장음표시 사용
271쪽
γ Phoenicum litteratura illustrando Q 269 Quantum autem ex iis Plautinis Punicis, ipsius mei Plauti aetate, duobus nempe ante Chri-
nihil supra desiderari possit, Dorhoutius defendit; in hoc igitur Plautino Poenulo periculum sacere sibi ipse
proponit. Eoque magis illum enarrandum suscipit, quod Punica dialectus, qua Carthaginienses olim uterentur , Hebraismi tanquam germana propago aestimari prorsus debeat; nullusque Veterum tot ac tanti pretii Punica , quot Plautus protulit, nobis servarit: antiquitatis monumentum sane, judice quoque ipso Dorhoutio , maximi faciendum . Atqui rem ipse suam ab aliquot exponendis vocabulis Punicis , apud Sallustium obviis, orditur illustrandam , quae ex Hebraico sermone potissimum deducantur, pag. 3II. Seqq. Quod item dicendum Dorho utius statuit de aliis bene multis, pag. 3II 32O., quibus Poeta comicus Pomnulqm suum , Act. III. Scen.II. & Act.V. Scen.III. Pa sim immiScet. His autem non vulgari Hebraicae linguae doctrina primum ab se expositis, ad extremum ut eadem via atque ratione Plauti caetera Punica explanari ostendat posse, sexdecim singulos versiculos Act. V. Scen. I., quos Grotius & Bochartus veluti ἀνεκτρας sc, seu nullo prorsus explanandos modo atque enodandos habuere , Dorhoutius enarrare aggreditur pag. 324 3 o. In ea porro & quidem recta sententia ipse est, Plautinam versionem Latinam, quae, quum metro adstricta sit, ait ille, non verbum verbo reddit , sed Punici sermonis tantum premit sensum , magno tamen usui esse in indagandis quae abstrusiora sunt ac tenebris quasi involuta . Quod autem non omittendum idipsum est, in ea quoque cogitatione Cl. Dorho utium esse , ut tota haec a Plauto recitata Hannonis Poeni oratio , iniuria temporis I librariorum incuria , in paucissimis con taminata sit atque corrupta . Dissiligod by Corale
272쪽
a7o De Borgiano Hebr. Samaritico Numo QStum natum circiter saeculis, inter se similitudinis haberet sermo uterque & Hebraicus & Phoe-Quibus rebus eo pacto consideratis , praemissaque Plauti Latina versione , ad suam Dorhoutius descendit eoruindem Punicorum explanationem eorumque scribendarum rationem , Hebraicis atque Latinis traditam characteribus ; neque ab se neglecta Bocharti lectione atque interpretatione . 'Vellem equidem id mihi otii satis dari , ut copi se de hoc Periculo Punico disserere possem. At quia
Permulta me manent neque minus graviora , inUitus eo adductus ego sum , ut ipsam illam , quam in enarrandis , explicandis, illustrandis , emendandisque Plautinis Punicis rationem ineundam duxit eruditus Dothoutius , heic brevi, ut potero , exponam . Quo autem modo hanc sibi sumat provinciam , ex tribus ejusdem Act. V. Scen. I. prioribus versibus unusquisque intelliget , quos Dorhoutius sie delineavit: Σ
Haec Punica sic descripta, ad verba ipsa , quae Plautus Latinis prosert Iitteris , quaeque utpote in editis facile consulenda, brevitatis ergo praetereos proxime quidem accedunt; a Bocharti tamen lectione haud parum discrepant. Sed audiamus Dorhoutium eadem ad verbum, ait ille, interpretantem , videli
Excelsi Excelsaeque, qui hane urbem colunt, clementiam ut adipiscar precor . De meis rebus - heri,
273쪽
γ Phoenteum litteratura illustrando Q a Inicio-Punicus, aut dissimilitudinis , etiam atque etiam intelligeremus, modo Poeta non Latinis,
Hue adveni in tempore , ut advenerim . Primo in versu omnes qui de hoc Poenulo ege- 'runt, fere convenire adserit Dorho utius . Qui vero eos legerit, tantum abest, ut una conspirent, ut potius haud parum dissentiant; si hanc aut alteram vocem demas, ut ci)aν,9 di I UD,v, quae sive excelsi& excelsae,sive superi & superae, aut Dri & Deae in te
