장음표시 사용
251쪽
eatam an vinctia ae DEM. Fig. a. Dum a quotidie suum eireulum purambulae Nemeessario attinue puricta aequatvr,horariae a in quatenus nempe post ungulos es gradus unum ais p nitaris qualia proin labire oa numerantur . e hoe faeis etiam umbra strii iuxta hypothesin a. N. s. ergo lare. N. Ex quo sequitur . eum revilus contineatas gradus, uni horae eonvenire t e. M. t.
Geom. Il. Circulum si divisum eta optimum in umenium ad delineanda horolo. sa, uti inferias patebit. III. Diserimen omne inter horologia orta ex proiectione umbrae in aliquod subie vita uel ex numero eonstat emagis eonstabit ea seciuenti, hus et unde Idem solis eursus, quoad horas,
diversimode exhibetur sola sui ecti, in quod
Ab A versus C sumatur elevatio Polletus. aucta per centrum linea En or abae versus
W Meindantur sciri in aere Teleon sphaeri rei aedam per renerum lineant referaet aequat rem verbo, referre haec evruspha r m armillarem in planum proiectam, ade me de mundi pocritonem pro loco dat . devmtatur dein exae cleratione Poli, linea perpendieuiarum L, ad horigantem Ara, vel, ut majus fiat eriangulum vi , ex Fiine sis parallela adstophontem , arti de seriptum errangulum mndamemare ad ea, quae a d horologia desisIbemda vel ponenda sunt necestaris. DEM. Fundamenta ad hamrologia deseribenda iam elevatio Poli, aemu eoris, onaonis, genitia . . atmi hae habentiae pre astu triangulam i uti statim videbimus. me Ubi notanda I. Triangulum hoc semper deis bere mutari pro varietate elevationi poli.
mma es auraelaunis pro me una harias ad aribendi , quin eammad praestatur, a parallata ad ypaetheausam ducamur semis
per enim manat eadem propaestio, quia a
evit aequales coeonti N. I. Fig. v. IIT.gi ex et angulo recto demistaeaera AB, M'pothenusam, te hasin cape dis vris,erum triangula amissa , adeoqueri in minus m lore substituenduis, , uti inmmemae puteum
Describere Horologis regularia ex
os t. Deseribere aera amam aestio ponamus hoc petimum , vita est mi fundamentum omniam cliquarum, quod valebit in unire figves , in plaga camento rologia per numeros inuncta. Fiat ista, LFig. v Cirmiusta radios in Fig. v. selinus. Hule alius eonemeritus minorum ut ambo spatium eone udant , eia numeri horarum interibi possunt. l. insidatur in partes, fili harum quaelibet in a. Ovis in Geom. N. ra didium est, arie secutas ima partes divitus. Quom de hseas dimidia misquirantur, mee Iectantum est, a quaenea pars subdividatur in duas fi demadrantea, gnis te. III. Cieeurus si divisi te docti. lineis diaetariis peremtuum, Maeripat pariar numeris horarum erigam super plaudio ad amgulum C AR, seu elevasuriem aequatoris a ac sis a meri boo constitva ueta ut A semcentrionem, B meridiem respiciat. 1 . svi perpendiculariter infigatur,entro sua umbra horas rite designabiti DEM platanum horologii est aequatori parallelum, aded que eundem refert cavlus repraesentis area mundia adeoque uti sol terram effreumleas circulum suum in a horas dividi . ita aeumbra stili, o consequenter eae ro Jaem amminiata
quentis . nam alias in quaevaeque elaeini a. pertura deseribi potest. OL Horologium
istud tantum usui esse pon si sol a s etentrionem decitare a re u dum releag
252쪽
i et ab aest Servae Ra v. . . E. inuem haec .haeromata uel aliud sinu, quam amara alia Sardinum, quam mea linea minuenia me
in e paretnetae Petita lauim desinent,
hora deorsim. Ita tamin ullis in opsiam chorae adseribatur istis lamiam s. usi' ad horam iectae aves acui nisi vero post horam sis prominae ad seque a I sim , , , ' caeum ae me avramhur ob umbram anham IN anta sinoe in in utroque addantu dua, moiaemia quidem, in oeci mali rota, pro horis ubi dies duodeeim horas egis inesta a Milantia, qua togaesa sequam horae in horologiis fuere defignatae. v. ei ius et atur in hora suinea, eadem avis lona, uti in Polari, etiam perpaenelausarum
