장음표시 사용
411쪽
Nempe suppressio accidentalis mensium apud iuvenes, ut &eorum varia retardatio in mulieribus jam paulo vetiistis, stipe compensatur copiosiori eorum effluxu ; sed saepius videre est varia incommoda abhinc sobolescere, prout Variae parteS magis dispositae stini ad patiendum occasione sangiuinis retenti. Tacta sunt asthma , syncope , chlorosis, icterus, hydrops , hysteris epilepsia , catalepsis , apoplexia , ut & privatae quaedam Paralyses , dic. ; Vel & aliquando menses sibi aperiunt viam valde alienam, puta per oculoS, frontem, mammaS, OS, Uares, aures, pulmones, umbilicum, tum per ulcera fistulasve, nec non & per sudores ; quae supplementa mensium statim quidem juvant pati lisper, sed semper in malum qiuoddam grave degenerant, nisi
menses tandem restimantur. Sat saepe etiam feminae quibus sanguis per menstrua non res pondet copiae requisitae aut nullus ejicitur, eum exspuunt aut e Vomunt statis temporibu S , qtuousque menses redintegrentur. Mulieri sanguinem evomenti, menstruis erumpentibus follitio coΠ- tingit , inquit Hippocrates aph. 31 sect. 3 ; imo ex eodem , aph. 32, mulieri menstruis descientibus languis ex naribus prostiens,
Alias ex menstruis imminentibus , aut aegre & tumultuose profluentibus accedit convulsio & animi defectio, qui eventus mali merito declarantur aph. J6 sect. S. Aliquando etiam sanguis menstruus retentus fugit ad mammaS, ubi colligitur & facit peculiarem stationem seiu haemostasiam , quin tamen quicquam exinde effluat aut ibidem lactescat ; sed eo sanguine ibi peculiariter mutato , sic quoque mutatur senistis nerVCUS mammarum & uteri, ut abhinc si iboriatur peculiaris furor hystericus, qualis nimirum aliquando contingit apud se minas magis alacres dum pigrantur earum menstrua, tum apud
412쪽
puerperas quarum purgamenta male se habent. Prout mihi licuit observare , mihi videtur hunc esse sensum aphorismi assect. 3 , de quo extant commenta tam Varia tamque incerta , dc qui hic est : yrtibus mulieribus ad mammas sanguis colligitur , furorem indicat. Id est , si unquam sanguis uterinus convertatibuad mammas, ibique faciat quamdam stationem meta staticam , hinc indicatur metum esse ne succedat furor seu quaedam deli ratio satis effera, sed naturae omnino hystericae. Neque , Ut opinor, hystericus. furor exinde natus adeo rarus est ac crediderunt quidam Medici. Si ad eum non attenderunt, id evenit ex eo quod ii perperam fiterint occupati, Vel de Vera mania, vel de sanguige in mammis inflammato , vel de lacte coacto in grumos , Vel de morbo pilari nuncupato, de quibus certe non cogitabat bonus Hippocrates. Agitur duntaxat de sanguine uterino meta statice translato in mammas , ibique peculiarite et sic mutato , ut ideo forsan valeat proritari furor hystericus , mediante nimirum actione specifica sanguinis illius supra mammas, specifice abhinc senstificatas & specifice permoventes consensum naturalem qui sedet inter illas partes. Non enim iidem effectus semper obtinentur ab illo consensu, sed ii toto coelo Varii sunt, pro variis circumstantiis & sensificationibus respectivis quibuslibet. Mox itaque sanguis uterinus producit aliquando furorem, si ille convertatur ad mammas, juxta aphorismum supra laudatum ; mox vero ille ubera replet lacte , sicut vulgo fit in puerperis ; mox etiam mulier quae nec praegnan Sest nec puerpera, lac tamen habet in mammis, eam ob causam quia menses ipsi defecerunt, ideoque sanguis menstruus appulit ad mammas , sicut docetur aptior. 3 8 se l. 3 ; mox demiam ex
