장음표시 사용
381쪽
peceatrix, quae videns hominem in destissimae compositionis, vehementer exhorruit, nec sua
voluit aperire scelera Sacerdoti, quem ut aiebat ipsa oppido Sanctum a summa modestia
licebat arguere. Ab eadem modestia complures Angelum , Guanas ualenses alterum GonZagam,
Franciscus Maria Columbanus, Pontifex ad FO-ropopilienses, Patrem Sanctum , Dionysium appellabant . Qua nihil obstante sedula diligentia , ut se Ignatii legibus consor maret, saepe ingemiscebat homo ille cupidus perfectionis altissimae, semet oscitantem esse in iis observandis , quas ud eonstitueret Loiola, tot prec4tiones ad Superos, diuturnas lacrimas, et saninguinem legimus effudisse. Hanc animi. sersectionem ut obtinerent, qui sub eius erant Ministerio, mirifice invi ei labat . Supra demonstravimus sortitudinem illam prudentia delini tam , qua satagebat emendationis noxarum; quas etiam ut impediret, quo pacto poterat, se dabat assidue conspiciendum temporibus illis, quae pietatis, aut litterarum studio, domestica iure assignabantur. Hac nimirum de causa profundebat pecunias, quae in
suam poteSr tem veniebant, et conatu maximo curabat, ne suis alimenta , ne vestitus, ne honesta supellex deficeret; ut voluntates omnium lucrifaceret, non quidem sibi, sed Deo; et reis bus omnibus ad religiosos usus instructus unusquilibet, suis ossiciis intenderet ad legum noris inam peragendis. Quoniam obiurgatio censuram redolet, ae nihilominus objurgate interdum te.
382쪽
nebatur ex munere; donis animos mitigabat, et sic fidem faciebat, velle se humanitate, et charitate magis, quam potestate gubernare. Aene in donis distribuendis, personarum henev lentia ferri crederetur; ad caeteras largitates, quas memoravimus, unicuilibet ex sibi subieetis, in die illorum natalitio donabat uncialem argenteum. Plura Iaudavimus de suavissima eius prudentia in corrigendis erratis, cum Mexici Ministrum descripsimus; pauca nunc subnectemus , quae a viro notissimae fidei, nullis notata temporibus intelleximus. Quoties odoraretur, insensum sibi esse, qui erraverat, et pro terea graviter accepturum, ab se admoneri; animadversionem differebat, . et temporis opportunitatem aucupabatur: quod si haec opportuis
nitas non daretur, et noxa omnino reprehensionem postularet, aliquem adhibebat ex ipsius errantis familiaribus, qui rem corrigendam indiceret ; quod si satis id non esset, ad Maiorum tribunal accedebat, nec ultra sibi agendum , nisi precibus ad Deum, existimabat. Si
plures essent eiusdem noxae participes, i Ilorum omnium indolem, conditionem , virtutem ponderabat ; et in eum solummodo animadvertebat, cui minus incommodum futurum odorabatur ; ut huius periculo caeteri saperent, et suam noxam venisse in Ministri notitiam intelligerent. Quo tempore Mexicana pubes inhabita-hat suburbanum Herculanorum, Socius quidam culinam ingressus, lamentabatur vehementer, quod tempus minime consentaneum designatum fuis-
383쪽
fvsset ossicio cuidam litterario. Audiebat haec
Dionysius, ab Socio non visus, qui repente ad illum innata suavitate: Nota igitur tempus, quod
opportunum crederer ; videbimus , num congruat.
