit, hanc aquam redege
rit ad summum frigus , quod illi conciliari potest aper frigus primi lixivii,
quod diu frigidum manet; tum statim novum Salem Ammoniacum, etiam in vitro intra idem lixivium refrigeratum , immiscuerit rursum illi frige factae aquae , poterit ita breVi, in summo aestu , frigus producere majus , quam unquam in nostra patria observatum est. Ubi denique hac arte gla ciem quoque paravit , ex hac cum novo frigefacto sale Ammouiaco misto rursum frigus majus excitabit. Ita quidem , ut hac arre media aestate
acutissimum frigus hybernum superemus pro lubitu. Atqui prudentes, & sollicitos , Vos velim in hisce rite intelligendis :sciatis enim , satis difficulter oculis exhiberi temperiem , qua glacies primo nascitur. Calor enim, & Frigus , semel alicui conciliata corpori, diu sane illi adhaerescunt , priusquam inde recedant. Imo etiam , quo densa magis corpora , eo quidem diutius impressi calidi tenacia. Qtiae quidem Omnia postea demonstrabuntur. Q lare , aere jam disposito ad gradum 3 ain Thermometro , nondum tamen aqua conglaciabitur. Qiloniam aqua ,
quae plus quam octingenties acre vulgari densior , diu manet calida ex
105쪽
praecedenti calore, quem acceperat, postquam aer jam suscepit novum impression frigus. Si quis igitur accGrate cupit rescIr , qua aerIS frigidit e aqua jam incipiat congelascere, suspendat primo Thermometram in aere undiqae libzro , & aperto. Deprehendi quippe, quod , si vel parieth appenderis , Vel alii corpori, calor insitrus illis dabit adhuc suum effectum in Thermomerro. Postquam ita hac lege recte notavit quis gradum caloris aerii in suo Thermo scopio ; tum exponat aquam Ita agi 1, ut
minima aquae copia per superficiem latissimam contingat aerem , quod commodissime perficitur , si linteum tenuissimum , & purissimum , aqua
pura madidum , in tali aere expanditur , atque in Co aliquamdiu retine
tur ; facile enim tunc a frigiditate prima glaciali rigescens l1nteum do cebit aquam jam hoc frigore in glaciem constringi incipere. Atque illud ita a rendo expertus fueram , jam ad gradum fere 33 Incipere aquam pi ram , llo quoque gradu frigidam , coire , nisii ab alio corpore Vic1no, vel a propria sua etiam mole , hactenus magis calida , prohiberetur. Incle quidem contingere videtur , quod Pruina , dudum ante glaciem , nata observata , quae modo est humor glacialis inmatus latae superficiei tenuium corporum , Ut graminis , foliorum plantae , superficiei hirsutae telluris. Qiuin etiam dudum observasse Vos recte scio , quod brumalis appropinquantis frigoris adventus omnium primo spectatur canitie prui nos a pontibus in aere stis pensis innata , dum plateae interim, & aqua , nullam adhuc notam glaciei exhibeant: quis enim ignoret, id continges C ex eo , quod fornix pontis in aere undique suspensia, ab omni parte simul
excipit aeris ambientis frigidam temperiem Θ unde ibidem & c1tissima regelatio. Reliqua autem crassiora corpora, diutissime Calorem tenentia , tantum a stiperficie extrema frigus contingentis aeris capiunt , Indeque sensim suum per corpus Versus centrum graVitatis propagant Ira, ut lia parte qualibet molis corporeae alia sit semper & alia frigoris temperies , donec tamdiu haeserit in eodem aeris frigore hoc corpus, donec totum per universam molem aequabiliter eundem gradum acquisiverit ; quod quidem ipsum , quonam exacte tempore contigerie , haud ita lane dictu
Ex omnibus ergo , quae super hac re disputavi, patet , quod vita iis terminus, ad quem frigus a natura deductum observatur , fuerit O in Thermometro . Summum vero ad quod ars , sales in aqua gelidillima diί- solvendo , pervenire potuerit, esset graduum Vel 3. Sed nunquam defatigata diligentia in his falli enheltiana invenit rem nequaquam credibilem prius , quam certe dignissimam habeo , ut hic enarrem , uti ipse mirabilis Experimenti Autor candide mihi perscripsit. igitur ita se res illa habet, pro qua gratias ipsi solvent omnes , quibus scientia
