장음표시 사용
241쪽
rem. Quidquid enim mihi Ohilaletur
contra aliquod determinatum sonum sumum, semper ego facillime declina-ho ictum, dicens, me nullum determia natum sui una honum admittere, sed
mihi Iubtiis per norasium summi h ni nihil aliud intelligere, quam Continuum fluxum & progressum: idque mihi utique nouiso eo quod talis prostres. ιus itur & in poti te hominis sit rs. Infelicitatem huius Wolssiani aristificii jam deteximus supra Them. V. Ex Socratim fluxu S nos S ipse Socrates longe alia, quam Wolmus, collegimus, nempe honum summum obtineri poser non autem obtineri in hae vitarigitur dehere obtineri in alia. 'lmna io. Neque evadit D. Wolssus per hoc, quod in nota g. 381. insnuat: Hisbittis edendi actiones, quibus nos rumque minum per imus, progressis non impeditus ad majores indies φεν-fectrones non fune tinum idem e , sed omnino dria invicem di istiner pro eo--m his ri nequeunt, si as omni errore immunis os oetis. Ex hoc eius asserto videtur posse negare molisus ea, quae hactenus diximus de identitate summi honi, progressus non impediti, custodiae legis Sc. Nostra enim argumentatio nitebatur hoc sundamento, idem esse summum honum, idem progressum ad persectionem, idem custodiam legis natura &c. Igitur s haee non fiunt idem sed omnino J erant, videbitur inanis esse nostra argumentatio, & viuehimur sine causia D. bimum insimulasse batiato logiae ac circuli. sed nostium it. Verum enim vero nostrae arguiui uiuiti mentationis Vis illaesa manet, utcunque habitus edendi actiones perseetas distin guatur a progressu ad persectionem. Equidem si dignatus esset magnus philolbphus, indicium nohis sacere, quoia modo ista inter se differant, facilius
rem conficeremus. Hoc autem gratiae cum nobis negaverit, permittet nohis
A. suspicari de ea disserentia. In nostra
diuitis tu i detur habitus edendi actiones persectas a progressu continuo ad persectionem non aliter differre, quam sicut furatias ab actu, aut sicut habitus ah actu ma nante ex habitu. In exemplo i Habiis tus eantandi omnino dissert continua Cantatione, vel a continuo prosectu ad cantandum persectius. Nam primo etiam is, qui habitu tali praeditus est, s
penumero tamen neque cantat, neque
magis progreditur ad persectionem cariatus, manet Joannus in eoilem. Item
qui etiam habitu nondum praestus est, sed 'incipit eum acquirere, tamen pro greditur continuo ad persectionem camtus maiorem. Habitum etiam dommiens habet, actualem progressim non
a. Ejusmodi distinctionem interh bitum progrediendi & inter actus proingrediendi nos etiam omnino lubentes agnoseimus. Ex hoc autem ipso vis argumenti nostri roboratur. Nam ex
iam dictis D. Wolffius constituit sum mum honum in ipsis actu proerediendi ad perfectionem, & non in baratu pro gressiendi, qui omnino differt ab ipso actuali progressu. Hoc autem posito,
argumentum nostrum totam suam vim habet, hoc sem modo e Summum borinum es ipse actualis non mere habiis tualis) pregressus is perfectiouem γα--lis progressus ad perfectionem essi is ae uans cus odia legis naturari A malis eui dia legis natura est medium ci obtinendum jummum boniain. Ergo siuihum bonum est medium ad imum bonum. Et alia priEterea salva manent, quae paulo ante D. Wolffii doctrisue audocendi methodo objecimus. Them. VLL. Dominus olfius nul- Wol ualum omnino admittit Bouum summum nullum au. hominis. mittit sum.
. Nam DEUM, qui solus vere- mbon sunaum bonum, positive excludit. Deum e cladi a. Progressus ille non impeditus e iamsi daretur, non est hominis suma Feogressius imum bonum, sed diei αν tantum talo dire a in
pro luritu Wolvii; in se autem ,
tantum via & conatus ad imum bonum. Isque ipse finitur, cessat, & in in se in non nihilum rudigitur cessante corporis vi. nia mediu ta hac.
