장음표시 사용
81쪽
enim ac rarum nostra tenipestate Acinus, suaves quasdam & dulces lacti mas cum diis expresserat,animo reputantibus illa olim tempora, quibus Gregorius, Martinus, Ambrosius ac Nicolaus easdem pugnas pro sugiendis, tantopere nunc concupitis cathcdris commouerant: reuixisseque in Antonino tam celebria sanctorum pectora demirantibus: quos prosectis noster hic praesul,ut in dignitate declinanda, ita ne quod charitatis Chris i dissidium pareret,in adeunda fuerat aemulatus. Gesta liaec essecori stat ad Calendas Martias. Interiectis mox diebus aliquot,dum ea quae ad ineundum praesulatum comparan-λa f., is natalitium divi Gregorii solennem diem, qui ad secundam QDdragesimae D
eaturi ae minicam eo anno cecidit, hoc modo,' ab ijs est proditum,qui literis mandarunt, pon- cxii elix. tificatum adij t. Prosectus Faesulis, ad D. Galli aedem, quae portae ciuitatis accubat, benὸ mane venit : ubi cum diluculo sacrificasset,prodeunte obuiam clero in solennis pompae morem, emasoque populo, cymbalis per turres resonantibus, non equo inuectus,
quod alii si lent sed pedes dc humilis Florentiam ingressias,ad diui Petri, cognomento
Maioris,ecclesiam processsit: ubi peractis, quae episcopali ritu peragenda erant, inde ad primarium ciuitatis phanum,augusta facie conspicuum & admirando fornice celebratum,non modo pedibus, sed nudis pedibus collachrymans identidem profectus est. Quae res ipsis etiam propemodum duris cautibus, nedum hominibus, lachrymas e cuilisset. Id autem propterea ab Antonino factum coniectare licet,qubd ea via, quae ab Albitiis illic habitantibus Albitia nuncupatur, qua tunc iter Acicbat, D. Zenobium Florentinum praesulem filium mulieris Gallicae ab inseris olim reuocasse,secum animo reputaret. Ad transeuntem magna vis populi egressa domibus currebat, ut noui antibstitis, cuius iam sanctitatis quanquam anica perspe in maior tunc fama volitauerat, Nota p*Pu benedictione muniretur: ad quam posito genu ac iunctis manibus ardentius, quam si Romanus Pontifex illac praeteriret, inhiabat. Pertalutis in maximo templo, quaeritias exigere videbatur,ad vesperam demum a praelatis aliquot di ciuibus, praesertim qui prpsulatus custodes appellantur adhuc ieiunus & lassus ad Episcopium distans aliquant lum deductus cst: ubi tandem peracta coena pro deducentium digilitate,conquieuit. Futute eis Ad pontificatum euectus,qualem se praestiterit quantumque sui temporis p latos
vigilantiae, prudentiae, mansiuetudinis, iustitiae ac caeterarum sole virtutum obscura uerit,non est nostrae facultatis exponere. Ita enim totos tredecim in episcopatu incgit annos,ut in caeteris quoque Magnum Gregorium, qui tantundem Romanae Eccles Aritust, si siae praesedit sit visus imitari. Primum omnium in familia modestiam prae se tulit. Plures ii a xes enim,quam sex,cosque fiugi ac temperatos,domi non habuit, qui rix obeundis nego-fμ ' s praepoliti possent sussicere, omni luxu tam in victu suo suorumque quam in amictu resecato. Supellex aut instrumentum aliquod quid esset, nesciuit. Lautitias & mundibrias ignorauit: aurea & argentea vasa, patinas,calices, & preciosum abacum non possi dii.Canes & cquos non pauit.Monstruni deniq; aliquod domi no aluit:vnum tantum mulum, eumq; paruulum ac ne coemptum putes, dono acceptu,ad extremas necessitates ad praesepe habuit: quo no intra ciuitatem,sed cum aliquo proficiscendum esses, iam senex & occulta aegritudine consectus, vehebatur. Dicebat enim,bona pauperum non esse ad alendas bestias au t alios luxus eroganda. Familiam tamen,quam crebro ad Dei cultum &obseruantiam hortabatur,ali,etsi non splendide, non parce tamen in perabat. Ipse parabili facilique cibo vescebatur, ganeas & caetera gulae tritamenta non amans: tum nulla ad mensam voluptate raptus, sed ut vectigali hoc persbluto, durum exactorem dc inexorabilem placaret. In prandio breuis dc parcus: in coena tenuissimus & rarus. Semper quid inserendum esset in incnsam,ignorauit: contentus ijs, quae Lectio ad apparassent,quassi nil minus quam csculenta cogitaret. Cum discumberet, lectorem k- ς μ' adhibuit: in quem, cum essitare crederes, ita utranq; aurem surrigebat, ut vel minimum iE uti , ἡ lasentem, emendationis statim baculo castigaret. Quibus diebus ieiunia obseruat limieto tur, semper,nisi grauissimus morbus intcrcederet,abstinuit.Aduentum quoque Salu t. toris religios b cultu ieiuniorum tenuit: ouis tamcn interdum tunc tantum adhibitis, cum iam aetate ingrauescente premeretur. Sed dc sexta seria sita enim diem Veneri dicatam nuncupant non ipse modb,led similia quoque in necis Christi memoriam abs tinebat. Splendidiorem nullum in vestitu cultum, quam sol cret, factus iam pontifex, non solum non admisit,sed laneas interulas dc caligas vix post multos menses, uti amsordidas oc squalore obstas exueret, compelli potuit. Vitae regularis instituta, qu tenus praesulatus cura permitteret, non reiecit. Cum primum pontificatum iniquduos
82쪽