-gata. Fio. vlIL, I nmemsum seram horologium aequinoctiale l. linea horaciae productae sive ad Raeamem ita amatur ex triangulo laneament Cae , de ponMur nihlea meridiaria si augii Meantur lineae horariae omnes ms D. - , uuior xdta vespertina laeta kilaetae nioerabatur pro horis uia uel a , cieaera de a matutina pro har va sparticis,ae pro horas utraque per Faciam G parallela iam D. v. Triangulum sumis dammul se Balvatur pro stylo, nam sis taee.tr o, c versus horam a Ascisae disiangulum eleva ioni Pori aequalem uae rotas M. Ne di epiptum ponatur, ac B, ridiem x et Boream respiciat seper linea ma- , ridiana in plano horiaontali, de vilemaestum amroloalum circa a bim hae notandae quamvis aplasmaeus, erectus partem praeseserat nil mundi amnis guo. almas cantinuaram ad holum usque, plorum summariat e m ita exterimur in ahumo sed Raponatur, ut in hortioniam vitium:&Bin cerur' horologit, adeoque BC, rit axem mundi i et vero eleva onem mis
254쪽
255쪽
-Epi elavationem Pori, adeoque ablaequatore,
256쪽
et ab eadem cultum clarater remota a. In hujus messio describatur semicirculus, ac in suos gradus exactissime dividatum s. I centro matur regula mobilis ita parata , ut
illius margo unus sit persecta perpendicularis ad cenem e circa illa mobilis. N. Roc instrumentum cohiberet ad declin
ah tionem muri eta indagandam a sit marmexaminandus meridiem aliqua parte respiciens. Applicetur muro latus ae instrumenti, ac ad regulam mobilem acus magnetica quadrato inclusi, cuius declinatio prius ad lineam meridianam fuit examinata I Moveat regula, donee acus suae declinationi perfecte congruat, ac attendatur quot gradus regula a
scindat in hemicyclo. pu gradus dant M clinationem , et quidem si regula movenda
versus eum, murus ad occasum Limove
da ad occasum, declinabit ad Oreum. Inod loco magnetis applicetur horologium I
lare regulae, ac moveatur, donec horae currenti congruat, iosa pariter reges dat decise nationem. Quod si murus ortum respiciens examinandus, instrumenti latus AE applicatur muro, et pariter itegula dirigitur dicto modo.
si vero muriis occauim versus , latus B a . movebitur. DEM. quando subjectum non declinat, nec ad ortum nec occasum, tunc regula
cum pyxide masnetica perfecte gradu so. respondebit, cata tamen masnetis declinatione adeoque, lineae meridianae, aequalia ter ob ortum occasu dissitae Si declinat in
eartem alterutram, reducenda erit acus ad
uam declinationem, ves horologium adseum
suum naturalem, adeoque movenda regula:
ergo eo ipse ostendit, quantum declinet. R. si tu e natio indaganda vel reclinario, ex Ceentro hemideli suspendatur pondus, ac ap-Ilicetur latum F. pondus abscindet gra-us reclinationis et Fig. VI e contra ad inclinationem indagandam applicetur latus AB ae pariter pondus dabit gradus inclinati nis. Fig. xviI. Nam eum Mechan. N. E. de s . pondus in centro appensum smper per
lineam disectionis tendat ad centrum Mavium, e quidem perpendiculariter ad homontem,
transit perso v. non deflectet ab horito
te; si, tot gradus inclinabit quotam absci
