장음표시 사용
361쪽
rnione pereipies decidentem favillam in interiai pcomburi aptam, eA hae veluti ex placenta uterina in loco ambientis apto posita , pabulum haurire, quo in perfectam, & conspicuam flammam exurgat. His positis,jam , ex problemate superius adnotato de flamma, hujus theorematis veritas manifesta fit, immo reipsa constat; nam ut in flamma decidunt, secernunturque partes, aliaeque denuo in locum secretarum suppeditantur, tum ex substrata materia, tum ex aere,iri in corporibus vita praeditis,tam animalibus, quam plantis, haec observatur vicissiti do decedentium, & succedentium in locum istarum particularum, tam e X substrata materia , quae pabulum dicitur, quam ex aere per organa respirationis non minus plantis, quam animalibus donata, ex Observatione clarissimi praeceptoris Mals-ghii: hoc latum intercedente discrimine interideam compositorum motuum in viventibus, &ideam motuum flammae, quod per magis admirahilas, magisque compositas vasorum firmorum directiones motus fluidorum in animalibus, & plantis , secretionesque omnes fiunt. Analoga vero est horum motuum idea motibus flammae, quatenus in utraque idea tamdiu see edentium, & succedentium particularum feeernendarum vicissitudines fiunt, quamdiu aptitudo pabuli, movendorumque
omnium durat,qua b rudi principio seminis, ad perfectionis debitae finem, tam in firmis, quam in liquidis perveniant plantae,& animalia, cui postea su
362쪽
cedit declinans paulat m summa perfectione inium, & interitus tandem. Sed uberior hujus rei doctrina pertinet ad peculiares tractatus de plantis,& animalibus, ad quos interea manifesta hujus
theorematis veritas conducit. PROPOSITIO CXLI
Pythagorae harmoniam in Synthesi
Mund productorumque naturalium explicare.
Pythagoram serunt invenisse primum rati in nem duorum quorumlibet sonorum, gravis, &acuti, convenientium i tu inter se , ut eam essiciant consonamiam , quam diapason, sed octavam diiscimus, esse videlicet in consonantia hujusmodi grav ead acutum , ut duo ad unum; & praeterea notum est, sapientissimum virum in contemplatione harmo niearum proportionum adeo stetisse, ut & Mundi Synthesim, & quaelibet secundum naturae leges Producta, harmonia constare tradiderit , Quomod6 igitur harmonia insit & mundo,& productisnaturalibus, consueta brevitate superest explicare.. Et primo, si nedum diapason, sed & alias consonantias animadvertamus, certum est,quod sicuti uni-
363쪽
3 a rsona componuntur ex duplici sono atquali, & ab qualibus vibrationibus simul producto, it consona
componuntur e X duplici sono,quorum uterque Vibrationibus duratione commensurabilibus ita edatur, ut certo tempore itus, reditusque utriusque vibrationis congruant ; sic in consonantia octavae, pulset duae chorus consons ita in suas vibrationes veniunt, ut dum gravis unam, acuta duas vibrationes absoluat, incipiuntque ideci una simul utriusque chordaeitus reditusque simul desinunt, quia reditus secundae vibrationis acutae chordae subduplae gravis , necessario definit una simul eum reditu unius vibrationis chordae gravis, quae . dupla est, idemque dicas de aliis quibuscumque corporibus sonoris, quae tand)m in hac octavae consonantia vibrationes, undasque aeris hac eadem ratione perficiunt. In diapente authm , quia vibratio unius ad alterius vibrationem est,ut tria ad duo, si unius chordae vibratio tria e. g. duret minuta, alia perficitur intra duo,ideoque dum prima intra sex minuta duas abso auit vibrationes, secunda tres eodem intervallo perficit, congruitque propterea hoc dato termino utritisque itus , & reditus. Pari ratione de aliis consonantiis discurras , quarum profecto congruentia hujusmodi grata est auribus , & ingrati sunt contraria ratione soni incongrui, sive ab incongruis vibra tionibus editi,non dissimili ritu , ac oculis gratae so-
ent congruae duorum fune pendulorum vibrationes Praefatis rationibus commensurabiles. ingratae autem
364쪽
322 non commensurabiles,aut iniquales in duratione, ut nunquam Una simul recurrerent,quod est exemplum doctissimi Dee hales. His praemii sis, quis non videt in consensu totius Mundi, productorumque secundum naturae leges, hasce. rationes uni soni ,& consoni P Si motum compositum caelestium globorum animadvertamus,manifestissima est primo in singulis perfectissima unis ni ratio; nam,ut superius ostendimus,ex duplici nisu aequali, & qquitemporaneo uniuscujusque globi
motus circularis componitur altero scilicet petente directionem ad mundi centrum, altero lineam huic directioni perpendicularem, undhfit,ut servata eadem semper ad centrum distantia, motus circuis laris edatur. Ρorro in globis firmamenti altitudine inaequali inter sese, & 1 mundi centro distantibus, eodemque nihilomiuus tempore servata semper eadem distantia ) cireulos suos peragentibus
quis non ridet innumeras, perfectissimasque eonso nantiaspprout nempe variis,quas inter se e habent rationibus,qui celerius,& qui tardius moventur globi, omnes praefatis modis congruunt, & aequali tempore circulos peragunt suos ρ Sed & leges hujusmodi uni soni, & consoni reperiuntur in primis ipsis naturae viribus,ut ex V s, deducitur , & facillimum est
quoque harmonicas proportiones tum in firmame ri globis , tum in universa natura invenire, eum Plato in naturae productis omnigenas proportionea partium esse docuerit.
