장음표시 사용
331쪽
Etite, quando vel praefata ratione non tenditur, velli adeo repleantur humido ejus interstitia , ut vi contractionis omnino destituatur ad instar chartae madidae. Est quoque sub mollitiei genere
Sed quod facith divelli potest vario quidem gradu.Nam quaedam ex his mollia sunt, sed ductilia , itaut non tam facild divellantur, nequἡ tamen distracta sese restituant, elateris expertia, ut cera, & hujusmodi, quae nec villis contexta sunt, nec tam arineth, ut corpora superius exposita, eOhqrent, quaedam insuper molliora, & debiliore vi cohaesionis praedita, quae facillimh divelluntur, uicaro putris, charta madida, &similia. Sequitur
Illud, vel humidum pingue tamen est, ut oleum, pinguedo, vinum,& hujusmodi,quae sub pingui, &maero, superius,& magis proprie reposuimus , vel siccum est, ut visci, cera concreta, NX, resina omnis, gummi, & similia. Tenax utrumque esse debet,ea nimirum mi cobasionis particularum praeditum,ut, in contactu utrique extremorum actareat,ipsaque extrema nousne aliqua ii dimelli possint. Quamobrem ita debent hujusmodi corpora siccis,humidisque pinguibus, &calidis esse comparata , ut hanc vim cohaesionis obtineant, quemadmodum ex superioribus perspicuum est . aridum vero contraria ratione illud est, Oo . quod
332쪽
asto quod humido destituitur, ut cinis, combustaque omnia & alia id genus. Opponitur quoquh viscoso
Quod nimirum facile conteritur, magis , vel minus , prout humido tenaci magis, veI minus destituitur. Succedit
SCABR M, ET GLABRUM, SIVEasMR M, ET LAEVE,
AIterum dicitur iama ab Aristotele in praedicamentis, eo qaia recte partes sunt Ata , alterum vero' asperum eη eo,quia quadam partiam eminentes, quadam humiles sunt , Nam una hac ratione , clarE percipimus per tactum , glabrum sest lave corpus esse, quando partes ipsius ita complanatae sunt , ut excurrens digitus nulla ex parte superficiei obicem inveniat ; contra uero asperum , & scabram ob inaequalitatem praefatam partium superficiei, tactum inaequaliter assicit ipsiusque excursui Oh stat. Ad laeve resertur etiam
uod nimirum facilh excurrit, vel per quod aliquod facilb excurrit ; nam A locus lubricus dicitur inquo quid facilh excurrit, ut marmora levigata ,& humiditate perfusa,terra gelata , glacies, &hujusmodi. Sic Virgilius aeneid. inquit per lubrica sariens s & lubricam dicitur quicquid facile ela-
333쪽
29 tbitur , ut anguilla manibus comprehensa,
ADTTIS CUM LUBRICUS ANGUIS AB IMIS ωe.
Quae omnia cum propter heves superficies talia sint, merito ad praefatum genus revocamur, dum modo insuper laeve aut si humiditate oblinitum , aut eo momento instructum, quo cohaesonem fugiat. Sequitur
Tenue dicitur quod particulis perexiguis, & Deilh penetrantibus constituitur, itaut faciis in exiguus meatus sese insinuare possit. Crassum vero, quod p rticulis majore mole praeditis, & minus penetrantibus constat. Tenue vero aliud est ab luthetale, aliud comparath. Sic liquores omnes sensibiles, quo magis fluidi, eo tenuiores sunt: sic etiam pulveres , aliaque hujusmodi sicca eo tenuiora dicuntur, quo magis comminuta, sed trita. Tenue veroahaeluth dicimus, subtile id omne, quod senIus fugit, quodque etiam nuncupatur
Hujusmodi praeter subtile fluidum omnia permeans) ἀ therea substantia est, aer quoque quoque inter spirabilia recensetur; nam tametsi particulis illis elasticis constet, superiore capite expositis, non omnes angustias permeantibus, per quas aqua sese insinuare potest , ob expositam constructionem, Oo a est
334쪽
sto test tamen maxima spirabilium portione consertus Sed &spirabilia quoque sunt fluida mixta , quae per saxorum foraminuta , & rimas confluunt, ac varia pro aptitudine cohaesionum gignunt mineralia; haec enim, ut alia naturae producta, ortum habenta fluidis, & quidem subtilibus, ut ex superioribus luculenter deducitur ,& inductione observationum, quae ab aliis jam factae sunt, constat. Caeterum intermiXta ex quatuor Aristotelis elementis, quemadmodum planh omnia spirabiles substantias tum comprehendunt, tum perviis admittunt foraminulis, per quae illae meant, remeantque, it ea dicuntur spirabilia, quae nedum pervia sunt meantibus, remsantibusque subtilibus fluidis, sed quae spirabilibus
