Arnobii Disputationum aduersus gentes libri septem. Quibus accessit eiusdem argumenti Dialogus; M. Minutii Felicis Octauius. Geuerhardus Elmenhorst recensuit & notis illustrauit ..

231쪽

formam non altaria fabricemus, lon aras , Onc arsorum saaguinem anima Hyram demus, Rodiu

ra, neque forges salsas,non deniq; vinum liquen; paterarum sibus inferatinus: quae quid in nos cellamus,bn ideo vel exaedificare, vel facere tanquam impia geram usi secteros a mentes; aut aliquem sumpserimus tela aeraria in deos desperatione coiitemptum: sed quod deos arbitra mur,& credimus si modo dii certi sunt & nominis huitas emittentia praediti honorum hic gen ra aut risui habere, ii rideant,aurii dignE perpeti, si motibus exaspΗentur irarum. Vt enim noscatis

quid de isto nomise sentiumus iudiciiq; simus

ius existimanaus nos eos si modo dii certi sunt, ut eadem rursus socialeq; dic ibi urὰ cunctarum esse debere perfectatumq; virtutum apientes, iusto graues simodb nulla est culpa cli od eos laudibus accumulam 's humanis)intestinis polietes bonicnec extraness adininiculis indigere quo illis in rc gritas inonens, heatitudinis compleatur ab affoci ibuscunctis,&cuncti perturbationi, liberos: non ira efferuere, non vllis cupiditatibus excitari; calamitatum irrogaro nullis, non ex malis hominum crudelem accipere voluptateis, non terreis porte0xis,non prodigiosas ostenta e formidines. non votorum debitis hibere obnoxios oblig.

tos, nec piaculares hostiias signi minacibus posti re non postilentias, non morbos, corruptiora uacris in ducere troadurere siccitatibus fruges, horicae 2 bus inter elle bellorum,no urbium scr. dibus,

nonaduersabis velle non tuorum incommolitia

232쪽

talibus suffragari sed quod magnaruntestinet, tium pari pendere Oanctos lance, desindiuiduas

cunctis beneuolentias exhibere. C duci enim g netis,&infirmitatis hinnanae esset cimtrariis ege re,eosque quos tangat affectio, pati dolorem, di 'minui sapientium scita dc pronunciata definitant:

-c posse aliter fieri, quin legibus mortalitatis stricti sint, qui sint vilis perturbationibus manci pati. Quod cum it se habeat, qui possuntiis rudi cari deos habere contemptu quos nisi sim recti, dc magnarum mentium admiratione laudabiles, de in gamus existere . nec potestatibus posse coelestibus applicari ' sed templa illis extruimus nulla,nec eorum eriles adoramus, non macta, mus hostias, non thura ac vina libamus. Et quidams,us poss*mus vel honoris eis attribuere, ves dignitatis, quam quod eos in ea ponamus putri qua rerum caput ac dominum, sirmmumq; ipsiamrςMm,cui debent diuina nobiscum cesse se sub liut,&-ali instinantia collarii'Nu quid enim delubris aut templorum eum constructionib.honoriimus'Nunquid ei hostias caedimus: Nunquid qalias res damus, quas libare, profundere no est rationis expens sed tracti per consiletudine moris Etenim me dementia est necessitatiba tiora metiri, quae tibi sint usii datoribus diud

re,&honorem istum, non contumeliam ducere.

Templa igitur quaerimus in deorum quos usiis aut in rei cuius necessitatem, aut dicitis esse coi struct a,aut esse ruta caedificanda censetis' Hysm alia sentiunt frigora, aut solibus torrentur aesti uis, pluuialibus nimbis perfluunt vento umeos

a turbi es vexant.incursionem

233쪽

turbinii ferariun aut rabidos appetitus vita rito illos conueniat tectorum munitionibus clam dere axoru aut ob:ectione tutaris Templa enim haec quidsunti Si humanam infirmitatem roges, nescio quid immane,atq; amplum si deorum po- tentiam metiaris,suc Vssus quidem p rui, atq; tvetius eloquar9genus angustissimi cauexuarum paup*rtinicorat excogitatione suspensum. Quorum siquaeos audire quis prioria itta ricator. aut Phoroneus AEgyptius, aut Meropstssii ista mons rabitur aut ut tradit inadmirand is Varro Iouisi rogen es Eacus sint ergo haec licet aut ex molibus marmorcis structa,laquearibus aut reni deant aureis . lendeant hic gemmae, ωsydereos

