장음표시 사용
211쪽
divina, aut contradictionem involvens, qua st determinativa sui & non deterin minativa sui. 4. Si responderet, rationem lassicie . tem iustitiae esse in essentia humana non nude spectata, sed una cum dete minationibus essentiarum reliquarum;
seu rationem sullicientem iustitiae esse in essentia hinnana prout illa substat cursui & ordinationi huius mundi: e tum se nihil boni sequitur pro D. lmo: sequitur enim negatio DEI non modo tanquam per suppositionem impollibilem, sed tanquam realis & a
tu necessaria. Nam in hac responsione ., . ratio sumens justitiae ac omnium ce-
. terorum contineretur in ordine rerum
independenter a DEO, hoc est ita utor o rerum rationem sui sit mesentem . non haberet in DEO sed in semeti &
unsequentir in ordine rerum non esset
sufficiens ratio cur DEUS potius stquam non st. Enimvero omne illud debet nugari, cujus ratio si mesens non datur. Ergo vi praedictae responsionis Alet vigari exisentia DEI. ssi de- s. Maioris propostionis sequela proini ' 're bari a nobis deher, nempe hoc ipso quod ratio siti ens iussitiae contineatur in ordine rerum inu MAnte a Mo, s qui, quod etiam ratio sufficiens DEI non contineatur in Ordipe rerum. Nam si ordo rerum est inde ndens a DEO, sequitur, o inem rerum cum DEO
non connecti. Enimvero ea connectu tur, quorum unum Continet in se rationem alterius; S ea non connectuntur, quorum Unum non continet in se rationem alterius. DEUS vero cum ordine rerum non connectitur: lgitur 4ri ordine rerum non continetur ratio
DI L si ordo rerum est independens a DEO. V. g. 2s9.6. Auctor libri GD, HV t Am/ dri Egres in Tractatu pravio de Certim sume morali Cap. VIll. Themate XlX. proponit hanc Quaestionemr Au Athosiit rarius, Misera eorpora δ Et respondet: Exceptis Veritatibus mathematucis seu ideatibus, ite irrealitas, Atheum nullivs Ni posse habere certitudinem,
DEO sed tantum aio, eandem legem etinuituli naturae in nostra cognitione versari, non in ... si DFUS etiam ab eadem cognitione a. ted in absit vel excludatur. Haec vero nihil cognostendo.
TA hominis res tim e natura atque en
TIONE DEI eognoscimus. Admittere igistir renestir I nis tiro, sanie hypothesi impia, consequenter hae ratu
a. In praemissis huius argumentati Male artanis loquitur D. YZossius Kmper destguauerum ea j sentia legis naturae. non de evnia istione : In priore consequente loquitur de cognitione non de existentia: Et rursus in posteriore consequente loquiatur de existentia, non de cognitione e
Ipsa vero thesis hujus partigraphi stanahat tantum de exissensia, his veris
turis. Argumentiam ergo eius in sorisma ruidetur utatur Lex naturae existit in essentia ipsa hominis ac rerum. Atqui essentiam hominum cognoscimus in scpendenter a DLO. Ergo lex naturae Misit independenter a DEO.3. Si hoc est argumentum D. M olf di Sophis fit, eontinet fallaciam adiacentis, cumra. ah esse regnito, quod rebus adjacet S accidit, argumentetur ad esse ramier sic t cognosco hominem sine DEO
ergo homo es sne DEO. Et potest
argumentum inoissio inverti sce Posia In.e 'hue sumus cognoscere hominem cum DFor atonem ergo homo est cum DEO, seu habeteonnexionem cum eo. Vel ser vos sumus cognoscere legem naturalem eum DEO & ex DEOr eroc lex n quin Atheismum eiuret. Videatur ip-- .. se, si lubet. -- molstitia Trem. XVI. D. moissus acutus turalis est dependens 1 DE J. Haeestae angustia philosephus, probe in se advertit vim esset ratio argumentandi, novo cubmutat svia, eorum, quae suis principiis adversantur rientiam itaque angustias anima solaturus in ducto capitali paragrapho et s. subiimgit - essentiam hominis a nobis tantum noue e nosti dependenter a DEO. Ex quos nasse responsionem sbi facit ad si
. I pra allata argumenta, quasi diceret i
dam auctori heterodoxo usitatar C
arto me esse bosum : ergo sum justus. Vide finem INVITATIONIS, quam Bri Natura praefixi.
tum se sormat. In mente Athes p test esse repraesentatio essentiae lium
212쪽
Ol nae ac rerum sine repraesentatione DElih- h ι xan tu in entis essentias rerum deter Uς minantis: Atqui representatio essentiae
humanae absque reprissentatione entis limitantis est reptaetentatio legis nam-ralis r Ereo in men e Athei potest d, ri repra sentatio legis naturalis sine re privsentatione entis limitantis. Si se Donat argumentum mol fili, Atheus negabit minorem S dicet, representationem essentiat humanae sine limi- qui se per rationis repraesentatione esse potius r essem ain pnesentationem liseriatis quam legis.
meram di Et ulterius insereti Mihi vivendum est secundum representationes h Wolf-so etiam honas seu moraliter possibiles agnitas r igitur mihi vivendum est. non Ohi ga. Ii re non si ah lege aut limitatione, tione vinc- qiue nulla mihi reprasentata fuit, nistum physica forsan. Nullum s.f. s. Si Volet instare Atheo Wolssus:
sive detem Essentia humana ac rerum utique in
natum da se ipsa est limitata, determinata Sconstricta , quod docet experientia; fine aq re cogitur D. molisus negauit hoc Atheo determinan probare, quod aliquid sit deteν- - eum ac missio se hahens sine deram nante activi se habenter aut quod pos si aliquid concipi tanquam clete iri Datum quin concipiatur determinans etiam confuse saltem. Si nullum is terminans potest prohare Wolfsus, Atheus negabit ips deferminationes, atque adeo negahit letes , & principiis Wolfsi ad hoc negandum utetur, . ut δε ν arom solam pro lege sua agnoscat , donec ei demonstretur quidpiam, quod eum moraliter constringat.
