장음표시 사용
511쪽
Primo, res communis dicitur mea. I.si qui servos. 7 .st. de leg. 3. t. illud. 6. θ. derit. nupt. Verum pars rei communis sine facto de voluntate mea, ab altero socio transferri potest ad alium. l. falsio tibi. 3. C. de commvn. rer. alien. Resp. Quod uterque consortium rem vocat suam, quae pro indivise communis est, hoc fit popul Titer, improprie, dc abusive. Secundo obstat, quod creditor vendendo pignus transfert dominium sine facto debitoris. l. t. de a. C. debitor. vendit. pigri. 3m- ped. non posse. Resp. Etiam hac in parte intervenit factum debitoris, quod meretur rerum sitarum transtationem, di alienationem, quia non solvit quod debet. arg. l. qui non facit. I 2I .ff. de R. 7. Tertio objicitur, quod res pupilli, quae servando servari non possunt, alienari possunt a tutore sine decreto magistratus. Ecfacto pupilli. l. lex e . xx. in . C. de adm. turor. oec. Resp. Tutores auctoritate legis loco domini habentur, ideoque censetur factum domini in hoc casu intervenisse. l. interdum fur. y6. S. qui tutelam. I. de furt. Quarto refragatur, quod cum ad executionem sententiae faciisendam apparitores magistratus bona debitoris condemnati venisdunt, transfertur dominium. dc tamen hic nullum domini factum vel consensus intervenit i. si pignora. so. P. Devict. Resp. Auctoritas magistratus, cui praecipiendi jus fuit, ut bona venderena tyr, loco & vice consensus domini est. t. si ob causam judicati. 13.
Quinto opponitur, quod usucapio transfert dominium in prata scribentem sine facto & consensu veri domini. Resp. Et in usucapione factum domini negligentis rem suam a posse re vindicare, intervenit. Nam di qui permittit rem suam usucapi, intelligitur alienare. l. alienationis. 28 . V. de verb. AN. Ultimo adversantur , quod Imperator vel Princeps potest ex plenitudine potestatis alicui privato res suas sine voluntate sua aua ferre ex justa causa. L item si verberatum. I de rei vina. l. Lucius. ii . 6 de evici. ubi dicitur. posse agrum alicujus privati a Principe militibus assignari, modico honoris gratia posse siri dato. Resp. Hoc non fit sine facto nostro, quoties reipub. defendendae gratia militibus aliquid assignatur. Omnes enim cujuslibet loci possessores id subditi sunt obstricti ad usus&necessitates reiispub, Atqui publica utilitas e magitat, ut militibus in praemium beane navatae pro repub. operae singuli private aliquid conferant i quia eorum opera , vita di bona subditorum ab hostili impetu deafenduntur.
512쪽
pavorabiliores rei, potius quam actores habentur.
ΗAnc decisionem pro regula proponit Cajus in l. favorabilis.
res. I 1s. 1. do R. I. Illud autem principio fiotandum, favorem hic non significare proclivem, vagum & lubricum hominis
affectum, quo nullo ducrimine habito honesti vel turpis , justi vel injusti, alicui ex favore vel gratia quid indulgetur. Sed intelligenda est utilitas quaedam justitiae conveniens. Ut favor nihil aliud censeri pollit, quam ipsum jus. Siquidem ipsum jus nihil aliud
est, quam dispensatio utilitatis secundum justitiae dc honestatis reo gulas, ad transigendam hanc vitam civiliter secundum Dei voluntatem. l. i. in princ. M S. I. ff. de just. Θjur. Quae utilitas favorem in se complectitur; nam favere est commodum seu utilitatem alicujus tueri. Itaque ideo rei conventi actoribus plerumque sunt favorabiliores, quia plus juris habere praesumuntur, quam acto inres , ta per consequens aequalitas administrandae justitiae actori' sicut reo servanda est. Quae regula procedit tam in civilibus quam criminalibus causis, per rationem traditam in l. absentem. s. d. de
paen. 8c ι. qui nccusare. 4. C. de edend.
