Matthaei Giorgii ... Elementa scientiae naturalis, seu Theoremata, et problemata physica, quibus generalia philosophiae, atque mechanices, deletis veterum, ac recentiorum erroribus, communi superextructa hypothesi restituuntur ..

351쪽

3ον rem, quae movetur, moveri prout ab efficiente proxima causa determinatur, quamobrem palam est prima pars.Secunda Vero,partim in pronunciato XI, Iartim ea 7 3, aliisque identidem demonstratis, ubi e cohaesionibus, perspicua jam est.

Antiquorum Panspermia, & Anaxagorae, aliorumque positio invisibilium seminum, ovorumve ab initio rerum, ex quibus euncta emergerent, a recentioribus quoque nonnullis admissa, hoc Theoremate reiicitur. Nam primum ipsum fluidum est,ex quo & semina, & ova emergunt, & novi formae oriuntur juxta naturae necessitatem identi dem expositam, qua in finem, quae movenda sunt, moventur, & quae apte cohqrescere debuerant, jam apte cohaerent, jugii materiae, loci, atque concepti motus aptitudinem;siquidem in corruptionibus, &dissolutionibus, quq fiunt usquE in primum fluidum, continuo, pro aptitudine Praefata, nova lineamea in , & stamina rerum ab eodem fluido suboriuntur, tum quaecumque cohaesionum,& interstitiorum pro

spirabilibus fluidis, ratio, & ordo, ad quem hic,vel illic omnia disposita erant,sivh quod idem est ) quq libet forma, & ut Aristoteles loquitur, quod qui

re s esse, Perficitur, ut etiam ea corollario propo-stionis II h

352쪽

PROBLEMA XXVIII.

Productorum naturalium solidorum constructiones per summa genera

plicare.

Constat ex superioribus, quodlibet corpus veὲ fluidum esse, vel firmum, vel utriusque naturae par ticeps,constatque rursus in qua constructibue firmitas , fluiditasque productorum naturalium a primo elemento pendentium , sita sit. Ρrogrediamur iam ad naturalium solidorum omnium productorum , quae mixta appellantur, constructiones generatim

explicandas, distinguendo quas per gradus alia geonera in praefatiscomprehema. Quaecumae iisque iuxta nators leges eoalescum, et quamlibet famam acquirunt,mixta quidem ex fluidis,firmisque particuistis bifariam primo dividuntur.Alia enim,que sunt imfimi gradus , ita coalescunt,utsuido tantum externo pervia eorum inteistitia meante, ac remeante,nuti tum alium in se ipsis admittant motum fluidorum, saltem vasis conspicuis Contentorum , alia vero ita eoalescunt,ut praeter spiracula siuido externo pervia contineant quoque interna fluida, quae, rex Ura prias conspicuorum vasorum directiones, juxta n Iuralem ideam moveantur. Primi generis sunt om-

353쪽

δrinia mixta, quae inanimata dicuntur, organicis quidem particularum cohaesionibus ,& interstitiis conflata , sed quae unum quid solidum constituant ab Lque ullo suarum particularum fluore , Saltem conspicuo, si eas tantum excipias, quae I spirabilibus fluidis abripiuntur . Particulas secundi generis sunt animata corpora omnia, tum vegetabilia , sed plantae , tum sensitiva, sed animalia, in quibus omnibus , prae thr externi fluidi fluxum, & refluxum , viget motus fluidorum interius contentorum in vasis propriis. Porro in viventium genere quod rumsus,ut innnuimus,bipartitur in vegetabilia,& anima. Ita hoc discrimen observandum subest, quod illa nedum careant,organis D vi, qua de loco in locum cieantur, sed , locis propriis, ceu terrae uberibus avulsa, & remota , ne vegetare quidem possint, an malia verb& Organis, & viribus instrina sint, quia bus edere possint motiones admirabiles, & fluido-Fum interius contentorum, & machinae totius , seu quod idem est sentire,ac moveri de loco in locum aleant.Horum generalem ideam mox explicabimus,

sed prisci inanimatorum corporum generationem absoluamus. PRO

354쪽

ata PROPOSITIO CXLI. .

PROBLEMA XXIX.