6. Nihil proficit D. molvius si sor
te dieati Limitationes essentiae hum An essentJa nar ac rerum evidenter apparere ex sit limitari a hoc, quod homo cum omni libertate
sui ipsust a bitrii non possit aliam essentiam sibi
sacere, neque rebus ceteris. Quid enim
ex hoe infert Wolfsus 3 Insertne hoc: Essentiam humanam esse limitatam in
' se ipsa, sine alio timitantip Si hoc imseri, Atheus utraque manu illud amis
plectetur, ac dicet: Ego ex molisi principiis stim limitativus ac determiis nativus mei ipsus: Determinatio mei ipsius a me ipso est mihi lexr Ergo deis
terminabo me quocumque voluero, &legem meammet implebo. . Si rursus horretur Atheum molnsust Non te debes ipse determinare quo voles, sed iam es determinatus a tua essentia. Atheus dicet, molitam . prae nimiis litteris insanire. Quaeret enim Atheus: Essentia mea estne aliquid aliud quam egoὶ Si essentia mea ego sum, aut ostendatur mihi is, qui me ligat & lege circumstribit: aut ego
tiones illae, quas mihi, clarissime Wolf. 2' ' .. fi, dixisti, sunt pluscae tantum. Id est: tum physicae mihi est physice impossibile, ut aliam mihi essentiam dem, sicut idem est impossibile lapidi. Quemadmodum igitur lapis non est moratit' lcge natuis rati oDligatus ad casum erga centrum itanquam persectionem suam; ita nec ego ero moraliter obligatus ad usum
sicultatum mearum tanquam persectio- .nem meam; sed tantum physice, acca
illam refundet non in essentiam ipsam solam humanam , sed ulterius in essentiam celeiarum munda ex. rerum, ad actiones humanas concurremtia homi.
tium ; per se patet, Ipsem rationem ne susscientem determinationis, obligationis, ac legis iam non in thsa e sientia humana reperire posse, sed aliunde eam repetere debere. Jam vero li rationem sufficientem limitationis & consequenter obligationis non invenit nisi in iis, Mebet quae extra hominem sunt, debebit iam reperire cum Astrologis in astris, aut cum Epicuro in casu; aut cum Stoicis in scito; aut cum Leucippo, Empedocle ac eoden Epicuro in declinatione atom m ; aut cum Pythago- ra in numeris ; aut cum Hesiodo in no 'secte &c. Quidquid autem horum pro limitativo rerum assignaverit molmus, duas maximi in jure natura: momenti δυο re ut quaestiones resolvere debebit Atheor primamr quae sint illa tam potentia aL. r. quid sit ira, qui casus, quod satum 3 namque fatum l dic nominibus istis utique non siccumbere volet Atheus, aut ullus homo. AD ram quaestionem, quae si astrorum, aut
casius, aut sati actio di obligatio ido unde AALIS iustum faciens, in essentiam
aut voluntatem humanam Nisi enim
moralis obstrictio ostendatur Atheo, physica quidem concedet se teneri, sed
invitum: dicetque non assignari sibi hactenus causam, cur identer obediat. Hoc enim , cum obedio, quia mihi impolithile est aliter facere, nemo habebit pro obedientia morali, sed pro necessitate physica, sicut casus lapidis verius centrum nihil est morale lapidi, sed physicum. Iriem. XVII. Lex naturae molDL fiana nulla est ac nullam parittionem moralem sed mere physi. ἔ obligas, adeoque non est regula iusti. neae mi
I. Apparet hoc ex iis, quae statim
antea disseruimus. .' a. Prob.
213쪽
proho idem ex misso in huae dine, eum rectitiasso per legem naturae m. Osfigatio passio Igis narea intenta sufficientem rationem haheat
3 NECESSITAE MORALIS in ipsa essentia physica g. I 3s. S ass.
agendi ini non agendi. g. II 8. Atqui mes ras morais est tantum
actio DEMAT spe recta. g. II 6. Igitur obligatio passiva legis naturae est tantum hypothetica, seu ex suppolyto , actionem delere esse rectam. 3. Supposta autem possunt negari,& is, qui ea supponit debet probare;
cum non sumantur ex ipsa rei natura,
. sed aliunde sumantur, es naturae sup- i ponantur. Igitur eo itio, quod actio humana DEBAAT esse recta, non sumitur ex insa natura actionis humanae, sed aliunde supponitur.
4. Quodsi igitur, ut quilibet potest, D. mosmo neget aliquis suppo tumhoe, actionem DEMRA esse rectam, quid faciet Ex ista essentia humana
ac rerum non potest illud prohare; eum aliunde supponat. Et si ex essentia illud debilum rectitudinis probare vellet, proharet necessitatem non hypothetucam seu moralem, sed physicam ac metaphysicam. Necessitas enim esset di inhumana essentia est metaphysica, & n
cessitas existendi agendique se & non aliter in natura humana est physica. Unde ergo & ubi illud dulfum Menim dinis Iuppositum, aut hapotheti m s. Sicut ergo non possum dicere, in
lapide esse moralem necessitatem c dendi ad centrum, sive ex supposito, quod detine cadere ad centrum; quia haec est lapidis naturai Sic in actione humana non possum dicere, esse nece statem moralem agendi convenienter essentiae & naturae humanae ac rerum, ex supposito quod deheat agere convenienter essentiae ac naturae; quia haec est natura hominis. Ratio primi de I ii, eis; quia debitum cauendi ad centrum non est suppositum aut hyp theticum vel conditionatum lapidi, sed naturale ac physicum. Ratio secundide actione humana est plane eadem; quia ut actio conveniat essentiae m naturae hominis, non est debitum condutionatum sed naturale ac physicum.