Sed e contrario videtur, quod actores favorabiliores sint quam rei. Si enim reus fidejussorem dederit judicio sistendi causa, nec conventum sit de die, quo sisti debeat, erit in potestate actoris diem constituere, quo se sistere reus debeat. ι. de uia. 3. o. qui δε-ri .cog.cte. Item actoris est interpretatio, si utatur intentione vel oratione ambigua: accipiendum est enim id, quod ei utilius videtur. l. inteν stipulantem. 8 3. g. si Stichum. i. ff. de C. O. t. si quis intentione. 66. Is de judie. Resp. In constituendo seu ordinando judicio. plus favetur actoribus quam reis, ut ad prosecutionem juris sui viam habeant late patentem. Quo spectant, quae de die satisdationis de interpretatione libelli dicta sunt. Uerum in exitii judicii seu decidenda lite, plures sunt rationes, propter quas rei censeantur favorabiliores actoribus . scilicet in dubio . hoe est, cum neutrius litigatoris jus est judici cognitum, vel legitimis
probationibus, vel conjecturis perspectum. Rationes autem sunt hae, primo quod actor voluntarius, paratus di instructus in judi-dicium prodit, reus e contra coactus re invitus in judicium perintrahitur, ideoque aequum est reum potius quam actorem sublevari. l. qui in alterius. εχ. in fin. ff. de R. I. t. pure. s. f. ult. m. de exin eva. doli mali ct metus. Secundo leges ob benignitatem naturae consentaneam, pronis res sunt ad liberandum quam ad obligandum. ι. Arrianus. 47. U. Mobi. O aci. Satiui es enim sui Trajanua Imp. rescripsit impuni-
513쪽
tum relinqui facinus nocentis, quam innocentem condemnari. I. assentem. s. 1. de pinu. Hinc decisum est, quod actore non probante, heus etsi nihil praestiterit. nihil probaverit, nihil pro se allegaverit , sit absolvendus. l. qui accusare. 4. C. de edenI. Hinc & conili tuatum est. quod in criminalibus causis, nisi meridiana luce clariores probationes adferantur, reus sit liberandus. l. ult. C. de probat. Hinc etiam inter pares judicum sententias, si forte dissonae proferantur, ea praevalere debet, quae pro reo facit. l. inter flares. 1 8.Υ. de rejud. Deinde in probationibus dubiis, de testimoniis hinc inde paribus, favorabiliores sunt rei quam actores. Unde in causa dubia, quando pares sunt probationes, reo potius, quam actori defertur jusjurandum. l. admonensi. 3i . 1. dejurejur. Haec regula non procedit in causis favorabilibus, puta si agatur de libertate, pro dote.& matrimonio, item pro testamento. Tunc enim in dubio plus favetur actori, quam reo. l. in ambiguis. 8 r. f. de R. I. l. inier pares.
Se tr in obscuris, quod minimum est, sequimur. R Egulam hanc proponit inpianus in l. semper. 9. V. de R. 7.
Concordat. c. in obscuris . extr. de R. I. in 6. l. qui concubinam.
29. g. i . ff. deleg. 3. l. si itasit adscriptum. I . in fin .ff. delet. i. dum dicit: exiguius legatum esse praestandum. l. si ita relictum. M. f. quod si ita. icis de Iet. a. ubi dicitur, minor pars es accipienda, quaiὸnit in legato. Sed refragatur, quod non extremum, quale est maximum, vel minimum, sed medium potius eligendum censetur. Sic Paulus ἰn ι. antiqui. 3. P. si pars hered. ρει. inquit: Prudentissimi juris auctores medietatem quandam secuti sunt. Idem assirmatur in s. ult. inst. quib. ex caus manum. non lic. 8c g. cum ex aliena. 2s. inst. νεν. divis. Resp. Quando manifesta ratio humanitatis, ut nemo . laedatur, requirit alterum extremum, hoc est, maximum vel minimum, tunc utrunque caret vitio, & accedit ad virtutem, quae nimia esse non potest. Quo casu accipienda est haec regula. Carterum ubi obscuritas in utranque partem, vel maximam vel mini. mam, laedere potest contra aequitatem, ibi retinendum est medium
Secundo adversatur, quod in dote promissa sine certa quantitate, non sequamur minimum, sed dotis quantitas pro modo facultatum promittentis, di dignitate mariti statuenda est. l. quaro. 6o. i. cum post. 69. g. gener a socero. 4. II deIur. dot. Resp. Mon valet hoc casu argumentum a legato vel stipulatione speciei, vel quantitatis incertae ad dotem. Quia in dote sunt nonnulla, ex quibus
514쪽
licet mutuari interpretationem quantitatis in dote constituenda. Dos enim promissa, licet in genere Scindefinite promissa siit, pro modo facultatum patris, sius promittentis, di dignitate mariti constitui debet. d. l. eum p R. S. gener. l. 3. C. de Mi. pro F. In legato autem vel stipulatione, ubi non est expressa eerta quantitas, eessat omnis conjectura. l. triticum. p . in fin .lff. de verb. obl. Plane illud observandum . quod si illud quod debetur , in re minima non habeat utilitatem , tunc res mediocris est praestanda. Sic homine legato, neque optimus, neque pessimus ser vus debetur, sed mediocris praestandus. Neque enim vilissimum servum habere expedit. l. legato. Dcis deleg. i. l.si qui1 argentum. 33'. ,.similique modo. 2. C. de donui.