duos ad cendum ius vicarios statuit: quos cuin aliquando inter se dissidere comperiuet,latim duxit mi eam prouinciam demandare, qui oc probatis esset moribus, & iuris pontificii consultissimus. Gratuitolamulatu nullum domi esse voluit: pro laboris modo singulis mercedem statuit. Nam & vicario nummos centum aureos in annum mpendium, oeconomo triginta assignauit: in quem proventuum colligedorum curam c rei ramiliaris strepitum, ipse vacaturus altioribus, reiecerat. Quod conuenerat, ita ad obolum repraesentari statim voluit, ut nullas ultorum querimonias auditas conster, quod imminutia aut praefixo iam tempore serius satis unicuiquesecisset. Sed longum cit per iangula: illud dixisse fatis esto, domu Antonini,domum filisse totius sanctit, Aulaei' nitis,int quam & r lare monasteri si nihil propemodum interesset, nisi quod illa tan-
iubare splendidici radiabat. Et cum talem domi & erga familiam se gereret, 'ρομ'
Deo semper hasit,dc nunquam non pastoralis muneris partes adimpleuit. Putant complures, cum ad gladiim aliquem dignitatis asscenderint, posse iam ventri ac plura partem sui aliquam dedicare,atque in opulento sacerdotio securos, velut in molli lecticio omnos stertere: qui quantopere 1 recto itinere labatur,vel nostri pon-rincis exerito poterunt admoneri. Is enim se ad octa intelligens non vocat uni noctu temperante etiam, quam cymbala principis templi reliquos excitassent, ad matutinaset' 'r' laudes Tlavit: quas cum una cum sitis sacerdotibus, collectissmus in Deum, persol- uiuet, reliquum, quod supererat, temporis ad horam diei tertiam aut lectioni sacrae. t cudendas libris triendebat.Hora tertia sacrificabat:quod nunquam, nisi coactissimus,uit misit. Peracto sacrificio quod totum diei erat reliquum, in obeundo pastorali munere atq; audiendis ijs, qui multi alius aliam ob causam accesssissent, abstinebat. que se Ead crepusculum: tantum, quod denegari corporis non dico commodo, seu neces Litati non potest, spatium demebatur. Nemo erat tam vulgaris, cui ad eum non pateret aditus. Si minis re poterat, vel ipsa in audiendo patientia,vel in respon-cendo comitate, onanibus faciebat satis. Ingenio nanque suit humanissimo, ut nullum
Ob Oculos quotidie versantur,qu anuis ob oilpam frauac Diore imo prosciderit,sicut ne paululum quid commoueri, ne dicam excande- 1 re,etiam si maximEid velle posse videretur. Constat, clim adhuc inter Pr dicato-Mueret, eum cuipiam ex fratribus,quo utebatur familiariter, dixisse, si quando in aliquem ob culpam,uti fit,aliquam commeritum acrius inuectus esset, non aliqua comotione animi,sed ex vi, quam sibi intulerat,effecisse. Denique si quibus eum iniuriis ast conuicia irrogasses,addam,& si quid ex te iactum repo x et tacilius vidisses gelidum in mor,quam patrem mitis snatim,incalescere.Omnes innium causae,non sacerdotum tantum, sed prophanoria quoque, ad eum Nerteban- r. quas inanimi consensiti ad eum ex agro & ciuitate quasi ad aequilibrium & iustissimum Cognitorem, asterebant. Aedes assiduo religio1brum usu tercbantur: qui De- accepturi, cuncta enim in pauperes, pater pauperum Nabat; vel de rebus diibus consulturi,quas ad caeleste oraculum confluebant. Vn--oinque enim erat peritissimus, atq; onmiseria sacrarum literarum copia instructissimus.Tanta vero prudentia& mentis acumine atque adeo consilio pollebat, ut passim de rebus grauissimis cossilentes, eius sententia,ut qua ni probatant, ita ut nouit cognomen indiderint: nam Ascubi vero ab illis negociorum fluctibus ellet feriatus, mirum quanto ardore ad literarum studia cacrarum, atque ad orationis ancoram recurrebat.Mitto nunc, nubdpraeter horarum munus, quo septies Deus quotidie laudati re, eos etiam psalmos, qui
litani ac Dei parae Virginis horas, tam etiam liceret,
recitaret. Mitto nunc, qubd recurrentibus limbd madis,bis sempet de ctorsi animas usitato illo psalmorum, quo pastim utimur, ossicio expiabat: quod integrum psalterium, si qua solennis celebritas incurrisset, ad quod nurere etiam magis in repetebat. Haec enim quani tuo & ardua videri possent, illi tame exilia & et ita dica, rima mere. Illum mentis asscensum qui nullo labioru motu, nulla gentium flexura 2 quis quaeso, satis explicabiti Nulla mit unquam tanta negociorum moles&in-rantium causarum implicatio, ut vel tantilluin hominem Deo plenum retinereret, quin in sublime totus specillarum Celestia raperetur, atque ita etiam raperetur, ut corporis moles non modo mentem sublatam non turbaret, sed stimul rapta quod
83쪽
mirum sitὶ in aere pendula maneret. Quod quidem contigisse constat, dum noctu ad imaginem crucifixi intra cubiculum abditus oraret. Ouin idipsum cubiculum splendore quodam solati,dum oraret, quidam ex ministris intempesta adhuc dc atra nocte non sine lachrymis reserebat illustrari. Ad haec nocte quadam ad quandam vocem, ut videbatur, qvbd putasset se a praesule
vocatum, lecto repente prosilisse: cum accurrisset, sublatum eum longe a terra, ac multo illustratum lumine vidisse: expectasseque dum orare orare nanque existimauit, qui sensibus excesseratὶ desiisset. Quaerenti mox, quid vellet,&curse aduocasset: respondit, non modo non vocasse: sed quod venerat, moleste nimium tulisse: in poste rum cubiculum irrumpere, cum se ad orationis secreta coserret, aut quippiam eorum, quae vidisset, prodere non auderet. Qi md ipsum tamen pbst, cum humanis rebus exce serat, inuulgauit. Tum illud etiam adiecit, inspectu fuisse interdum sublimem ad Cru- a simulacrum raptum: quod dulciter alloquens, amplexibus stringeret, & osculac .. iiiii lateri deso figeret. Hinc illa inter tot rerum fluctus animi tranquillitas: qua usque. imaginem, adeo praestabat,ut nulla unquam