Physicorum placeῖ- . ' I' EAnni hujus i et ' saeva hyems oportunitatem dabat capIendi EXper1- Indus, menta ad producendos gradus Frigoris 1, inter quae fortunato contigit, ut incideret cogitatio explorandi, quis forte foret eventus , si Spi1itus Nitrifortis adeo , ut esset ratio ponderis ejus ad aquam puram , ut 1 O9 ad Iooo, quando Calor utriusque est graduum 48 , a funderetur glacie1 3Igitur prima vice , glaciei minutatim contusae affundebantur duae unciae
106쪽
illius Spiritus Nitri, unde momento temporis frigus nascebatur, ut Theriamo scopium ilico immersum illi misto subsideret ultra quatuor gradus sub O. Excitavit inexspectata eventus hujus mirabilitas , ut non requiesceret, optimum Artificem. Qui parabat Thermometrum ex Argento Vivo compositum , facillime mobile ad minimam Caloris varietatem , accuratissime divisum in partes satis spectabiles, & ita constructum , ut in cylindro su pra bulbum adhuc essent gradus notati 76 infra O. Dein Spiritus Nitri prius memoratus, reductus ad frigus acris , quod tum fuit graduum Is , ad septem uncias fusus fuit supra glaciem tenuiter contusam , subsidebat ilico Thermo metrum per gradus 3 O , a supra O scilicet usque ad I in fra O. Quiescente tum Thermo meti O , effundebatur liquor resolutae gla ciet supernatans , atque residuae glaciei jam adeo frigidae affusus fuit no Vus Nitri Spiritus. Descendebat statim Thermo metrum ad 19 infra O. rum deficiente Spiritu Nitri, non poterat hoc tempore ulterius urgeri Expe
Igitur Spiritus Salis Marini , frigidus ad 1 gradus , fuit fusus supra
glaciem minritim prius contusam , subsedit Ocytis Thermometrum ad gradus octo infra Oitum liquore resoluto effuso , dc novo Spiritu Salis affuso supra reliquam glaciem jam adeo frigefactam , subsedit 1 gradus sub O. Haec ita expertus celebratus Autor cogitavit, Omnino urgCndum esse pulcherrimum rei successum , adeoque comparavit iterum eundem Spiritum Nitri. Sed aer jam erat reductus CO , illo tempore, ut re gelasceret : quare cogitavit de modo Frigus paratum conservandi. Quo igitur proposito curavit sibi fabricanda tria vasa ex bractea Ferri, figurae Cylindricae , lata fere 6 uncias ; in his posuit tria vitrea vasa Cylindrica, lata 3 pollices ; ut ita spatia essent vacua inter vitrum & bracteam Ferri fere Q pollicum ; etiam vitri fundus distabat tantundem a fundo vasis ex bractea Ferri. Spatium vero hoc quod ita vacuum erat inter haec binavas , implebatur accurate Gossypio, eo quidem scopo , ut Frigus in eo diutius retineretur, neque aeris tepor nimis cito , & asti lue turbaret natum Frigus. Talia tria vasa, ita instructa, parata sunt, atque vitrea illa vasa impleta fuere glacie contusa , inque iis locavit rubos vitreos unciae latos , Spirita Nitri plenos, qui erat gradus 3 2 in temperie , atque aqua a glacie contusa erat effusu inde separata quam accuratissime ; quo ita facto , Spir. affusus fuit ad glaciem , ubi Thermo metrum impositum non
descendebat amplius, ilico fluidum factum emisit separatum fuit a frige facta glacie, & tum statim Spiritus Nitri , qui interim in aliis quoque vasis ita fuerat frigefactus , ut in hoc vase , per amisionem Sibiritus Nitri ad glaciem ; ut ita haberetur semper Syiritus hic frigidissimus : postquam
ergo ad quartam usque Vicem hanc frigefacti Spiritus affusionem affuderat supra glaciem refrigeratam adeo , & qualibet vice sollicite separatam a fluido suo supernatante, evenit, ut denique subsederit Thermo scopium infra O ad integros o gradus. Tum vero ipse Spiritus Nitri tanto frigore actus Crystallos confecerat tenues , acutas, semipollicem longas , & qui dem eousque ut ille ipse , quasi conglaciatus, haud magis suidus esset, sed de tubo continente non nisi concussu & vi excuti posset. Simul ac vero in
