장음표시 사용
391쪽
ad ariditatem summam possibilem, postea autem confundo simul, inque
mortario ferreo conterendos do diu, fortiterque, ut penitissime sint commisti: compositum pulverem , triginta jam dc quatuor pendentem UnciaS hic tamdiu sepono in usum mox futurum. Iterum iam capio Tartari δίNitri, ut supra , pulverem tenuem , siccum , seorsum tritum , commisceo uncias sex Tartari, tresque Nitri, diu accurate simul, pulvis fit ex acido Tartaro , dc Nitro falso , subtilis , siccissimus, qui saporem ramen acidum linguae exhibet. Nunc animum advertite, adhibete oculos i En hic co chlear ferreum mundissimum igni impositum aperto, non fumanti, Ut feret jam candesceret, in hoc cochleare ita calefacitura injecta parva parte de hoc pulvere ex. Tartaro , dc Nitro , ipso momento illapsus tota miscet arumet, bullit, scintillas minutas ejicit undique , in vivam exardescit flammam , relinquit massam albam, hinc inde albescentem viridiusculam,
prorsus alcatinam fixam. Iuic nova portio similis pulveris adjecta similia mox facit, patitur similia , hinc acidus vegetabilis salsus terrae sal at tactu ignis fumant , scintillant, ardent , fixantur in alcati acre , fiuntque omnia haec simul fere in puncto temporis. Supra autem , experim Cnto dato , demonstrabam , sal alcati fixum sulphuri penitus tritu immistum , uno momento inflammari in igne , atque totum sulphur tunc statim solutum haberi in novum corpus. Unde il1co cernitis , quod , si Tartarus, Ni trum , Sulphur , mista parva copia sic injiciuntur in vas ignitum , tum statim nasci alcati fixum, quod ilico sulphur aggreditur, solvit, inque ma sani peculiaris naturae convertit. Quae ita prius edocti, agite, videamus jam quid futurum sit pulveri illi ex Stibio,Tartaro, Nitroque, ad ignem applicatum. Igitur potui catinum capacem valde , & fortem, lente, sensimque . ζercalefactum, in igne,ut sine ulla fissi ira a subito calore percalescat sequa-iliter undique. Elegi autem catinum , qui ad minimum continere queat triplum totius pulveris injiciendi. Tectus esto tigillo catinus, purus ut
maneat. Aucto sensim igne eo usque , ut crucibulum. hoc totum percandescat. Sit jam interim pulvis ille Antimonii, Tartari, Nitri , satis calefac tus, sed prudenter, ne ab igne incendatur. Jam aperto crucibulo injicio per cochlear ferreum drachmas duas simul calefacti pulveris ; ipso momento
contactus ad fundum catini , subito , in flammam erumpit materies , fumat , scintillat, flammatur , quiescit candefacta. Immitto igitur novam , Candemque , quantitatem materiae siccae calidaeque. Videtis eadem fieri , ut prius ; hac ratione jam perrexi, donec ita omnis jam materies consumta Singulis autem vicibus iterum tigillo tego , post injectam materiem , do nec deferbuit prius. Postquam jam omnis materies injecta deflagravit , ignem incit O tam valide, ut tota materies in catino suat instar aquae. Quod fistula tabacaria immissa exploro , tum in hoc igne liquefaciente detineo aliquamdiu , praesto jam habeo hic conum cavum ex aere , hunc bene siccum calefeci satis fortiter. Dein candela sebacea ad latera interna astricata,
inunxi leniter , ut universa illius tum superficies hoc pingui oblita sit; hoc autem didici tutius sic fieri, quam si oleo oblinirem : quia in hoc oleo forte aquae pauxillum haerere posset, quod sane effectum ederet terribilem. Jam crucibulum candescens , in quo fluit materies instar a lus , comprehensum forcipe ferreo , cujus chelae sunt ad figuram crucibuli accommo-
392쪽
datae , ut prehensio firma sit intra tenacula. Tum prudenter effundo lique f1ctam materiem in conum. Cernitis flammam subito, instar fulminis ex silire. Haec fit a sebo candelae , quod affricctum erat cono interne, iam per candefactam materiem infusam , accenso , qua quidem flamma impeditur concretio materiae fusae cum crucibulo. Relinquuntur jam omn1a simul, donec quiesce alia frigefacta sint. Inversus jam conus percussus vo bis exhibet in hoc orbe materiem infusam, quae jam divisa in duas , easque distines istimas , partes , superiorem fuscam , quae ponderat uncias quatuordecim , has Scorias appellant artifices ; fragiles sunt, saporis ignei,
coloris fusci, in aere liquescunt , tumque colorem induunt rubrum , con
stant sale alcatino fixo , nato de Tartaro & Nitro fusis , & sulphure An timonii, quod in illo alcati igne fusiam fuit in unam glebam ; ea autem liquefacta ; ab altera parte metallica repulsa , supernatavit sursum supra