meridie in occassim et . gr. delineetur priuam erioribus horologium verticale lines delebilibus. a. Ubi Ineae principales, me diana haequinoctialis se interimant, expuncto A fiat arcus versus B et ducatur linea E A C. ad quam extendantur lineae hor riae prius in aequinoctiali B A. Maiae. s. ad lineam E A C. fit perpendicularis Am e dem titudinem A, uti fit ex fundamento pro verticalibus, dabit haec linea centrum horolossi, ex quo ducantur verae lineae ad intersessiones in linea E A C. deseris prio bus Exin continuetur meridiana in iis F. habscindatur pars, quae ex tandamentali triangulo dat proportionem aequatoris ad es eudinem Poli. I. Exae ducatur perpendia laxis ad E A C in G duabus lineis o G&GRfiat triangulum rectangulum, ducta re thenuia nim latus os de FG. erit istud Gn mon ita affigendum horologio, ut o G l tus triapsuli, incidat in o G horologii, --pothenuis ora vero sit styli loco horas d terminantis Ubinori si horologium ino tum declinat, tum iupra horirentalem lineam BA fieri Hevationem aequatoris seu declinationis angulum exae in E Si vero in occasum fi r ex altera parte huic versa fit septentrioneves in ortum es occasum vergat.Pao L. IX Farigma, at certat me mem
urilere omnia ora M declinantia, vel nata, rectinata, deis nata, imo iussis perficie quacunque dat u. I. Assumatur
Horologium orirentale exacte confectum(nam error in hoc necessario etiam in iaci rologia transfertur hoc ita collocetur, ut situm horirentalem perfecte obtineat, imul lineae meridianae quam exactissime respondeat, vel ope linguae magneticae, vestali rius horologii correctius ita pariter in scio situ firmetur ut inter operationem a suo loco
moveri non possit. II in centro horologiis firmetur
257쪽
firmetur tuniculus, qui seper stylum, tria
angulum gnomonicum ita extendatur usque
ad murum, ut loco hi ibi firmari possit, adeoque indicem futuri horologii referat. III. His ita constitutis, unus exacte observet, quando index seu gnomon in horologio h montali oram aliquam e g. primam atrii gat, rimul, quomodo funiculus murum regat, quod facile fit, si uno ocula clause, immoto capite prospiciat simulque moneatiscium, ut, ubi funiculus murum tegit, duobus in locis superius, inserius muro Mnum imprimat. Sic fiet per omnes horas, medias. v. Si funiculus non amplius m Mim obumbret, signum est, quod ad illam horam, nec seIamplius murum attingat. v. His peractis virga ferrea infigatur muro, ita aer angulus hujus virsae omnino aequalis sit a gulo funiculi extenti, quem facit uniculus cum muro Ducantur per impressa fisna his holis repondentia lineae rectae. yiae si scia cujuscunque formae, eui definione i stabantur. Demonstratae hae methodas: Horologium horix tale debito situ colloc eum bene ostendit horas quia umbra m sum solis subsequitur : N. q. t. .)atqui id fit in horologio data methodo deli neam , nam filum extensum respondet aximundi in debita elevatione, quod est fund mentum . e. hoe determinantur umbrae in subiecto muro dcc ergo e. N. Ex hoc sequitur J dictum initio priorisas problematis non tantum facile delineari ho rologia verticalia, velorirentalis, sed orientalia ac occidentalian hoc tamen diseriamine, quod , quia stylus seu axis ad oriem tale c. planum parallele excurrit, ibita cesse sit, ut stylus prius perpenssiculariter i figatur muro in cujus styli extremitate dein funiculus applaeatur, ut examinatis rursum per visum horis horologii homonialis, ex Funiculi incidentia horae in muro determin ri possint. Ubi advertendum pro longitudine muri etiam stylum infixum longiorem requiri, ut distantiae horarum maiores esse possint.
Imo etiam duplicem stylum infigendum iubin, ad ipsius funiculi determinationem, quibus tamen virgis duplicibus alia imponenda, quae
trojectione sitae umbrae non tantum punctium orae denotat, sed, integra linea eandem e terminat. Fig. xlx ubi primus. m. cundus A. ae cuspites muro infixi A semtica elevationi poli, adeoque funiculo,
spondens. Ex qua ipsius duplicis styli ad di stantiam a muro applieatione, si unus major sit altero, seu longior, apparet declinatio muri, quidem, si stylus Aa ad avstrum
si minor quam C D versiis Boream, murus declinabit ad septentrionem ab ortu Et vice versa ad nieridiem. Ita de aliis. IL Etiam inclinata, deinclinatala me N.