Et quanquam obmutuerit incautus juvenis, illi
tamen obsequium praestare paratus erat Mini- .ster , nisi nihil immutandum plures postulavissent. Ita plerunque sententiam universorum i quirebat ; ut et mitius esset imperium, et maiori cum iucunditate obedirent, et suaviter. ad si tus persectionem deducerentur. Quod Socii pere Srinationis tempore ab aliis occupationibus vacui essent, Oppori num iudicavit, aliqua precationes iniungere , quibus omnes congregati vacarent; attamen voluit, antequam id fieret , voluntarium consensum a singulis impetrari: Nam quae libenter , aiebat, ea perfecte feceris . Et sane libemum subditis relinquebat, quidquid non pugnaret cum domestica disciplina; nec sua praesentia turbabat ingenuam illam libertatem, quae solet, honestae remissionis temporibus, iuventuti concedi: adeo quidem, ut hieme insaeviente, utcunque ille frigeret, concluderetur in cubiculo , quod . ab loci positione, ni varia cellavi 1ebatur; nec ad caminum, qui domi unus erat, admovebatur, si cum Socii iuvenes aliis
occupationibus intenti, admoveri non poterant. Probe intelligebat, hominem Deo sacrum minime posse hanc animi persectionem attinge. re , nisi totis conatibus intendat ad tria vota religiosa observanda. voluntariam inopiam ex
animo coluit ; nihili aestimavit ma adana omnia, nihi-
384쪽
nihili pecunias, quae plerunque sunt hominibus
delicium, nisi ut eas egenis dispensaret. Has pro suis usibus a Patre accipiebat, cum Guanas uati commoraretur; nihilo tamen secius, tota eius res lintearia suturis creberrimis con Stabat, pannosoque mendico digna penitus videbatur; neque passus est, novam substitui: cum persuasum haberet, in eiusmodi scrutis paupertatem animi tutissimam conservari. Deiectus a patria , potuisset, ut Supra demonstravimus, commodissime vitam transigere; sed si pauca exceperis, quae in usus honestissimos impendit, caetera vestiebat, manducabat, et se in omnibus gerebat, more illorum, qui domi erant pauperrimi. Ut assidue vertebat oculos in Christi exemplar, qui cum dives esset, propter nos
egenus factus est; accidit illi aliquando , quod
semissem non haberet, parum Iactis Coempturus, quod eius valetudini tunc utile censebatur. Et cum familiaris quidam, aeque inops, auctor illi fuisset, ut ex universorum pecunia, quae in eius erat custodia, semissem acciperet, Solvendum, cum haberet; se id posse facere, aut facturum unquam, omnino Dionysius nestavit. Duodeviginti iam annos utebatur semoralibus, quae Pisaurum detulit, cum moriturus contendit; tibialia longo usu attrita erant, in quibus uno consuto foramine, alterum brevi succedebat ; pro fasciis cruralibus corrigias adhibebat. Ab hoc inopiae voluntariae studio nascebantur in eius animo assidui timores eiusdem virtutis
persectionem laedendi. Minister Mexici nega-
385쪽
vit rem quamdam Socio petenti, quam minus consentaneam rationi credidit; sed cum hunc subirasci animadverteret. Continuo Se revoca vit, c Incessitque, ut a promo daretur ipsi, quod post ua Dat . Neque mora, Paupertatis religio croci it Ministri animum, qu si perperam con-C ς S .:t, uc ex penuaria cella, quae in bonis L a. ii Ue. Sorum , Satisfieret privati petitioni, i iam concedens ipse parum aequam existimavive at; ita demum ex sua pecunia Dionysius orono solvit, quod illi dari Socio imperaverat. Postr mae infirmitatis tempore pecuniam nescio quam pro subito impendio acceperat a Raven- nite. cuius hospitio utebatur; neque quia levis erat summa , leviter torquebat aegroti animum, qui saepius interrogabat, num recepisset homo ille, quod commodaverat. Resyondit quadam die Socius valetudinis admin ster: Ouoniam tuensn exigit, id eodem die , quo locationis pretium,
solvemus . Cui Dionysius 2 Per Deum immortalem precor te, ut commodata illa pecunia e vestigio solvatur : nam Deo est in Garissimis, ne solatio pecuniae pauperibus debitae prolaretur: ereditor ille inops est, ae fortasse prae pudore n9ndum exegit rem suam ἰ nolo, aut charitarem in mis rum , aut paupertatis perfectionem ossendi, quod rem alienam distulerim restituere . Commendaveis
rat Socio eius administro, ut, se mortuo, et praemissa Superiorum facultate, dispensarentur pauca quaedam de relictis exuviis germano eius
fratri, atque aliis quibusdam Sociis, quos in parvo indice notavit. Sed repente ingens in ejus
386쪽
eluq anim I tumultus exoritur, infimis pretibus eundem Socium obtestatur, indicem illum proscindi ; et multis asseverat, nisi hoc siat, s ' in maximis angustiis moriturum, quoniam omnino judicabat, id repugnare voluntariae inopiae Sacramento ; quibus haec insuper adjungebat: Μο-ri vellem , quampotero , similis omnium perfectissimo exemplari Christi morientis , qui nee tunicam suam Matri charissimae reliquit. Maxime vere-hatur, contra hujusce virtutis iura loqdi, si suam appellaret pecuniam illam . quam sint, ut Sociis omnibus, Regia benignitas alimenti nomine singulis mensibus assignaverat. Saepius in hos incidebat sermones cum subdita sibi iuventute , quam ut erudiret ex munere, vehementius , atque enodatius id inculcabat: Μeum appellare non valeo, ad quod jus inibi nullum est; iure autem omni me spoliavi, quo tempore Deo promisi voluntariam inopiam. Invisitabat pene incredibiliter, ne, qui domesticis officinis praeerant, plura impenderent, quam necessitas ferret; neu quid ex sibi commissis male verteret in paupertatis iacturam.