tanta posset perturbatione ac mundi tricis irretiri, riquoties vel ici,ad diuinarum rerum theoremata statim non rediret,& interna quadam mentis dulcedine frueretur. Stomachanti semel Francisco Castili ono, qui nostri praesulis fuit a secretis,ad tot rerum molestias, quas cura secum pastoralis trahit, & quibus ipse Antoninus inprimis premebatur, ut nuquam in ocio, semper in negocio sit vivendum: nunquam sui, semper aliorum futuri sint,qui ad episcopales cathedras evecti tu rint : Fieri, inquit, fili non potest, ut inter tot huius seculi solicitudines pacato animo consistamus, nisi recoditum quendam & occultum mentis angulum intactum habea mus, ad quem negociorum strepitus & curarum anxietas non irrepat: ut ubi ab a lita Rom . tandis causis destiterimus, eo tanquam ad asylum tutissimum, & ab hoc exteriore limiphς mine ad eum,quem Paulus interiorem appellat,recurramus. Antoninus vero cum tanta cordis serenitate frueretur,non commisit tamen, t pustoralis muneris partes vel exiguas mimis adimpleret: tametsi covelli ab altissimarum omni, pori rerum speculatione, atque ad mundi huius molestias reuocari, longe esse durissimum iiii eis mu- intelligeret. Nulla non templorum ac sacrarum virginum collegia visitauit, nulla si 2 P - crificij solennia, nullas altarium aut calicum consecrationes praetermisit. Cum usus posceret, sacros omnes amictus ac vestes benedixit. Qis munia dum obiret, nullam non diligentiam semper adhibuit. QDties initiandi ad eum conuenissent, quotiesi cerdotia contulisset, aut collata ab alijs probaturus esset, ne obolum quidem: quid, obolumὶ ne flosculos quidem, ut ita dicam, in domum intulit, aut quod caperemuri suorum quopiam, permisit. am quoque abstinentiam ita in caeteris rebus praestitit, ut nullis posset machinis ac pollicitis aduersus integritatem ac iustitiam expugnari se ueritati tamen summam humanitatem & misericordiam copulavit: qua inprimis inerratis sacerdotum utebatur. Ita factum est, ut oleo clcmetiae ad rigoris vinum adieci, neque ad delicta prorsus conniveret, neque etiam ad viuum vulnera resecaret. 'lcmperameto peritus arti sex usus, Clcrum,quem in omne flagitiorum genus serE prinlapsum acceperat, resumpto quodam probitatis ac modestiae nitore, in meliorem se mam restituit. Id quod complures quoque ciuium, ad foenorum voraginem praecipi tes Mercatura enim, qui ex Florentinis in literarum studia non incumbunt, inprimis' delectantur) ad salubriora dc probata commercia reuocauit.Et quando huc venimu , ut diligentiam illius & inuictum in laboribus pectus ostedamus, non supprimam, cum primum pontificatum iiij t, litum Dominicis diebus nunc hoc, nunc illud ciuitatis Concion - templum adire,ac sacras conciones ad populum habere.Qu'd ubi vilescere intelle it, quod egregi j concinnatores erudiendae ciuitati non deessent: id totum in alios reiecit, priuatis ipse hortamcn iis&colloqui js urus. Non trigora,non aestus,non pluviae, non turbines, nulla denique pericula praesulem morabantur, quo minus omnia sedulb&statim obiret: ita ut robustissimos iuuencs in perserendis laboribus scia cx ipse & tenui valitudine superaret. Rurales ecclesias visitaniciat, cum sub ardentem crebro solem iter arriperet, constat in asscensiti iumen iis is epultos quosdam gemitus frequenter edidisse, quos tabefactus comprimere non potuerit: cumque subsistere & tantisper quiescere rogaretur: Sine modo, aiebat iter, quod coepimus, prosequamur. Triennio fere, antequam mundo excederet, incomperisset in maximo templo matutinas laudes implicatius, quam par esset, & con
m fusius celebrari st tuit eb singulis noctibus, ad modestia exemplo magis, quam edi
84쪽
conserre. In proposito persistentem,nullis precibus & hortatibus potuerunt duo ex domesticis sacerdotibiis auocare, quin nocte quadam, quae ventorum turbine ac pluuiis solito asperius inhorruerat, ad ecclesiam,quae non palam ab pio distat, fidei zelo & charitatis igne serui diu properaret. Omnia sui epistopatiis tem- pla, non pervicarios, sed ipse vilitauit. Faesulanam quoque ac Pistoriensem dioecesim adiecit,quibus ut Metropolitanus praesidebat. Quas omnes dum obiret, signis numero non paucis ac magnitudine praestantibus illustrauit. Ad Mugellanam vallem cum venisset, ea Bononiam versas ad radices Apennini rim Moinced cognito plebaniam quendam graui aegritudine conflictari, accessit: lectulo in nixus, quoddam euangelium legit, ac certas preces fit dit, & sanauit. Traij cientem Setiam fluuium is ex Apennino incurrentibus rivis iam iactus auctior, Arnum institit Boninsegna Mactanellus Canonicus Florentinus sequebatur: qui mulae,cui insidebar, vitio in flumen lapsus ea enim in altum se gurgitem coniecerat in eum sancti praesulis iam summergendus praesidium implotasset, mox paterna benedictione communitus, mortis periculo est exemptus, aridis omnino ac ne minimum quidem madefactisve stibus: quae res signo maiestatem addit. Nondum agro Mugellano excesserat, cum e ce querri vocibus pauper occurrit: narrat aquariu pistrinum,uitae scilicet praesidium, aquae impetu fuisse dissipatum: non esse, quo pacto restituat, nisi vir sanctus opem t Ierit. Miseratus pauperem Antoninus, Conside, ait: paruo negocio pistrinum concimnabitur. Reuerius domum, quasi nihil unquam detrimenti cepisset, reperit nulla humana ope reparatum.