alteram partem metallicam antimonii subsidentem pondere suo. Inferio rem ergo hanc alteram partem quoque Videtis , quae fulgore candido a genti nitet. Ponderosa valde est , in superficie sua viperiore, sive lata parte radiantem stellam exprimit. Metallica foret, nisi dissiliret ob fragilitatem, facillimae diis litioni, imo & triturae , obnoxia. Ita jam in uno hoc experimento patuit , omne id , quod de actione Menstruorum siccorum , solidorumque, exposui supra. Primo enim attritus mechanicus triplicem materiem redegit in minima, ut misceri possent intimius. Deinde ignis omnia tria simul fudit, confudit, miscuit, movit inter se. Tertio tum oleo Tartari, sulphure antimonii, conflagrantibus simul vi ignis , natum uno momento alcati fixum arripuit Ocyssime antimonii sulphur , vique attractrice inter haec intime jam permista agente unita simul sunt alcati hoc& liquefactum sulphur in mast m adunatam , vi liquefacientis ignis di
fluentem. Quarto, simul emersiit eadem Operatione vis repellens inter partem antimonii metallicam , reguli nam , & alca linum salem , quae in igne nunquam patiuntur se conjungi, sed semper liquefacta simul se mutuo repellunt , inque diversa strata se assbciant, juxta pondera. Unde & liquido
jam patet, cur metallica hic pars , ponderosior, sub supernatante alcatina sulphurea collecta, fundum coni petiverit. Unde jam bina emetaerunt nova corpora , Scoriae alcatinae sulphureae, Regulus stellatus stibii. Ergo vis mechanica pura , attracti O , repulsio , egerunt simul in hoc experimento , ut fieret solutio , & deinde separatio ; attritus mechanicus in pollinem perfecit ad efiiciendum , ut heterogeneae particulae , minutissime divisae ,
augerent contactus, multiplicata superficie omnium. Ignis ulterius miscuit , agitavit l, virtutem attractricem , & repellentem , excitavit, auxit,
continuavit 1, totam massiim , singulasque partes, fudit, liquefecit , Oleum Tartari, Sulphur , dc Nitrum , incendit; eoque vim ipsam ignis mirifice adauxit. Tartarus interea & Nitrum praebuere materiem , quae post abso- Ititam deflagrationem , esset vera alcatina, fixa , & quidem Nitrum alcati addidit acerrimum. Alcati hoc absorpsit omne sulphur, excussit ab eo salphure partem metallicam antimonii , quam attingere non potest. Omnis tandem massa effecit, ut ignis vis foret major , hinc rapidior concusao , &motus, simul fumus, dc fuligo, quibus omnibus de pondere trigini a quatuor unciarum dimatae sunt unciae sexdecim, δc duae drachmae : nam Regu-
393쪽
tiis ponderavit uncias tres, & sex drachmas. Porio sollicitissima cum cautela institui a Vobis hoc Experimentum debet, nisi enim crucibulum assumtum fuerit adeo capax , materies, inter liqtiescendum ebulliens , transcenderet tumefacta vasis os. Ni materies tenuissime trita , crepitat & disiilit. Ni crucibulum penitus candescat ante injectam materiem , tum immissa haec non funditur. Nisi prorsus fuerit calefacta prius quam injicitur, tum
crucibulum a frigidi appulsu dissilit. Si non exspectas, donec prima pars
injecta penitus detonaverit, dc omnino percandefacta fuerit, imo fluxerit, antequam novam injicias , tum materies non fusa in superfic1em se colligit, in crustam solidam coit, suppositam materiem in fundo catini perfecte coercet, quae interim in alcati, nitrum , & sulphur resoluta, i et agitata , verum pulverCm fulminantem , aut tonitruantem , refert. UndCpaulo post immenso cum fragore exploditur , & omnia disjicit. Id autem ingens periculum caveri modo potest, per cautelas memoratas. Si rursum materies universa non saxerit aliquamdiu instar aquae in crucibulo, antequam effundis , nunquam regulus sincerus separatus a scoriis habebitur. Si conum non calefeceris aliquantulum , antequam fusi materies in hunc infunditur , metus est, ne dissiliat. Nisebo inunxeris, concrescit saepe in fusa materies cum cono , nec postea inde patitur excuti. Si in cono foret minima aquae guttula , quomodocunque , ct undecunque illapsa , ingenticum discrimine, infusa materia summo cum impetu quaquaversum dissiliret, non sine fragore. Si materiem non infuderis sat1s subito , dum adhuc liquefacta dissiuit, nec Regulus , nec scoriae ibunt in loca distincta
Tot requiruntur ad unum OpUS CUrae.