Eodem modo quo calefactio ignis non est dubita igni ex sapposito, sed ex na
6. Hoc tantum subiungo, ista D. Wolsia principia iterum esse contradictoria, & Αinei conclusioni faventia, quam D. mohsus ei negare non potest. Lex naturae est moralis, quia est regula morum: S non ed moralis, quia non nititur conuitionata rectit
. Ruris vero statim aliud sequit ir uerum. contradictorium, aur, si non contraductorium, certe tautologicum, idem per idem probans. Nam. S. I 3 s. alii Le ges suini regulis, juxta qtias actrones no aras detis minare ostigamur. sivam Grem, eum re a b. t ρνopositio inumtiam deferminationem rationi confim
prem trones, qua enuntians, quomodo
actiones lueris RATIONI CUIDAM
eonformiter determinari deleant. L ges ita e sim laseis TZent rationes. Atqui lex naturae & essentia ac natu ra humana & rerum est iciem. Ade que essentia humana est propositio enuntians determinationem ratioui cuia . dum consorinum. Igitur essentia huia mana dehet hahere 1 agionem quandum cui consormet determinationem. Igitur lex naturae seu essentia humana niatitur conditione aliqua supposita, quod alicui rationi debeat conformari actus. Quae conditio & ratio, nisi Atheo proinhatur esse DEUS, negabit debitum& obligationem legis naturae. 8. Ninil autem valet, si dicas a ratio Ipse egena illa inest in esentia humana intransti- ηve, ita ut ipsa essentia sit illa ratio
Nam hoc enim est reditus in circulum. Esentia humana ac rerum debet habere rationem cui consormentur deter minationes; ratio illa est ipsa essentia humana ac rerum i Ergo Esentia limmana ac rerum debet habuie estentiam
D. Wolilius vacillans lana operose v locontendit, essentiam humanam esse iin vitam. sam rationem cur actio debeat eidem essentiae conformari; iam iturum ponit ; essentiam humanam debere hab re aliquam rationem cui consormitet fiant determinationes: vel cui consor
in hoc D. molisi enuntiato i Humo w ois ratione volens ae utras i imis ipsi lues. g. 268. I. Nam homo ratione valens & u Η ,ms eatens est ipse essentia & natura huma --
na ac rerum ad actionem liberam conia currentium. Lex naturae est iterum eadem ipsa essentia ac natura humana ac rerum. Igitur citatus habet hane n in asi,
expolitionem a Ipsa E itiis O natura
ac rerum. Nempe ipse homo est ipsi homini ipsa lex seu homo.
214쪽
a. Quods super here omnia aereis et Musis dant sellieice iussiones D. moissi, v tantis omnino, ne ratio illa dehiti r seratur ad ullum ens superius homine, aut ad DEUM, utpote legi naturae
plane extraneum I nemo non videt
. quanta possit nasci ad libertinismum cc ipsum Atheismum proclivitas. Qualis nata est apud Stoicos semet sibi pro lege ponentes; & apud Epicuraeos omnia mundana seni absque DEI v
Uberem Tri . XIX. Ex D. molisi prin-- cipiis ii herum arbitrium non habet bis si dis suffcientem rationem ad hoc potiusquam aliud eligendum, & semper deis
hei manere suspensum ac perplexum. . D. Wolmus g. 88. docet, deis terminationem voluntatis pendere is Intellectu distincte repraesentante hoanum i & sic rationem sit ficientem v iuntatis potius quam noluntatis esse in intellectu.
a. Suppono hic moisium loqui de
hono morali, non mere physico. Alias enim traderet regulam pro simpliciter tantum volendo non pro volvida m
raliter , uti illud in philosophia moraisti considerandum est a Philosopho. sed inteu 3. Jam vero In principiis D. mois.
lactus non intellectus non potest distincte te. re' praesentare bonum morale. Ergo in
Ioh-z, Uincipiis D. moissi non datur susisti. ficiens ratio determinandi voluntatem potius, quam noluntatem.
q. Minorem probo ex ipse molcri Wias fio ser Bonum morati es, quod legi sido na e forme est S. α44. Legi consorme, est, quod ex obligatione legis descenis iura, sed in ipsa tantum physea ag . : Ametaphysica agentium inciola r sicut necemias cadendi ad centrum non sum datur in conditione aliqua indoli 1
rdis apposita, sed intrasstive in lin. lapidis natura. Quemadmodum e go necessitas haec in lapide est tantum physica &non moralis, ita & in v luntate ac intellectu humano tantum physca est necessitas illa, quae me uringit, ut agam non aliter quam agerire homo potest; id est, ut agam s- .cut humanae essentiae ac naturae comvenit agere.
6. Si D. Wolsus vellet his superis addere rationes stratis in D EI IMTENTIONEM H rendus ex s. suo
46. recte omnia haherenti Sed tune eorruit ipsius alias inlustentabile a diis ficium Pussendorfiano aemulum, neminpe legem naturae haberi independem ter oestinente DEL Vid. supra Them. XII. ITI . XX. In mosmi principiis Non datis nulla datur virtus moralis. vlarare M I. sequitur hoc ex prioribus. Vir ira vias tus philosophica seu naturalis a Wolf funa fio dicitur halitus e formandi acti ymbaria mnes legi naturali os intrinseam em Wocto. νumdem bonitatem ae malitiam S. 338. Ideoque tatio sufficiens virtutis est in intrinseca bonitate actionum. Atqui intrinseca bonitas consistit in ipsa essentia atque natura humana ae rerum
quod perpetuo inculcat Woli s. ΕΩ
sentia autem ac natura humana ac re
rum est tantum aliquid physicum, nus conditio alia supponatur S. II 6. Ergo ratio sus iens virtutis est tanώqn;a rantuantum in aliquo physico. Ergo & ipla inea phys. t. Ex obligatione legis descendit, virtus Wolisana est tantum physca. quod est morauter necessarium g. II 8 Moraliter necessarium est, quod necessarium est supposita conditione quod actio clebeat elle bona. S. II 6. In principiis molEi non potest intelle tui apparere stippositae conditionis purificatio, ut supra. Themate XVII. ostengimus. Quod intellectui non apparet, illud non potest repraesentare
voluntati. Isitur bonum morale non
potest in principiis Wolfhi ah intel
lectu repraesentari voluntata. Igitur in his principiis non est siussiciens ratio magis voluntatis quam nolunt iis Sicut habitus canis cibum mendica tis non est virtus moralia, tamets sit conformis legi naturae, i. e. essentiae atque naturae caninae ac rerum: id est, fami, desderio cibi, metui fustis inoluto Sc. i. Diret D. Wolsus, esse inter haec Reflexio m. discrimen; quod canis agat sine refle. pra acti xione & ratione, homo autem ex te n- - Ω flexione & ratione. Verba tantum haec sunt, rem non mutantia. Nam reflexio supra actionem suam utrum
cani dest, disceptatur a philosophis. Deinde si non ausi cani sacultas missextua in eiusmodi actionibus, sequi.
tur, eum conformito suis natura adem Ad tantnm s. Nempe necessitas agendi hoc p physi n. tius quam aliud, in doctrina Wias. oue morabere bene agere, etiam re si haec sola est; quia natura humana, flexione omissa, quae utique reflexio. - ει rerum ceterarum ita comparata est, rut se possim agere & non aliter. At haec necessitas non fundatur in eo
iutio, aliqua debiti naturae superasin ejus natura non est.
