Pauli Manutii In orationem Ciceronis pro P. Sextio commentarius.

91쪽

IN ORAT PRO SEXTIO. 2RITATE: patriae caritas postulat , ut ab ea ne discedanius .at Metellus uoluntarium in exilium abiit; quia suam glorim pluris, quam 'atriae caritatem, fecit poterat enim aliquis obiicere magna laus a Metello debetur, qui de patria maluit, quam de sententia, decedere lierlim, inquit Cicero, cum Ubectu patriae carisse

simo seniliauit, constantiae Ludem quaesiuit, patriaeq; amissionem gloriae fructu compensare usus est cessit igitur Metellus , non quod in eo sitam esse reipublicae salutem intelligeret, sed quod ei carior constantiae gloyis, quam aspectus patriae,fuit. INVICTO semper

enim Marius ex hostibus reipublicae uictoriam retulerat, Numidis, Cermanis, ualis Plutarchus, Velleius, Appianus. INIMICUM C. MARIVM iam inde a bello Iugurthino cuius gloriam, multis praeclaris fictis Metello debitum, Marius intercepit nam cum le- natus Numidiam Metello, in qua bellum iam gerebat,

decreuisset Marius eo ut designatus effecit , ut eam

sibi prouinciam populus mundaret ictim Meteillim, ho minem inanem, imperio nimis gaudentem, bellum de industria ducere criminaretur erat autem in mundanda prouincia maior populi potestas ritiam senat lis. CONSERVATOREM PATRIAE in eo potissimu , quod innumerabiles Cimbrorum Teuton limus copias cecidit a s de legibus quoque lib. 13. x o duos ex Arpinati municipi re publicae conseruatores a Cn. Pompeio uocatos significat, ipsum, etc. Maritim. sunt etiam in epitome Liui haec uerba Primores ciliitates, quid linis intritum ut non homini ad tantos honoress 4 V Ars

92쪽

sulatu Iugrarthum debellauit secundi primo die, de l

calendis Ianuarii, de eo triumphans urbem ingressas est tertium in apparatu beli Cimbrici consumpsit: Mario tras alpes circa aquas Sextias cu Cimbris, quae Germanorum gens fuit, prost era fortim confixit: qainto citra alpes in campis Raudis eosdem hicit sexto Glauciam praetorem, , Saturninum tribunum pl. perniciem reipublicae molientes, occidit septimo paucis post, quam inierat, diebus ita decessit. SATVRNINO : Metelli inimico laod ab eo censore notatus erat Atins a G. et Inianus lib. i. fuit e gente

Appuleia j omo seditiosus ideo clodias Appuleia uocatur in epistola quada ad Atticam, ob ingenii similitudinem muliebri autem genere potius, piam uirili, ob mohitiem et libidines Plutarchus, Appianus, Vel terus, epito me Liviana. IN CAUSA POPVLARl: quia legem Erariam ferebat. SI NON MODERA E quod A. Iuli mirim, tribunatum petentem, σέ, Memmilim, constulatus candidatum, Glauciae cp t-titorem, occidendos curatierat Plutarchus, epitomi Livii, Appianus, Cicero in I III. in Catilinam iis Florus POPULARITER: populi cum gratia: qm nihil omisit, sit pophi commodo consuleret. ABSTI NgNTERQUE hoc uerbo usius est, ut Saturninum, etsi non moderatum, tamen prae P. Clodio tolerabilem

fili be demonstret . non enim ille, ut clidius, alieniq-

93쪽

IN ORAT PRO S gXTIO. 63 petens, non te lamentarius, non latro, non ut hoc etiaad ij bidines referatur sororis adulter, siti rorum sacerdos . AD S ALUTEM COMMUNEM clim e

tellus ad suam magis gloriam, quam ad mutem reipublicae, te elasset. OMNES PRAESTARE quod eas res ex omnium Eoluntate gespissem faestare alienum factum dicitur is , qui alien facti defensionem fusti