His igitur praemissis , poterimus expendere paulo pressius Menstruo rum tam firmorum, quam fluidorum , actiCnes in sua solvenda , quate nus illae intelligi, atque explicari queunt secundum demonstrata pure
mechanica. Etenim operae pretium Crit in Mathematicorum , tam oene meritorum ubique, gratiam conari, semel haec penitus proposuisse. Id fortunato ut fiat, velim , mecum cogitetis , in natura rertim perspecta hactenus nullum corpus occurrere sensibus nostris, cujus partes adeo tenaciter , adeove rigide , connectuntur inter se , quin mera tantum vi mechanica a se invicem divelli queant; absque ullius alterius causae concursu , vel necessitate. Documento unicus esto adamas , ab indomita
duritie nomen sortitus, atque Antiquis descriptus in stiperabilis duritiei. Ille tamen ipse gemmarum politoribus serra secari patiens demonstratur, eundem artifices illi findunt accuratissime , quin de , pro lubitu , in polyedras facies deterunt, atque expolire quotidie consueverunt. Iteriam au tem recordemini in hac re adhiberi tantum ab artificibus instrumenta solum mechanica , atque motum Omnino talem.
In hac rursus corporum divisione pure mechanica potest corpus sui dis simium , hinc & sensibus nostris mollissimum habitum , aliud corpus duris sitnam atterendo disi luere. Aquae ex alto delapsis guttae suppositum saxum, ut rigidissimina, cavant, metalla deterunt, omnia diminuunt. Quam vis autem unius guttae illapse nobis vis nulla putatur , haec tamen multi plicata saepius, semperque repetita , effectus edit quam maxime tandem notabiles. Mollissima coria, attritu continuato , durissimos lapides, me-
et totasque RC-tio Menstruorum Mechanica.
394쪽
menta durissi-Nine suida du- si s Isma solvunt mechanice. Per ignem.
talia, imo vitra expoliunt. Ligneae ita currentis rotae superficies applicatarum qualecunque tandem corpus consumit in particulas invisibiles. Licet igitur ex his inferre, quod atterentis cujuscunque assilua restitutio ad alia
terendum corporum durissima Valeat tantum, ut mollissima inde apta eva
dant ad rigidissima tandem resolvenda in minutias , quae omnes sensus
Quam ad rem , miram quidem vistam , concipiendam plurimum facithiaecce speculatio : partes scilicet invisibiles , minimaeque Menstruorum
quorumcunque , Omnium ultimae , creduntur durae , aξque fere immuta
biles , habendae esse , licet harum moles senssibilis quam mollissima appa
reat nostris sensuum organis , quando minima illa elementa a nexu mutuo tam facile recedunt. Quare, facta enumeratione , idem confirmari, facile videmus : ignis elementa vincunt Omnem aliorum duritiem , sunt tamen minima, atque CXercita quacunque actione , vel violentissima, nullo modo unquam mutata apparuerunt. Nullam acris Veri particulam
ultimam quis Observavit mutatam, licet & ille tam multas spe, vali dissimasque , aliis corporibus mutationes vi sua conciliaverit. A qua sane , qua nunquam aliud mollius Observatur , quoties fluida habetur, partes possidet immenta adeo duritiei, ut pondere nullo, nulla Vi agitante , pressesse , mutatae deprehensae fuerint. Idem de ultimis terrae particulis supra per copiosas observationes quam clare constitit S Spiritus omnium subtilis limi alco holis , quam apparent molles ad organa tactus i contemplemini l Quis vero , post centenas destillationes , digestiones , commistiones, ullo signo mutationem invenit in horum elementis Θ Si autem salium dictos spiritus , qui, adeo acidi, arte Chemica ex his parantur, con sideramus , experiemur in his ipsis immutabilitatem incredibilem , adeoque colligendam inde daritiem extremam : licet Philosophi hos instar acicularum acutos , hinc facile mutabiles concipiant. At , infinitar Autor diligentiae , Hombergius , dum integrorum curriculo annorum eosdem igne perpetuo , vasis recte obturatis, digerit, immutatos deinde ex illis recepit. Vid. Hanael. His . Ac. R. Sc. pag. 497. 98. Solum molle acetum in
aliam naturam quatuor annorum spatio abi verar.