Ad Cornieariam id vi euli nomen est in prosectum, elim plebanus torqueretur an,
mo, quod pro voto ac dignitate tantum non posset praesulem accipere, reticulu statim in proximum fontem iecit: ubi paucos eosque minimos pisciculos nouerat lusitare. Paul bst reuersus, cum vidisset magna vi piscium degrauari, gratias Deo egit, quod tantum hospitem iam posset commodius accipere. Pistoriensis ciuitassertilissimo&pistis ii, amoeno agro gaudet,sed&lantissimis montibus, qui urbi prominent, quasi Apennini brachiis ad plagam Borelam cingitur. Huc Antoninus cum visitatum asscendisset, Numerosis nanque populis, & non contemnendis oppidis habitanturὶ in osticinam lauaria, ubi liquescens serrum iundebatur, una cum socijs rei novitate ductus penetrauit. 's cum quidam ex fusoribus tecto succedentes inspiceret, ambiguum calorene fornacis igneus, an labore diutino affectus, aut certe suopte ingenio rabie si accensias coepit statim virulento ore in eos blasphemias iaculari. Vix eximmanium verborum procella in antistitem cessauerat, cum repent E ferrum, quod antea in aquae morem fi cre solebat, coepit congelascere, sicut nullis ignibus, nullis λllibus possent perins ouentis noctis spatium ad fluxum reuocare,quoadusque praesectus labrorum postridiis sanctum ptaesulem adiret atque uti ad serrariam rediens, benedictionis signum adhiberet, multis ex eo precibus impetraret. Id ubi iactum est, ilicb serrum fundi&liquesce. r quasi concretam glaciem, ubi ibi incaluerit, vidisses.sed antequam, relicto rure, in urbem redeamus, appingam hoe loco, quod de sua ilia,tunci ropemodum ess xta, Franciscus Castidioniis litem mandauit. Cum ashuc operam ruralibus ecclesijs Antoninus darer,rogauit Franciscus, vir & moribus deliterisAt illa erant tempora,cultissimus: ut ad villam Castilione, quae genti nomen doderat,diuerteret. Annuit vir mitissimus. quid enim probo & erudito viro, dc quo familiariter Hebatur,den egassese itaque Castilioni nocte unam egit. ubi postridie illuxit, ac iam se ad iter apparasset Franciscus paucis aperuit evanestentis iam nobilis iamiliae calamitatem, quae unum Dantem is germanus erat reliquum haberet,uxori sterili copulatum. Paternam itaque susticiendae proli benedictione daret. Mariet ita enim uxor sterilema vocabatur in ad pedes procumbenti, impressis in fronte crucis signo, benedixit: ex illo tacunda reddita,scemina prim b,mox septem mares, cospicua omnes λrma, peperit. gno Ciueis. Florentiae Eligabeth, tertium diui Dominici ordinem professa, quae per sexennium morbo intercutis laborauerat, ad Antonini pedes prouoluta, eius benedictionem na-gitauit. Accepit, ac dubium, utra prior in eam, salus, an benedictio descenderit. aenanque tumido corpore procubuerat degrauata, surrexit erecta cute leuistima. Ea postea sacrarum virginum collegio in diuae Luciae aede diu praefuit, cum nondum nu. mero ius coctus velatarum virginum, et nunc est intra monasterium abderetur. Vicus Florentiae est praeterfluenti Arno prominens, incertu cur Bacorbolus appellatus. Hac cum sorte Antoninus praeterirer, quos da videt lintre convehi, qui aquarum impetu
85쪽
impetu ab ultimo periculo longilis non abessent. Ei utanto ac benedi bonis praesidio,
muniri cupientes,iubet, no Ment animo & confiderent. Ad salutare signum suctus. stetit: mox linter, salvis omnium capitibus ad ripam placide annauit. Eifieaei. S. Benedicto Tempo Florentino filius erat adhuc e maternis huberibus pendes: quoc morbo consti retur,ne ipsis quidem medicis satis compertum: ut complures senti bant, quem striges copressum fascinauerant. Nunc enim Electulo,nunc e cunis raptus, interdum a nutricis complexibus aut illius, nudo in pauimento locabatur: quae quis ia- ceret,nullus Vnqitam potuit explorare. In hunc ad usque sere medullas arefactum cum stri medicorum tentata remedia vidisset, Antonini curatoris optimi orationum praesidia mater implorauit. Ea enim clara daemonum & magorum artes,ad quas & mi liebri leuitate, dc plusquam materno affectu ducta iugerat, inanes inuenisset, iam tandem resipiscens, ad Antoninum, a quo solita erat, d um sua crimina fateretur, expiari. Vide rem rubore posito properauit.Ex eo cum acceptum linteolum, quo ad emungendas nares rebatur,oratione filia super cubantem filium iniecisset,statim restituta salute, omnesinae demonum praestigiae diffugerunt. Infantili signo puerile illud adiungatur. Aridum puerum,maternis precibus & genuina pietate victus, benedictione illa, qua pleri que potenter quasi praesentissimo remedio ad curas indigors utebatur, ita tenacibus ino bi nexibus soluit, ut posset&libere ingredi, dc statim. Comprimam tantispEr stylumi
signorum numero,si vel unum tant lim enarrauero.