Pt. praestare autem debet is, qui, ut fieret, ali flortuit. ideo se non tinum earum rerum auctorem, sed ducem direm uoluntatis dixit fuisse . EGESTAM, AERIS ALIENI MAGNITUDO haec ad Gabriarum s ectare facile cognoscet is, qui, quae ρDra dicta sunt, me

minerit.

in quod se quaestore Ostiens per ignominiim ad

D principem senatus ciliitutis M. Scati rum D rem frumentarium translatum ciebnt, doloremn suum magna cotentione animi persequebatur D ed cum currarum locul letum scorto, cum soro, ris adultero cum stuprori sacerdote, cum lie- D ne ico, cam testamentario, Amsicario, clim&D trone. quos homines si, id quod facili factu Dit, D, quod fieri debuit, quo is a me inimi et for, risimi ciues flagitabant, ut armis. I; superassem:

D non uerebar, ne quis aut uim i repulsi repre henderet, aut perditorum ciuium, uel potus dononesticorum hostium morte moereret sed me illa D mouerunt omnibus in concionibus illa furiu

94쪽

a cessitudines, uir fortissimus, ab eadem ista peste in infestissimus esse meis fortunis praedicabatur D C. Caesar, qui a me nullo meo merito alienus ese D se debebat, inimicissimus esse meae saluti ab eo D dem quotidianis concionibus dicebatur . his βν tribus auctorιbus in consiliij eapiendis, adiuto-α ribus in regerenda esse purum dicebat ex qui, bus unum habere exercitum maximum in ua-Μ lia, duos, quipriuati tum essent, προα see, e D parare, si uellent, exercitum posse, id is actu D ros esse, dicebat nec mihi ille iudicium populi,

D nec legitimam ahqram contentionem, nec disce nutationem, aut causae drictionem, Ad im, arma, D exercitus, imperatores, castra denunciabat. quid ergor inimici oratio, uana praesertim , tum im- , probe in clarissimos uiros coniectu me mouit D me uero non mouit illius oratio,sed eorum taci-D urnitas, in quos illa oratio tam improba con- , ferebatur. Commentarius. LVIT A S, ad eundem refero, ob unguenta, eincinnos, choreas. 5 83 IMPROBITAS depi-fone dictum quem sceleratum, audacem, crudelem appellauit . QVAESTORE OSTIENSI recitanda

sunt, quae in oratione legimus de arus icin restρη-

95쪽

IN ORAT. PRO SEXTIO. 64 pertinent enim ad blinc locum SatArninum, inquit , quod in annonae caritate quaestorem a sua frumentaria procuratione senatus amouit , eiq; rei M. Scaurum praefecit, scimus dolore factum esse popularem apparet ex Atroque loco , elim, cui quaestura Ostiensis obtigisset, rei funientariae praefuissee propterea quod, crem fumenta navis A importarentur , omne nauigiorum genus, quibus ad urbem curseus esset,por tus excipiebat Ostiensis . ideo in oratione pro Muraena 128. Aic prouinciae , cum fortitio feret , quaestores acclamare solitos esse dicit quia scilicet non tacitam esse, qutatam, sed negotiosam, molestamq; scirent. Paterculus etiam ιι bri . haec de Ti. Nerone scripsit inuestor maximam difficultatem annonae , ac rei frumentariae inopiam ita Ostiae atque in urbe moderatus

est, ut per id, quod agebat, quantus euasurus set, elu

ceret. PRINCIPEM SENATUS, ET CIUITA

TIS: senatus, quod eum in recitando enatu censores primum legisbent ciuitatis, ob summos honores eximia cum laude administratos. erat autem fere, qui princ pisenatus, idem ciuriatisci quod censiores principem elim legere solerent, cuius inter omnes ciues dignitas emineret M. SCAVRVM e patrici Aemilior lim gente, magni animi uirum, constantiae laude insignem epist fam lib. 3.13 Pedianus M SCURRARUM homines intemperanteis, nullum pudoris parmiem retinentes scurrasu similitudine nominat quod scurrae impudentes sunt, nec in faceti s modum seruant. SORORIS ADULTERO uxoris L. D chl-