ΑssERTIO C. Quod initio vitiosum est, non potest tractu temporis
Ρ Aulus JC. hanc regulam adstruit in I. quod initio. xv j de R. 7.
Concordat I. penuit.j. eod. ubi Licinius Rufinus pro regula statuit, quod qua ab initio inutilis fuit insitutio, ex post facto co υμ- Iescere non potes. Exempla sunt de marmore domui injuncto. I. catera. 4 . f. tractari. 2.j de legat. I. de rebus extra commercium positis. t. intersipulantem. 83. f. sacram. s. de V. o. Ratio regulae est, quia sicut tempus non est modus inducendae vel tollendae obligationis. l. obligationum. 44. f. i. vers. placet. V. de obl. ct a f. t. si certis annis. 18. C. de paci. ita nec confirmandae. ι.siminor. Φ.ss desem.
Opponitur, quod donationes inutiles, di alii contractus a magistratibus vel administratoribus justitiae prohibiti, convalescunt. ι. unic. S. I. C. de contradi. Jud.cte. Resp. Tales contractus judicum , non solum tempus, sed auctoritas Principis, vel subsecutus& repetitus privatorum consensus defendit. 8c per rati habitionem Confirmatur. arg. l. I. dc 2. C.si maj.fact. t. hab. Sic etsi bona minoris fine decreto judicis alienata sint , licet non valeat alienatio , si tamen postea major asti annis silentio eam confirmet per quinquennium, vel expressa cot rotatione alienationem ratam habeat, valebit alienatio. t. vlt. C.FmM.fact. alien .fact .madecr. rat. hab. Regula ergo praedicta accipienda est, quod iolo ira eiu temporis actus ab initio nullus vires non sumat, nisi nova aliqua
causa superveniat, quae adium confirmet. 'Secundo opponitur l. i. f. sed sifiliusfam. r.s de Ieg. 3. ubi dicitur fi filiustam . reliquerit fideicommissum, initio non valet; sed tamen eodem in eadem voluntate perseverante & sui juris eost- mortuo , fideicommissum debetur. Resp. Regula, ut Iam dictum
515쪽
Eictum est, accipienda est. quando hiutilitatatis caua perdurat. Tunc enim non potest institutio inutiliter iacta conWalestere. C: terum si inutilitas vel impedimentum cessat, di in litutio redit ad justam causam, : tuuc convalescit ex, mutatione inuis.
Reudum antiquum, propter istic um in extr-rum perpetratum, amissum, devolvitur ad collaterales agnatos propiores gradu.
Ex gravi crimine, quod vasallus contra extraneum committit. ut est parricidium. proditoria caedes. Dudum amittitur, quia sequente illum abominabili tuismia, non potest in euria domini
stare, aut servitia praestare. c. r. anssio qui in UM.fως .asm n.- .fe d. amitt. lib. 2. heud. rit. 37. Feudo autem hoc modo amisso, privatur vasallus eo. & filii. aliique ex eo destendentes, quia in iis hereditarii criminis exempl3 metuuntur ι reditque vetus laudum ad agnatos, non ad dominum. qua μιι ρν-.ca f. be familt. lib. 2. festis. tit. 24.
