장음표시 사용
61쪽
rrus aetὀbsis meis,aut alicui alij rei ullam seruitutem imponere hanc declarationem tutiorem, quim caeteras ese Wrbitror. illud autem filentio non prαtereo,quod in alι quibus uetustiis codicibus ita legitur. Sane unoquoq; casu is, qui possidet, G tune ita pesbet interpretatio feri, uerba illa tam ad consessoriam, quim ad negatoriam referantur, illae enim actiones domino post identi solent competere κt in. l. G sit forte. h. sciendum. U. Si seruitus senilicet. N traditur per Bariolum in. I. si prius .f. deoper. no. ημηcia. qusim enim dictum e let rei gendicationem ei, qui non posi det, solere competere. σpropterea tale genss actionis neg4t .in cotrogersiis reru corporalium proditum non ele, sane iηqgit, is utros casu, fige negatoriam proponat, siue consessoriam is,qgi posse fidet,nihilominus actoris partes obtinet, ut iam dictum est. Prior declaratio magis placet,quae a communi lectione hon rece it
Ad. g. Sed istae ano iure sint introductae actiones, en gentium, an cigili, tum aliqua facile exposita, quorum declarationes i maliis desiderari poterant
Cap. XI DIU I IOHA Actionum uniuersaliter tradiic,quae causam materialem resticit, traistiam Iustinianus ad aliam diuisionem,quae causam issiciem mr bicit huiusmodi continuatione gleηS. t time, in
62쪽
quit, actiones, quarum mentionem habuimus, o si qua sunt similes,ex legitimis oe ciuilibus caussis desceηdunt. aliaeautem sunt, quas praetor ex sua iurisdictione comparatas habet. quibus ex uerbis duae oriuntur difficillimae iuris quae hones, quas bic disputabo. Prima est, quo
iure actiones introductae sint, an iure civili, angentiu. Secunda e i, quam habuerim praetores potectatem. Quoad primam comuniter receptum est, actiones iure ciuili
introiκctas fui' quae quidem opinio uidetur hoc in loco probari,cum actioηes, de quibus supia facta est mentio,ix Iegittimis et ciuilibus causis descendere dicatur, asside uero de quibus infra tractatur, ex iure praetorio. quod iuris ciuilis pars est ut in .l. Ius ciuile. f. de iustitis turdita supra de naturii iure gentium uel ciuilarus scri ptu. ω ideo in quam plurimis locis Iurisconsulti actiones ciuiles appellant. ut Paulus in. l. x is sis como vi planus in. Ii.f. de super scieb. idem in v. iiij. f. nautae caup. lub. ω alii variis in locis. tandeM pro huius opinionis fundameto adducitur illud, s naturalis obligatio, ituris gentiu esse dicitur, ut tradit Bart in I. exhoc iure,.sse iust et iudi sit ficiens non sit ad parienda actione, nisi . ciuilibus legibus conormata sit vi. s. de obligati. ex desinitione obligationis apparet, unde fit ex pacto nudo, ex qκο naturalis tantu obligatio nascitur, actione non competere,ut in. l.iuris gentiu . , .sed quu nulla. g.