Non deficerent alia argumenta : at narrata probant,mollissimorum fluidorum elementa tenuistima , sola si spectantur , usque adeo constantia ,
ergo & durissima , haberi. Atque uti exploratissima haec , ita quoque in telligimus inde quam liquidissime , quod affricatio minimarum particularum in Menstri iis , si fuerit fortiter appressa , si valide simul agitata , dcrepetita diu , ad superficies corpusculorum , quae adunatione sua molem solvendam constituunt , seque possit magna haec corpora , & durissima , de terere in minutissima ramenta abrasa , adeoque perfecte solvere, aeque, quam magna corpora ingentia alia attritu solvunt ; ut in cavo lapide alapsu aquae incidentis vidimus. Inprimis, quandocunque validi ignis assidua percusso facit, ut habeatur perpetua juxta super cies allisio, attritus, commolitio. Verumtamen In omni dissi, lutione pura mechanica ita habenda a particulis Menstrui maxima occurrit dissicultas in eo, quod elementa Menstruorum agitata ad superficiem
solvendi, tam facile inde resiliant ; de ab offensu recurrant S unde & non ita multum agere possint. M
395쪽
Id verum est ; sed pondus multum applicat, quod ambobus inest, dein
atmosphaerae ingens pressio supra , 1n historia aeris , memorata. Et etiam Certum est , hinc Menstrua quaecunque , quoties absolute sola mechanicassimplicitate agunt, tam parum s e essicere solvendo , nisi potestas alia accessent superaddita priori. Quin etiam novimus , validam externam appressionem liquidi ad solidum augere immaniter facultatem solvendi,
dum caetera Omnia manent eadem. Ossa enim annosi bovis, cocta in aqua, vase aperto , vix mutantur diuturna ebullitione, eadem in machina coc trice Boyleana , vel Papiniana , pauco tempore mollescunt, solvuntur.
iscrimen , quod aquae partes, arctissime comprest, ad os, agitentur supra illud summo cum attritu. VSic itaque clare satis capitur primus modus mechanicus, quo agunt quaedam Menstrua , scilicet commolitio corporum per attritum superficiei ex ternae. Verum quoties solventis particulae non tantum ita per externa cor pus solvendum atterendo deminuunt; sed etiam interiora ejusdem coi porissimul aggrediuntur, ita ut illud interne per comm corpus atterendo solvant. Tum equidem videntur solventis particulae insinuare se per poros talium intra , atque tum ibidem rursus in super iciem internam , qu cxi guas has cavitates format, illud idem solummodo praeitare , quod modo exposui in exteriore superficie contingere solvendorum. Qua 1gitur in re praecipua dissicultas in eo est , ut intell1gamus modos , qaibus intrat solvens intra meatus corporis solvendi. Fateor , non adeo nobis hic praelucere facem , ut quidem optaremus : quia pauca admodum habemus experi menea , quae mere mechanice agunt ; quare tum opus erit, quaedam accipere de iis , in quibus mechanice concurrit una cum aliis causis. Primo itaque videtur requiri proportio aliqua magnitudinis inter mea tus minimos corporis , quod solvi debet, & inter elementa Menstrui, quo
solutio debet institui. Si enim pori illi adeo magni sunt, ut Menstruum forma liquidi valeat ingredi, tum ratio est ut prius ; si meatus minores sunt, quam ut queant admittere in se elementa simpliata Menstrui, tum vix poterunt di sibi vi interius. Hinc equidem fieri impeditur saepe dissblutio , quando partes Menstrui sinceri ita cohaerent inter se , ut mutuo vinculo in moleculas majores se videantur colligere, tumque non ita prompte solvere sua propria objecta : quia vix videntur ita intrare posse. Post quam vero tenuissimo humore, aqua , dilutae sunt illae particulae Menstruorum , tum interpositu aquae remotae sunt a contactu , adeoque & tenuiores hinc in moleculas divisse , jam concipiuntur posse ingredi in poros, quibus ante excludebantur. Id in hoc cernite experimento. In hoc purissimo urinali habetur uncia una olei Vitrioli optimi, quod ipse paravi, ab omni foecedestillando , ab omni aqua adhaerente ebulliendo , depuravi. Liquor hic adeo meracus est , ut frigida tempestate in glebas crystallinas solidas concrescat, ad regelascendi teporem iterum specie liquoris statim defluens. Oleum hocce V rioli calefeci in hoc urinali ad calorem ebul lientis aquae , ipsum urinale in ebulliente aqua aliquamdiu tenendo. Id postquam factum prius, jam ad hoc oleum adjicio limati ferri puri cale factam scobem ad drachmas quinque , & concustb vase , misceo. Cernitis momento temporis minimo quam fiat ingens rarefactio, absque ullo fumo,