momentanea accumulatione sanguinis in mammis obtinetur artificiosa mensium nimiorum cohibitio , quam incomparabiliS
413쪽
idem observator suadet, dicens aph. 3O sech. ejiusdem: multariti Moles mens tua si sere , cucurbitulam quam marimam ad mammaS
Praedictis annotatis circa suppressiones & aberrationes sanguinis menstrui, non omittendus est improvistis mensitum superventus qui accidit in decursu morborum muliebrium, sicut nec silenda mensitum cessatio apud effetas. Quoad primum, convenit Observare menses ex improviso supervenientes capaces esse maximi boni aut damni, secundum circumstantias in quibus id advenit. Nempe menses fatis regulares aliquando quidem bene feruntur a gravidis, quatenus ii procedunt ex vasis vaginae& utiliter solvunt plethoram hujus loci. Sed si ii intempestive
fluxerint , praesertimque ex utero , tunc valde periculosi. Si
mulieri utem gerenti purgationes multi eant, foetus ut beno valeat
feri non potes , ex aph. 6O sect. 3. Itemque mali sunt in lac tantibus, quatenus revellunt a mammis. In tempestivi menses in febribus omnino mali sunt quandiu datur earum cruditas ;praesertimque sic censendum erga febres eruptivas. Hinc enim indicatur maxima perturbatio regiminis uteri, quae & ipsa valet inferre maximam noxam aliis visceribus; vel significatur pessima
dissolutio partis rubrae cruoris , inducta per vim febris ipsi ii aut deleterii cujusdam interpositi. Nihilominus vero menses intempestivi , aut saltem praecociores , boni sunt & critici in
acutis, quando nempe superveniunt post: signa constantia pe-pasini. Hoc praecipue Observatur in Variolis belle erumpentibus , ut & in febribus quarum occasio praecipua consistit in stuppressione menstruorum. Quoad integram cessationem hujus emtaxus quae naturalitis accidit mulieribus effetis mox citius, mox tardius , ea quidem aliquando fit absque magno incommodo praecedente , aut ea ad summum succedit Variis mensium irre-
414쪽
ghilaritatibus levis momenti quin imo illa non raro toleratur omnino impune apud mulieres quae gaudent constitutione Eptima, & quae tunc ad summium fiunt paulo obesiores. Sed talis cessatio sit e contra tapissime gravis admodum in mulieribus delicatioribus, quae gaudent stimma se insibilitate & irritabilitate , eaque imprimis periculosa fit quando latet quaedam dispositio scirrho a in utero vel mammis. Quoties enim abhinc manifestantur cancri valde maligni , qui huc usque Occulti re-
manserant lQuod pertinet ad menses immoderatos & coloris degeneris , notum habetur priores praesertim accidere apud muliereS natu raliter donatas debiliori utero, aut debilitatas effectu ammenago gorum medicaminum, partus laboriosi aut abortus repetiti, dcc.
nec latet quod abhinc saepissime accersatur phlysis , cachexia , hydrops, sterilitas & habitualis fluor albus. Quoad posteriores vero, menses scilicet vix rubros & fluorem album, talia emiavia uterina fiunt eo quod detur penuria sanguinis rubri, vel saltem summa laxitas Vastrum uteri exhalantium ; ita ut nihil nisi sanguis tenuior & valde pallidus quasi furtim emigret, vel detur tantum fluor albus dictus , seu emtaxus humoris seros O-lymphatici , quandoque flavescentis & varia consistentia donati . qui emtaxus pallidi coloris aliquando tantum periodicus es , Ied saepenumero habitualis : imo & perpetuus inter variaSperiodos mensium , qui tunc semper fiunt multo pauciores ,
imo & non nunquam omnino tandem deficiunt.