3. Deinde si progressus iste est si-- & modomum bonum, erit sumum bonum iam paros m a magnum iam parvum, jam valde exiia d. Mi guum; jam perdetur, iam occupabiatur, & iterum perdetur, & ad ultimum necessario erit perdendum sine spe reversionis. Jam enim proficit homo parum , jam multum, jam rursus deficit: denique moritur, & bonum eius lammum in sumos abit. 4. In hac ergo vita illud Bonum summum, quod dicit olitius, neutiquam est summum bonum, neque ullam h bet proprietatem summi boni, sed semper nonnisi valde parvi. s. Alteram autem vitam, in qua sium mirem v mum bonum posset homini contingere, tam non non agnostit Wolisus f. 3i . Vel, si mos , illum paragraphum huc traduci non pati
242쪽
Iospatitur, saltem nullibi in suis minet is
ejus iacit mentionem. Igitur Atilum 'honum sumum admittit molisus. Pin summo Tδ- VIII. D. moissus pro sium hono saluit mo hono statuit magnum malum. - ii in I. Equidem hoc ex antecedentibus elucescit, clarius tamen & magis pro-srie ad hoc thema, est explicandum. lagnum malum est in iure natura, a tiones humanas carere motivo actio num omnium certo & constanti. In iure autem natura molmano, quidquid verbis ludatur, reapse deest tale motivum. Motivum enim totius cuis stodiae legis est Bonum summum: Bonum autem summum est progressus
continuus ad persectionem, qui pro- ressus realiter nihil est nisi ipsa custo ia legis totiust Ergo custodia legis totius pro motivo habet custodiam te
gis totius. Hoc autem non est motivum actionis, sed ipsa actio. Sicut Romani itineris motivum nullum est si Roma non est, sed tantum via. Sicut eundi motivum nullum habeo, si
tantum eo ut eam, tantum ago ut agam
N Iam es. I. Magnum malum est, in honohonum hin summo acquirendo hominem non dic min)ε non serie a brutis, cum tamen ab iis dinistiti, ' serat obligatione. Bruta enim & ress exanimes omnes ac semper ita agunt di exercentur, ut progressum Deianain perfectione suis elentia: praeter haec autem nihil intendunt, nihil acquirunt, quam continuam actionem suam. Id ergo si etiam homini eveniat, magni mali loco habere potest, quod cum ipse obligetur moraliter, hruta non obligentur, nihilo tamen meliore sor. te quam bruta gaudeat. 3. Excipiet D. moissus dicensi h GP minem utique habere nohiliores acti nes & persectiones, & per hoc dis ferre a brutis, quod homo progredi tur, seu honum summum acquirat in actionibus intellectivis & liheris, hruta autem suum honum summum acia quirant in actionibus naturalibus taniatum. N. Haec disserentia est mistiri Iis, nec tangit rationem summi honi nec obligationem ex eo oriundam. Nam haec differentia nobilitatis acti num inter hominem & hruta daretur,
etiamsi nulla esset obligatio homini imis positar cum etiam nulla supposta o ligatione homo qua homo temper agmret intellective, semper libere. Idque naturaliter seu necessario ageret; Dianon potes aliter agere, quam intellec-uxe dc libere; saniit bruta non possunt
aliter agere quam nunc agant. Arguis mentum autem nostrum consstit in hoc r Summum bonum molmanum in onere est, si quicumque agensagax coutinuo convenienter suis natu ris: sed hoc agunt aeque hruta, & magis hoc agunt quam homor Igitur
ruta aeque ae magis habent summum Bonum quam homines. Igitur Bruta aeque heata sint, aeque oblisata iure natura, aeque Capacia praemii natur lis. Nulla erit distinctio, quam quod homo las actiones ponat, culex ponas alias , in utrisque tamen erit honum
summum morale r aut in utrisque nullum honum summum morale. 4. Magnum malum est in cursu m Malum. m. rati, obnoxium esse Periculo exciden eiderea ius,
di bono summo in singula momenta,es R. ti tamen nullum habere auxilium ni γ' si in se ipso periculum patiente. Ho mo iti singula momenta potest a progressu deficere, legem natum non se vise , id est amittere suum honum
summum. Et tamen ex molssii misin ti ear die in.ra Juris natura doctrina nullum ha- xilio recupe het auxilium. quam essentiam suam ac midi. rerum, quae tamen ipsa periculum Creaverat aut certe experta luerat. Sihonum summum est vere ac ριιδε - De honum, spes auxilii ab eodem h no debet pengere, unde omnia bona debent fluere. Potuissent molitam instruere pagani etiam de infima plebe, qui apud Tertullianum animam natu taliter Christianam habentes in perticulis non invocabant essentiam tuam ac rerum, sed DEUM, illum agnosce tes esse bonum melius suamet numana ac rerum natura; alias enim invocaia sent suam essentiam, aut essentiam si lis & ceterarum rerum, in quihus Woufius constituit legem natu . s. Magnum est malum, necessario Malum. 1, agnostere hominem, se omnibus totius hora incras vitae actionibus humanis lain gravibus dormis is nihil aliud obtinere ac sperare posse, quam eas ipsas omnes actiones suas graves & laboriosas. Laborare tantum ut laboret; serere semper tantum ut serat; captare semper cum Tantalo poma , tantum ut captet; saxum volveis re cum ssypho semper tantum ut volis vat. Ut adeo bonum summum Wolia fianum Poetae inter poenas infernales
numeraverint. Sicut numerarunt et iam eiusdem continuum fluxum a re
praesentantes illum in dolio Disaidum iurorum, cui illa semper infundant,
243쪽
mani. In 6. Magnum malum ea homini scus. Bono quod in summo bono plus mali eo Plira tineatur quam boni. Homo etiam stu-
ultimam horam veniers considerabit praeterita sua, nescio an non plura in actionibus suis cernat, qriae displiceant, quam quae placeant. EIperientia ce
is discimus, plerisque hominibus ita accidere in illo articulo. Jam ille homo volssianus in hoc maxime articulo deberet bonum suum sumum id est progressum in persectione agnoscere iubi contes agnoscit in hoc suo summo bono plus mali esse quam boni. Eatium aliquis & moriatur cum Jure naiaturae molisiano. Quid autem prodest