Et gravitatem, Tr tu ad superficiem Conditionum
396쪽
sine ulla ebullitione , manet tumefacta equidem , atqui quieta materies , cinerei coloris. Itaque alterum jam contemplemini experimentum ; dum
se ilicet in alio hoc urinali ejusdem olei Vitrioli calidi unciam teneo , illitaque aquae calidae uncias tres affundo , ut misceri queant sine metu distili tionis vitri, quae fieret, si oleo Vitrioli frigido aqua frigida admiscere tur ; inde quippe subito natus aestus facit , ut vitrum crepet medium. Ergo cernitis hic uncias quatuor liquoris illius. His injicio una vice scobis ii mali ferri drachmas quinque. Exoritur statim ingens ebullitio , efferve centia , fumus odorem allii spirans , totum que ferri corpus in liquorem penitus dis luitur viridem . Auctores praeclari Bolinius, & Boyleus, scri Dunt, iac etiam Argentum & Plumbum in spiritu Nitri fortissimo non solvi, sed in eodem per aquam debilitato promptissime statim corrodi rattamen ipsi Vos coram spectate, dum in hoc vase teneo fortissimum , qui fieri potest, Nitri spiritum , cujus unciae immitto Minii semiunciam , stant simul quieta, uiae effervescentia, idque diu satis, in frigore. Sed jam iterum videte : in hoc vase est una uncia ejusdem spiritus nitri, sed diluta in unciis octo aquae, illi vero liquori immitto jam minii puri semiunciam,
quid jam fit λ stant quieta , ut prius, satis diu , in frigore. Atqui jam ite
rum , coram Vobis , in hoc vase adjungo unciam argenti puris limi ad unciam ejusdem spiritus nitri fortissimi , stant iterum prorsus immota, sine ullo ebullitionis signo. Rursusque in alio hoc vitro iterum cernitis , quod unciam argenti purissimi impono in spiritus nitri fortissimi unciam , cui pluviae unciam admiscui. Sed dc haec simul in hoc frigore, quiescentia prorsus inter se animadvertitis. Postquam autem ignis, calore suo, liquores in his quatuor vasis commovet, jam incipiunt agi, solvi, ebullire , cum me raco quidem spiritu minus, dc tardius , cum diluto Ocyus , violentiusque-Vid. Boyl. super his in Tentam. Philosoph. Bolinium , Chem. p. i 36. Placeat jam mecum enumerare ea, quae ex his Experimentis obiter in usus nostros , ad hanc rem deducimus. Primo namque inde certo constat, aci
dos sales , in spiritus dictos conversos , dilui posse copia majore , aut parciore , aquae. Et secundo , concussa vasis hanc dilutionem promoveri sic , ut quam aequabilissima nata sit commisti O aquae, hos unaque salium , quam antea acidum in fundo stagnaret, aqua autem supernataret quieta, ut spirae pingues in parte una docent. Tertio igitur estici sic revera , ut inter binas quasque partes, quae salinae , tot aquosae interponantur , quot arti
s ex intermiscendas judicat ; si modo tanto semper plus aquae affunditur. Quarto igitur ectici sic poterit, ut particulae illae , sic dilutae, non adu nentur amplius in glebas salinas majores, sed ut hae solitariae , & seorsum , natent inter aquae partes , quae intermistae sunt. Quinto inde & elementa haec salina , dum jam separata sic natant in aqua , videntur sic penetrare se jam posse intra exigua foramina solvendorum corporum ; quia jam for'ma tenuissima ibi adsunt. Sexto , 'quod eaedem illae , acidae , salinae , particulae , quando , sine aqua intermista, se invicem presse contingebant , ita
se mutuo univerint, ut concreverint quodammodo in cohaerentes massulas,
quae inde grandiores redditae , non queant transire in angustos poro S. En
quibus pensitatis ita dogma superius probabile satis reddi videtur. Secundo , ad intelligendas vires Menstrui mechanice praestantes suos
397쪽