3. Quod de ratiam dictum est, cd An Rario s. sdem recidit. Nam si per rationem intelligitur facultas ratiocinandi, hdiei
215쪽
m moLRHI PRINCIPIIS IURIS NATURAE M. Hi
quidem adest in homine, in cane noti est i sed in homine eius presentia stata est tantum physica, & in cane ejus sentia est tantum Physica. Igitur sicanis agat sne tali ratione, & homo
agit ex tali ratione, uterque asit tam
tum Physeer homo ex Princiyio Physeo fhi innato; canis sine Principio Phoco, shi non innato. Quocirca
scut canis non agit moraliter male, quod careat ratione; ita homo non agit moraliter bene, quod gaudeat ratione.
aliis sensu. 4. Si vero per rationem intellisitureausa , Principium seu ratio sufficiens, ' imponens necessitatem sc agendi non qualemcumque sed ex eonditione ac sup- positione naturae physicae superaddita, L est neeessitatem moralem; dico, hominem non mapis moraliter agere in Prineipiis molitii, quam canem. Quia essentia hominis ac rerum sine dependentia ab alio non habet illam stipposition m superadditam in se r consequen ter non habre 'in se rationem sufficien tem moralitatis. MIM. s. Si per rationem intelligitur eausa vel Principium imponens necessitatem se agendi indistinctam ab ipso agente, ει non aliunde suppostam; dico canem in his Principiis aeque moraliter agere' se hominem. Canis enim agit ex ra tione, ae principio naturae suae intrinia sece apα ad tales actiones , non minponendo aliunde quam ex natura suadebitum ita agendi: Si igitur ita agereseeundum naturam humanam est mora liter agere, dc moralem virtutem Phi Iosephicam habere; etiam in cane ita agere erit agere moraliter, & erit hahere virtutem moralem Philosophicam.
messus Triom. XXL Frustra mihi oggeritur, inplesse ad- me nodum in scirpo quaerere, & c mi uu DLum iu iam struere Domino Wolffo; cumis utique multis verbis & paragraphis adstruere conetur, legem natura pen dere a voluntate DEI, DEum esse illius auctorem , dari obligationes hominis erga D m , dari liberum arbitrium , dari virtutem moralem a Quid ergo illi
ut Pussen. I. N. Id quod Pussendormo Oh, Minis fuit, cadit etiam in D. mo um. Ille Principia possiit, nullo modo ad Dgum relata, mox tamen, quod me ueret pro atheo impio agnosci, pr tulit subito velut m machina DEum rnon quod illi necessarius videretur ad
constituendum ius , sed quod sibi necessaria esset eius mentio ad vitandam impietatis infamiam. Unde quidquid miliandordormus de os ei is erga Dpum, eo religione, dce. p cipit, videntur ea non Hs ad speciem allata , cum aὁJus natura distendorssianum haec mu - .nime pertineant. Nam ad Jus Pusse domianum pertinent tantum ea, quae in principiis ejus continentur. At in eius principiis nihil continetur divunum i ergo ex iis etiam nihil tale de ducitur. , α. Eadem sere ad D. Wolssium spe-sM H - stant. Statuit ille Principia legis na- cipita eiustum, atque issam legem naturae, vulta eaque ac jubet 1bllicite , ne vel cogitetur quas illa dependerent aut tonnexionem haberent cum DEO. Atque ex se statutis principiis derivat omnes omnino obligationes humanas naturales. Tum denique tota lege naturae ex integro constituta, superadducit aliunde DLum
aliquem legislatorem illius imis quae ab ipso non pendeat. Ne ii, qui Atheistit ipsum accusaverant, vel favotis Atheicmo praestiti, videantur vera dixisse. Si
tantum ingenii acumen ac tantum ver horum adhibuisset ad demonstrandum id, quo athei indigent, nempe ad de pendentiam eorum a DEO agnoste idam ; quantum adhibuit ad id quoathei non indigent, nempe ad agnoiae, dum se homines esse; vel ad id etiam quod eis plurimum nocet, nempe ad ostendendum, ipsos posse intrinsece h nos ac virtuosos esse; quin depende tiam admittant, pro cto potuisset molisus haec agens rem pulcram p
stare, eum contraria omnia faciens poriculo videatur exponere impios periticulo novo minime indigentes ad intea
Trim. XXII. D. v olisus non his G1ntrivi. per contradimonem potest admittere Go- obligationem passivam moralem legis 'ο,
datur necessitas moralis legis naturae.
Igitur in illius Principiis non datur obligatio &c. di. Assumptum proho. Necessitas moralis a D. Wolfio g. Ir s. sc expliatatur a Moralito mesbium est cujus 'oppositim moraliter es impossibile. Moraliter autem impossiti es id, quia falis rectitudine actionis feri ne- . ruit. g. Is . salva vero rectitudine eri nequit illa acto, quae in determitationibus essentiali hus hominis non hahet QEdientem rationem cur talis Po
Igitur Moraliter neeessaria erit actio illa, quae in determinationibus esse a
216쪽
tialibus hominis stafficientem rationem, habet cur talis sit & esse Mest.
Tautolog a. Antequam ad ulteriorem probationem progrediar, obicrvet velim l
ctor usitatam D. moissio tautologiam. Necusarium moraliter est id, quod inessentia rationem habet cur et Meaer Esle autem debere, & necessirium esse, nisi salior, idem lunt. Ad hoc sirgo r incidit machina Woliliana ut dicati Moraliter nece saxium est quod es nece serium ; vel Pia babet rationem, eur Mneresarium. 4. Sed ego, his millis, non video, quomodo hinc sequatur nec stas inor tis potius suum s basica : & conseque
tur, quomodo dctur obligatio legis naisturae, quae certe moralis est Nam quae ideo necessaria sunt, quia debent ese, id est quia non possunt non Esse conis venientia Gentialibus determinationibus humanis , illa non sunt magis mois raliter quam physice necessaria. Igitur ex hac debita convenientia nondum potest moralis neces litas inserri Conso I s. ' Probo autem, illa quae debent esset cum conformia determinationibus essenti Gemi libe tibus, per se nondum esse moraliter ne costaria. Quippe homo per essentia-aeccisui. lem determinationem non potest non agere finiter An igitur finite a3ere erat moraliter necessarium t Imo erit neces- sarium Musice ac metandisice , sicut physice necessarium cst homini debili non portare libras centum. S. II s. FFi m 6. Inquiet D. Wolfius, moralem Woissii necessitatem non lumi ex debita CO
venientia cum una tantum determina
tione essentiali , sed cum omniaua sania Iumptis. S. 6s.