Nihil in seriori studio pulcherrimam, sed
quae facile marcescit, castimoniam Colebat. Non ignorabat, tanquam aere pestifero cor- , rumpi solere illibatissimum florem , ubi frequens adsit unius cum altero sexu consuetudo: Propte reaque primam adhibuit ejus custodiam, longinquitatem a foeminis . Atque hinc pavitare, Contremere, inhorrescere , quoties agebatur de habitandis externorum domibus, ubi sequior
387쪽
lexus ad praestanda ossicia domestica compareret. Famulus quidam, pro re culinaria in Castro Divi Petri conductus, introferre solebat in culinam sororem Suam , deformissimam foeminam , quae sibi ferret opem in eiusmodi servilibus; quam tamen ut conspexit Dionysius, illico expelli praecepit, nec unquam iterum intra domus limen admitti. Utique causam ejus egere tum horrenda sua foeditas, tum extrema ejusdem miseria ; quibus commotus Minister precibus tandem cedere iudicavit, illam tergendis lancibus destinavit, et studium castimoniae cum miseri cordia conjungens, mercedem singulis mensibus assignavit. Pisauri, et Ravennae, quibus in urbibus necessitate compulsus, apud externos diversatus est; nihil sane dubitamus, hoc illum nomine maxime cruciatum fuisse, quod passim foeminas intueri, et alloqui cogeretur; idque praeeunetis morbi doloribus illi ac ei hum contigisse, arbitrabatur quidam socius, cui not CS erat longa consuetudine in arcanis intimis Dionysius. Qua vero ratione, quoties fuit opus, cum illis - egerit; satis annuntiabant litterae post ejus obitum Bononiam venientes, quae in haec fere conveniebant : Diovsius nunquam oculos vertebat ad foeminas , et quae verba illis dispensabat, uiam quam non erant ad necessitatis, et m/destae ei cumspectionis mensuram ponderata . Huic oculorum modestiae, ac linguae temperantiae, Corporis macerationem in castitatis custodiam adjungebat. Corpus debile, atque infirmitatibus fractum, seriδ quaque sexta cilicio domabat; reliquis v
388쪽
rd diebus tres minimum horas hoc eodem ciliciose macerabat, donec rem Sacram celebrasset.