De τω )mpta , qui urbem, nihil habeo animadvertendum , nisi sua instructum littera 3 iod, paragogia ea , nominibus aliquando accedente, ut supra Pag.89. not. observabam , idem vocabulum dicamus . Quid vero de τοις π , pala, mel, Scham, Maeon , Scith , faciemus λ Erunt utique Hebraica vocabula , sed ita male inter se apta & colligata, ut ex iis quis eruatur Sensus , nisi plane barbarus, a versione vero Dorhoutii alienus, quotusquisque est Hebraicis doctus litteris, qui non intelligat ὸ Quod facile esset ad . ad ostendendum , nisi brevitati ipse consulerem . Quae quidem voces ita intricatum Dorho utium dant, ut nulla prorsus Hebraismi analogica habita ratione, eo tandem deveniat, ut in iis hunc sensum esse defendat, nempe et Dii qui urbem hane faciunt laudatissimam Onomen parant. Sed haec longius petita sunt, neque Hebraicis plane respondent . Ergo haec ipsa lectio est rejicienda , alia vero atque alia admittenda . Ad Versum secundum aggrediamur , in quo nihil emendandum atque immutandum arbitratur . Id
equidem vellem . Quod τὰ n, n elementiam, & το an re clius ' an Hhannothi deprecor , precor , significet , non repugno . Quid vero illud est το)net)nn ,, Mymisti sic , inquit ille pag. 328. , mi- ,, hi est a talu in Hiphil fidi participio cumis in forma primae Personae . Qualis forma in S.Cois
274쪽
a a γ De Borgiano Hebr. Samaritico Numo Q sed propriis Poenorum litteris suum descripsi set Poenulum , neque librarii in eo exscrihendo
,, dice alibi obvia, ut norunt eruditi , Iudic. xv I. 26. is vox occurrit, & LXod. X. 2I. ,, At eruditi ex Praeterito ac Partieipio Conjugationis Hiphil ti mina verbalia , sive perfecta , sive imperfecta , ut aiunt Grammatici, Hebraeos sermasse , numquam defendent. Neque ex allatis & Judicum & Exodi l cis id evincrtur . Et revera, quam sibi finxit Cl. Dorhoutius, eadem ipsa verbi serma nullibi exstat.
In Conjugationibus, quidem Pal & Pihel occurrere
ejusmodi formam compositam , seu id genus an malias , ut T M', ct pariens eris , vel paritura .es filium, Genes. XVI. II. T Judic. XIII. S. 7.
nidificans in cedris, Ierem. YYII. 23. z la SV 'ria παHabitans super aquas , ibid. LI. II. , sunt qui P gnent, sed aliis omnino refragantibus , uti scribie Elias Levita in mamn D, Sepher Haharcabha , i. e.
Libro compositionis , seu de vocibus compositis, edition. Venetae 3 6., Christ. IS 6. Pag. 18. b. 23. a.&33. b. Quod Iohan. Buxtorso quoque animadversum , Thesaur. Grammat. ling. S.Hebr. lib.I. Cap.XIII. pag. mihi IOI. Conser Petr. Guarin. Grammat. Hebr. in Chald. Tom.I. lib.I. cap. VIII. pag. I 64. ejusdem Lexieon. Hebr. & Chald. voce 'S'. Caeterum τὸ 'Jod, in vocibus ex Ieremia supra depromptis redundare , το Xeri Chelibh ibidem admonet . At haec obiter . Μulto consultius sane opportuniusque & ad rem suam magis accommodate Dorhoutius dixisset, τὸ no vn cum sua praefixa particula di, Mem, quam inseparabilem vocant, & verbis praeposita quandoque vim habet τῆ ut, Genes. XVIII. 23. T Deuteron. VII. 8. & alibi; τὰ, inquam, idem valere ac το ut palpem , contractem , attingam . Et ne Do houtio iniquus videar , idem verbum latiori quodam Diuitiaco by Cooste
275쪽
Phoenicum litteratura illustrando Q 273 non semel peccassent. Etenim , uti apud Plautum legitur , in Punicas voces plura manaSSe o D