Sed ardua & insignis est quaestio. ad quos agnatos, & intra quem gradum propter delictum in extraneum admissum Dudum Perveniat. In hac quaestione extant dii diversae opiniones. Prima est dura dc abiurda, rationi & aequitati non conveniens, quod ici licet hoc casu seudum solum ad agnatos, quiquarto gradu sunt,& non intermedios perveniat: frater igitur et fratris filius ipsius delinquentis excluduntur, quamvis nihltadmiserint. Ad hoc alle- ant textum in c. si vasal sculpam.side faud. des contenti sis interomin. e. aguatritasea. u. a.θυώ. tu. a S. Per hunc textum probari videtur haec opinio. quam aequuntur ibidem Iacob. de Bel uiso, Mart. Lauden . ia Baldus. A pprobat quoque Zasius inepitomeseudor.
dens cogitandum eine: negari enim non posse, praedicta jura hanc sententiam urgentissime probare, uec se videre, quomodo istis possit realiter responderi. Allegatur etiam pro hac parte textus in c. I. vers. similiter. quih. mod .fud. amitt. lib. l. Ρωι. tit. s. denique textus in e. r. si va u.fud. privet. cui deferat. lib. 1. fud. tit. 3I. . qui videntur hanc sententiam probare. Sed contrariam opinionem, quod hujusmodi casu seudum delinquentis ad proximiorem agnatum. etiam intra quartum gradum. & sic ad fratrem delinquentis pertineat, quando videlicet paternum fuerit, probant textus rotundi Si manifest l. Primo textus in is e. penult. qua fuit prim. caus benefamist. lib. x. fud. tit. 24. Secunda est text. in c. unici an ille qui interfec.fratr. domi. siui,
516쪽
fud. amitt. lib. 2.fud. tit. 3 7. Qui textus non de agnato in quario gradu, sed de proximiori juxta graduum computationem manifeste disponunt. Hanc opinionem sequuntur Gl. Alvaros. Matth. d. ict. in allegato e. si saliua eulpam. Idem sensit Andr. de Istrinnia seudistarum auriga. Approbant ex recentioribus BarO MCu jacius. 'Tertio haec opinio pro se habet naturalem sequitatem, quae est, quod poena non sit extendenda ad eos, qui nihil deliquerunt: no mo enim alieno odio praegravari debet. Adhaerendo igitur huic postremae opinioni, non obstant ea, qua supra pro prima opinione allegata sunt.
Et primo ad textum e. se vasaltas eu am. Alvarol. respondet. istum textum procedere circa tempora vetustiora, quibus agnati in quarto gradu excludebantur a successione laudi proximioris agnati. xit. 8. de suceusseud. lib. r.θud. Dubitabitur ergo in casu istius c. quo deliquens habebat agnatos quarti gradus, &non intermedios seu proximiores, an laudum ad eos pertinere debeat: jure enim antiquo excludebantur. Hoc dubium removet textus, de admittit agnatos etiam quarti gradus, quia tunc non erant proximiores λsed per hoc agnatos intermedios seu proximiores textus nequa
quam excludit. Secundo non obstat textus e. I. vers similiter. qui b. - . eu . miti . lib. I. sevd. tit. r. quia Gl. Bald. Praepos it AH. ibi verba textus fratremfluum interpretantur de fratre domini proditorie occiso:
tunc enim ad dominum laudum revertitur, ut est textus in c. r. an
ille qui interfee. stat. dom. cte. lib. 2.fud. tit. 37 . Alias si vasallus proprium fratrem occiderit, seudum ad proximiorem agnatum. non ad dominum pertinebit. ut Gl. istic admonet. Praeterea And. de Isernia ibi textum hunc intelligit de laudo novo. quod etiam hujusmodi casu domino aperitur ob delictum vasalli. Tertio non obstat textus in e. r. si vasall. stud. pris. ως. lib. et οfud. tit. 33. nam ibi etiam de jure antiquo statuitiar, quod agnati admittantur usque ad quartum gradum. imo hodie usque in infini-tnm, si a primo acquirente descendant; sed intermediI proximiores si adfuerint, minime excluduntur. Et sic haec poverior sententia de jure aequior te verior videtur.
517쪽
519쪽
AssERTIO I. Princeps jus alicui quaesitum sine causa auferre non potest.