Id unum rimari potuimus de voluntaria hominis castigatione: plura suspicari licet δb illo suimet odio salutari, atque animo ceIth prono ad debellandam Carnem, ne unquam de castimonia triumpharet. Sed quidquid fuerit de hac e terna luctatione; prosecto adeptus est quod casu excidit ab ejus orea nihil penitus commoveri , quam si lapideus esset, nec omnino Car e constaret, ad foeda th hanc virtutem crimina , quae plura in poenitentiae tribunali judex audivit. Sanε merito assirmare possumus, obediisse Dionysium usque ad mortem tum quia toto suae vitae intervalla libentissimε obtemperaverit , tametsi pigra ipsius indoli peracerba Maiores illi praeceperint; tum praesertim quod fato concedere maluerit, quam. imperata non faecere . Plures erant, qui ob prostratas eius vires , atqRe imminens vitae periculum, ipsum urgerent , ut a Superiore impstraret vacationem a Ministerio , quod tanti steterat eius valetudini ; sed cum ab alio ingenii severioris audi' Tet, praestare quidem suo iudicio , mori obtemperando, et munui sommissum exercqndo;
hujus comptum sortassς quia durius, et sibi magis amersum elegit , quod seqqeretur. Quod
cum semeὲ constituis et , siquis denuo. suggereret, ut cessationem a munere Postularet; magnanimus respondebat: Equidem ob mala sum animo nibit recusandi, quod Stiperior indixerit iut fidentius. aliquando deprecer a Deo poe m ae
389쪽
ferni suppIieii, quam utique meis criminibus m rui . Totus ad Loiolae mentem, imperanti Μο-urratori non solum opere obsequebatur, sed
etiam iudicium demississime subiiciebat: ut, st. quis, ipso pIaesente , auderex in Maiorum decretum , aut gubernandi rationem obloqui , extemplo Dionysius illorum sausam ag ret emacissima eloquentia ; et semel viSus est exuere tantisper consuetam vultus mansuetudinem , dum in quemdam Superioris obtrectatorem haec se. Vere pronuntiavix: mensioni non modicae mihi es , quod haec ausit in hominem loqui, quem Dei vicer gereretem cogimur venerari . Nihil inde mirum , pendere Dionysium hominum nutu , quos Dei loco sibi legitime praepositos veneratione prosequebatur. Pari fere obsequio pendebat ab eorum iudicio , quQ4 erratorum Suorum censores ultro ipse designabat. Socius quidam de illata sibi a Dionysio iniuria apud ipsum conquesIus est; qua de re Dionysius cum iuvenem Sacerdotem, quem sibi censorem eSSE Precatus fuerat, consuleret, atque ipsum audi- Iet modeste respondentem, aequam videri sibi
Conquerentis causam ; mansuetiSSI me aperuit,
cur ita se gesserit, nihil certe putans a iustitia deficere; ac tandem insigni animi demissione adiunxit: Sed quoviam tu judicηr, errasse me ἰnihil tale in pasterum eommittam. Et profecto , quam dedit fidem, liberavit. Haud facile occurret Medicis infirmus aeque obediens, ac fuit Dionysius . qui ut totam seriem infirmitatis ad primo venientem deferebat, in haec desinere
390쪽
solitus est: Scias, velim, quidquid faciendum Iuν-
seris , nulla me tergiversatione obtemperataerum:
proinde sive amara, rave putida , sive alio quovis nomine ingrata, arbitrium praecipere. Praecepit ille, ac nihil cunctanter aegrotus obe
divit, etiam in illis, ad quorum grave olentiam
sine dubio se nauseaturum, Magistra experientia , didicerat. Coccolati potionis appetentissumi Mexicani sunt, quam nimirum quotidie ma-nε , ac vespere sumere assuescunt a teneris; et haec erat una , quae paulum relevabat Dion sit aegrotantis extremam inediam. Non illi vetuit Medicus potionem istam , sed tantummodo I eniter insinuavit, utile Drtasse futurum, si ab ea temperaret; quae satis una se it insinuatio, ut aeger abiret in sepulchrum, quin vel semel ab eo die coccolatum gustaret. Iusculum qu dam die cum voluptate sumere visuS est, ac Togatu S, num amplius appeteret Haec , ait, mihi si eit rata portio , quam Μedieus imperavit. Invito conatu frangen cli se in omnibus, interdum apparebat, quam gravis eSset stomacho ejus cibus praescriptus; quod si rogaretur, num sibi jucundior esset cibus alius 3 in summa lenitate respondebat: Id mihi iseundissimum , quod a Medici venit voltimate. Ρercontabatur identiadem , quota erat hora, quota etiam momenta; ut videlicet cibum, potionem, medicamenta summeret in eo temporis puncto, quod Medicus designaverat. Eadem erat religione, quo, et quanto tempore debebat ex eiusdem praecepto