장음표시 사용
241쪽
Tertio lunt signa indicantia sanitate, quae sumuntur a necessario consequctibus, haec autem sunt in duplici differentia, quedam, quae necessario consequuntur Complexionem partium similarium , alia vero consequuntur,copositionem partium organicarum ea quae equuntur temperamentum, sunt secunda qua
durum,&molle, seu durities,&n Ullities, gra su pari. e. scillitas,&corpulentia, multitudo pilorum: ea a. detest vero, quae consequuntur necessario composit-tionem partium organicarum, est totius corporis pulchritudo: quare ex colore, odore, duritie, vel mollitie, ex gracilitate, vel corpulentia illius corporis, ex multitudine pilorum pulcritudine, facile postumus etiam cognoscere, an illud corpus sit optimc sanum necne,e quia a corpus sit bene coloratum, non eleat, sit medium inter durum, molle, nec gracile, nec minus corpulentum , adiat totius corporis pulcritu clo, illud corpus dicitur optime sanum , iumpto Jgno a nec euario
Sedio videtur verum, quod durum Molle in aprimis qualitatibus,&sequantur coplexionem 4 ratio dubitandi est, quoniam Gai fatetur durum neri posse e X Occursu dur . δὲ, .ri, ut callus contrahitur conculcatione a pi in ridis, aut ligni ergo non solum a prima qualitate, id est siccitates confirmatur, cum dicat Gai frictionem asperam indurare, non quod , siccam
242쪽
siccam qualitatem corpori inducat, cum pilus siccillimus sit, non tamen est durus. Dicatis, omne durum eis siccum, sed non e contra, qua didicis occvr i duri sit durudico, quod illud durum cum sit durum quia siccum, ideo ratione siecitatis indurat, sicuti&aspera frictio exiccat. Et si dicatis vos cum dicat Gai corpus teperatum habet optimum colorem, qualis er
go erit ista color optimus, idest corporis optime sani hoc docet Gai qui ponendo signa
corporis temperati, dicit color niaxius ex albo,& rubeo, optimus est, sed licet optimus color mixt sit ex albo, rubeo, tame in ista mixtione reperitur maior copia rubedinis, qua albedinis ideo color optimus in corpore optime fano mixtus est, ex maiori copia rubedinis, qua albi,ctiste color dicitur medius inter albu, nigrii,& hoc est illud se dicit Gal. 9 color optimus, est medius inter albii,&nigrum & si quaeratis vos, quare color optimus sit magis mixtus ex rubeo, quam albo dicatis hoc esse, quoniam color cutis cum cslorescat ex humoribus subiectis, ideo talis erit color, quales sunt humores praedominantes,&cum ex Ga cin corpor optime sano, humores se habeat in tali proportione, ut inter omnes humores sit plus sanguinis, secundo plus pituitae, sertio bilis quarto melancoriar, ideo necesse est ut in corpore temperato, resultet color mixtus ex plurima rubedine, deinde exalbedine non pauca ex flauitie pauciori,
243쪽
minima nigredioe ipsius melancolia: Cum ergo in corpore rem puerat , sit maior copia sanguinis, quam pituit , languis sit rubeus pituita vero alba, ideo in tali colore dominatur magis rubedo albedo , quana ali colores,dirubedo in maiori copia, quam albedo. Sed ea, quae necessario consequuntur partes organicas, quibus etiam sumuntur ligna sanitatis, sunt in duplici differentia , primo est Proportio Secundo est Pulchritudo, quod ista duo sint diuersa,videatis Gai dicentem, . de seripulcritudinem sequi commoderationem, proportionem , ita ut proportio sit ut causa, effecitus vero sati pia pulchritudo, quae quidepulcritudo est in duplici differentia, ex Gal. ibadria
via fucata,&adulterina, altera naturalis,&v c. a
ra;prima est faetitia,&artificialis, quam mulieres optime callent, Mista non consideratura medico, altera est, que consistit in optimo colore in moderata copia carnis, membrorum omnium optima proportione, ista a medico cosideratur, de qua loque Gai. dicit i. is uus, vera pulcritudo, nihil aliud est quaoptima par e sconstitutio, quam operationibus indicabis. Quare ad mentem Gai dicendum est, ςr ac naturalem pulcritudinem,consistere io mediocritate omnium rerum , in debita proportione,&commoderatione membrorum, aqua optime operationes fiunt, nam ide Ga l.