96쪽

O MMENT A RIVS li,cltu Tigranem Mithridatem ; acie uicit 'o Milone 11 . Plutarchus in Lucullo, Caesare, Cicerone. Velleius lib. II. STUPRORUM SACERDOTE. ω-cose quod, ut Pompeiam C. Caesaris uxorem si raret, ad aras Bonae deae quas sacerdos accessisset ut civem admodum acrorum sacerdotessunt, sic ipsisti Vorum sacerdos esset .simile stud libro I. ad Atticum si M. Lucussi uxorem Memmius suis sacris initiauit historiam hac de re nemo paulo humanior ignorat. TE STAMENTARIO de corruptis aut suppositis a Clodio testamentis nihil, quod cum hoc loco consentiret, hactenus inuenimus pedin eum, cuius esset ad omne facinus immanis audacia, conuenire nefaria quae alie to sunt. QVOS HOMINES: Cistum, Pisonem, Gabinium. OPTIMI ET FORTISSIMI CIVES md xime L. Lucustas ut in Plutarcho scrip um est QVO AD LICUIT latenter excusat Pompeium, quod aliquando sibi spretum amici non praestiterit, nec a Clodio inique oppugnatum defenderit non enim ei per Caesarem socerum licuit: qui, ut ea, γα consul contra leges alis iuge erat, confirmarentur, henaresse tribunum pl. popularem nolebat insta , proxime et in Psonem sci: NULLO MEO MERITO:

a suisse, quae ab isto in caesarem dictu certi homi

nes eliderunt, hic gnificat, o aperte ostendit in ea prodem sua Plutarchus autem non ideo infensum ciceron caesarem fuisse dicit, quia Cicero contra eum locutus esset, sed quia cum eo legatus in Galliam ire, ilicdposticitus iam erat, quas de clodio nihil ti

mens

97쪽

a IN ORAT PRO SEXTIO. sniens recus bet Velleius ait, qliod inter XX. viros di-tiidendo agro Campano esse uoluisset ego eam causam quam Cicero ipse sponit, quam Suetonius confirmat, ueriorem duabus reliquis existimes. IN CON- SlLIIS CAPI ξNDIS: de pernicie mea. IN RE GERENDA: in me e-ciendo . VNUM Caesarem qui Galliam cisalpinam, quae taliae pars est, cum exercitu imperioq; obtinebat. 12. VNUM Caesarem EXERCITUM MAXIMUM : legiones cizatuor, praeter auxiliares Plutarchus in Pompeio, Caesare, Catone. VOS Cn. Pompeium, M. crabbum. PRAEESSE mugistratus habere. FACTUROS istippum, si opus e et, adiuuarent in regerendi. IVDICIUM POpvLI populum enim in calis ortali, centuriu-tim coactum, iudicem esse oportcbat . idq; sacratis legibus, XH. tabulissam citum erat quod infra patet a et libro de legibus III. 3s 3. LEGITIMAM: si non ad populum, at ante aliquem magistratum, 1 ι-blicum ue consilιum. DISCEPTATlONEM propria uox ad explicandam inter litiga ite contentionem itaque in epistola ad Meteilum, Nihil, inquit, illi tam propositum fuit, cirsiam me non iudicio ac disceptatione, sed ui atque impressione evertere . et pro Plancio a 7 Erat non iure, non legibus, no disceptando decertandum. CAUSAE DICTIONEM ciuem enim

Romanum indicta causa condemnari, leges uetabant quo nomine se se cicero a P. Clodio tribuno pl. Jege lata pulpus est coniuratos enim, indictu causa, necari S. c. insperat VIM ARMA EXERcITUS,

98쪽

n praetoribus , infirmari a senatu atque princi- D pibus civitatis putabant, tribunum popularem a se alienare nolebant, suas sibi propiora peri-υ uti esse, quam mea, loquebantur sed tamen et D Crassus a consulibus meam causam suscipiedam D esse dicebat eorum Adem Pompeius implo-D rabat, neque se priuatum cause publice susce- ω piae defuturum esse dicebat quem uirum, si v ipsum mei, cupidissimum res consertundae,