sensu indicab t το ut a Uisear , quemadmodum ille ipse convertit. Quae hoc in versu sequuntur voces, scilicet ta),ύ , propter res meas, vel de rebus meis, uti eas ponit & interpretatur Dorhoutius , quasque expositione non indigere ait, tam male inter se cohaerent , ut nihil magis . Latine quidem haud inepte diceretur de istiis rebus meis ; at contra Hebraicae linguae immo dc Syrae I Chaldaeae genium quis graviter peccaret, si eadem usurparet verba, utraque autem suo instructa pronomine alfixo , nempe τοNa , ipsa & τὸ ν, mea . Est vero incredibile Dorhou-tium in Hebraicis versatum litteris haec non vidisse . Quae lectio quum plane inepta sit, est igitur omnino respuenda . De τω Imischi, quod Dorho utio est ipsum seu heri, nolo disputare: id concedatur . Veniamus ad tertium versum , in quo tam multa in suis Hebraicis componendis vocibus miscet a que turbat, ut legi nequeant sine stomacho . Quem
versum, Σ Lipho canet hitbenythi ad aeden benythi, ,, persilasissimus, ait ille, scribo & cum audacia ,
,, dicam ad verbum sere Latine haec dari, si conis iungas in fine vers. precum ' a' tu ,V, ut quod deis mea re huc Peni, heri rite venerim , clarissimum hoc est adeo , ut dubitandi locus non supersit. ris es, , vel na, etiam, valet huc, non mororis trita Genes. XXII. S. nil hic M . Verum , quod τὸ
nses, , vel ns, idem prorsus sit atque ma na ibi, hic,
hue &e., nullo teste, nulloque auctore comprobatur . Sed nollem esse in Dorhoutium illiberalis . Permittam τὸ pias, , vel na, , sua praefixa , , compositum particula, cujus apud Hebraeos , Syros, Chaldaeos ae Talmud istas usus multus est & sensus
276쪽
274 γ, De Borgiano Hebr. Samaritico Namo Q/ thographica menda , non est quod dubitemus . Adeo multa corrupte in iisdem descripta occur-
Varius , eadem esse ac adverbium loci, το ΠΒ huc , ibi &c., significatione accipiendum . Quamquam de m , Vel na, , doctissimi viri, qui Hebraica Syro-Chaldaica atque Talmudica vocabula exposuere, di quorum Lexica, ac Grammaticas institutiones permultas diligenter evolverim , altum tenent silentium . Utcumque res sit; quare τὸ I ad , Canet, quod Do houtius a verbo deducit DP , aptavit, disposuit &c. in sua versione praetermittitὸ Prudenter sane. Quid enim ex eo effecisset vocabulo tam raditer barbareque expresso , cujus significatio , si quam habet, ab hoc loco omnino aliena esse videatur .
Quid demum illud quoque τὸ Hiibia nythi scripsissem saltem 'ma Inn) in quo expli-
Cando mirum quantum sese Dorhoutius torquet λ In eanta vero rerum luce quasi obcoecatus nobis plane nova propinat , eaque inaudita , ut eidem Verbo notionem inesse του venire , advenire contendat. Audiamus nunc quid hac de sua Plautin Punica, vereque singulari lectione ipse comminiscatur ;quidque ad eam propugnandam sibi praesidii quaerat. M Tὸ Pa , ait ille pag. 3ao. quod ipsi radix est
,, notat intra χ igitur pa sit intus esse . Et Pari in- trare. Facere ut intus sit, penetrare , , .malum i At quam falso istud asserat Dorhoutius , nemo unus est, qui Hebraicas & Orientales aliquantum sapiat litteras, quin dicturus sit. Productis deinceps tribus quatuorve, quibus apertissime abutitur S. Scri plurae Hebraicae testimoniis, de quibus mox brevidisseram ,, Et, pergit ille , in hoc Plauti loco igituris 'I ad nn na, , hue penetravi, id est adveni, di be-
niihi, quod Sequitur, est rursus penetrarim , adU s, nerim . ,, Atque eo tota ejus recidit argumenti ratio; quam ut tueatur , ad sacrarum litterarum descendit Distrigod by Corale
277쪽
Phoenicum litteratura illustrando Q 27srunt & Latinis male expreSsa litteris, ut cum Hebraico vix componi sermone, ac ne viX quidem posse primo intuitu videantur .
