Matthaei Giorgii ... Elementa scientiae naturalis, seu Theoremata, et problemata physica, quibus generalia philosophiae, atque mechanices, deletis veterum, ac recentiorum erroribus, communi superextructa hypothesi restituuntur ..

231쪽

in, qσod ex sola phaenomenon explicatione demmitur . Quamobrem communi omnium sensu, te ram stare arbitramur, ac intere quod nostra in

terest dato quolibet Mundi systemate , synthesim

Ex pura, ct praecisa extensione indefinita , & solo motu in orbem, ipsius partibus divinitus impresso, juxta hypothesimRenatiDeSCarteS,Cujuscunque quantitatis iste motus' sit, nedum synthesis Mundi corporei non potest inferri, sed ipia quidem Renati Des Cartes elementa d duci possunt.

Demus Renato Des Cartes hypothesim suam aries Confutatam, & ponamus cum ipsos in primis puram extensionem indefinitam, deindis quamlibeo motus quantitatem impressam divinitus pinibus illis, qua in orbem voluerentur, ut meditatus est inge-

232쪽

mosus Vir, ostendendum est, nequh synthesim si pectabilis Mundi, nec tria, quae ponit ipse eleme ta, inferri posse . Qu iam itaquE Mundus corporeus ex firmis , ducisve partibus constat, & fluidis, ut ex capite superiore, manifestum est , ac re ipsa notissimum; ergo ad Mundi synthesim necessaria quoquh durities est. Immo & necessaria est ad globulos decundi elementi, nec non ad tertii particulas conssi tuendas ex hypothesi, nam& hae durae sunt; sed neutiquam ulla durities partium haberi potest eX pura extensione indefinita, & motu in orbem ipsi iminis cujuscunque quantitatis ponatur , ut eS 8o,& 84, .& ejus corollario . Manifestum est igitur ex hac positione , nec synthesim Mundi, nec tria elementa Renati Des Cartes haberi Iotuisse , immo futurum fuisse , ut ist inanis mi Philosophi materia, non minus, quam purum spatium cum quo iuXta ejus ideam confunditur cederet semper, fluidaque ideli undecumque maneret; Quare manifestissima est tota propositioia

Secundam partem aliter demon-

-- Sede insideremus'; aiunt ejus Discipuli, mate- Tiam inanem istam , quae moveri debuerat, designatam prius fuisse 'eubieis figuris , & Ponamus sing

233쪽

I .eubos in orbem fuisse motost, non, Noptereru vos globulos secundi eIementi formari necesse erat ., Nam si omnes cubos moveri intelligamus versus eandem partem circa proprios axes in directum politos, & Ploni ,: per M .congevum perpendie lares , abrasis lateribu , facila pereipimus,sylindros mari potius, quam globos , ausi sor ε quis puerili., ter fingere vellet, quod, postquam tornati sunt ex una parte,variaretur apposite situs,&motio ipsorum, ut concinne tandem Omni ex parte torm renuula G, gentissima applicatione, ut videre est in figneis pilis torno fabrefactis. Quot sanh Operosum nimis,gratisquefietum commentum non urgemus amplius, sed

qu1ntum distet 1 tai ciuite naturae Gartesi discipulis perpendendum relinquimus.Intere: hi globuli eundi elemeriti appr- ilhcessassi ad Manui toti

Ratum est omnibus etiam' antiquis, qui movens, primum acie mentis attigerunt ,, abin ipso) inditum fuisse materiae motum' se sed non. minus, norum est hisce omnibus, causam finalem in hac rerum natura

dari . Solus: Renatus; des Cartes, & qui: eum θ' stea sequuti sunt , i Meetaatem ex hypothesi finis neglellerunt. Verum quaea pars necessitate motus

234쪽

vormum suorum Neutiquam inserri potest Mindi synthesis, ut ex antecedentibus, Sex doctrina imperius tradita patet , etian s errores a mi demo m atos lute hypoclaesis non involueret, di illiram Philosophia versatos, amquam facile inevit Tyrones, suadere posset. ιtawh supposita comm ni doctrina , qua cauis motus ad primum tandem movens omnia intelligens , & ad finem dirigens re vocatur, Mundi synthesim ex hypothes finis ded

In Synthesi Mundi hujus absque in nis hypothesi, congrua remanere debuit primi elementi portio, &praeterea major substantiae cor Portae pars fluida esse do

Prima pars mimisestissima est ex 42 3 neutiquem enim moveri alias quicquam posset; secunda verbara praeterquamquod mi pia constat, ut capit glori omnes Mundi, quos in oebem Cernimus ,

235쪽

lloet

moveri per eedentia spatia vastissima . nullatenus alioquin hoste motus,quibus Mundi harmonia comis ponitur , edere potuisient.

PROPOSITIO XCVII.