spissi tus hicce Spiritus glaciem contingebat, solvebatur , sed de simul solvebatur
107쪽
vebatur glacies, atque eodem temporis momento descendebat Mercurius a gradu 3 sub o. 51 Cineres clavellati glaciei contusae admiscebantur, Frigus parari potuit ad 8 suo O' . . . . et loris mortal1um unquam potuisset incidere in cogitationem de hac re ξNatura nunquam generaVerat Frigus nisi ad O ; tumque animal1a , & ve getantia , ilico moriebantur omnia , hoc correpta fragore. Ars deduxit acla o oradus ultra frigus. Verum , ubi gradui 31 , qui est conglaciationis , adduntur o gradus, Calor oritur in acre adeo fortis, ut Cum diu con stanter talem homines difficillime ferant , nisi refrigerii causaS., Vacet que, interposuerint. Discimus hinc, quis crederet ξ Frigus conglaciandae lamiam aquae ultra hanc suam potestatem crescens visum fuiste ad 71 gr dus ultra. Q uid fieret in natura rerum, si talis ibi unquam gigneretur temperies 3 Experimur adeo fortem Nitri Spiritum hic conglaca ar1. Spe chamus Mercurium adeo densari , ut adhuc fere contrahatur ad luae molis. Scimus , mirabile hoc corpus tanto' in frigore , tanta in denti tate , manere aeque fluidum , quam ante , aeque mobile , aeque expansite.
Novimus hoc Argenti Vivi corpus ab illo gradu o infra O , ad gradum
6oo, quo incipit ebullire, contractum fuisse per partes s O totius molis io 81. A deoque illius proprium pondus fere graVIus , vel leVius , fieri posse a solo Calore & Frigore nobis hactenus noto. Atque ea qui dem omnia vere scimus per Experimenta edocti , videmusque accedere ita sensim per frigus ad pondus Auri proprium Mercurium. Quis vero mortalium definiet, quale ultra frigus post et excitari per alias , hactenus in Natura, δc in Artis potestate latentes , vires Θ Qtiis definiet , quales mutationes solidis Sc fluidis contingerent, dum in hoc gradu Frigor1s hae rerent 3 sane, parato tali frigore explorari debebunt deinceps omnia fere corpora : ut promoVeatur scientia Naturalium. Infinita profecto detegen
tur beneficio hujus inventi, de quibus jam silere praestat. Interim gloria debebitur Optimo Inventori, qui glaciem fregit, Viam monstravit, pergendi ultra praebuit adminicula.
Denique & conversio sponte sequitur Corollarii quinti ad Tertium
Experimentum : sc. Aer vix ullo quiescit momento , nec apertus, neque clausus quocunque demum vase.
lcohol vini sincerum parvo Ignis incremento expanditur quaquaver' sum in tota sua mole. . l. . Cernitis rem coram: Cn Vas vitreum , quod capit 193 3 partes nulus Alcoholis ; exit in Cylindrum angustum ubique aeque latum factum tam ma curat, totus hic Cylindrus tenet tales partes, quales inferior pars continet I9 3 3. est quoque Cylindrus hic divisus 1n numeros res Ondentes hisce partibus. Ad primum numerum contractum fuit Alcohol 1n summo
quondam Frigore, in loco telluris frigidissimo , anno tro'. qui, dum
ponderis muta tio per Ignem in Mercurio.
108쪽
nifieultas definiendi Rare actionem in liquidis Alia causa fi
gurae telluris. Hinc Areome ita fallunt.
illi vasi applicatur calor sani hominis , expandit se usque ad numerum 'ς in Cylindro , eousque hunc replens , liquor.
Itaque hoc in instrumento , liquor dictus, a frigore summo naturali observato , per calorem Vitalem sani hominis expandit se usque ad vi
gessimam partem suae molis. Interim tamen omnino adVCrtere Oportet,
poni in hac observatione , ac si capacitas interior hujus Thermo scopii mansisset eadem ; quum sane haec ipsa interea quoque dilatata fuerit, juxta Experimenti secim di Corollarium alterum.