ilia. facia destruuntur me. Si enim v xyplicetur horreontale horologium, ut tria guli extremitas planum attingat, in reclin iis vero ita colloretur, ut funiculus extensus
stylo eidem secundum proportionem majoris vel minoris horologii desineandi infixo aere cari possit nam ubique filum productum dat situm, altitudinem, declinationem axis seu elevationis poli , id quod requiritur desineretur
horae modo dicto, ac mera fiant more con- laeto inhabetur intentum varia hic adduci possent instrumenta a nostris aut aliisu venta liacum descriptio illorum non fuse fietae ad proin melius experientia ocularis ostendet videantur e Grinarus in arte magna lucis humbrata Sehorus Encyclophdia P. Bettinus in apiario non . . a
dies de Chales Tom. PRORL. . ian ea ebriae Adaemone famis damentam omnium Amos errem retae, aspiam deseruere e saeidem geometrice rimanstratam. p. I. Ducantur dum lineae ad angulos rectos se intersecantes ABC. MD Jufficiae mediam partem horologii indicasse, ex qua altera facis desiimitur Fig. XX. v
cunque apertura ex A, describatur circulus. Seeabit ille lineam A D. in E. I. Eadem a die tuta ex C. abscindatur arcus C G. ex Tarcus
EF. III. Ex B ducantur lineae ad F. G. seeabunt illa lineam Abin R. I. v. Item ex per .m ducantur aliae duae lineae adis D. Qui fidesiderantur mediae horae vel etiam quadrantes, Iartes C F. FU Gae dividentiae mediam
258쪽
mediam ductis rursam in B lineis ad divae
nes. Em A linea horae a. Η horae primae homiscundae. E. horae tertiae .ssimae qua re Chorae vim
Quodsi pro horis talibus vel verticalibus desideretur locus styli in arcu B. E. sumatur invario poli vel aequatoris, , uti dictum superius, proveniet locus styli Pro aliis horologiis applicatur, uti insinuatum misistratio geometrica sipposito, Phorae I s. gradus conveniant, sic instit
Cum angulus rectus CAR eontineat 'et habebunt anguli CAR FAG. GRE. 38. fi ducerentur eae A lineae. Cum vero angulus ad centrum duplus sit anguli ad peripheriam(geom. N. 28 iacient lineae ex B ad F. G. e. angulos horarsis ii sub his ergo angulis factae fictiones in linea A D. uti etiam ex CPer F. C. dcc bene delineatur Fundamentum notarum pro omnibus horologiis. Plurima alia in eodem auctor:
strat toti scientiae gnomomicae, uti in prima parte ostensum. Unde facile pariter erue eur, quae ad cognitionem predictorum i proema dicta sunt.quare sit RonLEMA I. Magemma conficere, ne instrumentum, per quodsignam iacido rotagiis inferisae tur. FiG. XXI. Fiat recta A D. laxo describatur arcus B, C ex D in utramque partem accipiantur gradus declinationis maxi
tur lineae Aa A C. Addito ad B signo T ad C. signo Aburium ex diversiis utramque partem abscindantur gradus tr. pro signis remi versiis B. ex inera parte pro signis reo versus et rursu abscindantur ' et
ad B, D. pro rares, ad C pro in aer ad quas ipsas intersectiones ex Alauca tur lineaeaquodsi quis per decimum quemque gradum cujusque signi divisionem instituere velit, gradus in emem tabella; inveniet deerit instrumentum, quod an emma vocant descriptum, cujus ove signorum Zodiaci de clinationes horolagiis in ribuntur at a PAuris in prima varie comvlexi sumus, quae
ad Horographiam regusarem ac irregum larem adducendam sussiciunt i nunc pars secunda dabit ea, quae alias in horolo piis considerantur, ac eisden inscribuntur: vri sunt I signa Eod aei. II. Horae Aa, ae ea aest ea. III. Hora a liqua seu PMneraria. v. Cirmati amm Gares ac AI-eantharari. v. Meriddain Deorummam deseriptione teriae geographica, in quibus, uti in pinnae partis eroemio dictum, Astr nomiae ac Geographiae scientia, quasi in umbra resplendet. Scio equidem hic multa r qtari ex Theodoso de projectionibus ac proprietatibus circulorum , ut ea, quae sequia rex demonstrari possint; uia tamen res nimis incilis dronibus u quis desideretenm ad P. Clavit gnomonicam ad librum P. Ioannis oelii, S. . Turnoni editum' mittimus. Definitionabus ex Astronomia suae sitis se.