D domi meae certi homines ad eam rem compositi monuerunt, ut esset cautior; eiusq; uitae a me in

filia apud me domipostas esse dixerunt atquen ancei icionem ali uteris mittendis , alij

nunciis, ali coram ipse excitauerunt; ut ille,cum, a me certe nihil timeret, ab istis, ne quid meo nomine molirentur,sbi cauendum putaret ipse autem Ur, quem maxime ignari homines ueritatis mihi esse ι ratum putabant, erat ad por- tas, erat cum imperio erat in Italia eius exer- eitu ins eo exercitu ipsus tribunt L namici meistarem praefecerat haec ego cum uiderem, neque

99쪽

n et

hi IN ORAT PRO SEXTIO. GD neque enim erat occi ira senatum sine quo ei γγ tittas stare no)'osset, omnino de ciuitate esse sub D tam , conpules, quis ublici consili duces esse D deberent,s3erfecisse, ut per ipsos sublicum con- stium funditus tolleretur eos, qui plurimum possent, opponi omnibus concionibus, falso, sed

di formidolose tamen, auctores ad perniciem mea; di conciones haberi quotidre contra me uocem pro a me, ac pro rep. neminem mitterer, intenta signa D legionum existimari ceruicibus ac bonis uestris, Μ falso sed putari tamen .coniuratorum veteres D copias, o effusam illam ac superatam Catilime D unum importunam, nouo duce, er insterata a commutatione rerum esse renouatum haec cum

D uiderem, quid agerem iudices scio enim, tum is non mihi uestrum studium,sed meum prope ue-

Commentarius. v Α quae nihil ueri contineret. EORVM TACITURNITAS: nam etsi, cum tacerent quid sentirent, intelligi non poterat mouebar tamen, sia tacendo ορι uidebantur, inficiando confiteri. pro Plancro et OB ALIA CAUSA TACEBANT:

haec ad caesarem potius causa pertinebat, quίm aut ad Pompeium, aut ad Crassum. cum enim vehementer timeret caesa , ne, quae anno superiore contra austicia peregerat, ea non a consulibus Pisone et Gabinio, quorum alterum socerum, alterum suis partibus addictum habebat , sed praetoribus infirmarentur tribunum

100쪽

C OMMEM ARI SI L p. clodium alienare a se nolebat is enim praetoribus, de tollendis Caesaris actis rogationem ferentibus, uel intercessionepoterat, quia tribunus pl. erat uel, quiafacinorosius, audax, etiam ui armiso ref ere hanc igitur ob causam C r tacebat Cras sautem Pompeius, quia caestra auebant,ester amι-ertiuo coitione in rempublicam facta, alter elim finitate deuinctus. ACTA ILLA: ea, ciliae pro ximo anno consul gesserat qua de re in oratione inpisonem G. his uerbis: Adducta res in certamen te consule putabatur, litrum, quae superiore anno iste rellisset, manerent, an rescinderentur. LABEFACTARI

rescindi; quia in legibus ferendis nectile auspiciorum neque ueterum legum habita ratio esset. PRAETORI VS C. Memmio L. Domitio Ahenobarbo de quabus haec in Suetonii Iulio scripta mi Functus consulatu C. Memmio, L. Domitio praetoribus de superioris ann actis referentibus, cognitionem senatiuuetidi nec isto puscipiente, triduo per irritas altercationes absumpto prouinciam abiit eistatim uaestor eius in praeiudicium aliquot criminibus arreptus est et in ζρne. HMilissilius praetor Caesarem abeuntem con-

Dtatu, quem aduersus ossicia legesb. esse se existimabatur, ad disqui non m senituiti E

MARI A SENATWs decerneret eges omne. a Cae ire consule, aut atri bimo pl. θιus tellite Vatinio contra austicia esse latari quod olim deleribus utra-buno pl. M. Duro Druso lutis decretum erat Pediu-nrus G. PRINCIPIBUS GIVITATIS: C arasim