substantiis referta sunt,quaeque habituum copia luxurient , & subtiliores Iatices animalium , spiritus arte chimica parati, & hujusmodi. Tandem superest
Clath, & distincth ab Aristotele explicatum. I quit enim in praedicamentis densum quidem ex eo
quidpiam es , qsia partes ia*r Abi ipsis propinqu
suat, rarum autem ex eo, quia a sese distant; nequὲ est necessarium vacuum , ut vult cum Epicur Gagendus, satis enim est, si , dum rarescit corpus, admittat in sinulis suis amplioribus factis subtiliorem substantiam, ac tandem subtilissimum fluidum Continuum. Hinc autem specificae gravitates dive is dependent, quas superius innuimus. It que
335쪽
que haec ad expositionem propositarum qualitatum, juxta doctrinam in prima hujus capitis traditam, suffciunt, pro instituto, eX quibus aliarum qualita istum, etiam earum, quae Occultae appellantur explicatio deduci potest, ut inferius innuemus. PRO
336쪽
In alterationibus corporum,quacumque de causa fiant, Velaecedunt in e rumdem sinus particulae insensibiles ad propriam naturam non pertinente vel decedunt insitς particulae, quae decedere non debuerant, vel mutantur C haesiones, vel ordines earumdem, Vel Variatur motus, aut quieS ipsorum Pr ter naturς modum,vel aliqua ex his, Vel plura, Vel omnia simul eveniunt; dum autem horum plura,vel omnia ita fiunt, ut vis cohesionum ad propriam nat ram pertinentium non superetur, sed adhuc vigeat, nitaturve sese restituere, alteratio dicitur; Quod si superetur cedatque omnino, itaut amplius in pristinum contactuum ordinem niti non valeat, est jam hujus formae corruptio, &generatio alteriuS.
Prima pars notissima est re ipsa; nisi enim horum aquae
337쪽
quae exposuimus, aliquod saltem contingat, omniano immutata manet naturalis constructio, & integra id ea cujuscunque naturalis producti, & perconsequens nulla qualitatum mutatio emergere potest ex x a qua rhaliquod saltem ex his,vel plura,vel omnia evenire nece ise est , ut mutatio qualitatum , alteraiiove fiat ex eadem CXX VII Secunda vero pars ex communi etiam notione , aerata definitione perspicua est; alterari enim corpus communi sensu mistellii gimns, quando, superstite naturali forma, qualitates mutantur, corrumpi vero quando mutatio
earum pertendit in destructionem formae, se ii ideae naturalis cujuscunque producti, quae in illa vi cohat sonum, & ordine motus, & quietis consistit, ut ex superius traditis constat; manifestissima est igitur propositio 3 superest aliquot subnectere.
EXEMPL ALTER ATMNUM, ET CORRUPTIONUM .
Itaque calida, & frigida, ut ab his ordiamur, in tantum alterant corpora plus quidem vel minus, iaper gradus , in quantum plus vel minus emittunt in horum sinus co puscula eo motu, & figura pridita, ut calorem, aut frigus inferre apta sint, juxta ea quq prop. CXXIX. exposuimus,pari ratione de humidis& siccis discurras, ut ex CXXX., quae vero exsiccantur a calidis non tantum per accessum corpuscu-Iorum siccorum , quam per deeessum humidi, vi ca- Ioris abrepti, exsiccantur , quod etiam contingit minore tamen vi dum exsiccatio fit per arida ,&Mandum absorbentia. Porro indurantur, quaecunque
338쪽
contumptione eorum , quae laXiorem compagem faciunt, ut lutum , vel accessu eorum, quae firmiorem cohaesionem reddunt,quandoque usquh ad mutationem formae, ut sum effusa petrificantia, & hujusmodi , vice versa emolliuntur, quae vi eXtranea emolliuntur, accessu mobilium corpusculorum penetranintium, cohaesionesque laxantium Hinc autem faciaest inductione facta, caeterarum qualitatum mutat Ones percipere.Cum vero mutationes corporum potis.