Formarum inanimata corpora natur lia constituentium perennem O

Perspicuum est ex analysi, & synthesi Mundi superius instituta, & ex primo fluido corpora omnia constitui, & snthesim totius naturae. hujus, per Prima stamina indurescentium particularum ejusdem fluidi organica constructione cohaerentium ab inititio rerum peractam fuisse hoc admirabili ordine, ut frmitudo terrae, Planetarum, astrorum , motusque ipsorum, nee non eorundem atomosphaerae necessariis instructae particulis , tum caetera omnia, divinum hoc opificium componentia emergerent. Sua perest , ex eodem principio formarum inanimata corpora constituentium perennem ortum deduincere . Quoniam itaque omnia, quae induruerunt, simulque indurata coaluerunt, ad globum hunc una cum suis complementis constituendum , ubi perennes generationes, de quibus loquimur, fiunt ex naturae lege , a minimis usque ad summa , in tonstruinctiones organicas disposita fuerunt ex I2O., organa

vero hujusmodi tum primo elemento, tum spirabilibus aliis fluidis secundi generis subtilioribus per via

355쪽

ina sunt, ex ras, alliisque superioribus, ergo ubi. cumque apta organa sunt ad particulas fluidorum spirabilium secundi generis, percussaS impetu aliari

rum fortiorum , valde repercutiendas, ita ut ex utra.

que vi corrumpantur , seu quod idem est di

Iuantur, permutenturve in primum fluidum, juxta

superiores de synthesi mundi propositiones,nec Sinaiario eadem pomo superaffluens primi fluidi novas

molietur particularum indurationes, earumque cois

haesiones,ex tertia hujus capitis,& organicas quidem, sivh ad aliquam constructionem, persectionemque naturalem comparatas, eX eadem I 2o, idque procul dubio fiet pro aptitudine locorum, motusque per ipsos concepti, ut ex pronunciato XI. En itaque productorum omnium naturalium primae delinea. tiones, origove formarum ex eodem primo fluido, eui divinitus indita fuit in principio rerum admirabilis vis respondens divinae Ideae. En divina primarum indurescentium particularum incomprehensis bilis compositio , vel in torporum inanimatorum infimi generis prima origine, quae a minimis progrediens per multiformes abditas colissionum series, tandem oculis Microscopio armatis exibere incipit speciem hic filorum , ut in amyantho, alumine plumoso, aliisque hujusmodi,quae in fis uris lapidum deprehendit Stenon,illic ramorum,ut inlachate,aliaque alibi l meamenta varia, prout hunc, vel alium con 'cepit motum per loca generationum portio primi clementi, quae necessario, ut ostendimus, indure

356쪽

eere debuit. Porrb quia fluidorum spirabilium secundi generis adest congrua in locis generationis copia, ut eX ias, aliisque superioribus constat, siquae aptae sunt apponi primis istis naturae coneeptibus , ipsosque augere, ut in persectionis finem perveniant, necessarid apponentur ,&apth cohaerebunt, componentque repletiones , & complementa congrua, ut ex corollario propositionis 11o. patet, ea

lege quidem, ut interstitia semper adsint inter cohaerentes partieulas, per quae nedum primum fluidum, sed & alia spirabilia secundi generis apta, meare, &remeare possint, ut itidem ex superioribus. Itaque formarum inanimata corpora constituentium origo perennis a primo quidem fluido est, quatenus ab codem prima lineamenta, & admirabiles primarum cohaesionum ordines fiunt, ea, quam innuimus , ra tione , sed replectiones, & complementa neeessaria Pendent quoque ex particulis fluidorum secundi generis apponi aptis, dum reliquum prirerfluit, & adiuvantur earum cohaesiones a superincum bente fluido, ut ex superioribus. Sic in generatione Cryctalli per saxi meatus,. quasi vasae spermatica , fluit materia spirabilisse cujus portio dissoluta , seu in primum fluidum. Conversa, tum per novas minimarum particularum indurationes , earumque aptas cohaesiones, prima

stamina formans, germini seminis, vel ovi cicatrieulae analoga est, reliquum seminis complementis, videlicet pulpae , aut ovo, proportione respondetis Lim