tale ius naturae, cum quo non iidenter moriar, inquit Gundlingius. Natum. ex ' Magnum malum est, ex ipso iure ratura sum. naturae S ex natura summi honi ducimi boni duci ad desiperationem. Homo qui triginta ,- annos vixit tepide & vacillando inter honum S malum, id maximae homunum parti solo lumine natura viventi convenit) anno postremo decumbit ad mortem. Recogitans dies praeteritos non invenit continuum progressum ad persectionem: atque adeo non invenit in se honum sumum. Quaerit ex violcfio. Quid saeiam 3 Jubebit illum lcfius vel nunc incipere, de continuo pringredi. Dicet illei Insanis Wolfit. Triaginta annis carui summo bono , & trihus quae supersunt horis, subito honumshmmum apprehendam inter hos dolo, res, has inter angustias Sc. Nunc ego demum faciam eontinuum D 'NON
num summum acquirere non est raram acrisnem Mnam committere sed eantiisnao progredi. Ego autem iam in eo
sum, ut unam tantum actionem bonam aegre committere possunt igitur in es.sum, ut non possim obtinere bonum .siummum. Despero. Eat jam aliquis ani imbecillis & moriatur cum Jure natu rae Wolfliano. Quid autem prodest tale ius, cum quo noni nisi desperans moriar Diceret sertasse huic misero Wolssius, .ad DEUM in converter ille bonus est, misericors est, ille te creavit. R po dehit miseri quid ad me DEUS. DEUS meum honum summum non est. Quod Us facturus est faciet, impe lire noqueo i sed honum meum summum uhi est 3 quod nee obtinui nec obtinere jam possum. Morior miserrimus. Nihil superest molstio quam ut dicata Mor Te ergo seri ime, ac despera, quia ius
naturae meum non servasti, nee contunuo progressus es in actionibus secum dum tuam & rerum naturam determi- 4nandis. Aut ad mitiora λrte conver
sus D. molsius dicet miseror Fgo te non docui, hoc esse Hvrea summum bonum e sed hoc tantum scripsi mihil fere hoe toraliau, in hoc signific tu sumere. Nonne protestatus sum ela. re, me non movere litem cuiquum, qui summum bonum allare velici accipere Quid igitur mihi culpae vertis Sumpasisses honum summum aliter: ego taad hoc non ad i. O quanta con latio homini morienti in iure naturaemolmano scientisca methodo demonis stator Heu cur istud tot annorum milialibus ignorarunt miseri mortales t Cur
animarum p xcipue pastores tantae vi tutis alexipharmaco non continuo uistunturξp. Magnum malum est illud bonum Malum summum, quod vix a ui tum, ex ψ- cessariosia lete natura indispen abiliter dimit. tendiim est etiam a noleute, S r α' pugnante. Bonum summum est progressus non impeditus ad majores comtinuo persectiones 1 At progressus non impeditus ad persectiones etiam Comsucianis milliea milleses majores ex ip- D lge natara dimittendus indispens hiliter est etiam a repugnantibus i Igiatur honum summum ex lege naturae dimittendum est indispensabilite ebiam a repugnantibus. Nam Lex naturae est essentia & natura humana ac rerumr At ex essentia & natura humana ac rerum indispera abiliter m riundum est etiam repugnantibus r moarientibus autem indispunlabiliter dimit. tendus est progressus non impeditus ad maiores continuo persechiones. Igutur ex lege natura indispensabiliter e iam a repugnantibus dimittendus est iste progrestus seu summum honum. Quanta consolatio homini morienti taJure naturae moIssiano I
tum, quod homo custodiens legem n turae possit repugnare hu c amissioni summi hol ii quin potius ille homo sucut in aliis retas oh temperavi. legi na, tura, sic obtemperabit etiam in hac, secundum illud Ciceronis i Sapientis. simus quasque aquilamo animo moritari
benter mori. Verum detegenda estiue maxima, Quae in orta terrarum m
rati esse potest, deceptio. Libenter mo ri non est sine diserimine & distincti D 4 ne,
244쪽
re, non est semper effectus & obis.
quium bonum legis naturae. Homo tota vita scelestus, & eonstius Dei vim dieis , libenter Rrte moreretur rotias; quia mortem in lucro numerat, tamquam suffugium poenae commeritari ut alibi indieavimus. Homo bonus, conis eius DEI, libenter moritur secundum corpus, qui scit, unite mercedem honorum speret secundum animam. Η mo vero Wolssianus, qualis esse tam
impius quam ph De pius potest . qu
modo linenter moriatur & ad libente moriendum obligetur lege natum, non equidem video. sumamus hominem molitiano invito persectum. Is homo methodo scientifida ac demonstrative 'certus est a priori, sibi ex lede nat
xae incumbere Deccilitatem moralem
ad halendum fiammum ianuis. Ergo is ipse homo demonstrative certus est,
lage naturae sibi non incumbere necesia statem moralem ad nsnari adum sim-
na sonum. sed si lex naturae oblupat hominem sapientem ad moriendum, imponit ei necessitatem moralem ad noti hahendum seu ad dimittendum honum summum. Igitur homo mess.fianus sapiens demonstrative priori certus est, se lege naturae non oblisari ad moriendum. Atqui homo sapiens Wolfianus demonstrative ea, quae sunt obligationis naturalis eum gaudio facit, 348. N ea, quae contra illam sint, cum fastidio iacit. Ergo homo Wolflianus demonstrative non libem ter moritur. Idem aliter sibimet deis monstrahit sapiens moistianus. Lex naturae obligat ad actiones intrinsece nas, seu ad persectionem nostram ac status nota tendentes: Atqui mori, id est amittere bonum sumum. sive continuum progres um ad nostram perse Eonem non es dicto intrinsece bona
seu ad perfectionem nostram statusque
nostri tendensi igitur lex naturae nos non obligat ad moriendum, seu ad amittendum bonum lummum. Multa praeis
erea in hane rem dici possent. Unde eoninuitur, humonem sapientem Volsfianum aut mori prorsus indisserentem: aut mori ut canem; aut mori inter
horribiles angustias i ae denique aliud
ei as bene moriendum non suppetere auxilium, quam ut maledicto Jure naisturae ae summo eius bono Wolmatio vereat se ad doctrinam lanam, & ad umrum , summum ae incommutabile ho num suum DEUM, de ex toto eosdemniteat, Wolmanis veneficiis decepisto sibi DEUM pro summo hono ham
ita Magnum est malum illud sum Malum. mum bonum, cuius obtinendi sere aeque Sum securiis est sceleratotum scelerati stimus, 'eriumn ella
ac pius quisque. Sceleratissimum hie LI: ::
suppono esse Atheum. Atqui Athe R potest habere rectitudinem actionum,
S actiones intrinsece honas committe re, hoc est custodire legem natura , seu progressum ad perfectionem facere, ac denique summum honum obtinere adempta nonnis lacinia quadam, ad rationem intrinsecam legis naturae non pertinente, consequenter supererogato.