In Eorologio AEquinomali signa o
A gumimus primo norologium aequinocti H le, utpote quod fundamentum subminis
259쪽
re Pa L. IL S Maaddar lor laeto ---so nomia inseruere Fio XXII. Ecce emistinatur altitudo styli libitae altitudinis, ea in B sit C A D. meridiana Quare in puncto B Analemma supra descriptum ita utagatur, ut Enea illius aequinoctialis Am parallela fit ad C A Chorologii describendi:
attendatur, ubi radii radiari S. I. v. meridianum C A D secent, ac perea punctaea centro chorologii describantur circuli concentrici, quae v a cuilibet radio ac cripta sunt, etiam his circulis adscribantur. In medio A statuatur stylus A Beerpendiculariter, ad horologium. In ebito itu Inde signabit laeum solis per signa transcurrentis in M. Gum , aequatori, vallelos circulos, saltem ad sensum, describae m. Capra styli pro terra accipi tur, eo ipse ex adverse sua umbra deserabet
circulum majorem vel minorem , pro maiore vel minore solis elevatiocie, ergo eum iam finia astendae descendae, eo ipso se deseribet Zodiacum, d loca fignorum. R. Ubi aduertendum, quod jam sepra monubs mus de Horologio aequin. Zodiacum tantum posse superius describi pro signis . nim a
bis in istis duobus signislextremis umbra non radat in discum aequinoctialem,nisi per aliqnia tempus vertas, , Ea ni adita hinere quiri, ut etiam in aequinoctiali inferiori signa reliqua describantur. Quod equidem fiere dem methodo, modo fisna varientur. N. Diom. III. vitae ei dierum ista scrologi aruinoctiali detem are. uctio. XXII ex B, arice stylidescribatur arcus m.
secans lineam noratas ini exae siverius a
eipiatur altitudo poliae e. R et hem ex R.
inferius ad G altitudo aequatoris. Ad haec puncti ex B ducatur linea et B. G. ubi secuerint lineam meridianam et AD ducantulturallelae ad lineam horae . dabit superiorne M. N. lineam horixontalem, quae pro
euolibet figno in longitudinem dierum
Inferior vero P qc vertiearem primaris Deae desumitur ex probi Astron. Cap. s. N. s. sequentibus, quod horim a pro vam elevatione poli varie abscindat parallelos lis, adeoque arcus majores modo minores fi pra horirentem existant, ex auibus ipsis o gitudo dierum ac noctium deviniatur. O sequenter de hac eum ad lavationem arcus abscindantur. Quoad secundum destamitur ratio rectrob. VI. N ad Astron
Fio XIII. Describatur Horologium aequ- noctiale eum horis Astronomicis, cum tam ii. Zodiaci linea horixontali, ut dictum praecedentibus. Ex N. descendendo, datur circulus exterior in a aequales partes, donec rursum ini terminetur divisio. Id fiet etiari in interiore circulo cancri a Ra usque dum rurium diviso ad eundem terminum redeat. Adscribantur numeria per t. 3. . e. rumi terius, tum extarius. Iuncta ejusdem numeri connectantur ductis lineis, uerum deseret ne horae absinuaseu abortu solis Pro Iraucis fiat diviso ex M. ascendendo usque dum rudi sum ad idom, redeatur itidem in et Ia era 'uod pariter fit, e in interiore circulo. Adscribantur aliis litteris vel colore numeri
horreum R. t. 3. Oec conuectantur puncta lacneis transversis alterius pariter coloris, eerunt descriptae horae vatica Quod si etiam, ut dictum, horae astronomicae ac meae sint, lineae istae ita inter se concurrent, utpulata rimam stellam reterant coloribus dein disti tuendam. Ubi pariter notandum, pis emupra lineam orirent chmanorem dare ho- logium horisontes inferius, quae vero, lor infra eandem lineam dare supersus. Daevi paulisper difficilior videatur in P de Chales L. 3. Gnom prop. X. ha sufficiat nobis Moeratio et quando sol oritur in aequinoctiis, erit hora astronomica septima Babyloniis erimat fi vero oritur in Tauro, ubi dies prope horam erescit, horari in Geminis adhuc citius in Canem denique horari prope. Cum erae