Uaeritur, an Princeps ex certa scientia Seplenitudine potestatis possit jus alicui ouaesitum vel bona & facultates alicujus sunditi auferre. Et verior est sententia, Principi id non licere, idque vulgata j uris regu la I. id quod nostrum. ii . . de R. 7. Eadem sententia confirmatur per t. a. 7 . C. do pree. Imp. Uf. l. ult. C. se eontra jus velutit. pubi. oec. l. io. C. da SS. eccl. I. ult. C. de locat. prad. civit. ρου. oc. c. I . lib. i. seud. tit. 7. de naturineud. l. quo emel. s. Is de decret. ab ord. fac. l. s. f. si tamen. r. in fin. f. de injur. Praeterea haec sententia confirmatur testimonio sacrae Scripturae. Sic enim Naboth juste fecisse dicitur. quod Regi Achabo vineam tuam emere volenti concedere noluerit. Nam rex contra legem Dei hoc postulabat, qua cavebatur, ut agri 3c posse iliones in Israelitico populo, justa distributione divisae, manerent in cujusque familia. I. Reg. 2I. Tria argumenta contra hanc decisionem adferuntur. Primum est ex l. 3. C. de criminacrileg. ubi dicitur sacrilegii instar esse, disputare de principali judicio. Resp. Illa lex ita accipienda est, quod
520쪽
disputare de Principis voluntate 8c judicio non oportet, si forte elegit aliquem ad aliquod munus , qui videtur esse indignus , attamen de potestate principis disputare non est prohibitum. Praeterea illa lex non decidit, quae sit potestas Principis in privatorum seu subditorum bonis di facultatibus transferendis, sed tantum de honoribus & muneribus publicis distribuendis tractat, & de magistratibus eligendis agit, quoru m cura & potestas ad solum Pricipem spectat.
Secundum argumentum depromitur ex I. r. 1. de cons. Prine. ubi dicitur, quod Principi placuit, legis habet vigorem. Itaque Principis voluntas pro ratione est, & legis habet vigorem. Resip. Eateis nus principis voluntas est sequenda, quatenus legibus, naturae.' rectae rationi non repugnat. Atqui contrarium est jure gentium,
quo dominia rerum sunt distincta ) dominium alicui legitime testamento vel contractu quaesitum sine justa causa auferre. t. ex hoc
Tertium argumentum tale est: Princeps dicitur dominus totius mundi, & lex maris, id est, totum orbem terrarum legibus suis reogit & gubernat. l. deprecatio. 9. f. del. Rhod. dejact. l. bene a Zenone. 3. C. de quadr. prascr. Ergo res privatis & subditis sine causia au ferre potest. Resp. Imperator est mundi dominus quantum adjurisdictionem 3c protectionem, non quantum ad dominium rerum privatarum. Pulchre Seneca: omnia Princeps post et, Θρενio; at singuli . dominio. Confirmat hanc sententiam pluribus argumentis, legibus & rationibus Fachis. lib. 8. eontroversjur. e. 63 Porro superior decisio cum tali restrictione est temperanda, quod Princeps possit ex causa publicae utilitatis vel necessitatis, privatis jus suum auferre. Sic potest Princeps domum subditi, civitatis moenibus nimis vicinam, unde vel incendium vel hostiles insidiae metuuntur. jubere demoliri, item suburbia destruere, ne hostis eo se recipiat, denique fundum uxbi propinquum pro dilatandis fossis aut pomoeriis civitatis . aut extruendis propugnaculis occupare. per l, siquando. 9. I. adficia. C. de oper. pubi. Quo tamen casu Princeps auferens rem privati, tenetur ad solutionem justi pretii. l. venditor. 13. g. si constat. r .F. eomm . prad. O c. l. 2. C. in quib. causserui pro prἀm. liberi. aer . Uide Gau. lib. 2. obf. c. ys.
Quarto & ultimo opponitur. ι. x. g. si quis a Principe. 36. Τ. ne quid in loe pubi. velitin. fat. ubi dicitur, Principem posse concede. re, ut quis cum privati alicujus incommodo in publico aedificet. Rospondeo: Hoc intelligendum est, cum Princeps id facit objustas causas. Nam sine justa musa non debet, nec solet Princeps aliquid concedere, ex quo alter laedetur. Uide latius de hac quaestione Uno h arbitr.D . cent. I. 'Vt. 48.