Dato quolibet systemate Mundi abs

que Vacu nequit ullum corpus dato tempore finiis moveri, quin emdem tempore totum primum fluidum moveatur.

Mota enim unaqualibet parte substantiae eo orere in quovis Mundi Systemate in quh vacuo, necesse est, continuo spatium relictum succedente Proxima parte primi fluidi continui oecupari, & sic deinceps, itaut ne ulla quidem pars excludi ab hac successione possit, quin vaeuo spatio continuum solis Naturaeontra hypothesim 3 Idque fieri neeesse est euis dein dato tempore, ut in motu circuli videmus I alioquin daretve tempus, quo solveretur per Va cuum continua successio, ut notissimum re ipsa est.

236쪽

Ero eadem necessitate, qua solidae partes ad niturales suos motus determinantur , fluidum continuum in eos mdlusisenit , vel rectos , vel circulata res, vel simplices, vel compositos , sine quibus f Iidae partes ipsae moveri nequeunt. Insertur etiam Primum elementum finitum esse; nequit enim dato tempore finito moveri totum aliquod infinitum; si autem id ipsum, ex quo comstant omnia corpora, finitum est , tota substantia eo orea finita est . .

S c H O L 1 Ni M. Facile pereipitur in hypothesi nostra datam Muna

237쪽

THEO REM A LXXIII.

Dato quolibet Systemate Mundi, &

quacumque suppositaparticularum ad ejus Synthesim comparandarum diversitate, prima Vis naturi indita ne- cessario illa est, qua in proprias unitates constituendas singulae div ita particulae nitantur; Secunda est, qua in unitatem compositionis,&ordinis omnes tendunt,progre

diendo a Synthesi partium usque ad totum Systema.

Qua eorporeus hic Mundus non unum quid indivisum est, sed ex partibus re ver distinctis compositus, ceu numerus ex unitatibus, ut reipsa constat ue necessarid dati Herunt partes distinctae singulae , sngaeis, videlitat singulae indivisae in se, ac divisae ab invicem , ex quibus omnis emergeret Synthesis usquh ad totum Systema, quodcumque tandem sit, veluti unitates, undh numeri ominnes , usque ad summam quamlibet suppositam, com-Ponuntur . Necesse ergo fuerat ex σε, 69, & 3 il-C e a lam

238쪽

sto iam vim ab:aut re naturae imasci primo elemen. to, qua primum eius particulae discretae in pro prias uni intes'constituendas niterentiar , in tanta quidem varietate, ac multitudine , quanta necessaria erat ad omnia naturae producta , tum vim alte. ram, qua in uni atem Compositionis, & ordinis omnes tenderent, juxta id eam condendi Mundi omniumque proindh naturarum , quibus ipse constat, ut ex eadem 3 & 64 , aliisque manifestissime deducitur,progrediendo a Synthesi partium, ceu naturarum particularium usquh ad universum Systema; totum enim eX Partibus, magna ex parvis confian

tur.

Praeter primam hanc vim naturalem minimarum particularum , omnes alias vireS naturales, de quiabus identidem agentius, ad secundam, quae est vis compositionis, reduet faeith patebit ex sequentibus.

239쪽

THEO REM A LXXIV.

Particulae primi elementi ab ipso absce. dere , aut discerni nequeunt, unitatemque propriam constituere,nisi indurescant; quod si induruerint, hoc ipso, & a primo elemento discretae sunt, & unitatem singulae propriam

constituunt.

Si enim fluidae manent, aut fluidum primi generis constituunt, ceu primum ipsum elementum, ideoquh ab hoc non distinguuntur , ex RI , aut fluidum efformant secundi generis, ideoque jam durae sunt, & divisae inter se ex ςo , quamobrem jam est manifesta prima pars. Hoc ipso autem,quod particula quaelibet indurescat, necessario unum quid , Primo elemento discretum constituit , potest enim totum fluidum moveri,absque eo quod indurata par ticula motum ejusdem sequatur, ut eX natura duritiei , & ex propositionibus ad hanc spectantibus constat 3 persistens autem unaquaelibet indurata particula in eo nisu, quem necessatio exercet, ex ny

ροι bos duritiei, ut ex iisdem propositionibus

240쪽

constat hoe ipso unitatem propriam constituit, primo fluido , & a reliquis eorporibus discretam, ideoquh manifestissima est tota proposito.

Ergi, hic nisus, quo durities primarum particularum constituitur,prima est vis naturalis, de qua

in antecedenti.

- . . . e

PROPOSITIO C.

Partes omnes primi elementi, quae ab ipso in constructione Mundi ab sc de re per duritiem debuerunt, aggregata omnia tum solida, tum fluida secundi generis constituturae, necessario perexiguae flexunt, Cujusmodi atomi antiquorum,

quantumvis varias figuras sortitae.

Dato enim quolibet Systemate Mundi, consensus, & conspiratio, mutuaque actio, atquis passio