357쪽

Lineamenta verb illa, quae molitur primum fluidum , paulatim per vasa deserentia fiunt , juxta corollarium propositionas Ia , noVasque semperaeohaesiones quasi per gradus acquirunt, donec tandem in structuram organicam, Crystallo formandae aptam , disponantur in cavitate saxi. quasi utero, ubi Crystallus emergit, atque intere totum spirabile fluidum aqueis , aereis, aliisque so- lutis ,& subtilibus particulis aethereae substantiae mixtis , ipsusque motu per spiracula evectis, compositum, per eadem saxi vasa deserentia meat usque, in uteri cavitatem, suppeditatque particulas primis idelineationibus apponi aptas , ceu complementa dum reliquum praeteriluens, & praeterfluendo premens , una cum atomosphaera, cui miscetur, coisthaesiones particularum adiuvat, ut ex antecedentibus insertur. Simili modo reliquorum fossilium ortus percipitur, quorum variet figurae tum a Mario cohaesionum ordine , varioque praeterfluentium fluidorum excursu , nec non pressione ambientis, diversi modε conformantur, repletionesque variae, variique colores fiunt in variegatis lapidibus pro multiformi aptitudine relictorum interstitio cum s ι per quae fluidum caeleste fluit , refluitque , undδcolorum species oriri ex superioribus luculenter deducitur , nec absimili modo varietas colorum in - textis , & conchis orientalibus , floribus, aliisque hujusmodi oritur,tametsi ad secundum genus ins irius exponendum ista pertineant.

358쪽

Originem ovorum, seminum, aliorumque his analogorum, quibus animata corpora producuntur, ex praemissa doctrina deducere .

Idem naturae ingenium, quod exposuimus antecedente propositione, facilius observatur in ovis animalium , seminibus plantarum, surculis, stol

nibus,& aliis hujusmodi siquet alia his analoga sunt 3

Quemadmodam enim per simpliciora organa scopuli v.g.Crystalli feri spirant fluida, perveniuntque tandhm ad loca, quasi dixerim uteros, ubi generatio , & accretio chrystalli habetur, ii, per organa perfectiora, magisque composita supremorum omnium vasorum, staminumve , quibus animalium , & plantarum firmae partes, vel minimae componuntur , conspirant fluida,progrediunturque tandem ad organa spermatica , & uteros, ubi animalium, plantarumque ova, & semina perficiuntur Fnec discrimen, quod genera omnia praefata intercedit , admirabilem variat rationem, qua natura generationes molitur. In plantis ex medulla orituc prima senminis efformatio 3 nam quae Plantae me

359쪽

dulla carent, ut salices, non proferunt semina , Ωs ex arbore cerasi detrahatur medulla, non arescere quidem arborem inquiunt, sed sine nucleo cerasa nasci; etsi vero ex medulla oriatur prima seminis efformatio, succus tamen profluit ex arbors tota, quo complementa seminis parantur. In animalibus item ex medulla nervorum id profluit, quod tandem per varios anfractus percussum , repercussumque dissolvitur, Vertiturque in primum fluidum, continuo coli siones novas,&stamina prima efformans, vel cicatriculae ovi, vel omnino illius, quod a Mare proficiscens, analogam ovo materiam aecundat in flamina, juxta ideam conceptorum 1

generante motuum compositorum, tamen ex omnitius etiam animalis partibus, tam in Mare, quam in tamina, profluit, pervenitque tandem ad vasalpermatica succus, quo repletiones, & complementa parantur staminum civi, vel analogae mate riae in lamina, nec non cicatriculae,si vh seminis viri- Iis in Mare; unde optivi magnus Hippocrates do cuit : semen ex omnibus partibus decidere e sanis

360쪽

PROBLEMA Cv.

Omnibus corporibus vita praeditis , e rumque particulis, tam firmis, quam fluidis, inest idea motuum, flammae motibus analogorum, quamvis longe admiIM: Bilius compositorum.

ut seminibus ad persectionis finem proced mus, praeter jam dicta superius de flamma, hic ad

notare operae pretium est, eandem motuun

ideam , ut in flamma, ita in favilla, ceu semine ignis,fulgere. Cogita enim semina ignis elicitae venis silicis, aut similibuscorporibus non esse simpli cem aggregatum globulorum caelestis materiae, sed mixtas moleculas, & ex his, & ex aptis spirabilibus particulis, quemadmodum de flamma dictum est , quod sanh constat ex observatione eorundem phaenomenon, quibus palam esse diximus, flammam non esse simplex aggregatum globulorum caelestis materiae , sed revera mixtum corpus,atquh inde percipies favillas, ceu semina ignis esse perexiguas flammulas ea ratione, qua semen planta plantul3 est. aut planrae proportione respondet, eademque