de ρήctis. Fieri litur non rotest,ut quum obligatio acti
63쪽
pnem praecedat, ut in. I licet. 6. primo syti procurator Prius siti res produsta,quim ea,qua rei productae initium est,qκamsciuiles leges, ex quibus actiones compositae dicuntur, ut in. l. h. 9 . deinde. U. de origis e iuris . haesum, qμα pro communi opinione potifimu adducuntur. pro contraria tamen parte,qua a steguli s*ηt non defuerunt, Mariae rationes adducuntur V legs distositiones. Primos huius opinionis citatur tectis Martianus, qgia. xx . f. rersim amotarum, Iure gentisim,seqμit, condici pos puto res ab iis, qui non ex iusta causa posident. Paulus etiam l. x γ. f. de condiction. indebit. condictionem indebiti naturalem be dixit eo pertinet, quod Carus in. l. eas obligationes. g de cap. diminution. scripsit. ubi eas actiones, quae in bonum cI aequκm conceptae s sit, o naturalem praestationem habere intelliguntur, etiam posi capitis diminutionem durare ait. quod item pro alia
parte asserebatur actiones ex legibus compossitas bisbe, illud 4rgumento est eas ante Ieges fuisse,licet incompositas. Addκcitur praeterea, quod uer imite non sit exeontractibus olim iure gentium actiones minime compet ij see, alioquin inefficaces fulgent, cum sitne actione nemo in iudicio experiri potuisset, ut in. l. pupilli. s. videamκs .f. de negotiis gestis. Tandem reiectis multis alijs. Probuius opinionis ualidissimo fundamento addu
64쪽
ait is, cuius bona publiecta sunt, mηtire allegi potest, ut emat, sit emerit, utilis erit mandati actio,si non prae fiet ii dem. quod ideo receptum est,quia publicatis bonis, quicquid. postea acquiritgr non sequitur fiscμm, ex qμibus Doctores, tam qui hanc, quum qui alteram opinionem sequuti sunt,annotant deportato actioηem competere, qui cκm ea amittat,quae iuris ciuilis sunt, retineat sero, qκue sunt iuris gentium, argumento est actioncm ideo retinere, quia igris gentium est, qgemadmodum scontractus. atque Lec Isint in torum rationes, ob qgas in varias opiniones iuerunt. Verum ut omnia conciliems, animaduertendum est in primis actionem dupliciter accipi posse. Primo pro illo iure persequendi in iudicio, ut ex definitione apparet. Secundo pro forma quadam extrinsieca agendi, Or libello, qui dedi solet ut in. Lr. f. de dedendo. ta actionem hoc modo acceptamὰ iure ciuili emanasie dubitandum non est, forma enim agendi cum certis solennitatibus a legibus composita est ut in.Ii . g. de orig. iuris. Si uero actionem pro iure persequendi uel pro nuda ta simplici persequutione eius, quod debetur, accipiamus, dubium etiam non est, iure gentim actionem fui se,ut puta cum implorabatur metvlis regia, G extr4 ordinem omnia fiebant, ut in.Lij.de orig. iuris . cuius instar obtinet nunc actio, quam perseqμμtionem appellamus. Sed cum postea iure ciuili introductae sint certa quaedam solennitates, ce regula quibus iuri-
65쪽
gentiam getrabebrtur, vel addentur, uel illud confirmabatur,aut corrigebatur, factum est, ut sine bis ius consistere non posse uideaturi ex legibus ital ciuilibus ius nasci frequenter dicimas, inde obligationes, er actiones prouenire. inde l. jeri ut, si deportatus co trabat lis contractus quo ad effectus ciuiles efficιx non sit, quoniam amisit ea, quae iuris ciuilis sunt deportatus. ut in. Lquidam sum.j de poenis. quo ad obligationem vero naturalem inducendam valebit. Ius enim ciuile non potest corrigere naturalia iura,quae immutabilia sunt. quaod- qui de praeceptis ciuilibus no tolletur, sed ex suisiviet praeceptis inlitatione recipient. κtputa, si ego promisi centum, naturaliter quidem obligor. si soluero, naturalis obligatio extinguitur, quoniam solutio naturali iure obligationem tollit. qκοὸ si Titio eas stipulatu promisero centum, naturaliter'ciuiliter obligatus sum,si deportatus sim, ciuilis obligatio ce'bit,naturalis semper habebit locum. Vnde non immerito Accursius in. l. manu milis Ones. f. de iustitia suire. per struitutem, quae ex iure genti uin intro ducta est, libertatem, quae ἰ naturali iure est, tegi censuit, non tolli, eamq- deinde per manu migionem detegi, licet quo dier, quae inris ciuilis sunt, libertate propter seruitutem interpretetur lex amisi', 'Mere tame et naturaliter sublata no est,quae quidem lsintelia subtilisma curauissima est, ex qua facilime deis claratur. I . Se naturalia de iure nathrali gentium G ci '