ria, id est, repraesentatione seu imaginatione gloriae divinae. Probus autem& bonii, homo nihil potest ultra fac re, nisi hoc ipsum nempe commissionem actionum intrinsere honarum; & niti ut addat illam repraesentationem gloria divinae, quae in ipsa lege naturae non habet stimetentein rationem sed extra. nea est; alioquin lex naturae esset dependens , DEO, & dependenter a DEO
regularet actiones honas r quod prohi-het molmus. igitur sceleratissimus idem summum honum obtinebit, quod pius quisque. Praeterea motrius s 38. Visturem Philosophicam concodit etiam Atheis, tametsi careant pi tale tanquam aliquo gradu inretitas S.
339. Deinde vero S. 3st. statuit, Virtute praditum summo bono fui sevitiatum essed idque simpliciter asserit,
quin exigat ad beatitatem talem aut talem gradum virtutis r eonsequenter virtuti etiam Atheis icie debet conca dere hestitatem & summum bonum. 13. Magnum malum est illud honum Misi ea summum, quod homini DEUM colen probis in n.
ti non plus spei tribuit, quam homini f
Atheo. Atheus moriens scit dein
stative per Wolmum, se adeptum eΩse summum honum, & nullum ultra superesse honum credit, aut illud nenest. Itaque stit se ad tum esse omisnia , quae poterat adipisci: potest ergo
et ere, se vere Matum esse. Conistra homo timens muM it, superecse etiam aliud honum valde magnum, DEUM nempe. Itaque elimnsi de no strative sciret per .uiuium, se hactenus continuo propressum esse in peris actione extra DEUM, adeoque sun mum bonum adeptum esse; tamen firmiter etiam persuasum hul et, superesse aliud bonum magnum, DEUM, quem hactenus nec adeptus sit, nec adipisci quaesierit. Credit ergo fhi aliquod val. ae magnum henum deesse. Ergo non potest firmum assensum sbimet meis here de summo hono iam a iusto, utis pare mi aliud douum tam magnum de
245쪽
. sit. Igitur iste honus vir moriens scit di non scite scit ex logo datia Wolia fiana r nonscit, quia hahet magnum a fundatum metum oppositi. Et in tali perplexitate quae potest esse consolatio, nisi damnare ius Wolmanum, & ad DF converit; Malum me ra. Malorum omnram n aximum est unum est illud Bonum summum, quod Verum aesiolum bonum summum excluditi id est mum si,lam DEUM. Atque hoc est fundame, expresse ea, tum totius impietatis & injustitia .
Bono, uti revera est, habere, fund mentum est unicum totius pietatis de iussitiae. Hoc effatum si ultra eo r handum susciperem, actum sane age
Plura de D. missio non disputo, rui sola illius Juris naturae Principia ac , inem examinanda mihi sumpsi. Viri doctrina me multo maiores et acuti res his plura cernent, di, si ipsis vidi
Excusatio vana scriptorum profanorum Iuris natura . M JusnMq i. IV Icunt isti : Possibile , esse ut
εω i r hen. η aliquis homo ratione legi; pria me utens ignoret DEUM, aut δε ς' neget omnino. Hunc talem debere Vivere jure nuum. Ergo Iuris naturar criptorem tale debere ius naturae exis cogitare, ut etiam huic homini conumniat, consequenter in Jure naturae ab strahendum esse a DEO, & dependentia ab eo, nec summum honum in linso constitui de re. Atque haec sola videtur illa esse Dergrandis ratio, qua, inducti sunt nil uobbesum, Pussenis
dorssius, Wolfiius, Thomasus aliique,tit DEUM iure naturae & propem
dum a natura ipsa excluderent: me tuentes, si DEUM huc admitterent, jus supernaturati rusultaturum non misturis.
a. Respondeo primo, possibile hoe
esse, necdum demonstravit ullus pro
Non ea Illi Quodsi est possibile, nego ac pera
ce mmo- nego, ius naturae stabendum & inter claudum: Germa os homines DEUM scientes, docendum debere accommodari huic
Osui clis putabili aut possibilii Cum ius
Naturae, exponendum maxime iuvenibus , sit pi acticum , praxis aut m n nin iis consistat, quorum possibilitas in ambiguo est. in med rina 4. Respondeo ado. Praesarus esset non accum' medicinae doctor is, qui totam mediis edandη eam cientiam inaedificaret huic primiem eo de. captor Corpus humanum functiones' suas peragit, & est curandum, ahstrahem do h eorde; quia sorte possibile est eo pus humanum carens corde. Vel pr:eclarus esset faher, qui artem automam tariam inaedificaret huie edictor hor logium est omanum plurium rotarum abstrahendo ab elatere, pondere, aut
alio ejusmodi; quia sorte possibile est dari automatum sine istis. - . R. P. Dolae Purs Ios. Respondeo 3tio. Patres nostri, NMMTheolosi, D. Thomas, seotus, Suare ri .es Usis 2ius aliique innumeri certe magis aevi fio ri neginti Ptissendo risio ac molino, di longa
minus sibimet contradicentes, hunc e sum non ignorarunt , imo multa de ejus possibilitate disputarunt, disputantque adhuc eorum diseipulli. Et nullus sapientissimorum illorum vir rum putavit, iura naturae accommoda. re se huie ea sui, forsitan scho aut meis taphysico, de re. Neque mundus ulis iam ex hoc passus est iacturam justitiae aut virtutis: neque passus est omens nem & scandalum, scut ex profani
simis istis & hae parte impiis princupiis pati potest & patitur. 6. Respondeo 4to, s quaelibet hy-Ηn,othesi.