Non contemnenda nobilitate sunt in Florentina urbe Elicarii. Ex iis cuida inomen scriptores nequaquam prodidero filiolus erat unigenitus unicε dilectus. Is, dubium
quo morbi genere correptus, nam ne hoc quidem constatὶ misellus tadem expirauit. Pater,quanquam paternis ait euibus victus,dolori & lachrymis indulgeret, non tamenvsqueadeb insaniit,ut se non mollem sceminam, sed debere constantem est e virum iam telligeret. Itaque in cubiculo cadauere relicto,armatiis fide, ad Antoninum aduolat illi tune in diui Marci coenobio nondum pontifex habitabat in Vbi accessit, ac iurum Dei vidit, conatus eloqui quod solent maximo dolore perciti miser haesit. Immensa enim xi doloris tenebatur, quo mimis suam patri calamitatem aperiret. Itaque t*tu in suspiria, totus in lachrymas vertebatur. Iussus eloqui,statim ad gemitus recidebat. Rursum rogatus, quid venisset, lachrymas eiulatibus augebat. Denique quo plus lac ret, eo magis,qubdintra pectus dolor serperet,iorquebatur. Vix tandem ex lachrymis
impetrauit, ut interitum iiiij,&vnigeniti filii pientissimo patri detegeret, quem ut sibi viuum restitueret, flagitabat. Quid hic, quaeib, faceret Antoninus, qui rem tantam, α paucis Deo dilectis datam, supra naturae leges & scedera peteretur 3 Num tantum sibi
arrogaret, ut naturae posset iura dii luere t Contra, serretisne ac tam seuerus esset, ut ad paternas lachrymas & eiulatus non mollesceret 3 tam impius, ut fidem petentis p Ins e G- tris cluderet Z Itaque miseratus hominem,obortis lacti mis orauit: mox blandE alimius patrem: Ne te, ait, plangore amplius conficias, ne te maceres. I domum, ini cubi culum, filium ad vitam iam reuocatum amplexare. Muit dicto fides. Redisit, iiiij tivi, uentem est filium amplexatus. A teneris unguiculis, inimba matris aluo cum Antonino creuit miseratio. Siqim enim voluerit vitae illius cursiam diligentius contemplari, per aetatis incrementa mes res senaper inspiciet admisericordiam cumulos auxisse. Id quod etiam climulatius in pontificatus dignitate secit. Florentina ciuitas, tametsi multas Italiae urbes ingeni js, nobilitate religios b cultu, opibus, pecunijs vel aequet, vel superet: fieri tamen non potest,ut quanquSin late dominetur, inter tot Italis principes & populos constituta,tuni Apennino propemodum conclusa, ob consertam populi multitudinem agri angustia . non premati . Hinc sit,ut qui mercaturae studio non iuuatur, quae pars est populi inubrb maximaὶ aut nullis omnino,aut exiguis agrorum prouetibus miti,possint pro splendore natalium vitam agere: praesertim si quae ierint quod si let filiae iam maturae viro,
maritis collocandae. Huic urbis incommodo Antoninus inprimis esse putauit occii Colletium rendum. Itaque duodecim viros statuit, quos diui Martini collegium nuncupauiti β. Μ rtini 'quod ex collatione ciuium non pauca & exilia in opus pijissimum erogantium ace uassent, totum in pauperes, ut quisque plus minus rerum inopia premeretur sine dolo, sine fraude, nulla carnis&sanguinis, sed necessitatis habita ratione diuidebat: in eos praesertim,qui nobili prognati sanguine, emendicare stipem per urbem erubescerent, Hoc institui si, mirum, quantum labentibus annis coaluit, ut eo sexcentis etiam familiis
in totum vel ex parte succurratur: in quod oc bona prouentus sui par tem ipse consit, magi-
86쪽
n agistratum, tum ali , tam ciues,quam exteros,uti conserrent, sitis hortati blis excit, uit. ipse praeterea si quando aliquid Christi nomine adiecto peteretur, nunquam deno. pqnignit sebat. Si domi non haberet,a proximis mutuo capiebat: qui si recusassent,vestes, cal, pgas, calceos, domesticam supellectilem, ocularia demum sua specilla tribuebat. Orator gratulatum Pontifici Romano 1 Florentino populo missus, cum propiti. quus iam esset urbi Martinum superauit. neque enim dimidiam chlamydem,sed totam ependitem ea nostris cappa dicitur) petenti pauperi, Christi nomine adactus, dedit. Mox priusquam ad urbis portas aduenisset,incertum quomodb, sed tamen constat albatia, nulla humana arte conquisitam, praesuli suisse datam. Si quando in ciuitatem pestilentia grassaretur, non relicta urbe, ad salii briora loca fugiebat: sed vere bonus pastor, animam pro si iis ossibus positurus, affectos morbo, non per alios, sed ipse intrepidus, insu to asino&onusto munusculis,adibat: nequa ex ovibus sibi creditis,destitu- 'in corporis adminiculis, aut certe sacris minus armata,moreretur. Cum annonae carbras desaeuisset, timc omnes liberalitatis sinus explicabat. Sub tonsore olim erat, A.P trus vocabatur cum statim egentissimus ciuis pro foribus adstare, & vel unum panem
petere nunciatur. refert tum unus ex ministris, tres tantum csse domi, neque tunc esse
commodum, ut alios pararet. Antoninus uti petenti satis fieret, imperauit: mox dum bus quoque, qui mendicatum venerant,siubinde alios,qui reliqui erant,dari: sicut prpctus panariae cellae, mirum in modum bile actus, seu tunc non posset, aut verius ira- tus nollet, panem in prandium non pararet. Tonsus, cum recedere vellet,Petrum ad prandinminuitauit. Is, Ecquid me, ait, detines,qui pane caro ὶ Admonitus tunc est 1 praesule, ne dissideret: futurum,ut qui dat escam iumentis, homines quoque pasceret. PM.t Mox cum mensam apponi iuberet,contra id futurum frustra, deficiente pane, minister assirmaret : Antoninus vero uti iaceret, quod iubebatur, indomitus instaret, panariam arcam, accepta tandem claue, adiens, mirum dictu, candido resertam pane repexit, qnem angelico ministerio misericors & miscrator Dominus, qui dat escam se ibinentibiis, collocarat. Praeter quotidianas cleemosynas, nummos aureos centum in