Pr luditur. 7. Respondeo primo, ne sic quidem esse neccilitatem moralem , leti nucle Physicam. Etenim omnes determina tiones essentiales sive seorsim sive simul sumptae sunt & manent determinationes essentialem essentialia autem homini ac rebus sunt physice aut metaphysice immutabilia. Unde recte S. Thomas agno-
stit, appetitum boni ut sic & simpliciter non esse moraliter voluntati necessarium sed physice; quia cst physixe innatus voluntati, seu potius cst ipsa natura voluntatis. Dicitur erso ille appetitus naturalis, & simplicitur necessarius, non moraliter. Conienserat hi-
, see D. Wolfius statim in iamo S. suae Phllosiophiae practicae, dicens: Acti
ex et nes tam animo quam corporiis dicuntur
. RDE, quu per semitam γ naturam anima ae corporis determinantur. LLMR autem appellantur, qu per es Antium ae naturam aruma ac corporis non determinantur, sed d Menate mi- .ma pendent. Et recte adjecit in nota, hoe discrimen actionum necessariarum seu naturalium atque actionum liberarum probe et attendendum, tanquam FUN
DAMENTUM MORALII ATIS, ET UNDE PE EAT TOTUM dων
9US NATURAE. Nihilominus cum opia re ad moralitatem & ad obligationem deia 'ait. inde explicandam accedit, relicto hoesundamento moralem necessitatem seu obligationem ponit in determinationubus etantialibus , seu in necelutate, quae per egent racio ου nuru, am Mima ita corporis, hoc est hominis , determinaiatur, seu tantum sunt naturales & non liberae; id est tantum Musica tu non ,
8. Respondeo secundo. Talas conis venientia actionis eum determinationibus hominis essentialibus non habet ex ipsius molimi doctrina rationem sumiacientem debiti moralis sed tantum naiaturalis & physici. Nam moraliter necessirium non nisi Dpotbetice necessarium
es, sim SUPPOSITO, OUM ACTIO DEGAT ESSE RECTA; id est i
posita necellitate rectitudinis, ait D. Wolffius S. tis. Supposiis autem ne insunt naturae, nec sunt inter determinationes essentiales , sed aliunde repem 'tuntur. Igitur determinationes essentiales actionum non secum serunt nee iaciunt me Statem moralem, sed physiscam tantum i moralis autem fit pur coruditionem Abiti alio, d suppositi. s. Ex his iam visibile redditur, ne
cessitatem moralem seu obligationem ad contra. Juris Naturae Wolfliani esse moralem dicta ἰα& non esse moralem. o moresis , ut
vult & iubet, inolmus 6. U8. Nesinimest moralis quia eonsistit in dete an Woivin. tionibus essentialibus, seu quia per ψ- αξ di non
fam esentiam 9 naturam ammis ω ea morat corporis Llerminantur actiones ex tali necessitate saciendae, & consequenter sunt m/νa naturales contradisincta actionibus litoris seu moratilus ax g. II. Et quia demum , ut necessitas ista ποῶ hana moralis vere fiat moralis & hyp thesieci , DEMNE rectitudinis rati nem aliunde repetere debet, non in se ipsa continet. quod ni fiat, manebit se per necessitas tantummodo Physica, utinpote non nisi pex ipsam esiantiam & n turam hominis determinata. Itaque elit moralis S non erit morali. - . ., Io. Rursus dico, D. Wolssius . ει quis ei neget stippositum, quod actis pnes humanae debeant se ricta, nequaisquam potest illud in suis principiis prohate. Si dicet 'ossessius, Naturam, hominis essetatialitur exuere, ut acti i
217쪽
DE MOLETII pRINCIPIIS JURIS NATUR R
nes sint rectare igitur Alere esse rectas: probat idem per idem: delene esse reiactae, quia exigitur ut sint; debere autem S exigi idem ni fallor sunt. In quaeis stione autem iam est, an Lbranae igitur etiam est in quaestione, au GAgatur ii. si dicet Wolmus, obligationem
seu debitum rectitudinis poni posita ipsa
hominis ac rerum essentia & natura: id quod saepe dicit: in eundem iterum ci culum abit e Redit enim quaestio , an obligatio illa sit ipsa natura hominum an aliquid a natura hominis, ac rerum
distinctum Si illa obligatio seu illud
debitum est aliquid distinctum ab essentia & natura hominis ac rerum, salsae sunt molisi propositiones, dicentes o sigationem poni posita ipsa illa essentis r nam posta solum essentia certe non ponitur aliquid ab essentia distina
i a. Si illa obligatio est indistincta Sest adeo ipsa essentia hominis, argumentum denuo in circulum regyratur, hoc modo. Homo dehet , seu habet obligationem lcu necessitatem moralem ad actiones rectitudinem habentes eliciendas r At necessitas moralis seu obli gatio est hvpothetica seu obligat supposito, quod actio debeat esse recta, seu supposito , quod homo haheat obligationem ad rectas actiones ponendas rIgitur homo habet obligationem adactiones rectas ponendas , suppostoquod habeat obligationem ad actiones rectas poncndas. Suppositum autem, nempe quod habeat talem obligationem , probare D. Wolffius non aliter .
potest, quam fur obligatio est ipsa ecsentia hominis r homo habet essentiumrergo homo habet obligationem. Haec autem argumentatio suppositum illud minime probat, sed ad supΘostum, nemisse ad otii tionem rectitudinis proiabandam , essere ipsam obligationem minime hypotheticam sed absolutam &phylicam , nempe essentiam humanam.