evomant variata interstitione fulgores terra sunt

haec omni . ex se e vltima vilioris materiae co-ereta.Neque enim,si vos o pretiiscarioribus pen- ditis, delectari credendum est his deos nec recusare,nec spernem quo minus se sepiarae, eorum obiectionibus coerci antur inclusi.Tcmpi im i qui Phoc M,rtis est hoc Iunonis, seneris, pollo hichabita in hoc manet Hercules,illo ni-

manus. ita non prima maxima contumelia est,

habitationibus deos habere districtos 'ti guriolabis dare,conclauia in cellulas fabricari &eis exia simari necessarias res eise, quae hominibus fel bus, quae suntiau ruindis,&lum iis,quaest gaci bus, pauidis, atque exiguis muribus Sed non inquit ccirco attribuimus dia templi, aquam h midos ab his imbres,vent limatas arceamus,aut soles:sed ut eos possimus coravi comminus c0n tu offari de proximo,& cum praesentibusqu dani modo venerationum colloquia miscere Sub

234쪽

axe enim nudo,& sub aetherio tegmine inuoc iusi erint,nihil audiunt:& nisi de proximo admoumantur his preces,tanquam nihil dicatur,obstruisti, iii, immobiles stabunt. Atquin nos arbitramuroninem deum omnino si modb notrumst is vi pollet ex quacunq; mundi parte,quod quisque duerit locutus, aquam si sipr sens audire debere: immo quod qui' conceperit sub Metti, A tacitis sensibus cognitione anticipata praesumere: atque o astri, sol lana, cam sepra re ras meant, omnibus omnino cernentibus statim sunt 3c ubi . que praesentes, ita quoque conuenit audiςntiam nummul nulli essedlausim linguae semperq;en is aesentem quamuis ad eam voces regisnibus ex istantibus c influant.Hoc est enim propriu de rum, complere omnia visua,no partiliter spiniri, sed ubique esse totos:non adesse, non abesse, non cornuvii ad Ethiopas pergere, de post diei bisso nos priuatum ad domicilium redire. Aod si ita non erit tollitur o mi spes as &erit in dubio audiam vi ab dii necneiquando res sici moniarum conficitis debitis ς' δ uamus enim

nos Idae rei causa,templum iuri dicitius est apiid Canarias insulas, eiusdem apud ultima Thy-

tu eiusde apud Seras ege,apud ruruosGaraman . tas,& si qui sunt alii,quos ab sui notitia maria m5tes, sylvar,4 quadrini disterminant cardines. Si omnes vn in tempore rebus divinistastis, ouod

sua quosqde necessitas rogitarecompellit poscant de nummii emendi beneficii quaenam omnis busspei erit, si ii dique ad se missamvocem

deus exaudiet,&eritvlla longinquitas,quo penetrare non positu uxilium postentis orati, aut

235쪽

113 ARNOBII AD ER V. xNTFs enim nullis erit in partibus praesens , si uspiam poterit aliquando non esse, aut aderit viris tantum,

quoniam praebere communiter suum non potest

atque inducretus auditum.At ita perficitur,ut aut nullis deus opituletur omnino, si occupatus re liqua ad audiendas voces non quiverit aduolare aut exauditi tantummodo uni abeant soli, nihil egerint caeteri. Quid quod multa ex his tem pia, quae tholis sunt aureis, tu sublimibus elata asti gus,auctoruit conscriptionibus coprobatii iam tegere cineres atque ossa,vi fim storum esse comporum Uulturas Nonne patet, dc promptum est,aut 'odiis immortalib. mortuos vos eolere, aut inexpiabilem fieri numinibM contumeliam, qu rum delubraue templamortuorum seperlata

sunt bustis 3In historiarum Antiochus nono Atherus in Mineruio memorat Cecropem essema

datum terraetin templo rursas eiusdem, quod in arce Larissae est conditus scribitur atque indicatur Acrisius Erichthonius Polladis in fanoMairas ScImmarnachus fratres,in Eleusinis consepto quod eluitati subiectum est. Quid Celei virgine, nonis Cereris Eleusinae humata habere perlubentur ossicia 'non in Dianae delubro, quod in Apollinis conit itum est Delii, Hesperocha Laodiceque rquas aduectas illuc esse fifiibus ex Hyperboreis indicatur in Didymaeo Milesio Cleochum dicit habuisse suprema Leandrus. funeris Leucophrynae monumentum in fano apud Magnesiam Dianae esse, Myndius profitetur ac meninat Zeno. sub Apollinis arula, quae Telmessiapud oppidum visitur, Telmessum esse conditum vatem,no scri