paschalibus celebritatibus in sui sidia pauperum & pietatis usiis erogabat, usqueadebcaues, ne quid intra arcui s recodit una, ad futuri temporis usum custodiret,ut vita --cto nihil omninb, praeter tenuem rcculam, sine qua omnino vitii non potest superflate vi in funeri sumptus etiam deesset. Aedificandi curam omnem silccessuris praesiilibus sit aenim dicebat dereliquit. Concussam tamen & hiantem domum,qubd terra supra Lunam mouerat, resarciuit,& noua quaedam habitacula, sic poscente vita, condidit. Ac ne prodegisse fortunas Antoninum, sed pauperes recreaste cognoscamus,breuibus rem gesta enarrabo. Ambrosiana sorte via sistenni die de more iter faciens, in pamp is tecti culmine adesse angelos contemplatur. Rei admiratione perculsus,cum d mum introiulci, viduam ac tres una filias reperit, nudis omnes pedibus dc laceras: quς ut paupertatis cxircina iniuriam propulsarent,lanificio,seu textrinς, non enim habeo exploratum certe operi, nescio cui, honestae virgines incumbebant. Antoninus, qui totus misericordia redundabat, ne celebri die operam lanificio cogeretur dare, simul ex proximE comorantibus edoctus, esse probis moribus & ingenuis,statim iubet quantum sat estet, non modo ad inopiam fugandam, sed ad comodos quoque usiis erogari. Labente tempore cum illac rursus iter faceret, iam lion angelos, sed daemonem viditiastigio domus insidere: ac tum subesse mali aliquid siuspicatus, tu rit quid id esset,num prolapsaein scelus aliquod, florem rirgineum delibassent, aut dedecorosum quippiam nisi sim t. C0gnito,qubd reseris eleemosynis,iam cum ita opia non pugnarent,qubd in lanificio non intenderet,qubd multum a religiosi illo viuedi more concidissent, qubddelicias demum in vcstibus, tum reliquos ornatus corporis adamarent ringratitud, ius maxima: coarguit, iubd in muliebres luxus, quae ad fuganda inopiam dederat,comuertissent. Tum quod angelos primum, mox ds monem vidisset,explicuit: malam esse xerum convcrsione iactam: nempe, quod simplici ci illii,anaico angelis,antea vixissent: nunc insistenti0res factae ad luxus & illecebras daemoni aures praeberent. redirent it que ad se, antiqua vivendi instituta resium erciat,& nullum octo, ni illum d moni locumdarent.' illo peritus artifex, tametsi nunquam non inopiam subleuauit,non comisit tamqn, ut alerentur pinguius, & Vestirciatur cultius,quam par esset. Florentino ciui pauperi complures erant filiae iam nubilo dc natu grades. Is Ant mmmmittis, nunciata templum n urbe atque adeo tota in Italia celebratum peti
turva ope hi Peir ω I iron ante luce plerunque properabat. Dum quotidi I
87쪽
niae; in ossicio duraret, duos sorte captos luminibus sin vestibulo e hini templi ac pisωribus de more, adeuntes templum petituri stipem, accubant) de quaestu plusquam
Nota de maximo colloquentes dum se latere putant) audi jt, uter maiora lucra reportassci. capitio assutos sibi esse ducentos nummos aureos, alter in galero 'Uψ trecentos affirmaret: bonus ille vir,utroque arrepto, ad Antoninum istatim couolauit. I, ilico aduocatos caecos ut mendaces ac&res increpavit,qubd inopes secte simulatim tes, eas pecunias egentioribus abstulissent: non posme tuto eam summam retinere. Ita factum est,ut tota,consentientibus caecis, ad praesulis arbitrium calis averteretur: qui x
ginti&quinque mi, triginta alteri nummos auros: quod erat reliquum, pauperi civi ad filiarum dotes fidelis dispensator assignauit. Pene fugerat,qubd eius etiam nuda verba,diuina quadam liberalitate redundabat. Fiscellam pomis resertam sancto Antistiti ir sorte pauper donauit, sperans apophor tum ac pingue aliquod se munus relaturum. Antoninus hilari vultu dc verbis dulci bingratias agens, cum poma & donantis animum laudasset i Retribuit, inquit, tibi Deus. Ille autem tam angustus animo, quam fortunis tenuis, amisisse se dc oleum & operari putans, inccrens Sc querillus abi jt, quod nihil plus quam verba reportasset. Id ubi pris illi renunciarunt,reuocari ad se hominem, tum atramentum, papyrum, calamum, Scp ter haec trutinam afferri iussit. Mirantibus cunctis quid ageret: tria illa verba papy N ro perexigua inscripsit: tum in altera lancium papΠum, in altera poma omnia con posuit: ac sublata trutina, statim papyrus, tanquam si serri massam adiecisses, descer dens pomis in sublime volitantibus pr ponderauit. Perculsum rei admirationchom,nem bIMdE Antoninus coiblatur: Ne me, inquit,ingratitudinis argue. Disce vel sciri
diuina tuis munera pr grauare.
Neque vero inter tot miserantis dulcedines defuit animi magnitudo, ut cum res posceret,&ire obuiam magistratibus,& intrepidus iniqua consilia & conatus euertere
non auderet.Nulla enim tanta vi perterrebatur,quam Zelo iustitiae non contemneres.