simum ab activis qualitatibus, & praesertim a caloresant adnotare subest aliquot discri inina earum,quq vi caloris fiunt mutationum ἡ &in primis manifesta est
Quae terminus est actionis ab igne manantis, fi que in mixtis magna ex parte siccis, ab igneis e fluviis liberis, & sinceris non mixtis videlicet humiis do, qui vivido motu paulatim, & per gradus aIQm sinus comburendi mixti penetrani,humidum abrupiunt , solii untque tandem omnino compagem, &pulsis , quae in vapores abire aptae sunt, partibus, cinerem aridum relinquunt, novis interea factis ubique ignearum particularum penetrantium, cum aliis juxta aptitudinem , cohaesionibus , ut etiam Robertus Boyle in Chim ista sceptico observavit; nam vel in ipso cinere igneas particulas devinctas remanere perspicuum est ex immersione aquae in calcem , qua
manifesth ignis eiu*a soluuntur.Observatur quoque in humidis FER.
339쪽
Quae fit penetrantibus per humidi interstitia spirabilibus ignis particulis, aut quandoque puro aethere , majore impetu , N copia, quam ut requiratur ausuiditatem fovendam,juxta propos. 8O.Quemadmo. dum enim caelestis materiae fiuXus, & refluxus per in . terstitia liquidorum sensibilium, & crassiorum, fluiditatem eorundem fovet, si eo tantum impetu, &copia praeterfluat, ut firmam cohaesionem particularum fluidi motu suo praepediat, absque sensibili agitatione 3 ita si consertim nimis,& majore impetu confluat in sinus liquidorum, & inde percellantur horum particulae , agitenturque validh, jam haec agitatio fervor dicitur, qui etiam competit duris liquabilibus, cujusmodi sunt metalla , quando valida vi penetrantium igniculorum soluuntur cohaesiones firmae particularum , liquantur istae, atque in continua sunt agitatione , vim cohaesonis superante, donec vis ignis applicata perseverat. Humidorum autem ebullitio propriis dicitur, quando tanta est ab illa vi agitatio, & rarefactio particularum liquidi, ut multae harum supta libellam exaltatae, particulas aeris intr, sinus undique includant, formatis bullis , o sollieulis ; servori autem, & ebullitioni analoga est
Qua fit vel in liquidis heterogeneis,& mixtis, vel
340쪽
si quidem ad corpora quoque firma extendatur in
succis, quos ista continent, estque motus minor quidem ebullitione, major tamen motu naturalis flui.
citatis, plerumque inchoatus ab applicatione apti alterius corporis,quod fermentum dicitur , spirabiles& valde activas emittens particulas in sinulos serme lescentis corporis , eaque ratione compagem ipsius
alterans. Quod si spirabile hujusmodi fermentatio. nem inducens,citi fermenti alicujus manifesti applicationem oriatur, tunc potissimum ab aere alterato, aut plerumque austrina constitutione polluto irruit cum inordinato confluxu materiae celestis ratione cujus activum dicitur & in utroque casu cohaesio nes particularum fermentescentis corporis laxati alterat , quo usquh tandem si nimis perseverat corinrumpat , Quare sermentationi finitima est
Quae dicitui ab Aristotele metheor interisas propriis ct natimi ealoris in anoquoque tamido existentis
a calore alieno, qui ambientis est , nam quemadmodum activae ambientis particulae, seu calor eiuldem, miXtorum gene rationem fovet, ici,postquam perfectionis curtum illa peregerint, continuuS idem ex terni caloris motus eorum dissolutionem tandem molitur, praecipvh in humidis, quare hoc de n miisne, ab externo ambientis calore corrumpi dicitur nativus mixtorum humidorum calor idque etiam