ptis constantibusindicit μ' Assi in Milam us

de Phlia

236쪽

de Plailopatore quem edi sit primo, Cyniram re' genii phicum familia omni sua milia cum o- , mni prosapia in veneris templo situm eme liter rum auctoritate urat. Infinitrum est imme- sem, .uibus quique in fanis toto sint in orbe de '

scribere nec exactamIesiderat curam, quam p 'ium constituerit Hypt in eum qui publicata quibus Apis iaceret absconditus polyandria illa

Varroni quibus templis contegantur,quasquein

siliabeant superlati ponderis moles Sed quid ego

b c paruaῖ regnatoris in populi Capitolio quis est hominu qui ignoretTo essesepulchrumVulce inii Quis est, inquam,qui non sciat ex fundam, . num sedibus caput hominis euolutum non ante plurimum temporis, aut solum siue partibus criteris hoc enim quidam ferunt Paut cum membris omnibus humatiqivs ossicia sortitui QEod si pla, nulli fieri testimoniis postulatis auctorum, Sam-mom us,Granius,Valerianus, mactabiminoma utruvius bis fueritfilius,genti, natio nis cuius,ut a germaniseruulo vita fuerit spoliatus, lumine:quid de suis commerueri ciuibus, ut ei se abnegata telluris patriae sepultur Condiscetis etiam quamuis nolle istud publicare se fingant quid sit capite re secto factum, vel in parte qua Ἀ- Mosa fuerit obscuritate conclusim : ut immobi

iis videlicet ahque fixa obfgnat 'miniswpςtu tostaret. Quod tam opprini parest ιδ v iusta .

tis obliteratione caelari, compositio nominis iecitia medium,&ium suis causis per data sibi te rainextinguibili fecit testificatione procederem erubuit ciuitas maxima, Mn' ' linum cunctorum

237쪽

4 1i, ARNonii GENTE sei, ite capitolium quam ex nomine Iovio nuncu rare satis igitur ut opinor Postendimus templa

elusimmortalibusaut inaniter esse constitu a,aut contra decus, iotim iam creditam liosis opinationibus fabricata Sequitur ut de signis aliquid, simulachiisqire dicamus:-multa arte componitis isti tigiosa obseruati me curam:

qua inpari fides est ulla, constituere apud nox sos nullisconsiderationibus possumtis , utrum ne istud serio cum proposito faciatis graui, an ri endo recipias puerili hallucinatione ludatis enim cenum est apud nos deos esse,quos remi ni,atque insiainmis coeli regionibus degere, quae causis,quae ratio est, ut simili chra vix gantura vobis,cum habeatis res certas , quibus preces posis stis effundere, fauxilium rebus in exigeauibus postulare'Sinorem non creditis, aut ut mediocriter dicatur ambigitis etiam sic,ratio quaenam est dubiorum ungere atq; instituere simulachra'. quod esse non credas ventosi inutationesvi mare An nunquid dicitis for te praesentiam vobis . quandam his numinum subexhiberi simulachris, re quia deos videre non datum es eos ita coli, de munia ossiciosapraestari Hoc quiescit, Masserit,

deos esse nori credit: nec habere conuincitursuis relogionibus fidem, cui opus est videre, quod i ineatinet si efortia si quodo nitum non vid Mn eos inquitis per smulachra vene ramur .

Quid ergo, si haec non sint,coli se dii,siciunt, nec impertiri a vobis ullum sibi existis bunt hi in rem 'Per tramites ergo quosdam, S per quaedam sulci commissas ut dicitur vestras sumunt,atque ccipiunt cultiones με antequam hi sentiam,