Ta lis quidem fluor albus saepe accersitur Occasione mensium copiosiorum aut acceleratorum , sicut & occasione fluxus haemorrhoidalis suppressi aut turbati. Sed frequentior causa ejuS habetur in vita deside & delicatiori urbanarum mulierum ; in
abiisti pinguium , lacticiniorum & potulentorum tepidorum ;
415쪽
tum imprimis in libidine, necnon in extractione violenta secun
Mulieres fluore albo tentatae astici solent quadam gravitate in lumbis cum dolore obtuso, fastidio ciborum, cardia giis , pravis digestionibus , tandemque magna debilitate
Satis facile curantur si modo fluor ille sit recens , blandus minime copiosus, nec continuus ; dissicillime Vero si inveteratus, acer, perennis ue ab illoqLle sepe pullulascunt prolapsus vaginae, abortus, sterilitas, ulcus uteri, cachexia , Obstructiones, tandemque macies dc febris lenta.
417쪽
'DE CONCEPTIONE, GRAVIDITATE, ABONTU ET PARTU.
CONCEPTIO. UAM vis mulieres omnes generandae proli destinentur a natura , plurimis tamen accidit sterilitas. Hujus cauta sunt . nimia laxitas uteri, qualis saepe fit a fluore albo. a'. Nimia ejusdem organi siccitas & strictura, ut tapenumero accidit apud mulieres male & aegrius menstruatas, aut Daturaliter donataS generali compage strictiori fibrarum. 3'. Aliae quaedam circumstantiae accidentales a quibus tollitur dispositio uteri ad conceptionem , qualia sunt abscemus uterinus praegressiis , vulnus inflictum tempore partus aut aliter, distortio oris uteri, Obesitas nimia, aetas junior aut proVectior , partus operos US, De signis fecunditatis & sterilitatis mulierum , ita Hippocrates lib. a praedictorum, sect. 2 FOef. pag. 86 At muliereS quaenam magis aut minus uterum gestare sint idoneae, hunc in modum , aestimare licet, imprimis quidem in formas intuendo. Parvae namque grandioribus ad conceptum praestant, tenues crassiS,D Candidae rubris, nigrae liventibus. Praestant item quibus venae exstant , iis quibus minime apparent. Quinetiam grandiori
gidae & magnae probantur. Atque ista quidem visui sunt exposita. At sciscitari oportet num menstrua singulis mensibus
418쪽
,, appareant, & num satis idonea copia dc an boni sint coloris , aequali copia in singulis temporibus, di ratis mensitim diebus
D estituant, quod quidem optimum est. Locus Vero conceptui D idoneus, quem sane uterum nominamus , sanus esse, & siccus, dc molli S debet , ac neque contractus, neque procli Vis, neque
D Ore dis Orto , aut compresso, aut diducto. Etenim quicquid Μ horum contigerit conceptum fieri impedit. Mulieres igitur quae concipere nequeunt, & pallidae videntur , absque febre , neque aliqua causa in visceribus
, existente, iis caput dolet, & menses male ac sincere pro- delint, aut certe pauci, neque ex longo intervallo sic affectis in apparent, dc uteri purgatione indigent. At quae bene coloratae M sunt, tum bene carno ae & pingues, de venas latentes habent, & doloris expertes sunt, iiisque menstrua aut nullo modo prodeunt, aut pauca & sincera fluunt: in hujusmodi naturis Μ dissicillime conceptus procuratur. Quod si libere apparentibus D menstri iis, inculpato sit corpore mulier, neque concipiat, B locus in quo uterus continetur in causa existimandus est, quo ,1 mii aras foetius tollatur. Aut enim contraditis est , alit diductus. D Reliqua, enim quae huc contingere solent, cum dolore & decoloratione, ac colliquatione siunt. Praedictarum assertionum aliquam velliti summam tradit idem scriptor in aphorismis sectionis quintae. Nempe aph. 62 ait:
frigidos O densos habent uteros , non coΠcpiuΠt , Πeque quae praehumidos haἷent, liqui iam in i Is renitum ea inguitur: O quoeptas inquo socos O immodice catidos habent , alimenti namque inopia