thesis su scit, ut totum ius naturae bus avit in eadem fundetur, quo non devenient eum non inconsiderati & prosani scriptitatores Fae hypothesin, esse homines possibu Metistes, qua ignorent, parentes esse hon plina randos, ut Thraces. Igitur scribet aliis . quis Jus naturae, fundamenta talia ponens, in quibus sit abstrahendum a parentum prosecutione. Fac hypothetin, sΓhilem esse hominem, qui ignoret, in vitam propriam non habere jus ut Stoici. Isitur scribet alter iuris naturae principaa, abstrahentia a consedivatione sui. Quodsi autem hvpoth, -Imesibus istis minoris momenti stultum est Atheorum. accommodare principia iuris naturae; stultissimum omnium est, illa principia juris naturae aecomodare hypothes neganti principium omni m princia piorum. Cur larvati isti doctores non Cur herem. iaciunt alias hypotheses, quihus aci doη commodent Ius naturae. Quid si eae umlum rueret Τ quale tunc habebimus ius snaturae 3 Imo potius cur non saciunt D Eusi si hypotheses istas: Quid s datur DEUS est immori Dua auctoritam ut
246쪽
DEvae esse non est hy.pothesia isd
ara auctor de finis honi quids immortalis est anima quidsi poena demum post
mortem manet i quius ipse est Dominusnostri corporis, animae, intellectus, voluntatis Estne hoc impossibile, clariis aleam. DEUM, animam esse immortalem Sim dandam accommodandum est ius hypothes poς es tua na--, huic certe accommodandum est, non illi de homine invincibiliter ignorante D m. Tamets enim ius natu. rat aliquod scriptum non esset accommodatum huic homini extraordinario& serte imaginario; nihil per hoc pe deret reliquum genus humanum. At vero si datur DEUS dc si is pendere hse saeit ius naturat, si denique is est vere summum honuin hominis et quan. tum non periculi creat hominthus aediscipulis suis doctor aliquis iuris naimiar huie hypothesi non accommodans situm ius 3 Nunc autem non est ista D. post A, DEUM esse , legem naturae a voluntate eius pendere, ipsum solum esse summum nostrum bonum. Non sunt istae hypotheses, sed sunt in consessione omnium etiam barbarorum. Quid iam nisi stultum est , accommodare ius naturae uni hypothesi sorte impossibili contra firmam persuasionem eamque sanctam & iustam de certam omnium populorum ξ Eodem modo de-hebit Putandorssius principium suum socialitatis procul abjicere, quia sorte est postibilis homo, qui ncsciat aut neia get socialiter esse vivendum, tametsi caeteri omnes id censeant. . Respondeo quinto. Dum volsa fius Jus Naturae accomodat Athe , illud revera nec atheo nec homini euiiscunque accomodat. Non pio; quia is detestatur ius naturae independens a DEO. Non Atheo; quia Atheum ὰ iustitiae manibus eripit, adeoque non inserimat illum ad justitiam. Reci mat D. istius: haudquaquam ipsum eripior qui utique g. aso. in nota e presse doceo r siuod homo DFum e fera teneatur di sitiis Bom s. ita
ut lumanam naturam exuere doleat,nis ad tim eolredum olfigastis esse Delit. Igitur humana natura qua humana Samosita , non qua accepta a DEO ocriseisivi, obligat Atheum, de Atheus quia non vult esse Ohligatus ad DFum
colendum, debet exuere naturam h manam. Legatur nota illa tota. Ex
qua dicet mos Fus i Ego Atheum plane non lihero ἡ manibus iustitiae: nam Atheus nunquam potest essugere suam essentiam. Haec est iustitia, quae ipsum
etiam nolentem tenet: hanc exuere deis
hel, si volet esse non obligatus r per
hanc autem ipsam est Iiratus ad e tendum DFum; quin tamen si obligatus ad DEum agnostendum aut consistendum i quia in hypothesi etiam DEI negati suhsuit obligatio ad eum colenridum , quae obligatio est ipsa essentia humana absoluta sine Dpo. Haec, s icor , nimis e sublimi Ontologia sunt
deprompta , quam ut nos, tenebras meras metaphysicas hactenus docti, ea concipera animo valeamuS.
Dicamus ergo sine Logodaedalia Issiana quod res est, de quod ex Patrihus nostris didicimus. Athei etiam, ac Dpl negatores de maledictores sunt obligati lege naturae ad DEum colonis dum, & quidem ex essentia silar Ve.
rum non ex essentia sua tanquam H
Lia r hoe enim est hiasphemum 5e tam physice quam moraliter impossit,ile.
Sed ex essentia sua ut respecti , de a rapta ab alit, omnium essentiarum auctore. Sicut filius etiam ictorigere adc negans patrem oblisatur tamen ad patrem colendum ex sua essentia non
qua af sita, sed qua respectiva dc a cepta per patrem. Sic athei obligam S incidunt in manus iustitiae, in iisquesne dispensatione continentur , sicut sere de Daemonibus dixit S. Augustiis
ovi r Daemones credunt dc contremincunt. Sicut Servus etiam nequam denegator heri incidit in heri se eas de
pedicas. Atheum autem ex essentia sua, AN Iuta a DEO. esse obligatum ad DFum tendum est impostibile moraliter; quia cultus talis non esset conformis naturae r cum natura esset assiluta a respectu DEI, editius autem esset res iactiori DEI: Quae autem non conveniunt naturae, non sunt recta; qua non
sunt recta , sunt moraliter impossibilia f. Is . Igitur moraliter impossibilis est obligatio 'colendi DFum ex natura hu mana absoluta . DEO. Est id etiam Ast re impossibile, quia in natura a soluta nulla est ratio sufficiens resei ciendi ad DFum e sine tali ratione fias ficiente intellectus dc voluntas physice non potest respicure DEumi I tui est physice impollibilis chligatio naturalia ad cultum DEl ex natura absoluta a
hoc est, quia est contradictorium. Est enim obligatus naturaliter Atheus ad hunc cultum , ut D. Wolfius docet. Et non est obligatus , ut idem docet: quia obligatio naturalis tantum est ad ea, quorum ratio tussiciens est in natu ra humana absoluta non respiciente D m i At in natura tali non resse.
ciente DEum nullus est respectus DELErg.