loca . Et primo quidem urget II. Paralipom. XI. 23. ,
quem locum sic improprie vertit: T Et omnes plagas , Sc. Chanaan is penetravit, etiam omnibus filiis suis copiosus erat. Quae tamen verba eo Spectare videntur , ut intelligatur, Roboamum , cui haud exigua turba fuit filiorum , sese prudenter M' gessisse , cum unum disjungens ab alio , singulos dispersit distribuens eos per cunctam Judaeam & Beniamin itidem . Suis autem filiis a regia metropoli ita remotis , omni rςgni incommodo non praevertendum
solum, sed etiam Abiae filii, utpote quem 32',un, ,
in imperio sibi saccessorem suturum , Secum constituerat, saluti atque securitati consulendum Roboamus existimavit. Alter , quem Dorhoutius pervertit, locus est Deuterono m. xxx D. IO. , qui hic est: u na Ira' , i. e. eo ipso interprete , Cinxit eum se pervagatus est eum &c. Quam insulsa haec versio videatur, non est quod dicam . Tor namque pervagatus est eum , Latinis certe minus gratum auribus, quo demum tendat, vix suspicor . Quid , tantae molis erat haec Μoysis verba per sese satis eXplorata, eo demum traducere, ut contra & veterum & novorum interpretum auctoritatem , nobis tam inepte conficta
lectio obtruderetur λ Ego vero, cui religio est ab iis , quae ipsa serant Moysis verba , vel transversum unguem discedere; hoc in loco nihil aliud video, quam τὸ Deum circumduxisse populum suum per deserta Arabiae loca , eumque erudivisse lege sua . optime vulgatus Interpres: T Circumduxit eum O docuit eum,dc ut habent L .Σ ἐκυκλωσεν ἀυτον καὶ ἐπαίδευειν
278쪽
276 De Borgiano Hebr. Samaritieo Numo Q
Atque eo quidem audeo dicere, quod Puni
cae scriptionis characteribus expressae Latinis
αυτε,, eodem sensu. Mitto , brevitati consulens,
quod Arabs ipse quoque interpres , quod Targum on Lelosi, quod versio Samaritica ibidem legunt . Ex
iis namque vetustissimis interpretibus, quantum τὰ pervagatus est eum ab vera significatione του ἰ rara
Sit alienum , dignosci potest. Etsi Syrus eo loci h beat Σ , O dilexit eum, vel amplexatus est eum non video quid inde Dorho utio esset praes, dii , ut plane absonam suam lectionem defenderet. Neque minus labitur Dorho utius in duobus postremis Iobi locis, quos sibi suffragari confidenter gloriatur . is Sed irrefragabile , ait ille, est docum mentum pro significatu τοῦ venire & advenire Iob. XXXura I. I 8. Σ N an 'unta ann , hocis ego dederim, an penetrasti usque ad latitudines,, terrae & eodem modo U. 2I. lege ao. : π NI PIn Q, ut vias Zomus Dus pene-
,, rares . M Haec quidem eruditus vir .