Patet ergo , si accurate cognosci posset proportio amplitudinis cavi instrumenti in frigore summo ad magnitudinem cavitatis ejusdem in calore vitali tum absolute cognosci quoque posse veram rationem auctae molis in hoc liquore pro augmento hoc Ignis , quod inter bina haec in
tervalla accessit ; oporteret enim differentiam modo diversarum capacitatum capere pro exponente dilatationis. C o R O L L, 3.
Si ergo Alcohol purissimum circa telluris polos Hydrostatice valeret comparari cum eodem haerente intra tropicos , quanta foret diversitas ponderis Hydrostatici in his diversis locis i Utique planum est , omnia alia liquida circa polos gravissima , prope AEquatorem levissima esse. An& haec altera causa in Physicis figurae in Tellure compress e sphaeroidis EDum minor ibidem moles pondere par est majori alibi positae , utrisque vi
pari commune centrum nitentibus. C o R O L L. A.
Etiam scire est ex observatis, vasa eadem, liquido tali repleta, hyberno frigore longe minus plena haberi, quam aestivo. Neque enim firmorum vasorum consistentes partes adeo dilatantur , quantum eodem Ignis grada ampliora in spatia expanduntur liquores. Atque hujus quidem rei effectum damnosum experti fuere Chemici multoties, dum vasa brumali sub gelu pretiosis repleverant ad summum usque liquidis , quae dein aestivi caloris vi penetraxere per obturacula , Vel eadem ejecere, aut & ipsa saepe vasa diffregerunt : quare periculo prudentes vasa in summo frigore hyemis nunquam eousque replebunt, quin decima octava pars maneat vacua ; vel liquores infundendos , ipsumque Vas calefacient eo gradu, quo major tempestate aestiva non exspectandus venit.
109쪽
C o R O L L. S si Alcohol calascens magis eo devenit, ut jam jam ebulliat, ascendere tum deprehenditur ad II partes his hie in Cylindro : quare tum undec1ma re inarte magis extensum habetur. Atqui δί magis adhuc tum dilatarevincitur per ea, quX Observavimus modo ad Corollar1um primum huius Experimenti. Obiter inde licet notare , quanta foret differentia reiis quis ad mensuras cavas emeret Alco hol frigidissima hyemetissima canicula. 51 cogitatis in frigore summo Alcol o gr. 1nfra O ,
ubi ebullire incipit , attingere i7 supra O , apparet differre polle ri in partibus I933 ; ergo contrahi, & expandi, sic posse ad 4 totius molis
Ubi vero Igne effeceris , ut ebulliat jam Alcohol, tum statim a superficie eius suprema pars avolat, idque ita perpetuo dum fit, vapor in illo superiori vacuo se distendit, qui omni momento densatur magis mag1 Que : unde tum amplius Observari commode nequit extensiion1s ulterior mensura. Qitando autem Vas Thermo metri supra aperitur, statim rar factus fumus exhalat, neque sciri adeo potest , quousque tum porro di-
Alcohol igitur quiescere absolute vix unquam poterit : sive enim Vase coercitum, supra se vacuum habet Torricellianum , sive aera , semper di latari illud, inque vapores resolvi, vel constringi , adeoque 1n Alcoholiterum cogi, patet ; nisi forte persecte maneret idem caloris vel frigoris immutabilis status. Quoties autem aperto ad aera Vase capitur , no tum Quoque quiescere poterit ; sed, ut prius in aere Observabamus , assiduas patietur systoles atque diastoles vicissitudines , quamdiu alteria' sunt in Atmosphaera aucti, vel diminuti, caloris vices; hae autem semper obtinent. Maxime tamen quotiescunque summus alterutrius excellus dOminatur ; qui raro durabilis habetur. Denique & inde Med1c1 cognoscunt, quam crebrae , evidentes , & reciprocae oscillationes nasci debeant in corpore humano , ab Alcoholis partibus per humores ejus permistis , nunc-Que per arrerias pressiis, attrituque calefactis , nunc iterum pGr venas laxatis a pr8ssii, atque frigefactis hinc. Sed omnia haec facili quisque specu latione assequetur.
Alcol quietis impatiens. Medicos quaedam do t.
