장음표시 사용
251쪽
proprium aequali undecumque vi nituntur, & unde cumque toto momento resistunt cuilibet vi perpendiculari, & media incidentia occurrenti, quae semper, atque necessario aequales invenit Semidia metros, ut ex constructione sphaerae notissimum est . Pora5 quaelibet vis oblique incidens in contactum, plagam infert debiliorem, eluditurque facile ob sphaerae lubricitatem, ut itidem ex constructione' patet. Pari autem mole constantes particulae oblongae, ac tenuissimae , sicut una dunensione ,
excedunt, ii, alia deficiunt, ex hypothesi ; ergbubi dimensio deficit, necessario & vis resistentiae
per illam partem deficit,.ex tradita superius virium mensura cap.de mot. Eli enim vis moli proportionalis, quamobrem vis eadem supposita in contactuma hujusmodi particularum veniens, ubi est maior molis defectus, necessario ad. minorem hanc dimensionem habebit majorem proportionem ex libri: elementorum Euclidis , ipsiusque ideo resistentiam , si exuperans vis illa sit, vincet , eo quidem facilius, quo magis deficit moles in particula, ubi fit incursus, ideoque Deillimh vincentur istae oblonget, ae tenui is mς,
atque omnino esteret magis, . vel minus resistent pro crassitiei, ac tenuitatis rationibus ob eandem cau
sun x inare manifesta est propositio .
252쪽
Data qualibet Mundi corporei Syn thesi absque vacuo, eadem semper esse debuit primi fluidi ad reliquum substantiae corporeae proportio.
Necessh est enim ex hypotes finis rem ita se hahere t certae,constantesque Ieges motuum, & consanua, firmitudoque totius Mundi corporei serve tur , quae certam exigit soliditatis rationem.
253쪽
Cravitatis est vis innata corporibus si sidis, & fluidis secundi generis, tam, simplicibus, quam miXtis, ad glo
bum terrenum pertinentibus , qua recta moventur, Vel nituntur versus centrum
Quod propositione ro et generaum ostendimus hic de corporibus ad terrenum globum pertinen, tibus intelligendum venit. Quath omnin5 ab illata pendet haec propositio, & solum adnotare subest , hanc vim naturalem , qua corpora omnia ad hune globum pertinentia reae, nituntur, vel moventur versus centrum terrae ob necessitates ibidem expositas, graVitatem appellari, ut ia centrum hujus globi, centrum gravium .
254쪽
Levitas est vis innata cςlesti materiae.1ive globulis aethereis,qua recta VC suscς testem peripheriam moventur, vel moVeri nituntur.
Coincidit haec propositio cum Io4. ubi jam demonstrata est, atquh hic tantummodo adnotare subest, .hanc vim caelesti materiae inditam levitatem appellari, qua videlichi sursum recti feruntur naturaliter hujusmodi globuli versus peripheriam celestem, tametsi totam atomospheram terrestrem, immθusque. ad intima ipsus terrae motu Gelestium corpo Tum protrudantur , ut ex ror, & Io constat, de .identidhm exponemus . . : I Is
. in aecumque cum aliis Io. Alphon susBorelli experimenta, & ratiocinia protulit adversus levitatem politiva In corporum, comprobare tantummodo valent se nubilia corpora, quae scilichi ad hunc globum pertinent, & circa que tantummod5 adbiberi post uni experimenta, nullam habere levitatem positivam , at sursum trudi corporibus graviolia
255쪽
bus; neutiqu3m verb probare possunt, levitatem positivam non dari in subtilissima caelesti materia , quae sensus nostros, & per consequens eXperime ota illorum illudit.
II. Rejecta suppositione vacui vera causa inaequalis corporum gravitatis est major , Vel minor levis materiae interpositio, aut fluXus per corporum magis., minusve constipatorum foramina. Rata est in Scho
lis distinctio gravitatis in absolutam, & in specie . Gramitas absoluta dicitur , quae absoluth, & praecishconsideratur, ut gravitas unius librae, quae semper eadem est, sivh ponas serri, sivh lanae libram. Gratia. iasivspeeie consideratur in concreto, & comparath, comparando videlicet illam ad molem corporis, cui inest: sc duo corpora molem aequalem, & aequale pondus habentia, dicuntur aeque gravia in specie,& magis grave in specie dicitur quod comparatum . ad aliud parem habens molem, magis ponderat viceversa. Qua ratione Mercurii gravitas aquae gravitatem in specie superat quathr , & deci Es , aquae Verd gravitas in specie ad aeris gravitatem est ut mille centum septuaginta quinque eum quatuor septimis ad unum , ut clarissimus Alphon us Borelli demonstravit in Academia experimenta li
harum inaequalitatum causa est maior , vel minor caelestis materiae interpositio, cujus multum in in
256쪽
aeri, per aquae vero inter stitia quater,& decies maior portio fluit, quam per angulos contactus globorum Nercurii : eadem ratione de aliis corporibus discur
Vis cohaesionis est motus, vel nisus durarum particularum discretarum
Haec etiam propositio demonstrata est propositione Io I, aliis ibi citatis, pertinetque ad secundamnaturae vim deprehensam propositione 98. Quippe sinh cohaesionis vi naturali quidem, & indita ne ullum quidhm naturale compositum haberi potest, multoque minus consistentia firmorum omnium , & si uero haec, nec non praecedentes duae propositiones coincidant cum adnotatis superius, ipsas tamen repetere operae pretium fuit , ut clarius distinguantur motus , & nisus naturales ad secundam vim Propositione. 98 expositam pertinentes, qua Mu di Synthesis constituitur. Iam enim habemus in natura & simplices gravitatis, ct Iemitatis motus ,.& com positos juxta .scholium propositionis ro , ad
257쪽
quos refertur vis cohaesionis, de qua insequentibus Dicitur autem motus, Vel nisus durarum particularum in mutuum contactum ἱ nam ubi sunt in comtactu, particulς cohaerentes in ipsum nituntur; ubi vero non sese proximh, sed absque ullo intermedio contingunt, sed aliis mobilibus particulis interce--ptae sunt, movemur nihilominus, petentes mutuum contactum. Itaquh vis ista cohaesionis quandoque non per solum nisum, sed motum exercetur.