66쪽
gentiumstciuili,conlanctis sis, quae supra retuli. regeundo ad propositium, qκod dixi deportatum amittere civiles effectus non refragatur legi xxij. g. is cuius.1 md. quonia illa de deportatione alicuius no loquitur, sed de bonorum publicatione, inter quae longa est differenti am deportatio personam, publicatio bona res=icit obaee dictiustio ex Pauli dictis ibi probatur dicentis, quicquid postea acquiritur publicatis iam boηis non fe-qgitur fiscum, quod in deportato aliter e siet. quod autem dixi iam ex iure ciuili actiones nasci, civilesq- posse se easdem appellari, non obstat illis legibus quae pro bae secunda opinione adductae sunt, quoniam pberuns seges aliquid ad naturale ius pertinere dicunt. non quod igris ciuilis authoritas non laterueniat, sed qgod plurimum aequitatis remiso Iegu rigore in eo versetur, ob qκa ratione actiones bonae fidei ab actionibus stricti iuris distinguimus, non quoὸ in omnibus bona fies .de' debeat ut in l. bonam fide. C. deact.ου oblig. Sed quia is illis magis i in bis ex bono G aequo procedamus. ita etias
de illis legibus dicendu, quae appellant actiones natura-Ies, vel in iure gentiu eas consit stere dicunt. tractant entia quibus Za cassibus restitutionu, in quibus multu exae- Mitate proceditur, in rectitutione eniret iniuste, uel ali ter amissaetitiore iηterpretationem facimus, i in exbibitiori ut in. I. plus est. q. de verbo. sit ηι Et ex his utram
67쪽
Urstm Praetores baueuerint Msoritatε iuris toleat et quomodo intellige du sit eos ius ciuile potu tibi corrigeremde res Onsiis prudentu nonnulla. Cap. X ILO EQ VIT VR,ut discutiamus, quam potestatem xs praetores habuerint, ex quorum iurisdictione qu7pigrimae actiones emand pedicuntur. ut in hoc. f. o aliis huius tituli, o multis in locis expressiim dicιtur. quidam ob hoc arbitrati siunt eos legis condendae avt horitatem habuisseri quam opinionem multis alijs argumentis comprobarunt. Nam ius quod a praetore introdκce ballir, praetoriu,sea bonorarium ipsoru bonorem appellabatur, per illude: ius ciuile supplebatur, diiuliabitu vel corrigebatur ut in. l. ius ciuile.ω seq. f. de iust. O iuo in principio tituli de bonoruροβesbiun. huius uolumi
nis. qui actus adlegislatore pertinent. eius enim est tollere, cuius est condere lege. o quemadmotu iurisconsultis olim permitu erat ivra condere, interpretari ut in s. res 'onsa prudentu de tu. ηat. gen. tactu. ita V praetoribus permisi' se Se u ero simile est, qui censentur quasi uiua uox iuris ciuiis ut in. l. nabocius V. de iust Uig. Gideo iρsii proponebaraedicta, ut sie praenigniret cives, scirentq quod ius de quaq- re disturi essent ut in. l. ij lis orig. iv. Poponius scribit. O plerus uerba dedictoru in futurucocepta ad iudiciu referebatur,ut in edict o de pactis, de comodato, oe silmlib. apparet, modol regulas laris sequebcntur,modo iuris ciuilis rigorem mitigantes
68쪽