Ex ΡERIMENTUM VI. Oleum aethereum dictum Terebinthinae, limpidissimum , levissimum , ad parva incrementa Ignis expanditur quaquaversum 1n tota mole sua. Videtis id evidenrislsime in hac Phiala sphaerica exeunte ita longum , an crustum Cylindrum : nonne cernitis hanc in sua ampulla usque ad initium
assiirgentis colli sui repletam hoc oleo ξ Immergo hanc
110쪽
aqua repletum tam frigida , quam est nunc hoc Oleum ; manere in altitudine eadem jam hoc oleum, patet. Jam Vero pono hoc Vas cum aqua& ampulla hac si1pra Ignem in hocce foculo ferreo accensum. Quam manifesto jam ad singulos quosque gradus, per quos aqua in Vase, ac proinde oleum in ampulla, calescit, oleum ipsum in collo vitri adscendit, ita ut vix ullo haereat momento in eadem altitudine. Detinui jam, ut spectatis tamdiu , donec aqua ebulliat in hoc vase. En stat oleum ; neque adscendit amplius , sed neque descendit 1, licet diu sic retineam in ebulliente aqua. Imo dum plus appono ignis circa vas hoc AEneum , hinc-que Aqua haec violentius fervere jam conspicitur ; immotum quiescit suo in vitro hoc oleum. Imo & Thermo scopium hoc Mercuriale non adscendit amplius. Quod pulcherrimum sane Viri solertissimi , Domini des
Amon tons, in Ventum, quo omnes sibi obstrictos reddidit Philosophos , ad oculum Vobis confirmatum patet ; & sane undique , omni Experi mentorum genere assidue in omni fere liquorum specie, adi duo stabili tur. Candor , quem pectori insidere meo velim, dum menti constabit meae sanitas , dictat, ut confitear coram Vobis palam , nihil quidquam plus mihi profuisse ad indagandam Ignis utilitatem ad Arcana Chemica , ad proprietates ejusdem perspiciendas , quam egregium Nobilis Autoris Experimentum hoc ipsum. Vos adite fontem, laeti discite de grati, quae super hac re ipse commentatus est in monumentis Academiae Regiae Scientiarum. Inde enim discetis , Egregium hunc Virum re demonstrasse, quod Aqua Igne calefacta eo usque , ut vere ebulliat, dein auctiori Igne apposito quocunque nunquam adigi posse, ut plus calescat. Attamen hoc nobile Inventum notabili sane observatione amplificandum est , quam subtiliter invenit industrius Falii enlicitius. Ille enim detexit, quod calor aquae ejusdem ebullientis semper major sit constanti lege , quando ebullientis a litiae superficies premitur graviori pondere Atmosphaerae ; rursumque idem calor diminuatur ebullienti aquae, quoties pondus A tmo
phaerae incumbentis imminuitur. Igitur in gradu caloris aquae ferventis designando apprime necessarium esse , ut annotetur simul pondus aeris eo tempore in Baro metro : quum aliter nihil certi scribatur. Dum interea verum omnino est, quod illa aqua , quae ebullit, dum Atmosphaerae pondus manet idem, nunquam plus caloris concipere possit augmento Ignis. Unde hoc modo emendata regula Amontonsiana semper vera habetur.
Si maxima differentia ponderis Atmosphaerae est trium unciarum ; invenitur fere differentia calorum in aqua ebulliente sub his dive is ponderibus graduum 8 vel 9. Unde satis manifesto Autor collegit, quod, quo
partes aquae plus comprimuntur ad se muttio per augmenta incumbentium ponderum , eo plus Ignis requiri, ut a se mutuo recedant , in quo ebul litio consistit. Hinc etiam quam elegantissime deduxit, Thermometrum ferventi aquae impositum gradu Caloris geniti notaturum esse ipsam At mosphaerae eo tempore gravitatem ; adeoque in mari etiam hanc , ubi Ba rometra vacillant, Observari satis accurate possie, si in Thermo metro satis visibilis redderetur quilibet gradus incrementi, quod facillime poterit perfici. Denique & hinc intelligi, quod Atmosphaera nostra ipsa, tanto
plus incalescat ab Igne solis, quo plus premitur , id est , quo propior est