247쪽
EHUSATIO INUTILIS CATHOLICORUM M.
Ergo nulla est obligatio ad respectum DEI, sive, quod idem est, ad culia I tum DEI. Igitur contradictorium Meest & metaphysice impossibile.
Excusatio inutilis Catholicorum, qui Iarvata naturae jura Legunt.
Mala. aiunt 1. Rinceps eorum excusatio haretimittimus. est r Nos principia istorum hona eligis omittimus & seponimus; M. πη - . , rerum eligimus bonas eorum doctrina ct nobis nunquam venit in mentem, aut principia istorum tam mala esse, aut ex iis tam mala sequi, quanta tu disputando infers. Vis. id a. Equidem non eo inficias, virum tarte. Cordatum ex quolibet malo libro posse distere aliquid boni; vel quod malis intermixtum aliquid honi est, vel quod reflexione secum instituta agnoscit miseriam humanam, patientiam DEI, gratias numini debitas, qui se ab his malis principiis & opinionibus praeser
sed non in. 3. At vero iuvenibus, aut in sch ventu con lis ea prategi saepe cum salsa aeque ac veluti salsa applicatione, qui id periculo va- . care crediderit, eum nos cur pro prudente viro habeamus, nihil est eausae. Romanus Senatus prudens stat, qui Mempla Carneadem quamvis celebrem Philo sophum, quamvis legatum Graecorum, iusserunt urhe excedere, cum inciperet contra virtutis fundamenta disputare. Prudentes suere ac sunt populiae Principes istiusmodi libros proscri bentes, aut non nisi maturis ac eiis permittentes. Et certe si ex Gallias roscribi mereretur liber docens legem rancicam non pendere a prancorum Principe r quanto masis meretur ex genere humano proscribi liber docens, legem naturae inon pendere a naturae
Principe, & in eo non esse finem legisti si quae sunt alia 3Lha Iuvi
4. In iure etiam naturae legendo pGn.tur. e . riculum sere maius est , quam in libro repti petieu alio. Tametsi enim in obscoeno qum sine ea asia dam Poeta legas scedum quidpiam, il-Cus . lud aliunde scis, regulam omnium tua rum actionum haud esse , adeoque hoc lectum non fit tibi principium morum. Verum in iure naturae legendo, ut nune est , omnium maxima curiostas vertitur in principia r nam concluso. nes inde deductas facile ubivis invenies& ubivis sere smiles, nemper non eo furandum, non necandum & alia. Nihil hie sere alius prae alio scriptore triaritat appetitum iuventutis curiose, aut etiam varorum non circumspectorum, Quoniam autem de prine iis fere a. linistimat ae impensistimae sunt script rum dispotationes, curiosi sint homunes ea maxime resciscerer sperant enim, S hoc plerumque promittitur, illis rite perceptis facilem fore eorundem ad omnes actiones malas inde scientifica deducendas applicationem. Igitur i ta eorum lectorum, juvenum, ac curim serum eura est in principiis , ex quibus
deinde solis . id est ex solam ratione
reliquam vitam instituant, omni a ctoritate divina humanaque prorsus e eussa.
s. Neque mihi dicasi legitur M. οὐ M. stoteles, eiusque Moralis doctrina in olis explicatur: quamvis eius principia aeque sint mala & salsa i eum & ipse abstrahat a DEO, & h vita futura, dc suilium honum hominis in viris tuis modo sere M olfrino constituat, adhibitis ad id etiam divitiis di honoriis bus , seu bonis externis.
s. Ad hoc imprimis rosipondeo, Ari- r. AfIM.stotelem quiniue e scholis exulare ia- ira olim pienter fuisse sussum , antequam a proin his viris ejus doctrina castagaretur, &ad sanam reduceretur, maxime . S. Thoma. Et nunc etiam quando prae qpn legitur Aristoteles, non prelegitur nisi Vm refutando haec ejus principia, aut sil-tem ostendendo, posse ex ipsi reliqua doctrina ostendi, ipsum non exclusisse
fieret, sortasse periculum decrescerat. . Deinde si vel legat aliquis Aristo a. Ethes telem, & videatur sibi manifeste intelia eus non ita ligere , ab illo poni principia, ac bonum Periculas .imum statui DEO ac vero repugnamtia r non tamen ita facile in ipsius anumo consiurged cupido ad tale doctrinae aristotelicae oblequendum: adeoque Ion gius abest stanclatum. Quin' misereabit eum Aristotelis, qui caetera auctus divino lumine caruerit. Ita plerique legentes Senecam, quamvis Aristotele deteriorem, solent eius misereri, quasi qui dignus huisset, reliquum luminis de DEO habere. Sic contra cum legimus Epicurum in voluptate corporis stituisse bonum sumum, atque mundi ac legis naturae . DE dependentiam
248쪽
productione me ta negasse e paratim dolemus , homini huic ahRisse G.
ctorem veritatis, partim irascimur tania quam voluntarie parco.