365쪽
Tandem adnotare subest admirabile illud phaen
menon , , doctissimis viris, P. prqsertim Deis chales diligentissimhobservatum, ex duobus videlicet nedum unisonis, sed etiam consonis si in conastuo sint situ alteram ultrci sonum edere, sonante altero in cohetsionibus naturalibus similiter observa Ti ut ex supectoribus constat , quae sane cohaesiones Cum unum unitate compositionis, & ordinis consti tuant non minus in singulis naturae productis,quam in toto systemate mundi, ut jam ostendamusmon mirum,si Pythagoras mundum ipsum, & omnia bona
harmonia constare docuerit. PROPOSITIO CXvX.
Admirabiles brutorum operationes a principio intrinseco fiunt, quod anima corporea dicitur, diversim de uuidem juxta Varias motuum determinationesIstud tamen principium pura est natura corpore nil aliud ultra leges motus, &quieus continem.
366쪽
urram de si ruere conati sunt ob neghgentia mi causae finalis, disseruimus ,&in universa natura ostendiis mus necessitates motuum , juxta id eam primi moventis, ipsi materiae inditorum,constatque ex omni, doctrina superius tradua, operationes. omneS natu rates a principio intrinsecus indito proficii ci pro ra-.tione determinationum ab idea finis pendentium 3 quamobrhm non est, cur in prima parte manifestasiasma diutius immoremur , refellamusve commenta,
recentiorum, qui hoc principium intrinsecum, seu quod idem est, naturam ipsam negligentes, bruiniorum operationes ab extrinseco sensibilium impulsu deducere frustra conantur. Convenimus equidem in eo, quodajunt animalium structuram divino admirabili artificio coalescere, ac non inepis appellari
divinum- quoddam automa , ut Aristoteles docuit lib. de mot. animalium inquiens anιmaba esse, ut auritomata, cum babeant ossa , nervor ωc. naturaliter disposita, ut in macbinis , quin immo & in universa natura omne, quod coalescit, admirabili structura organica coalescere ostendimus,& convenimus proinde in eo , quod ajunt, non esse animam corpoream
quid aliud praeter admirabilem structuram liquidorum aptE constitutorum ,& per solida vasa compressibilia distributorum, aptisque motibus instructo rum, cujus rei uberior, atque distinctior tractatio non est hujos loci, quamobrem si & ipsi quoque agnoscerent necessitatem ab hypothesi finis dependentem , qua sponte, atque , principio intrinsecus
367쪽
indito motus omnes anima tum levera profici scun-,tur, quemadmodum ita universa natura ostendi mus, conveniremus in omnibus,nam secunda pars propO- , simonis ab ipsis quoque admittitur, constatque ma inifestissimhin nostra hypothesi en omni doctrina su - .perius tradita , non minus aci prima parsi superest igitur praecipuas quasdam operationes brutorum. explicare, quibus intellectis , caeteret ultro patebunt, atque magis, magisque secunda propositionis pars manifesta fiet. 'Primum authm operae pretium est,explieare, quid
si sentire brutorum, & qua ratione li nostris distinguatur sensationibus, quod profecto manifestum. fiet, si duo in sensu distinguamus , assectionem vide lichi sensorii , seu quod idem est motum in orga- .no conceptum a sensibilibus, & istius affectionis sensationem . Quoad primum, affectio ista non minus in brutis, qua m m homine nil aliud est , quam mo-.tus figuram alterans fibrillarum nervearum sensoria; componentium, quae liquid O subtili plenae , ac mi-.rabili structura comparatae, ut pro ratione ductilitatis,sensionis a plenitudine spirituum,validetque cohaesionas,harumque, & aliarum qualitatum commoderationis,ui vide tremant vel le vissimo impylla. Itaque juxta impressionem a sensibili factam in varias oscillationes veniunt, usque ad nervorum originem fluente , ac refluente spiritu, & hoc intelligendum
est nomine speciei A ristotelis, quam & ipse in alteratione figurae fibrillarum sensorii consistere docet ,
368쪽