aeqκrtatem amplectebantur, illams prae oculis babeabant det. l. quod sit Ephesi f. de eo quod certo loco dari promi β. duritiems iuris Drnebant, o pentilis re-ηciebant potius ad isis gentiμm, bonismi: cI aeqvum; ouam ad iuris ciuilis authoritatem re cientes indelfactsim est, ut emancipatos filios, qui iure ciuili incogniti erant, ad succesionems patris minime admittebantur, ipsorum authoritate uocati admitteremur ut in. I prima. 1s de bonor. pos . contra rabul. Si ergo legis condeηdae .uthoritatem non habuissent, qgo iure legem corrigere potuissent, cum maior authoritas in tollendo, quam in condendo requiratur condi enim possem leges ab habente ρ ar imperiam, Tolli asitem ab eo qui maius imperium habet deberent. Nam solet dici parem in parem imperium non babere. Vnde non immerito Iustinianus in f ι Praetorum quoq-aedicta de iure naturali gentium G cI-xili. Praetorum, inquit, aedicta non modicam obtinent iuris authoritatem. adeo ut ius scriptum non bolum exlegibus, plebiscitis, senatusconsultis, principum placitis constare dixerit, verum etiam addiderit Praetorum aedicta, deinde re nsa prudentum,quibus permiJum fui se iura condere expresiim cauetur. G haec in. 9. Ius scriptum eiusdem tituli decisa sunt. His tamen omnibus neglectis argumentis contrariam opinionem pleris sequuti sunt eo potifimum fundamento, quod Iustinianus in s. primo. de bonor. postg. haeredes ipso iure feri non
69쪽
Foste, aue eo quem solus praetor ad bisti uitatem uoca
tradiderit, cuius rationem βubὀit, quoniam id per legem, aut similem iuris constitutionem iteri debet. id argumento est praetorem neslegem nes sit milem iuris constitutionem, qualia sum senatus conjulta, principum liacita, plebiscita facere non potκisbe. nam sit potuisset, bue- redem ipsiο iure facere potuisiet. fatentur autem, qui hac
opinionem sequuntur, praetorem iuri reddendo praepolgium fuisse, potius tanquam iuris ministrum,quim aut reni ut in. l. h. . f. de origis. ilir. aedictas praetorum αρ- probante populo recepta essee,duthoritatem il- obtinuisse e perinde, atq- si leges suissent, in bonore 3 ipsorum factum essee, ut ius praetorium, seu bonorarium uocaretur. ex his putant res homum ad ea, quae pro priori optrione addusta sunt. mihi sane durum uidetur, ut ius illud quod existisdictione,s subctantia praetoris emana' dicitur,aliunde prouenige dicamus. sequum innumeris iuris decisitonibus cautum essee uideamus praetores potuisse,quod iure ciuili introductu fuerat corrigere,ebsonum Efet,ut diceremus eos minime authoritate sua id fecisipe, nisii populi aut ritas interueniret, tunc enim a ρορ illa introductum esie diceretur. Omnia enim nostro facimus, quibus aut boritatem nostram impartimur vi in irrim C. de ueteri iure enuclean. Sed ut omnia dilucidentur,
erediderim ego in primis illud nega nigri no esse praeto, rem scilicit authoritatem habuisse iuris condenti an iu
70쪽
annum duraret,pariter'lus praerorium annsium erat,
ut Iustinianus inquit in principio titκli de perpetuis temporalibus actionibus. Ideos hoc ius lex non appellabatur, nisi,qui multum praetoris aedicto tribuunt lege annua appellent, ut inquit Cicero in Verrinis lib. secudo. Verum legis appellationem dubio eam intelligimusq perpetuo durat, nisii abrogetur argum elo .in his. f. de constitution. principum,qaliarum iuris decisionum. Habebant igitur praetores intra annum potestatem corrigendi, emendandi, condendi ius, sanno elapso ipseo iure corruebat, quod ipsit introduxerant. quod autem dixi eos habui' authoritatem iuris corrigendi, ita accipiendum ege putarem,ut quae legibus, plebiscitis, senatus consultis, aut principum placitis sancira erant,corrigere agi mutareno possient, vix enim dici potest, ut quod totius populi,seu plebis cUeηβuasitsenatuscos*lto,aut principis placito lancitu erat, corrigere praerores possent, qui tanta dithoritate no habebat, quantam siniuersus populus,agi semius, alit princeps. illud vero ius, quod ex
prudentu interpretatione, necessarii si fori disjutationibus introductu erat, tacitos cssenseu populi paμlatim
in consuetudinem uenit, corrigere intra annu praetores
poterant. nu illud ius plerus magis propter prκdeniuaviboritate cosuetudines ipsa, s quod ratione haberet dat in aeqκitate cossisteret, introducebatur an forensibus