Id quod est probare obligationem per eandem ipsam obligationem, idem per
l . Quin si verba molssana in pro prio ipsius sensu exponantur longe deterior eisicitur tautologia. In ipsius enim sensu : Isimo agens , Mentia
natura humana ae rerum r Nee iras
moralis seu eonditionata, ipsa ista rem di io seu obligario ad rectitudinem, Lex
manam ae rerum seu obligationem
sopbsita obligarione seu supposta essen.
tia humana ac rerum ad actiones rectarsu sonos id est ad actiones conveniem res essentiae humanae ac rerum: ut cetera molisti multa, adeo sunt sterilia & egelida, ut in nullius Scriptoris naturae iure quidpiam ita frigidum me legere meminerim r excepto sorte Pagenstechero. i . Eiusdem corii sunt etiam haec Veiholas
sequentiar g. 134. ait: RATIO I inant, gum moratis es, qua de mittir a recti φtudine actionis S. 13s. LEX NATU
eientem in i u lominis rerumque essemtia ae natara latet. g. I 36. Pinta hominis rerumque natura atque sentia ρο- nitur lex natura, confiitienter ipsa essentia natura hominis rerumque lex natum eonstituta. Nam deheret Phialosophus indicare , an haec ultima proinpositio intelligenda sit transitive, an im transitive ξ nempe an essentia humanast medium vel causa ad eqnstituendam extra se legem λ an vero ipsa humana essentia sit ipsa lex constituens & con stituta Θ Wolmus videtur semper intransitive intelligi velle. Jam vero addantur mox citatis gg. alia etiam, S apparebit inanis verbis minii conatus. g. I 43. ait: Ostigatio legis naturalis rationem fuseientim iui a luminis rerumque sentra atque M.ttira halet. S. I 46. Ostigatio natura
DENT M ipsa hominis rerumque essen.
eis atque natura. g. I 29. Postra bomianis xeram semia atque natura ponitur etram natuνatis angatio. 1 s. Haec pauca citata qui inter se redue tua ad contulerit Daedalo aut Oedipo opus ha Oauadictu. hehit. Lex naturae EST' ipsa essentiam hominis ac rerum. Obligatio natura liς EST ipsa essentia hominis ac rerum.
Chligatio naturalis DEPENUAT abessentia hominis ac rerum. Chliga.tio sive essentia hominis ac rerum DE PENDET ab essentia hominis ac reis xum. Lex naturae sive essentia hominis ac rerum susscientem RATIONEM HABE T in ipsi essentia hominis ac reis rum. Item quae aliis praeterea locis dicit ; Lex naturae PRAECIPIT, VULT PRAECIPIT id est essentia humana praecipit, VULT, praescribit Sc. Haec
fateor , tam clara sunt & tanta luce
si Superis placuq sunt praedita, ut
in metaphysica nostra, quae meris tendistris hactenus constabat, nullibi reperiantur e nee miror adeo, s ea capere
nec ego possim a nec quisquam alius p tae
218쪽
praeter Ontologos missianos. Icque clara, ac si dicerem r Lex Romana esa' u respublicaRomana, deinde dicerem: Lex Romana dependet a republica Romana, & rursus r Lex Romana se Diem rem rationem habet in republica Romana. Quae enim rationem in alio habent, kon fune illud aliud, sed cum eo tantum connectuntur, in Principiis mol1si. Igitur Lex naturae est ellentia liuia mana & non est essentia humana. Esex essato moliui. Non es , quia lex
naturae tantum rationem habet in essentia humana, atque adeo tantum comnectitur eidem. si vero essentia ipsa humana ac rerum non est ipsa lex naturae , quid ergo tandem est lex naturae An ea est actus voluntatis esse tiae humanae 3 an praeceptum aut praescriptum ab essentia humana ac rurum
editum rThem. XXIII. D. moistius eam le-agnu Ut gem quam ipse statuerat, agnini. sis .ci scit non esse legem naturae , sed tan tantum me tum medium ad legem naturae cogno-ditim ad te scendam seu demonstrandam. Ag pergem agno hoc denique nullam ponit lenem na
osendirer rem in ipsa hominis rerumque sentiam Uuliso atqtie natura agnostis: Per rationem autem scientem intelligjtur, eur quid is potias quam non ser Et hae in gen re prascribis modum ararminandi actiones liberas: PER O, quis ad Gentiam atque naturam hominis raramve per I nent , seu gais homini νὰ syae per essemeiam atque matti, iam insent, INTEL. LIGI TUE, eur actiones hiera loe mnia
Heurrendum , F eertam ebus cogniti nem laurire vetis. A, me, a. In his verbis S in hac inverIa ar tum Volsi gumentatione hoc continetur a Gmentum directium t Lex in genere est . aliquod ens, vel actus alicuius entis p feralem modum determinandi actio. nes liberas: Sed lex naturae est Lex rErgo Lex naturae est ens vel actus alia, cuius entis praescribens modum dete minandi actiones liberas. Et haec est prima pars generalis argumenti: Se quitur sam altera assumpta rLis naturae Quidquid ςognoscitur, cognoscitur cognoscitor per rationem sussicientem, quam habet ps an am .' Atqui lex naturix cognosciture . . . Ergo lex naturae cognoscitur per rati nisa Λ habet nem sufficientem , quam ipsa lex natu is iura Tae in aho habet. Jam sequitur pars
tertia argumenti & est haec: Atqui ad h. 1
lex natum situ cientem rationem agn laticialem inscit habet in ipsa hominiς rerumque ipsa eriniis
essentia ac natura e igitur lex naturae humati cognoscitur ex hominis rerumque essentia ac natura. Ac per consequens mo essi nil hu. diis determinandi actiones liberas, quem mana lex praescribit , cognoscitur ex ipsa es sentia hominis ac rerum.