enectus, requiri omnino videtur consideratio figurae, quae obtinet in element1s solventibus. Scitum enim est ex demonstrationibus mechanicis Geometrarum, quod actiones mechanicae quam maxime pendeant a sola figura corporum agentium. Enim Cro , corpii, aliquod, quod, non muthrum , sied In omnibuS maner idem , solummodo autem in figura sua mutatur , efficaciam sane aCquiris, qua multa iam alia , quam prius aliter figuratum , praestare quear. Id equidem saepe soleo Vobis claro fatis exemplo declarare. Habe Mur uncia optimi Chalybis , fiat inde sphaera, cubus, culter, lanceola phlebotoma, polyedrum , pugio , pyramis, dolabra, ascia, 1erra, tima. Nonne stingulis figuris inductis, nova semper, aliaque a priori , nascitur potestas unde ergo idem illud corpus, juxta varietatem for arum , quas vidi iit, nOVa semper virtute aget in corpus illud , cui dissolvendo applicatur. Sed & inde ipsa etiam meatuum foramina apta nata erunt ad admittendas hasce potius, quam alias, solventium figuras. H1ncque accidere videtur , ut aliquoties deleta sit, vel mutata prorsus , facultas 1lla reciproca inter solvens, &solvendum; postquam in alterutro horum, aut in utrisque , mutata fuit superficiei forma. Valde difficile quidem est, oculorum aciei exponere ipsa hujus asserti documenta : quor iam
vix eicere valemus , ut extremae particules , aut meatus , reddantur visit
b1les. Attamen ratio , quae ex visibilibus majoribus abditam stubtiliorum naturam colligit, clare dictat, haec in 1nvisibilibus quoque ita fel 1 debere. Nisii forte putet quis , solventia elementa nulla unquam re mutabilia esse. Quod tamen haud ita penitus credibile habetur : quia videntur alia esse ultima elementa corporum , alia vero elementa solventia. Utique in multis admittenda videtur quaedam mutabilitas. Interim ess cacissimam potestaterra agendi nasci inter corpora ex mera figura ingredientis, & ad mittentis,illustris Boyleus eleganter olim evicit exemplo clavis & serae, in quibus ex sola magnitudine & figura exoritur adeo singularis & tantum
hisce binis privata prorsus agendi potestas. Colligimus de his respectum
figurae etiam inter elementa solutura , & meatus corporis solvendi, prae
stare posse quam plurima, & quam maxime singularia in solutionibus
mere mechanicis ; hincque a moloe, atque figura , insignes maxime corporeas mutationes etiam in hisce solutionibus ab sol vi quotidie. Denique ex forma dati corporis s la nascuntur quandoque effectus ingentes , saepeque quam maxime mirabiles , qui solum pendent a conformatione corporis figurari. Certe si ex metallis fusis facta fuerit campana ingens, habeatque figuram artificiosam huc requisitam , quam haec deinde mira operatur ξ si scilicet libera in aere suspenditur, atque percutitur leni modo a malleo percussa , statim omnes annulares series ejus , a summo ad imum usque, ex circulari figura eunt in ellipses innumerabiles a circulo usque in intimam e lipsim , mox autem ab hac intima ellipsi iterum recurrunt extra primum circulum in ellipsin externam , ita quidem , ut alterne ad diametros perpendiculariter se vicissim secantes in his circulis nascantur ellipses , & circuli. Verum excursus hi fiunt quam celerrimi, reciproci, eundo , redeun-dO ; atque ita dum percutiunt aera , in eo undationes excitant celeres, ad distantiam incredibilem ; sicque fremitus, tremores, sonos, propagant,
per quos solos mutationes producunt incredibilis efficaciae in corpora ani
398쪽
malium , vegetantium , fossiliumque. Atque tamen Omnia haec pendent a sola formatione campanae. Solent quidem huc referri haec experimenta, in quibus putatur mutari figura solventis ratione sui solvendi. bi in olei Vi trioli depri ratissimi unciam , sensim , guttatim , instillatur Alcoholis Vini purissimi, sine ullo alcati facti, sextuplum , semper Vas concutiendo , post unamquamque guttam illapsam. Si deinde haec vase alto , arctissime claris O , diu simul digeruntur , postea quam prudentissime per gradus destillant, donec nigrescere incipit mi itura. Id autem ubi contigerit, tum CXci pulum aliud vacuum , purum applicatur , & patientissime tum suavissimo calore , & cum ingenio magno agitur ; transibit lento igne , Phlegma Sulphureum , suffocans , tussim quam violentissime excitans , & cum eo simul Oleum Chalcanthi dulce , odoratum , volatile, fere ad pondus sex drachmarum , probe custodiendum. Vid. Hos mania. Obs. Phys. Chem. Hoc ita paratum , ferro astu sitim , longe alios producit effectus , quam ubi Oleum Vitrioli nativum illi metallo affusum fuisset. Atque idem de Spiritu Nitrifortissimo , cum alcoholis triplo dulci reddito cautissima lege artis , dein quoque ad ferrum astus , semper verum erit. Imo Spiritus 'alis mera cissimus, ita etiam dulcis redd1tus, aurum non solvere, sed colorem ei educere Boyleo dudum observatus est. Idem Nitri dulcis Spiritus argentum