Fortiter xv- Inprimis vero Ecclesiasticam libertatem ad usque dignitatis & viis pericula tutatus est. sila; itai Oct uiri sis magistratus Florentiae, quanquam non ita premus, vitae & necis imperium bilieri. habet, duos λrte sacerdotes in crimine deptaehensos, ac noctu a satellitibus captos cum diluxisset,ad cpiscopium,clangentibus tubis,deduci ad praestilem imperarunt: sa tis esse poenarum sumptum rati, quod eos publica ignominia affecissent: si quid acrius cssent commeriti esse ab antistite castigandos. Antoninus mirum quam molestὰ tuis rit. Dimissis vero sacerdotibus,quos tunc puniri non cile commodum putauit, statim
ad publicas sit premi magistratus aedes proficiscitur. est nanque, ubi Octouiri quoque
sua iudicia exerceant.ὶ Cum ubi assederant, igne quodam iustitiae percitus, ad eos irrit piiset, temeritatis grauissime coarguit,tum esse illos anathemate illaqueatos,seque ne xibus, quibus se irretissent,non expediturum.Irent Romam, summum Pontificem a rem: ad eum esse rem totam deuolutam. Disceren t in posterum aut nullo pacto, aut certe consideratius alienas causas tractare. Erant Octouiri, quanquam lapsi erant. non tamen ingenio perdito & complorato. Vbi antistitis constantiam cognouerunt, conscientia ducti,supplices literas, quibus expediri se petebant,ad Pontificem dederα M M Qui clini se totiun relaturos ex curia putarent,eccὰ Pontifici js literis iubentur, uti Antoninum conuenirent, ac vireb supplices sessi culpam,pro canonum institutis, anath mate statuerentur. Antistes,quoniam publice peccauerant,Zona collo indita, ad λre, M. templi iussit procedere: atque ibi, spectante populo, conuerbcratos terga, vinculo cxcommunicationis liberauit. Ea res, vix dici potest, quantum omni sexui, omni ordini terrorem prae sui magnitudine incusserit. Sed neque supremum illum magistratum, a quo nulla est prouocatio, quanquam pusillus, timuit. Franciscus Patauinus, quaestor Pontilicius, Floretiam ab Eugenio misitis ad componendas res,qubd ciues quidam Romae in custodia tenebantur, magistra tus imperio veluti obso capitur. Aberat tum sorte Antoninus: qui ubi captum esse logatum Pontificium restauit, propere Florentiam reuersus, Magistratum verbis acribus territavit: nisi coepto absisterent, excommunicationis se illos gladio percussurum Alias etiam, cum contra ius aliquid tentat set,anathematis erat vinculis irretitus. Quod cotemnerent, vel ita esse non putarent, solenni die in publicum ad aedem sacram
stib ipsa sacrificii primordia processere. Antoninus cum primum eos adstare sacrificio intellexit, statim in templum proficiscens, iubet sacerdotem sacris abstinere: tum ci rum omnem choro protinus abscedere. Magistratus tanta ignominia affectus, sero tandem
88쪽
tandem erratum intelligens, in aedes publicas se recepit. Sed neque timc praesul comtentus sacris exclusisse armatus Zelo, ad eos progreditur, ostendit quantopere Deum & Pontificem laeserant, ut iura Ecclesiae violarant : non licere ecclesiasticis vim inferri: nisi ab incepto delisteret maiora se in eos fulmina perstricturum. Carpenti acrius quidam E magistratu minitatur: videret, ne se doleat quandoque summotum p rixsulatu: ac nisii iam latrare cesset, abreptum e praetorii senestris praecipitem in forum dandum. Ad ea Antoninus, tanti non esse se, ut cum martyribus mercatur laurea coronari. Nam si dignitate, quam inuitus inierat, amouerent, nihil stibi gratius essecturos: habere amgulum, quo confugiat: ac simul clauim cellulae, quae sibi in coenobio diui Marci pateresiostentabat. Sed haec verbolentis praesulem pupugere. Qi md annectim, ad ipsam voluit cutem, atque adeo intimum sanguinem penetrare. Sacerdos Clardus, vir fama & moribus perditissimus, cum ad tribunal praesulis citaretur, arreptus suriis, falcato gladio se a cinxit: Mox in episcopium protectus, exerto serro, Antonini caput, qui solus tunc inticulo. sella quiescebat, peti jt, ut discissum bifariam adusque dentes aperiret, sed flexu capitis dum ictum vitat, sellae tergo gladius inhaesit. Ciardus furore ebrius, ob id impressium capiti vulnus putans, ex episcopio in proximam se domum proripuit, ex muliercula latibulum ad praesentem castim rogans, necubi occisb praesule caperetur. Foemina ad steteratum sicinus inardescens, fit rore muliebri accepto subsellio perfregit caput L cerdotis & expulit. Qui statim fliga versus Faesulas arrepta, seu metu actus, seu post cubram res piscens, ad Ducciam in D. Michaelis coenobiolo, accepto habitu Minorum, vixit innocentius. Antoninus tantum abest ut in Ciardum quoquomodo desaeuierit, ut etiam maximξ exhilaratus sit, occasionem illi praestitam ad ineundam vitae melioris
Vt vero anathematis gladium in rebus maxime arduis, dc quibus non aliter occumii poterat distrinxit: sic ad leuit limos casus, cum sit excommunicatio poenarum m xima, condebat. Ad ea enim iam lcmpora deuenimus, ut squis rastros, marram vel bidentem amiserit, putet se non posse commodius, quam a sacris exclusione, repe turum. Quibusdam ωrte iacturam, nescio quam, omninbleuem pastis,atque inauthores damni anathematis arma flagitantibus. constanti pectore praesiui se rum se negauit. Tum instantibus ac maxime commotis, quod despici se putarent, quantum Non iaciuὶ recto itin e deviarent,qui ad minima censuris uterentur, huiusmodi voluit exemplo fulmin ivia declarare. Candidus panis in medium allatus, cum anathematis verba in eum maiestate illa sua protulisset, statim, spectantibus illis, in carbonis atredinem est conuersus. sentinita.
Ecquis est, inquit, quantumlibessem clicus, qui panem hunc non dicam deglutire, sed vel dentibus audeat tentaret Quis statim vel inspectum non proijciat 3 Quanto peiore
conditione animas,censurae laqueo deletas, Deiis,c lites atque homines stomachantur 3 Abite iam, ac nolite candorem animarum pro tenui lucello in tantas irdes ac nigredinem transmrmare. Mox nondum prosectis, conuerses ad panem: Heus, ait, isthoc nexu anathematis te libero. ac statim, quasi excussisset atredinem, candore vi- τderunt pristino renidere.