Qui aliud quid eu molmano illo Atque adeaparagrapho exculpserit secundum ve lsfius in Loxicam, ah eo doceri perlibenter lauium' m' velim. Aliud autem cum in hoc eius eberio, ei mi, argumento nihil contineatur, sequitur legem. non in isto paragrapho nihil statui , nihil ipsalli io. probari de of ntia aut egi entia aut gem. quiduitate legis naturae, aut ile eius eonstitutivo ; sed tantum de medio, per quod veniatur in cognitionem earum . 'rerum, aut illiusmodi rerum , quae per legem naturae prascriptae si int, sive earum rerum, quae sunt obiecta illius entis, quod praescribit modum dete minandi actiones liberas. 4. NunC autum, ubi de constitutivo de praeterit legis naturae quaeritur, non est quaestio q-: oneradu maturia, quae per legem naturae Prin Pri . praecipitur, aut quae Obvcrsahatur animo illius , qui legem naturae tulit; sed quaeritur , quodnam ens , aut CUiusianum entis actio vehi hoc aut illud nat rae humanae i. .iponure ξ sive quaeritur
quid sit illud potens praeseribere Θ nociquid sit ab illo potente praescriprum 3s. Nam in valde multis materiis lG nen Ie undestis naturae omnes homines con imunt si in gMi. Dine dubitatione; nempe non usse sumi dum ; moechandum; mentiendum M. Hoc autem Ouaeritur, quae sit anima:
legum istatum e quae sit Vis c quae sit ν ohata n iratio, cur deleamus non surari, non is prohaniamentiric Hac enim ratione non deto lex naturacta, nihil in essentiam & animam n striam virium habet etiatum illud, non sui aberis, non moechaberis. In illa autem argumentatione molia fiana nihil ostenditur de illa vi moratu :tur nos ligante, cur non laremur auumcntiamur; sed tantum, unde agia scamus quod non si mentiendum. Id quod superiora consideranti patet. 6. Pratcrea multis aliis modis pec- Peccatac noeat Wolmana argumentatio contra sa ua LGllicam. nam Logicam. Primo enim in conclusione infert ea, quae in pontissis non fuerant. Conesusio dicit: per essem l n e nxiu tiam hominis intelligi, CUR actiones liherae determinandae sint hoc modo, in noti
quemadmotium vult lex natum. In Deluti
219쪽
DE MOLEMI PRINCIPIIS IURIS NATUR E eri. 38
quod medium intellisi possit, quod lex
natum aliquid praescribat. mist ad 7. Deinde in ipsis conclusione D.
voluntatem Wolfim, qui Iemper pugnat ad c essentiae hu- oludendam voluntatem DEI, quem Cre mm . qui torem legis agnoscit, inepte recurrit
- ac rerum , dicens: intelligitur per nasuram, cur actiones libera hoc modo determinandae sint, quemadmodum UULT lux natulae, seu essentia humana ac rerum. Quid hoc est: Essentia humana dc essentia rerum materi lium vult, hoc modo fieri actiones h minis sol & luna & cibus corporis nostri & lux oculis obversans S cetera denique volunt nos hoc & non alio m eo ageret Hoc certe ex Ontologia non
sumitur. Essentia M. 8. Concatenata D. Wolssii tautol n .na habet gia etiam in his rursus exseritur. Nam .i , t onem in sensis Wolfiano haee duo eadem sunt,stisficientem seu dicas: Lex naturae Aficientem ra-'n esse si fionem in ipse hominis se rerum essentia limum . . sive dicas - Esentia humava ac rerum rationem Augieientem babet inefatia humana ac rerum , seu ius iasiative dicas : Lex naturin D cientem rationem balet in lege natura. Quia insensu Wolfiano, essentia humana ac ' rerum & Lex natum non sunt distincta sed idem. -riissis. s. Quodsi vero dicet D. Wolmus, nullam te. legem naturae esse distinctam ab essen gem N. M tia humana ac rerum, S illlam cogno vix scis ex hac i Edicat tandem quid comstituat legem naturae Quid sit ipsemet lex natu, Quae sit illa vis moraliter seu hypothctice necessitans humanam naturam ad actiones hoC potius modocilendas quam alio Hanc enim vim
'' nisi indicaverit, & praesertim si vim
illam extra DEum seu extra ens nat ' Dominum posuerit , non tantum
Athei sed omnes homines dicent, seliberos plane esse, nequo ligatos, nisi ad summum physice. Et ex hoc sibi P trocinium sument defensores Atheismi, naturalisimi, Fati, Calus, Cynici quoque , Sceptici , & tota malorum
Lerna. Legem N. Io. Revera autem D. Wolmus te
hie dissinguit gem quam alias cum essentia humana ab egentia candem secerat, in hoc saltem parat orapho ab eadem essentia distinguit. In nota enim clare edicit, hunc esse soniatum, ex quo DERIVET m, mr . Quod autem derivatur aliunde, non est id ipsiim unde derivatur. Si cui in g. 43. dicit legem naturae de pendera ab ipsa essentia hominis. Quod autem dependet aliunde , non est id ipsum unde dependet. It 'noc ipso
g. 33 . primo statim dicit, quod I ex naturae sesscientem rationem habeat inessentia humana ac rerum. . Id Vero quod rationem sussicientem in altera hahet , non est ipsum alterum, sed tam tum connectitur cum illo, g. io. COLmolog. quem paragraphum adducit ing. ass. Philolaphiae practicae, addens, Leges naturales eum inter se tum cum ipsa hominis sexumque essentia atque natura CONNECTI.II. Quemadmodum igitur Pussem dormus Sorial turem sim producens pussendo snon protulit Principiis' constitutivum ni re a 3ω legis natura, sed aliquam tantum ejus materiam aut effectum i Ita mollitus proferens Usentiam humanam γ νerum materialitim non proludit Principium,
legis natura , sed ejus subie hun iam quidem regulatum physice ab alio, sed
insuper etiam ab alio regulandum moraliter de constringendum. a. Sic alii attulerant amorem ; alii convenientiam cum natura physice spactata ; alii Conservationem sui &c. Sed hi omnes pro lege natu aut pro Primcipio ejus de ratione finali attulerunt enuinim, aut subiectum, aut mat riam &e. Nec ostendunt causam mora liter necestantem de obstringentem ad hunc amorem, ad convenientiam , ad Convel sitionem l Et D. molisus hos comm omnes secutus attulit pro icae natura et amWoll.