haud amplius consumit , antea tam vorax ejusdem arrolor. Haec mutatae figurae in elementis rodentibus adscripsere Autores idonei ; sive enim com
binationi Alcoholis, sive destillationi , tribuitur , sive utrisque denique,
semper utique mutata erit corrodentium forma
Verum speculantibus iterum super sollitionibus tantum mechanicis Tertia videbatur causa satis multum adferre momenti ad virtutem actuo sana solvendi. Scilicet, si considerantur corpuscula Menstruorum minima , idonea rigiditate quae hic requiritur praedita, ita se quidem insinuare intra solvendi poros , ut infixa in hos unA parte , altera emineant CXtra su perficiem solvendi. Dum enim id concipitur ita fieri, per omnem ambi tum porosae superficiei, intelligimus hanc ergo undique hirtam aculeis his insertis , nec ulterius introire potentibus. si iando igitur motus excitatur in elementis hujus Menstrui, agitatae particulae impingent in eminentes horum Cuneorum partes undique, variata perpetuo directione motus. Hinc igitur exorietur motus findendi , convellendique, ut per cuneos fissile ro
bur dividitur , ut in partes dissiliat. Ita de hic quoque fieri omnino pro babile videtur. Inprimis , ubi consideramus , in rati solutione semper fere scabram reddi, quae polita fuerat prius , superficiem. Et quidem in me chanica dissi, lutione tertia haec causa palmaria videtur : quum & clare in telligatur virtus haec actuosa infixi , & varie dein agitati, cunei; omnesque ultimae particulae solventis sint numerosissimae ; meatus autem solven dorum in omni princto superficiei totius , ut docet dissblutarum partium
Q larta denique, mechanicas solutiones promovens, causa habetur Ignis. Ille enim est princeps autor , qui agitat , concutit, applicat, reno'Vat, particulas sol Ventis, quotiescunque praedirae si int hae conclitionibus tribus , quas modo recensui. Ille enim concurrit, agit ille , sine hoc reliqua
ui inertia forent penitus. Cuneus, semel affixus robori, agit nihil, nisi
399쪽
percutiens vis mallei externa accesserit. Elementa solventis, magnitudine, duritie, figura, pondere , elasticitate , si conveniunt quam Optime cumporis, resistentia , duritie , corporis distblvendi, licet jam contigerint , licet pro parte fuerint infixa, emineant quamvis parte altera, vel sic tamen muta ount nihil in solvendo , nisi accesserit ignis actuosa percussio ; nec modo ignis ita agit in Menstrua haec , sed ce quatenus aera atmosphaeraepondere valido incumbentem , isicque partes applicantem partibus, concutit , movet, atterit simul supra Menstruorum superficiem : inde igitur aeris elater , pondus , agitatio , igne excitata , vires dictas adjuvant, ut & con cullio, atque contritus. En, Exoptatissimi Commilitones , haec ea sunt omnia , qtiae novi implorari posse ex mechanicis puris , ad intellectum actionis
Menstruorum. Illa autem putaverunt summi viri susticere omnino, ad explicanda omnia , quae unquam fuerunt Observata in operatione quorumcunque Menstruorum. Nos autem tribuimus Ultro , in omni, quacunque
demum , cujuslibet Menstrui actione , omnia haec mechanica simul adesse. adjuvare , operari ; sed non ideo etiam damus , haec sola , absque ullius alterius causae Opitulatione, Omne illud opus perficere. Qtiin contra asserimus , Oppido raro fieri, ut aliquod Menstruum omnem , qua pollet , solvendi vim per sola haec exerceat. Idque putamus liberrimae indagini ita patuisse , ut inde summae Vir perspicientiae , Isaactis Nev v tonus , longe alia per observationes detecta , ex necessitate naturae ipsius addiderit. Ut vero hoc cum ratione, non temere, asseruisse inclis emur a Geometris , agite, haec perpendamus. Oties fluida corpora, meris dotibus mechanicis solummodo praedita, immersum corpus ambiunt , quod in illo liquido quiescit, & in quo nulla quoque facultas ratione illius liquoris nulla praeter communem mechanicam inest , quia tum, quaeso , fit operis mechanici λ profecto , fluida materies, quies cens , pondere, & tenuitate partium , ambit, comprimit, tam superficiem exteriorem corporis, quam internam pororum , quos ingredi pariter potest. Unde hinc , juxta hydrostaticas leges , aliud deducitur nihil, nisi sola compressio corporis , divisio autem nulla, imo ne figurae qui dem quam levissima mutatio : nisi forte moles , mollis , & facile obsequiosa, poros habuit plenos fluido leviori quam est liquor ambiens, quod & simul densari in illis , aut inde expelli potest; tum enim densata