loquens de hac pulcritudine dicit, quod ni port. c. g. hil aliud est, quam debita commensuratio' partium Organicarum,in magnitudine,figura
244쪽
numero, situ, ut perseesas faciat operatio- ἔν- αρμ. nes,&intelligit Ia perpulcritudinem, quae placet visui, dum dicit naturam fecisse debitam partium compositionem propter Operationes, scd etiam ob pulchritudinem ii quis acutiem nasi abscissam haberet, esset valde turpe, licet nasi Operationem non impediret, Mideo natura dicit Gai non solum conliderat utilitatem, sed etiam pulcritudinem, Mile
corem partium, totius corporis, hac ratio- a. f. M. ne motus Auic. dicit, qui habent optimam stanitatem, habent maximam pulcritudinem, ut
faciem hilarem, amabilem Miucundam Et si queratis vos, an pulcritudo,& formosita, id elint dicatis, quod differunt, quoniam . Ethis Arist. dicit, quod pulcritudo non potest esse si ut si c-s ne magnitudine, sed Formosus dicitur etiamsi fuerit paruus, dummodo seruetur proportio ipsarum partium, ut Pigna ei inter homines iusilla animalia in sua specie, sormosa dici possunt, sed non pulcra, nisi fuerint magna, quanto maiora sunt,tanto pulcriora ceientur, dummodo omnium partium seruetur
debita proportio in magnitudine. Si igitur pulchritudine sumitur signum persectar Complexionis, optimae sanitatis. ergo Femina cum sit pulcrior viro, erit magis
Respondeo verum esse , quod ratione pulcritudinis mulieres deberent esse temperatiores viris, sed tamen sola pulchritudo non est signum optimi temperamenti, non cnim nu
245쪽
dictorum signorum potest significare,corpus esse optime sanum, sed est necessarium; ut omnia supra dicta signa iam ut concurrant, quod 11 unum,aut plura illorum desunt, non erit optime temperatum, ex his dico, qu bd licet se inina sit pulcrior viro, quia tamen in viro absolute sunt multo plura signa, significati optimam sanitatem, quam in muliere, ideo absolute homo est magis temperatus, quam se
Sed hic occurrit difficultas, an ad hoc ut corpus sit optime temperatum, sanum, debeat etiam esse medium inter magnum, partium, ita ut nec corpus magnum nec paruum
dicatur optime ianum: Videtur, quod debeat esse medium, ad hoc ut sit optime sanum, quoniam Gal. dicit, quod corpus optime temperatum, debet habere arterias, nec magnas, nec vt. paruas sed mediocres idem dicit de venis,er cov. cmH. go mediocritas in magnitudine, paruitate, requiritur ad optimam sanitatem, i magis cum dicat, ubique Galen corpus temperatu debere esse mediu inter extremitate S. Dicatis ad mentem Gai quod licet cor upus temperatum, debeat esse medium inter eoo cons. extrema no tame est necessariu ut sit medium inter magnu &paruit; quonia magnitudo,&paruitas, non sequuntur temperamentum sed multitudinem,&paruitatem materiar, scuta magna statua fit ex multa materia di parua statua ex pauciori materia , tamen ambe: possunt esse pulcrae, ide in contingit in corporibus
246쪽
bus nostris, quia ex pauca materia fit paruum corpus, sicuti ex multa magnum , tamen una,
eadem potest esse temperatura magni, de parui corporis, aeque potest esse temperatum magnu corpus, paruum, quia utraque materia potest esse eque bene temperata. Ni dicatis causa, cur corpus pollit esse magnu in , vel paruum est humiditas, vel siccitas, quia si materia ex qua fit corpus sit multum humida, ex illa humiditate poterit extendi,&sic fieri corpus magnum, Mideo pueri cum humidi sint,crescunt Meo usque crescunt, quousque membra exiccantur, ut non possint amplius extendi, Naugeri &eadem ratione animalia maiora sunt in mari, quam in terra ob humiditatem, quae extendendo materiam ex qua generantur pisces, sit,ut marina animalia sint maiora, quam terrestria quae ob siccitate materi , non possunt adeo extendi, ergo videtur, quod humiditas iaciat ad magnitudinem siccitas ad paruitatem, sic corpora magna erunt multum humida, parua multum sic
Ad hoc dicit GaI quod si sit veru, quod humiditas faciat ad extensione, iccitas adparuitate, tam ei O est cognosce da humiditas xsiccitas ex magnitudine,&paruitate corporis, quia potesse magnitudo corporis,&si sit materia sicca, quia poterit esse materia multa disicca tame illud corpus erit magnu sed vera signa humiditatis,&siccitatis sum eda sunt
ex mollitie,4 duritie: quia valet dicere hoc
247쪽
est durum ergo est siccum, est molle, ergo est humidum, hoc enim est verum in corporibus nostris, sed absolute non est verum quod omne durum sit saccum,cum glacias sit dura,&tamen est humidari non licca, v aut tamen semper dummodo non sint res congelatae, quod noli potest esse in nobis stante vita,& ideo novalet in nobis dicere est corpus magnum, em uo est humidumis non temperatum , adeo Cal. non dixit quod corpus temperatum debeat esse medium in magnitudinci&paruit i te quia aut sit ni agnum, vel paruum potest ecia temperatum.