exemplum afferens figuret inductae in eeram a figitilo. Sensatio authm,quae inde sequitur, longe diversa est in homine Ac in brutis, prout longh diversum est principium activum;quoniam enim est hominis priniscipium activum anima, sed mens, a natura corporea longh distincta , quamuis ipsi unita , ut insemis ostendemus , semper aceedit in sensationibus opus mentis ipsius , intellectio nimirum iucundi , aut molesti , quod organum corporeum assicit . Inhrutis autem, quibus sola inest natura Corpogea, hujusmodi sensatio non fit , sed alia quaedam suo principio analoga , prout videlicet opus accedit, non mentis quidem , qua carent, sed activi principii, quo pollent; neque enim sola impressio praeista sensibilium lassicit, quasi automata ista passi vhtantum se habeant , ut recentiores cum Renatodes Cartes opinantur , sed ut in omnibus naturae productis, ita maximh in brutis vigere principium activum ad eorporis cuiussibet naturalis ideam necessaerium, palam est ex universa doctrina VPerrus tradita , quo videliehi sponth in moritus omnes veniunt , 3d quos & natura corari parata stini, & diversimodis, prout res earugit, in sensibilium occursa , causa finali determi
Cum igitur unaquaelibet impresso, sensibilibus
acta , urgeat pro ratione suae vis fibrillas organi. cogatque per consequens reflvere liquidum comtentum usque ad nervorum originem , cumque
369쪽
ita disposita sint & eontinentia vasa , & contenta
liquida , ut in consensum omnia veniant , necessarici totum eommovetur nervorum liquidum , sequiturque totius machinae consensus, tum particu lae , nerveum liquidum componentes , congruum
situm sponth petunt, eadem lege , quam eXposuimus propositione Ir4, hinc si motus impresso naisturae consona sit , omnia eadem lege sequuntur phaenomena , quae in sensatione jucunda experimur ; si vero dissona, quae in sensu doloris , tametsi bratum verh non percipiat , sed solus accedat spontaneus , & naturalis nisus compositus, instinis ctusve , quo conferentia nituntur assequi , fugere Rutem noXia , eadem lege , qua naturalia quaeque Productam finem diriguntur, ut ex 2, 6ς, & atquE in motibus istis meth corporeis sensus brutorum consistunt . a
Jam verti his positis , & heia intellecta necessitate ex hypothesi finis pluries demonstrata , facithpercipiuntur admirabiles omnes brutorum opera tiones, quas falso ad mentem retulerunt nonnulli; nam quemadmodum Aristoteles eorum opinionem refellens, qui formicas, & araneas mente Opera sua eficere arbitrabantur, docuit si verum hoe esset eandem rationem in plantis quoque militaturam, tui nos non in plantis tantum , sed etiam in omni producto naturali, vel infimi generis, eandem planh causam vigere , ae in brutis luculenthrdeducimus ex superioribus . Cogita enim ex una
370쪽
pionem venari, ut consilio id fieri videatur , dum caudam , morsusque vitans. & scorpionem, in meis dio latere dentibus perstringens, non prius ipsum comedit , quam alternis ictibus lapidi caudam , branchiasque allidat, usque ad interitum , ut amicuS fide dignus Observavit. Imnio cogita ulterius qUam libet brutorum operationem hujusmodi , tum eX altera tarte animadverte naturale quodlibet productum infimi generis, palam est ex ii 4 in hujus formatione particulas insensibiles niti sponth in situm , in quo apte sensibilibus moleculis , ac toti formando Congruant , manifestumque est eX rao,&corollario sponte in construmones organicas disponi quaecumque ex lege naturae cohaerent , ac tam
affabre quidem , ut nedum longh superent omne consilium humanum , sed vix datum sit mobis admirabilem cujuslibet rei naturalis fabricam superinficie tenus percipere. Quod si ergo m quoliber, vel infimi generis producto naturali , spontanei motus particularum & liquida , & solida componentium , opera iam admirabilia pruducunt sola necessitate, propositione 2, 6ς , & 4 , & alibi exposita, quid mirum deinde in brutis, ubi jam & organa tam affabrh disposita sunt, & liquidae omnia tam apte ad motus suos comparata, Proprias operationes eadem prorsus necessitate fie-xiὸ Assumamus iterum aquae guttam pendulaim qua