massa figuram, molem , pondus, mutabit, sicque magis quiescet, cohae rebitque, quam resolvetur. Quando autem igne applicato elementa ejus dem fluidi agitantur omnia, si tum homogeneiam iterum fluidum , cor phis lite imi situm homogeneum quoque fuerit, tum fere idem fer ratione Menstrui ; quoniam ignis , aequabiliter agens in elementa fluidi omnia simul, aeque semper premit corpus ab omni parte simul. Sed qua tenus ebulliendo motus illos inaequales , fulminatorios, excitat , exter nus inaequali percussa aliquid valet de terere , maxime , quando scabri quid eminet supra polituram superficiei corporeae. Hoc autem quam p rum valeat ad solvendum ita , ut per Menstrua fieri quotidie videmus , unusquisque gnarus videbit quam facillime. Inprimis, si cogitat, cornu . cervi diuturna incoctione in ebulliente aqua non tantum dissolvi, dum aquae immersum undique illa cingitur , quam in Vapore de aqua ebul
400쪽
ne Menstruis vi singulari agentibuS. Primo de Aqua, &aquosis. Glacies est
liente exhalante suspensum si fuerit; ut fpagirica solutio cornu cervi do cet. Si autem igne dilatata elastica forte materies in cavitatibus corporis sol Vendi contenta, hic in bullas displosa, motu suo repagula , quibus aristabatur, fregerit , atque ita corpus illud attenuaverit, tum dabitur, hanc s lurionem haud adscribendam aci ioni mechanicae Menstrui , sed calori rarefacientis ignis , qui agit in illam elassicam materiem. Dubitavi saepenumero haec Omnia dum mecum revolvo , an quidem ipse aer, in quo olea, sales , spiritus , alia Menstrua liquida aut solida , unquam quidem operaretur in sua dissolvenda corpora , ex s lis puris putis mechanicis principiis Z potissimum considerando , illa ipsa vix uti quam simplicia haberi , atque perfectissime pura : sed expertus fui examinando , varias virium diversissimarum partes illis omnibus permisceri , quae de suas iterum , proprias penitus , & privatas , potestates habeant attrahendi, repellendi, aliis multis modis permutandi. Peccat proinde , quisquis virtuti mechanicae plus tribuit, quam Naturae Autor illi concessit : limites habet histos, intra quos qui cautus remanet, prudens iisdem , quousque datur, nec ultra , utetur ad interpretanda Chemica. En
haec expressa mihi amore veri sententia super his. Inde , quam distantia propriis cogitatis mihi publice astinxerint, videtis , qui publico inconsulti narrant, me jactare explicationem eventuum Chemicorum per me chanica. Imponunt caeteris, atque aliena prorsus a meis sensibus imputant clamanti contra : neque enim alium magis abhorrere ab hac opinione, quam me unum credo.
Quare castus accedo , quo ordo Vocat rerum , ut, praemissa do strina de mechanica potestate in his , jam Vobiscum excutere exordiar illa solventia, quae virtute prorsus singulari actionem suam ab lvunt, adeoque non operantur per eas facultates, quas in omni corpore aequaliter distributas Naturae Autor distribuit. Haec autem sunt adeo multa, ut paucissima sint horum , quin eo pertineant. Necessarium igitur erit, ut conemur tam dispersam multitudinem cogere in ordines quosdam , quo
rum singulis praefigamus vexillum, ad quod revocari queunt. Cujus dissiciplinae haec erit vis , dc ratio , ut & opituletur memoriae , simulque com modissimam praestet oportunitatem , nova detecta digerendi ad jam nota prius , semperque ex assinitate facile comprehendendi agendi vim. Primo igitur acturus ero de Aqua , &, quae eo referenda simul, de
aquosis ; quae supputabuntur in hac Classe prima Menstruorum liqui
Aqua ergo , gelu constricta, salibus siccis , aut suidis , alcalicis volatilibus aut fixis, acidis fixis aut volaticis, salibus compositis tum & spiritibus fermentatis vegetantibus , permista, solvitur , solvitque , adeoque , eo sensu & ad Menstrua solida ablegari quid vetat 3 facit id in summo quoque frigore 1, semperque dum id facit, majus frigus excitat. Vid. pag. 83. & seqq. ubi haec res pertractata jure hic omittitur. Incipit deinde actio Aquae, proprie sic dictae, in solvendo propria vistum demum, quando illa fluida adhuc est in gradu proximo glaciei jamjam futurae. Adeoque, secundum demonstrata superiora, in calore graduum triginta duorum Thermometri Fahrenheltiani. In quo quidem gra-