semen corrumpitur. At quae ex utririque moderatam nacta fiant Iem--
semel mulier abortierit ob nimiam gracilitatem suam, ea denuo
419쪽
non in prete gnatur nisii prius pingit efacta suerit, adeoque uterus in crassatus & corroboratus. Quae sensentia firmatur & iis qua e Prostant lib. de nat. muliebri, sedi. s , Foe . pag. 13a, lin. 2I dc
seq.; nempe , t ea qllet in utero habet fertim men frimm aut br-mes rem perdit O perferre nequit , gracili que praeter naturam exadit, huic titeri osculum put Dare Oportet. Neque enim prius fetum perfer cPoterit , quam ipsus uteri citis o validi redditi stierint. Et illico
neque genituram suscipere stnit. Quae ultima Observatio repetita& ampliata legitur aph. 43 sect. 3 , his Verbis : qtλε printer Πaturum C me non concipiunt , iis omentum os uteri comprimit , neque Priia subm eatenuentur, praegnantes sciuntur. Quapropter idem
scriptor lib. de aere, locis dc aquis , pag. 7 , hinc qUOq Qtrahit rationem cur Scyttharum mulieres opulentae , adeo VCotiosae & pingues stipe insecundae essent: dum Cartiri dem famulae magIS CXercitatae, nec ita Piugues , Optime concipiebant Si quis ibi quaesierit utrum quidam morbi, fortiuS adhaerenteSlaumanae constitiationi, ut dc quaedam Variae firmae peculiares Valeant transire a parentibus ad prolem mediante generatione 3 Licet respondere assis malive , fallem quoad formas quas ipsa nativitas dederat parentibus, tum quoad epilepsiam , podagram , luem Veneream , scorbutum , &c. sive ii morbi jam fuerit trecepti a parentibus , sive ac liuisiti post nativitatem. At non ita censendum de multis rebus accidentalibu S, qualiS V. g. foret membri alicujus mutilatio accidentalis. Sed si parentes naturaliterfuissent mutilati, aut claudicantes, aut balbi, aut se X digitis itastructi, &c. sane quidem m eluis foret ne Jhaec Vitia transi irent in prolem; quod pariter dicendum de peculiari mentis indole, aut de quodam pathemate ejus effero quod inpius permotum di excitatum fuit et inter conjugatOS.
420쪽
Hippocrates jam fuit in illa opinione erga transmigrationem
morborum 6c firmarum via generationis , cum ipse tradat , lib. de aere , locis & aquis, sect. III FOec pag. 72, macrocephalos olim natos fuime constanter a macrocephalis, quia prius parentes fiebant constanter macrocephali per quamdam deligationem capitis. re Hoc institutum primum, inquit, hu- ,, jusmodi nat irae dedit initium. Successu vero temporis , in m naturam abiit, ut proinde instituto nihil opus esset. Semen B enim genitale ex omnibus corporis partibus provenit , eXD fanis quidem fanum , & ex morbosis , morbosum Si igitur D ex calvis calvi gignuntur, ex caesitis caesiit, & ex distortis, plurimum distorti 'eademque in caeteris formis Valet ratio
D quid prohibet cur non etiam ex macrocephalo macrocephalUS gignatur ξ Etsi nunc quoque proinde ut antea non nascantur, B oblitescente per hominum incuriam instituto. Ita ilia De caetero tamen forma externa corporum, proindeque &interna, caeteraeque facultates abhinc dependentes , facili is aut cujus maxima potestas Venit ex eo quod partus humanuS contingat omni tempore anni: dum ille Omnino fixus est apud seras ut & aves sylvestres. Qua ratione videtur has omnes & singulas bestias plane simi es esta inter se, dum Variegantur cuncta animantia domestica facta. Sic passeres canarienses , qui alieno sub coelo procreantur in custodiis, vestiuntur pennis perquam versicoloribus: dum ii blande lutei seu citrei sunt Omnes , quando in regione sua nativa libere nidulantur secundiuia spon
taneos ac determinatOS aculeOS Naturae.
Jam notaVerat Hippocrates , loc. cit., homines in Europa inter se di imiles esse tum magnitudine, tum forma, Propter
magnas ct crebras anni mutationes ue ibidemque ingeniositume