id quod legi subiectum est dc fassus,
ad moralem necessitatem seu obligatim pio lege sa. nem requiri conditionem aliquam suin tuma. positam distri r omisi tamen illam conditionem , ut cum lCtis loquar, purificare adeoque actum, atque nihil egit. I 3. Perperam quoque volssius adia Nais to miniculum poscit ex Cicerone, dicente: effa o natura rari ististia Fus eis sive lex. De qua enim natura loquatur Cicero, σεν- in Wolsum latere non potuit. Cum iis, Wias
enim de legibus & cie lege naturae solaris . loquitur Cicero, dicit, legem naturae
esse rarionem ominia moderantis ac iidem
fis DEI. Id quod nos supra exseriptamus, Ac in omnium fere ICtorum lubris exscriptum legi potest. Certe
enim lex constituta est ipsa natura n turante, ut nostri sani sitne loquntur: non ipsa natura naturata a Dis a stracta. i . Ad sacilius autem pervidendam sal. rempe . na. laciam argumentationis Wolmanae n. i. aera ἁmia
expostae iaciam, quod facere clialectici solent, nempe argumentum smile proponam, quo salsb deprehensis salsum etiam deprehendetur Wolmanum. Simble autem est hoc r sitioniam Io Romisnasineuntem ratiorum in ipso codice m.
220쪽
sint in lalete Ar rationem atifera AS i nuu intest igitur , eur quid sit e Le hae in onere prascrisit modum i
ti, minas i actiones Meras: Area, quisia Codirem pertinent, ves qua Codiei Pusinianio in sint , inteligiltir eurae iones Idera civiles hoc nodo deteria minanda sint , quamadmodum vult f Romana. Neiplo ouidem molisus col- sibimet ne lectionem hanc leoltimam agnoscet. quenti...' Nam I.nis Negabit, legem Romanum habere sufficientem rationem in Codice; cum codex tantum sit consequens aliquid ad lege omanam, es eius sise, num &c. ita es nos eidem misso ne gabimus , in essentia humana haberi iussicientem rationem legis naturae; cum essuntia humana sit consequens ad legem naturae, & ejus subiectum. ado Negabit Wolisus cx argumcntatione hae sequi hanc conesulionem, nempe . ex Codice Justiniani intulligi, αν aliquiti sit agendum t imo dicet, ex codicu olo, nisi is ulterius reseratur, tantum
intelligi, quid aut quod sit faciendum ,
hon cur 3 igitur & nos recte regamus Wolfio, ex essentia humana intelligi
cur v. g. non si mentiendum , Dis es.sentia humana ulterius reseratur ac su ordinetur.
sophiΘa Haec autem molssiana tunc solum mendatur, salia & sephistica sunt, cum supponitur Essentia humana ut abstracta ac se iuncta ab auctore suo: cx hac enim non cognosci r unquam, cur essentia humana debeat parare lcgi sive sibi ipsi. Qiuodsi vero Essentia humana referturati causam primam & finem ultimum scut Codux refertur ad Imperator m& Imperium Romanum) Tum vero ii Ntelligitur ex Essentia se resistis, cur aliqui J sit sucicndumr scut ex codice sed relato intelliuiti criόtastorea Tiam. XXIV. D. M olmus videtur. si mentia ho renovare sententiam Protagora , clitem;bs ''' tis: Hominem ipsum esse Me urum mensuram si ae injusti, loni atque Matii S V, iusti rus es mihi Iesi is meas ἔ m ex mea femper es essentia es istam spretie dc tintimyuemque pers ad entiam sistis
Calere. Aliaque ida enus , quae sulitii ter admodum confutavit PLATO in
i. Num molisi sententia cum Pro lago a conveniat, fastidiosum esset hic explicare. Philosephus id rescisc re volens, adeat Theaetutum ipsum, ac studiosa meditatione ruminctur. subtiliter a. Quoniam vero haec reconditae hoc inda' sunt Phil Issophiae, Platonico & nos mo-Ε Π4R ' te studebimus Hicere ment in mollia nam, & quid in Q honum malumve sit.
quaeri. Primo r An essentia es natura hominis ac rerum sit lex naturae, si essentia secundum illud spectatur, quod in illa essentia fluit, transit, contingens est, ac mutatur 3 Secundo ; An potius essentia & narura hominis ac rerum stlex naturae, si essentia spectetur secundum illud , quod in eadem est perin nens, immobile, vere aeternum, S ii,
corruptibile r . Si D. moimus illud assignat, niloma
quod transit, nempe essentiam huma l a non sui t
nam & reriam actu existentem, A contingentem; imprimis in sententiam Pro lagore palam incidit, omniaque a sarda devorare debet, quae Plato Pr tagorae demonstravit. Ad haec incinnia' 'moda accedit, Quemlibet tantum ho- t 42 bominem in individuo esse legum naturae, diuidua. eum quilibet tantum in individuo ac pro se existat, nec unus homo existat exustentia alterius, nec singuli homines existant existentia omnium , nec ominnes existant existentia aliqua communi singulorum. Igitur tot erunt leges naiaturae, quot hominum individua &pereuntibus in aliqua acie decem milliubus sominum, decies mille leges naiaturae perierint e contra totidem pueris natis totidem de novo leges naturae editae suerint. Preterea cum D. moliasus ad constituendam legem nrtii e etiam cssentiam ceterarum rerum ausii iamat, si S in illis rerum essentia tit GLAns & fluens sumenda est, sequitur, in singula momenta mutari legem natum, eo quod nullum abeat momentum, quin multae contingant in rebus eis nidis
cet , essentiam humanam ac rerum esse legum natum, quantum in illa essentia spectat id , quod est immutabile ,
aternum ; ad vitandam sallaciam ite rum dux ad hoc quaestiones faciendae sunt. Aut enim primo Essentia rerum spectatur ut aeterna & immutabilis a
priori, & ut scholastici recte dicunt .
parte ante 3 aut vero ut essentia rerum a priori quidem non est aetema, erit tamen aeterna a parte post ZG. Si D. moissus dicet, pssentiam Fg nsa rerum spectandam csse, ad hoc ut sit I
lex naturae, tanquam aetcrnam a priora,
dimeillimam suscepit Provinciam , &quia omnia promisit se demonstraturum, hoc suum Principium ne probabile qui- 4 ss Illi
dem unquam efficiet, ut hominthus peria extricabilia. suadeat, homines ab aeterno 8 Hia
origine ita immutabiles suisse atque esse, atque adeo esse h se ipsis. Nam si non sunt 1 seipsis, jam non sunt immutabi-