238쪽

quibus illud debetur obsequium Gesachm

tatis prius, 3c velut reliquias quasdam aliena ad illos ex auctoritate transmittit, Et quid neri pote est iniuriosius, contumeliosus, diutus, quani deum alterum scire,&rei altera supplicareὸ operosperare de ii omine, domillius sensus deffigiem ' deprecati. Nonne illiid est quaeso, quod in uugaribus prouerbiis dicit l, fabrum callere cui terias fullonem documhomini reonsilium quae,

ras, ab asellis,&porculis, agendarum erum sen in

xentias postulare 'Et unde notissime sciri an inula ista haec omnia, quae diis immort caria substitutione formatis, similitudinem ro serant, habeantque ludnam, Potin Minfer ut barbatus in coelo fit qui esse a vobis estingi.. tu leuis D st ut tenem e prouechiosicui pue xilem tammodatis astatem iotest ut hic gauus fit , qui in veritate habeat oculos caesos, displosas, gestit et nares, quem esse vos facitis, syrati quenasicam. Neque enim rectum est dicere, aliis appellare simulachrum, quod non pariles lineas princWali ab ore traducito quod esse ut vinae

certum, manifestis poterita rebus agnosti Nam cum omnes homines teretemtabili luminum contemplationerideamiis os inium hominis, moxialium corpor im liniamenta doliausa lanasimperitim inrucies intestitutione accipit menstrua vobis duci ibus,&figuratoribus foenuna est, vultu quest uno, quae per habit ille quotidianainstabilitate mi tatur. Intelligimus omnes vetos aeris esse fluores, uulses & mundanis rationibus concitatos:per vos

239쪽

i estim, domestici flatibus. Inter deos vide mus Leonum tomissimas iacies, ineio oblita minio,&nomini frugi si io nuncupari si simul ou haeccasum superorum mi imagines ninnia num ergo in coelo habitare dicendus est deus talis, ad cuius formam speciem simulachritu

vis similitudo directa est is videlicet, hieiste. ita illic ille, sine relici uotorpore persona,'diis' cie sal siqnietano his ibiae toruidi dirus,saria

guineode gutture malum dentibus suis compr mens atq; ut olim fessi Maes lingit amore de patulo pituitate proiiclans. Aluod si utique non est,

ita ut omnes existimamus non esse, quaenam tanta

audam Ost, formam tibi,' ian volneris fingeri, hinccredere esse simulacryma ei, qnon possis vlla esse in parte'aturae 'Rideo temporibus pristis Persas fluuim coluisse, memora'lia ut indicant scripta, informem Arabas lapidem. aςinacemScythi inationes,ranium Prognes The- hios,lignum Carios pro Diana indolatum:Pessi

nuntios silicem pro deum matre: pro Marte Romanos hasta Varronis uti capimusae atque cut Ethalius memorat ante sum disciplinamq; fictoruWi,puteum Samios pro Iunone:&abstine-itis a iiiii cum prodiis immortalibus sigilliolis hominum,& formis supplicatis humanis. Quinimmo deos esse sigillar ut ipsa censetis nec praeter haec quicquam vim creditis habetis diuinam. Quid dia sitis o isti ergone dii coelitos habet inres . rem pora,cervices, es tui Gpoplites, nates,suffragines,talos, membraque alia caetera, quibus constructi nos sumus,&quae pri

240쪽

eriore prolata'Vtin m licere tint sus vestros,recessusque ipsos montis,quibus varias obuiis, atque initis obicurissimas cistation ab Erisei, , vos ipsos eadem sentire, quae nos: neque alias gerere ivper numinum figuratione finientias. Sedstudiis facere quid pervicacibus posuimus, quidintentantibus gladios, novasque

exeogitantibus poenas'Animantis asseritis malam scientissim causam, quod semel sine ratione fecistis ne videamini aliquando nescisse, defendia x iumelius putatis non vinci, quam confessae cede- , atqtie annuere veriori etiam 'obis conniventibus consecWxum est: Ten darentque his formas, quς cuilibet tristipo . sentemederitui. Itaque Hammon cum c0ruibus iam Arma ac fingitur arietinis: Saturmis curri obunca falce, custos ruris ut aliquis ramorum luxuriantiumwnsor:cum petaso gnatus Maiae, tanquam vias aggredi praeparet, Miblem, puluerem,

que declinet Liber membris 'im a noui sol,lia quoris foeminei dissolutissinuda, Scaperta, tanquam si illam dicas publicare, diuendere meritorii corp0ris formam leo Vulcanus , domineo, manu liber sed denctera, , fabrili expeditione succinctus escumplectro ks

naenias histrionis: cum ruscina rex maris,tanquam illi pugna sit gladiatorii obeunda cortamnum es vllii est reperire figmentum alicuius nutrinis, quod non habitus certos ferat fabrorum liberalit te donatos. Ecce si aliquis,vobis nescientibus &