Qui commentis potius , quam naturae eontemplatione oblectantnr , vim cohaesionis dur rum corporum proficisci volunt ex vi atomosphqrae compressiva , & hac de causa vim emeris gere admirabilem deprehensam Othonis GuerritaeSperimento, videlicet, secto in duo hemisphqria aeneo globo , mox, exanthlato aere , ad amussim commissis hemisphqriis, tenuisque cerae ope sese inosculantibus exacth tantam per atomosphqrae compressionem exercere vim cohaesionis hemisphqria illa, ut per vires octo hinc, indh equorum coniunctim distrahentium ad contrarias partes, dimo-Veri nequeunt. Sed hoc equidem experimentum s ostendit, validam esse cohaesionis vim , qualem & in marmoribus exquisith iqvigatis cernimus , non Nero
258쪽
vero illam, quam adstruunt, primam esse aer principalem , immb unicam istius causam , quia
si verum hoc esset ,. durities cujuscumque dati corporis proportione responderet praelatae vi compressivae , itaqub summa aestate , quando longEminor est compressiva vis atomospherae ut ex superficie Maris magis elevata et state,quam hyeme conis stat quodlibet datum corpus durum ea proportione duritiem amitteret quod falsum est, cum immo
frigore facilius dura frangantur. Sed per aliud experimentum inferius adnotandum clara res fiet. Interea sic urgere possumus hanc falsitatem: vel haec vis . atomospherae innata est ..vel ab alio corpore communicata 3 si hoc seeundum dieas ad: primum tandem corpus pervenire debes, cui divinitus indita, se innata sit vis motus , cur ergo illud solum nain turali vi pollere, caeteraque omnia inertia', ac naturae expertia .esse putes λ Aut non etiam atomospheram, caeteraque gravia moveri per naturale, sed inditum, Uinςipium, ut communi sensu experimur Denique cur si gravia in commune centrum nituntur Vi natu rati, propter necessitatem superius recognitam, non cognoscis eadem de causa, sed eadem i lege, ac Propter eandem necessitatem , cohaesionis vim naturalem, & inditam pTametsi possit haec quoque ab
aeris,compressiva vi adiuvari, ut suo loco dicemus. -
259쪽
Vis cohaesionis minor est in fluidis quam in solidis pro fluxilitatis rati
ne. Fluidis tamen omnibus secum di generis sua quoque Competit naturalis cohaesionis vis.
Prima pars & re ipsa constat, & ex natura fluidiataris exposita superius manifestissimh infertur. In primis enim reipsa notissimum est, fluidorum corporum Particulas, quo quidem magis illa fluida sunt. eo minus divulsioni resistere, seu quod idem est eo minori vi cohaerere . Sed & hoc eX II.
B 8a mamiastissimh patet. Secunda uero pars eXpe-Tientia quoque constat evinciturque praeterea n cessitatibus jam expositis 3 nam experientia con stat in aqua , caeterisque hujusmodi fluidis , in quibus id experiri datum est, exiguam quidem , sed aliquam tamen vim necessariam esse , ut partes ad ad invieem sejungantur. Porrhmanifestissimh deducitur ex 98 , & io haec anim vis ad secundamnaturae vim ibidem expositam refertur, hoc solum intercedente discrimine inter cohaesionem firmorum , & fluidorum corporum , quod in illis con stans est, in his perpetuo mutabilis .
260쪽
Vis cohaesionis in particulis insensibilibus gravium major est momento graVitatis
Nedum experientia constat propositio, sed per necessitates jam superius expolitas demonstratur .EAperientia quidem constat, aquae guttulaS exiguas pendere suspensas h supremis ramis arborum , immo si guttulae istae apice digiti, vel se stuca leviter deorsum trahantur, cessante postmodum levi hac vi ea terna , sponth sex sursum retrahi pend las: eadem ratione aquam in foliis arborum non
explanari, sed in sphq rieas guttulas colligi, nisi fortEprius folii superficies jam aquae velo sit obducta, C jus particulas lege cohaesionis aliae petant. Praetere, Constat, per spongias, funem, & alia hujusmodi sista.
lis exilibis maximh ad absorbendam aquam ac comodatis, & aptis contexta, sarsum ferri exiguas aquae portiones,quae omnia, ut alia omit tamus exeminpla, ostendunt admirabilem cohaesionis vim in Pa ticulis insensibilibus usquE ad certum magnitudinis terminum tantam esse, ut vim gravitatis superet. Quia vero alii aliter haec phaenomena explicare Conantur, alias causas obscuras optando , ubi res caeteroquin satis clara est, superest, ut ex necessitatibus jam expositis rem experientia notissimam inseramuS.