Nem here. 8. At cum in scriptore Christiano xv xl n . talia leguntur de regulis vitae, sappo Mab . nimus , eum non ultro coecum fore, non ultro abietisse lumina veritatis, undecunque ea illi affulserint. Et eo, sequenter supponimus eum his lumini hin uiam fuisse in constituendis suis principiis. Cum stultus videatur, non doctus, is, qui principia rerum ma iami momenti ponit ad hilo modicissimo hamine, lumine magno prorsus reiecto Exemplo rem discamus. Si ingenuo adoleleenti aliquis de navi remex dicatitia est tibi vivendum, ut si solus esses in terra, nec supra nec circa te aliquid, eui reddas rationem. Nempe ingenu adolescens calcaneo repulsum pecus acl lentinam suam redire jubehit. Veniat vero vir quidam venerandus, doctus, rerum peritus, ac pietatis opinionem habens, eique iuveni suadeat argumen.
tis speciosis prolatis . nihil esse homini melius homine ipse. N actionibus esseniatiae naturaeque ejus convenientibus thoe unum esse omnis vitae studium iDEum ad hominis bonum non pertinore; illum disci nonnisi ex himine alio, ' quod longe set supra nostras vires Sc. An putas aequale eisse a remige & a d cto hoc adolescenti periculum ξ Idem ergo accidit discriminis in legendis es ctrinis gentilium philosophorum, quos errasse omnes scimus S persuasem hahemus t & contra in legendis doctrinis
recentium larvatorum moralistarum,
qui a suis & interdum etiam ah aliis laudantur ut viri doctissimi ac integeririmi sensus ; & qui instiper doctrinam
suam methodo scientifica demonstrave-xium & prae quibus reliqui, qui adhue piscesserant, viri sanctissimi sapientis simique nonnisi asini fuerint & st
P colam 9. .go in genere, nisi fastidiosa
volsso esset methodus deterreret multos, peric maj i tum a molmo esset latius. Caeteri enim auctoritatem reiiciunt, & conse. nis ipse in queriter sihimet etiam ipsis eandem de cisii. e. trahunt, ut non ita facile quis adeo M. rum se obsequium addicat. Contra D. Wolfius decernit, necessarium esse radibus, sequi auctoritatem doctorum. Quo decreto non videtur patrocinari veritati velle, sed sibi. Neminem enim cum videatur existimare ita doctum, ut est ipse, qui solus verum in jure naturae ac moribus perspexerit ad iandum ιpronum est indu solugere, ipsus Lliu
pis caeteris subscribendum esse auctoritati.
o. Num D. moissius ea docuerit N;hIl .via principia, quae ego obiecto, videatur in assingeminitiis huius diseutationis, quae ego ita imo sobrie seminasse existimo, ut de iniuria postmlare illustris motrius non pocst. Nihil ei volo a geret & siquid mihi excidit tale, iam nune aholeo, S
de interci revocare paratus sum.
II. In universum autem tunc serie luta natur
perieulum legentium cessaret, si isti lamia suaetcriptores clare ae si e pro testarentur, P Cousa sua P a natura ose tantum Beerit H&j, m i*ege prohoe m-do , inque Amises, vi ne sum in terra , hane oriaum ij .an vita scia delera ias mare; sed ea te xi posse scut Utopiam, aut Severam hen, aut sicut homines Wolmanos iti na, Jove ac Saturno. Nune cum ista principia inculcent tanquam Iegu
lam unieam vitae nunC ordinandae, nostii, quid esse majori periculo possit, si ea principia animum ingrediantur &
ia. Floe denique utrisque, tam Ju- Patrea no. xis Natura larvati scriptoribus quam stis die. m. eiusdem lectoribus expendendum do i sorea. Si Patres nostri, ii S. Thomas, Scotus, Suaresus aliique Doctores Catholici, Otia principia moratis doctrinis statutia a sent, ex quibus tam prona esset conscia tio malorum , quae ex doctrina Puia sendormi, moliui & aliorum fluunt , dudum & ips Catholici eosdem dase ruissent, & Acatholici ingentes plausus in eos Excitassent. Barhei racus
homo calami estraenis in Patres re Doctores Catholicos dicacistime invehitur, inscitiam eorum crepansi qui tamen laudat Pussendormi scientiam , sdphi matum plenam , adhaec in principiis scabiosam, cum tamen Patres pleraque
ad populum pro suggestu dixerint, ubi
ex pisceptis Rhetoricae certa argumenista, ac sepe tantum prohahilia fiam iunt Contra Pulsendorsius ae molFus apo dicticas probationes promittunt, I hic posterior promittit etiam eam verit tum lucem , ut δε tieritas ex toto intim o AEI ammis A iperiret, .ursia doctrina hae δε no--gloria tio immari ae νeproduci meet. Pr satione in Ethicam Germanicam. Et tamen in ipsis principiis durumae tam ahsena , lubrica, versatilia & a morais state aliena morum principia stat uni, unde aeque malus quispiam eva dere ae bonus possit. 13. Nescio an Joannes Serranus Pla- mali, tonis interpres Wolmum ac Puflunia a tu ndormiam : Crotiumque tanto aute pM Jurae vano
249쪽
ocos habuerit , dum scripsit in m.