venostri istam horam sua umbra de me,
260쪽
ae ille pro varia talis altirudine majorem, modo minorem umbram proiiciti,, modo, fius modo serius oritur, adeoque nunc serius nunc citius horam primam tacit, modo secundamine. meiata linea horam illam disgnans debet esse obliqua alias non atta
N. PRom. v. aera antiquas Haemi NA-3 aro inferere. R. io IIuv. Describatur Horologium aequinoctiale cum linea horim tali, tropicis Arcus uterque tam seperior, quam interior linea horia tali Mi utri que terminatus dividatur in duodecim partes aequales, inlineis per sectione ductis ju gantur In quas dein vertex umbrae incidens horas Iudaicas designabit a prima post ortum ancipiendo. DEM. Cum enim sinsulos arcus diurnos per horirentem abscitas invidant itaneae horariae in aequales partes, quarum arcus aequales aequalibus temporibus percurruntur,
dies quaelibet artificialis dividetur tali modo in duodecim partes aequales, adeoque horas antiquas Iudaicas m ost. vL Mericla remeri retori gro minam u. iv. xxv Numerat meridiano Borologii, mi locus datus ms iarere intelligitur, usque ad meridianum p mum N p.Trigo sphaeri ad finistram a de Ab illo puncto divide circulum ad de
erum in circuitu in s. partes aequales. Duc lineas per centrum, erunt eae meridiani inglohia observari seliti, per decimum quendieque gradum ducti Quo cuilibet segmen a
inter duas lineas constituto inscribantur regi ne in globo positae, vel praecipuae civitates, deprehendetur per umbram, quota ubique terrarum sit, cognoscetur lonsitudo locorumete. Describit tale horologium P. Lirin mas m suo magnete pag. 2 P. Bettinus in
Aptariis sub finem. Uti, P. Rieciosius in Geographia reformare Phis P de Chales L. . nom. prop. sequentibus. Ex activa res patet, si, uti in Chartis aliquibus geographicis, ubi sphaera in duobus piam globus exhibetur, continuet, inquam sum fur Hemisphaerium Boreale, Me projectum
superius inamus in haerium Australe ac
pex locum datvmmmdianus ducatur; enim dein reliquus circulus in et . partes clividatur umbra omnes regiones ostendet, ubi nunc duodecina, prima, secunda&c. talia hemi phaeris habet D. Seuiter GeographustrionL. II mensis verti es ravio M. laeseruere. m. Fio XXU. Descripto horo I logio, uti numero xx. indicatum, iam cum tropaeis Enea horiae tali, verticali, rem
feratur distantia A C ex in o. Destri, tur cirratius in s. partes aequales, seu quilibet quadrans in s. dividendus. Ex centis hujus per puncta divisionis ducantur lineae occultae, , ubi secant hortionialem, fiant notae Ad has ex fictione verticalis cum meridiano facta in B ducantur lineae, illae r praesentabunt circulos verticales. MEM. Cum in sphaera circuli vertieales per genis bioda polo abest spreto elevationis aequatoris ab horirente, Astron-N. Le.) transeantipag. 36 N. s. bene ducuntur, hie per idem punctum lineae eosdem circulos reserentes Meum horologium aequinoctiale nil aliud sit quamRemis aerium optice prolectum uti mnumero priori constat cujus centrum est, lus, bene exprimuntur per lineas rectas or ei e re i eo quod oculus infinitam distare supponatur horisontem debito modo dim
CAPUT ILI Rorologio Miletontali radiacum describere, uti de uritie L
DaoataviII. u. Fro. xxvII. Destinis. tur Horologium horixontale eum Enaista trinis. Super linea meridiana ita statuatur in bangulum Rindamentale Fig. 3. ut B ponatuae in centro horologii a in meri a Mai ferius, erithoeiusdem trianguli ahirudo styli, in D eentrum ipsius styli quod ipsam ce erum Nadii in sphaera denotat. In C alligatur
Anahmma ita, ut linea media A D. Fig. at .seu vata respondeat laneae C Atrianguli. Cum igitur linea, , cadat in A. per Aducatur