Quis autem tam ferreus est,qui hanc probandi rati nem non exsibilet λ Quid , τι considerasti, translate vero , penetrasti usque ad latitudines terrae, Ac ut penetrares vias domus eius i. e. sedis lucis , Hem significaret, ac in sensu proprio τὸ intrasti, venisti, advenisti Erunt prosecto qui in Dorho io mirabuntur singularem hominis perspicaciam , eumque tam acri ingenio tantaque praeditum sagacitate, ut quod animo comprehendimus , quod in mentes Penetrat nostras, quod demum una sola cogitatione complectimur, omne illud eodem prorsus revolvatur , atque quod penitus intrat, ingreditur, venit, advenit, & alia id genus,quae σωματικως , Seu corpora liter attigimus . Quae res quam absurda Sit, nemo non videt. Sed reservatum Dorhoutio erat, ut quae tam Constans, tam stabilis, tamque immota apud Diuitigod by Corale
279쪽
γ Phoenicum litteratura illustrando 277
menda, etiam in correctissimis Poenuli editionibus , non litterarum & syllabarum modo, sed
omnes linguarum Orientalium peritos & Lexicographos& Grammaticos, ipsius Vocis i a , a τω N a nimium ,
quantum sensu diversae, una esset significatio , ipse implicare noctibusque eamdem obducere conaretur, alia vero atque alia & plane inaudita cohonestaret . Mirari tamen subit , loco του MIn Π, mendosissimae lectionis, de τῶ V Νrann , Hithboati, etsi in Hithpael sit inusitatam) Sed, ad verbum, me ipsum
induxi, intuli , adduxi, seu Veni, adveni, levissima mutatione , Dothoutium in Hebraicis versatum ne minimum quidem cogitasse . Quod si in mentem ei venisset , S. Scripturae quaedam loca non modo non turbasset, verum etiam lectionem , nisi multum fallar, saltem protulisset ad similitudinem aliquam , aecedentem veri, immo ad το Chaldaicum tempus , ut videtur, satis accommodate . Nam quod
tu , usque ad tempus, vel per tempus, tu tempore , rite, opportune , significet, nihil habeo in prom-Ptu , quod opponam . Haec vero , licet paucissima, speciminis loeo dicta sunto. Quae quidem si interdum improbanda mihi visa Sint, non vana certe de eruditi Dorho utii conatibus detrahendi cupiditate inductus, εed eo uno id feci animo, ut quam sequutus in Plautino suo Poenulo instituti lationem ipse fuerit, aliquo modo demonstrarem . Quapropter ab reliquis Plautino Punicis ,
quae enarranda persequitur Dorhoullus , expendendis, ne nimius sim, superSedeo.
Restat, ut quae Ill. Hibernus Carolus Vallance ν, Societat. Hibern. O Scot. socius, variis ingenii 'vi editis monumentis , quibus gentis suae & antiqui a-tes & linguam maxime illustravit, de Plauti Poenu- Io disseruit, consideremus . Atque id ipsum Cl. vir aggressus est in singulari commentatione Anglice in-
280쪽
278 p. De Borgiano Hebr. Samaritico Numo ct vocum vel disjunctione, vel confusa indistinctaque unione, hujusmodi Sunt, ut quantacumscripta : An Essay on the antiquitu of the Irish langua-ge, seu Specimen antiquitatis linguae Hibernicae , publicae luci an . I 771. primum ab se exposita, post vero auctius emendatiusque edita, atque Collectaneis de Rebus Hibernicis, Dublini an . I 786. Uulgatis inserta Vol. II. num. VIII. pag. 231 - 336. Plura heic occurrerent memoratu digna, quae
hoc in egregio sui ingenii foetu Cl. Vallancey litteris prodidit . De quibus tamen pauciora eo mihi dicenda sunt, quod jam satis multa de Plautinis Punicis disputarim. Quae namque praeclaro hoc specimine complexus vir doctissimus est, si essent singillatim percensenda, nimio plus quam serat institutum , nostra excurreret oratio. Relinquitur ergo, ut paucissima
seligamus, ex quibus viri, de litteris bene meriti , proposita ratio judicari propius liceat.
Quae res ut paucis innotescat , illud statim o servandum omnino est, quod ad ejusdem Deciminis argumentum quam maxime , imino & potissimum saeiat . Enimvero Phoenices orbis olim cogniti magnam partem frequentasse , tum longissimis ac pe
multis navigationibus , mercaturae ergo, tum Suis coloniis pluribus longe lateque diffusis , atque eo cursu linguam suam usquequaque propagasse , demonstratum superius est pag. 242 - 247. Haud paucis vero hanc in rem productis scriptoribus addendus Cl. ipse Vallancey in suo specimine Celticae linguae , An Es-sau on the Celtic language, ejusd. Cl.viri Grammati eae Hiberno-Celticae praefixo , A Grammar of the Ibem no-Celtic, or Irish language, edition. Dublinens. I 782. pag. 6. seq. Quod autem in Britannicas quoque insulas
ea de caussa Phoenices contendissent, ut a Bocharto , chanaan lib.I. cap.XXXVIII. pag. 7 I9 - 726. O Stensum
video, ita in Hiberniam praesertim trajecisse, eo-Diuiliam by Cooste