satione de abusu Philosophiae ac natu resis scientiate , , Horimmo tempore,, quam late serpat hoc virus impiobes, ta insuliciter philosophantium, pii, , & boni viri mnestis argumentis ani- ,, madτcrtunt. Sunt enim hodie h ,, iusmodi liomines, qui quasi id pensi is haberent, ita se demum praeclare,, Philosi,phatos arbitrantur, uberri ,, mumque illius studii fructum repo
s, animos suos involverint : id est, in ,, primum ab omni divinitatis senia
,s exolverint, OBIECTO QUODAM , NATURAE PRAETEXTU, cuius
is nomine inscienter impudenterqua, , abutuntur&C. Abutuntur certe, dum ,, j-stitiam in natura caduca finiunt, ,, aeterna insuper habita. Videatur suis
Jam tandem homines, moribus suis
tur , tantopere nostros mores diastare a praeteritis , tantum ubique vigere resnum vanitatis , tantam opia nandi lihidinem, tantum summarum potestatum excessum, tantam oppressionem pauperum', tantam circa relugionem hypocrysin, tanta alia mala re
volutionis maioris p nuntia; ii causam horum & originem invenire pon uni in inconsulto iuris natura studio, iuvenculis vane iam eduratis imposito. Juris natu, dico non veri ac sani, quale dod na nostra eatholica semper exposuit, sed illius spurii, larvati, aepset artiratis, quod in heterodox rum libris ohiruditur r nempe quod ν Iigionis Christisnam interim seponerebunt, & vitam hominum ac gentium fine DEO resti id est, quod hominem ac civitatem Christianam unico sito scuto exuit, quo inimici tela debebant retundi. Illud deinde dico larvatumius , quod docet majoνes natu ae s pientillimos veteres omnes ri Vosque doctores eatholicos audacto eoatem
re ; quod auctoritate excussa iubet ciniscos & procaces adolescentulas Ala stia ratione metiri res maximos ad salutem humani generis pertinentes. Quod deis nique hominem ad commoda hujus v
ta tantum aucupanda unice natum P
det. Quid ex his sontibus manet aliud quam irrelisio praesumptio, libertas,
novandi libido, vanitas , luxus , vo luptates , quorum omnium snis into ritus 2 infe ego dum aliquihus eanerem vana huius scientiae ostentatione ea tis , quamvis eam minime intel gerent, ac ne principia quidem eius tenerent, nempe derisus sum. Verum nihilo s vim ea exponere oeulis & auribus im rere atque ingeminare non cessa aluiusque rei causa publicum hoe adis monitionis instrumentum ad parentes maxime nobiles existe volui. Quod Faustum ae salutate esse i heat is qui.
250쪽
Uoniam sumendormus , Nei neccius aliique hererodoxi Seri plores Juris Naturae se dicti quavis data occasione non desinunt criminari, Ecclesiam Catholicam esse Juri naturae adversam di Hierarchiam eius esse monstrosum statum in statu r Ea ubi admittatur, ibi impossibile esse rem publicam stare i Principes hanc tolerare nec debere nec etiam posse i risum est, aliena maxime manu duo illis tela iniicere. Equidem dictum tam impudens naturalistarum , consutatione non eget. Sicut enim qui contenderet, in aquis nullum esse debere aErem, esseque comoa naturam elementum in elemento, is sane experientia perpetua vel sola reis melleretur, etiams nulla appareret ratio.
Ita his, qui somniant, vel potius cruminantur, regnum natura interiturum,
si sit status Ecclesasticus in statu civili, Constans & amplissima experientia opprimit ora.
Florentissima Monarchia Roman vim non periit, cum Constantinus Masemus , cum Theodosius Magnus Hiera chiae se Ecclesasticae cum toto suo imia perio subiecerunt. Vid. Them. XIV. p. X. Francorum imperium subiectione erasa potestatem Ecclesasticam non m do extinctum non est, sed Imperatoriae Maiestatis fulgore adauctum in Carolo
Germanici Regni eiusque popul tum libertas a variis deinceps regibus varie graviterque tentata, Status p tissimilis Ecclesastici constantia fuit se vata. Fatendum est: inquit Lethnitius Prietat. Cod. J. G. Dipl. profuisse inundum 'nei rem Romanorum curam procinoribus-Gristiana d si mo, dumiati apud reges σφον tune iis ritiae in sontes,stae auctoritate muneris, blae me tu e re furarem Gel astrarem, invitis malis obicem ponebant. Le nihiI Diij μguentis , suam ut se reos m frier, s
eensuris υ eorrectioni P asubmitterant. Aut certe s fingamus, Ecclesasticos libertati, maiestatique repusnasse,Regni tamen huius vastasitrii vis, Pax, &apud exteros reverentia non illis te poribus labefacta est , quando Ge mani omnes eodem animo hiet archiae paruerunt Ecclesiasticae, CatholicX, Rinmanae; sed tum demum reverentia motuque finitimorum paceque interna coepit excidere , cum iugo Ecclesiae excusso Statum in statu perdurare aliqui Principes noluerunt. Graecorum orientale Imperium stetit, quamdiu Status in Statu, id est Ecclesiae Catholicae obedientia in illo Imperio fulti facto obedientiae divoristio in pejus ruit. Ad ultimum probe agnovit, unicam sibi superesse salutis anchoram, reditum ad Petri naviculam. Quocirca ad Florentinum astesserunt Concilium, paucis ante interitum suum annis e seliciores futuri sorte , si vel tum voluissent promistis stare.
sIispaniae, Americet, Poloniae R gna num clesinunt esse Status, propi rea, quod sacerdotes in illis omncs &Episcopi a potestate Romani Pontilicis pendent i Galliarum potentissimus Rex I u dovicus Xre. S nusci Ludovicus XV. tum demum Statum suum firmiorem reddidisse vis sibi sunt, cum ille har ticos Hugonotos regno expulit ; hie catholicos quosdam minus , nec ad literam, Meclientes Romani Pontificis constitutioni, Unitentius dictae, re mxit ad officium. Et xidieuli sunt illi
huterodoxi, qui persuadere nobis v lunt, Ludovicum XIV. maxime vo luere laesisse regnum suum, eum Hugenotos expulit; ex glo enim tempore mercatus ae vires regni invalidas esse. Quam enim invalide sint Galli tum vires ex eo tempore, id hodieque experimur. Ex eo endi tempore Hiis spaniam cum America & Insilis, L