Ad argumentum de venis, Marte rijs quando dicit Gal. quod in homine temperato, non
debent esse nec magnae, nec parve, duobus modis possumus respondere, primo modo, Vt exponit Ainc quod venae non sint magnae. i. nimis apparentes extra cutim, nec parus adest nimis intra cutim,di tunc dico uilic exponamus, quod hoc dictum spectat ad situm ioad magnitudinem, laruitatem: scd si volumus intelligere Galenum, ut verba sonant dicamus sic esse intelligendum, quod venae,&arteriae non sint magnae nec paruae, quod hoc intelligitur in comparatione ad totum corpus, ad omnes partes corporis, ita ut veni in magnitudine,&paruitate correspondeant alijs partibus corporis,coparando ad quantilitatem totius corporis, dic hoc potius spectabit ad quantitatem: dicamus igitur,vido in
cet Gai. quod corpus potest esse temperatum . . G
248쪽
in quacunque magnitudine, sed non dicit in
quacunq; paruitate, Vt ostenderet magnitudinem necessario requiri ad pulcritudinem . Tertio sunt ligna desumpta ab operationibus, quae nobis ostendunt optimam comple-esionem, Sperseetam sanitate, nam illud corpus dicitur sanum, cuius sunt optima operationes,&illud dicitur optime sanum, it habet perfectissimas operationes, lac ut ex sensibili
lesione operationum, cognoscimuStale corpus esse aegru cu morbus nihil aliud sit, quaatfeetus preter naturam laedens primo, &Perse sensibiliter actiones: perationes aut sunt in triplici differetia, Animales, Vitales, Naturales, principi animalium, est cerebrum,uitalium est cor naturalium est Epar, Anima dis sunt in duplici disteretia, ut sensus,&nivit senius lubdiuiditur prout est interior, vel exterior, sensus terior est triplex, ut sensus co-m1inis, phatalia&memoria, Exterior vero est visus, auditus, olphattis,gustus, tactus, Motus etiam sub diuiditur, quia aut est voluntarius, vel naturalis. Naturaic operationes sunt quatuor,Vt attractiva, Ietctitia,concoctrix&expultitia, Vitalis vero operatio est pulsatio ipsaq; distinguitur secudum varias pulsuum ditiarentias. Si ergo in Socrate oes iste operationes optime sunt, sumpto signo ab operationibus iudico, Socratem esse optime sanum, sed si aliqua illarum laedatur sentibiliter, iudico esse aestum. Et si dicatis vos, quot modis conti i
249쪽
22 git, laedi operationes respondeatis tripliciter laedi posse, prout amo, aut est prorsus abolita& Corrupta,ut cecitas, aut deprauata,vt hallucinatio in visu, aut tertio est debilis, ut debilis S diminuta vitio. Similiterin motus abolitus dicitur parali sis, resolutio neruorum, deprauatus motus id est retractio neruorum, musculorum ad suum principium ut Embro sto- tonus , Teianus, c. debilis motus, ut stupor ita memoria dicitur abolita , ut obliuio debilis , ut torpor, deprauata ut delirium c.
Quocunq; igitur modo operationes laedu-tur, illud corpus non potest dici optime sanu,
sed aut egrum, vel male sanum Si dicatis vos, operationes sunt de essentia corporis sani, t anitatis, quo ii iam ingrediutur definirionem sanitatis, cum sanitas sit dispositio secundum naturam, perficietas operationes sergo istud signum iumptum ab operationibus, non erit signum distinctum ab essentialiter inherentibus: Si dicatis, quod definitiones sanitatis,4 morbi qua sunt per operariones sunt definitiones a posteriori,&ideo uosa. r. operationes finia constituunt essentiam, cum T. i. iaoia ingrediantur definitiones essentiales quq sunt a priori,& eo magis, cum opus troia sit deessentia sanitatis, nec corporis sani, cum laOla
sit necessarium, ut sanus operetur, sed susscit ursi, n, ut possit bene opera ii, quia in somno oculus non vidit,&tamen est fanus ergo est opera. q.
250쪽
et 1 DE RE MEDICAlio , sed susici sola aptitudo ad posse bene
Hinc notate, quod Gal. dicit corpus tem- peratum esse medium inter audacem timidum, inter tardum, Sic locem, inter tacitu num ierbosum inter misericordem cinuidiosum, quod sit alacre,&amicorum beneuolum, humanum, ac prudens,inus omnia reducuntur ad operationes, hec omnia signa corporis optime fani, recensentur ab Auic.&li dicatis. Galenum posuisse tantum tria signa, quibus cognoscimus, corpus sie a num , vel aegrum, ut qualitas mutata, eXcrementum mutatum, aetio orsa, nulla enim sccit mentionem , de lignis umptis a primis qualitatibus, nec ab optima, vel mala compositione. Rei pondeatis, hoc fecisse, quoniam ibi loquitur solum de implomatibus, Mideo sumpto ligno a simplomatibus, quae necessario coissequuntur sanitatem morbum, inter iis sunt etia operationes, docet cognoscere corpus esse sanum, vel agrum, non tame negat, reperita alia signa, hoc idem significantia Cum igitur quatuor sint signa, quae nobis oste udunt pericctam complexionem,&cor pus esse peri et assim fanum, quaeritur qua 'nam in ligna certiora, magis certius indicantia optimam sanitatem. Dico quod secundum communem Opinione signa sumpta a substantialiter inherentibus sunt magis certa ii dicas, lenius tactus facil-