Nullus filii locus, in quo se mitem dc intrepidum non ostdderet. E templis, in quibus maximE munditiam & sanctitatem diligebat, non dico semel, sed ispe sceminas
impudico ac meretricio habitu, quasi instrumenta daemonum ad perdendas & in vonerem alliciendas animas, emugauit. Iuvenes, qui spectatum venerant,quantacunque nobilitate & gratia pollerent, castigatos verbis acriter extrusit. Tum urbem inambulans cruce prwia,aleatores,vel solo adspectu perterritos,ad Qgam compulit. Ad Bon. desinonium porticum, qub nobiles, dum seruet aestas, ad remittendos animos cohueniunt, dum maxime incalescere aleam vidisset, si iritu maiore supra hominem instinctus, non splendidos natales, non potcstatem veritus, alveolos testeras, charias nummos, admotis ipse manibus, euertit, qu bd liberis tantundem audendi suo exemplo , ansam darent, grauiter increpuit. Dardanum Acciaiolum, nobilissimo sanguine oratum inuectum acrilis & columeliis furentem, patienter sustinuit. Eundem paulb pbst, dedisse impudentiς poenas intellexit. Angina nanque suffocatus amisso usu lingus qua praesulem pupugerat, diem obiit. Nouum ludi genus,sortcs,in urbe tunc exortu, quod ivsqueadeo breuissimo tempore coaluit, ut turmatim, occlusis tabernis,ad perdendam pecuniam curreretur, quam celeriter aduenerat, tam properE explosiit.Mille nummos aureos,qui ex eo ludi genere sacerdoti cuidam obuenerant, intercepit: quos pauperi.
89쪽
so i ' M A I,V s. iibus commodissime nam tunc quoque fames seniebat erogauit. Ilis nulla in m
Haemictim non vigil illa addidit: Iohannem Caninum medicum, exterum quidem, sed Florentiae --, - ' coiit morantem, necromanticum, in Dei param Virginem latratem, tum haereticis dogmatis pertinaciter inquinatum,quanquina reclamantibus multis excivibus, concre mauit. Tonsbris Petilliberi nocte, nemine vidente, electulo ad varios donata angulo non line magno discrimine ac terrore omnium serebantur. Cognito hoc Antoninus, preces quasdam S exorcismos membranula inscripsit, atque in cubiculo ante Deip rae Viretinis imagunculam alligi iussit. ex illo non sunt infantuli vexati. Mox cum rem totain Ariti coniectaret,qubd Petrus libro quodam,ubi erant bonis remedijs ineant tiones & carmina daemonum permixta, chirurgus enim era quanquam ut imperi cnihil subesse mali putans, utebatur: eundem librum in diui Marci peristylio, cum eo pransum accessiisset, adstantibus aliquot clitibus, edacibus flammis tradidit. Obsem tum est, quo tempore est liber igni datus,c lum,quod antea serenum arridebat, repet te misse atris nubibus obscuratum: exusto,pristinam subito laetitiam arrisiisse. Iam quanto splandore tantam in caetcris viri praestantiam immensa illa doctrin tum lux & fulgor illustrauiti Egregium quiddam est, vitae innocentiam dc morum meri rapi integritatem invitae cursu retinere: scd si ad morum canctimoniam fax literarum as μψ φ quid, quaeso, abiblutius, quid consummatius omni ex parte potest cogitari Praestitit utrunque Antoninus tam cgregi E, ut omnes aequauerit, multos etiam excisso it. Scripta illius quod a veritate non cadant,fidem faciunt tam frugifera, tam omnibus expetita, ut iam nullo in precio bibliotheca quantumuis nobilis habeatur, quae Antonini vigilias non habucrit: nullus,quantamcunquo congeriem librorum aceruataris, putet id aliquid absque illius lucubrationibus possidere. Ea omnia quoniam ita parata sunt ad manum, ac tantopere quotidiano su trita, ri notiora per me nunc fiant, nequaquam laborabo. His paulo ante, quam Vita excederet, extremam manum ima posuerat. Nam quanqtiam maximam eorum partem ante Pontificatum contexuerat.
praesul tamen, si quando pollet ocium sui furari, dc expungcndo quaedam, & addendo alia recoxerat. Quod maxime est in homine mirandum, cium omne gcnus doctrio AbhvςPrq runt adyta penetrarit, nullius fuit praeceptis institutus: tantum puer grammatico est traditus: mox aliquandiu, interrupxo tempore, sub praeceptore dialecticis incubui hominum tradente. hausit. Quae quidem quanquam in eius di i . gentiam dc operas ad studia literarum assiduas conscramus, nihil tamen absurdum niserit, si instillatam quoque caelitus bonam eorum partem crediderimus. Superno enim Iumine collustratus, multa potuit cognoscere, quae aut nullo modo, aut certe moi strante aliquo necesse est ut capiantur. Nil vero mirum Videri in Antonino debet, qui adusque etiam arcana, quae soli Deo sunt cognita, ct quae multo post tempore sutura erant, penetrauit. quod, ne longum facia paucissimis expedio,cum non digna sin
Amicum mercaturae deditum blande monuit, ne se tanta lucri cupiditate trahi psmaeaicit teretur, tanto uc animi angore in parandis opibus vexaret: partis, quibus abundabat, η'ς 'ii diuitiis acquiesceret: ingens enim illi periculum ob eam sblicitudinem aliquand in P ς-- Paulispbst cum inter Venetias oc Patauium nauigio veheretur, sui ita procella facto naufragio, iam submergendus pelago serebatur: clim statim Anto G nini monita memoria repetens, eius praesidium implorauit: Vix votum nuncuparat, ct ecce Antoninus celer adstans, capillamento edi ictum ex aquis liberauit. Cum Priaor diui Marci coenobio praeesset, quendam cognominem suum Antoninus enim v cabatur )oriundum ex Ripolis qui viculus est ad Alpium radices vltra Taurinum3 ad diui Dominici habitum admisit: qui mox inconstantiae spiritu agitatus, traiectum in Siciliam cogitauit. Antoninum tamen ea de re coniiulens, ne ficeret, ab eo est ma Iir moti, xime dissuasiis. Nam si in proposito perstans tran fretarer, tuturum, ut graui corpψri eluxin m & animi periculo premeretur. Sed frustra ille consilium poposcit, qui contra patri, monita in insulam traiecit. Rem, quoniam literis mandata est, longius non traho
Cum mox ex Sicilia et is, qui sicinet inconstantiam pleno poculo biberat in Neapolimser. 'Tune, ni uigaret, a Saracenis captus & . Tumen ductus, exutus regularem habitum, accep xs πψης' uxore Christi fidem abiurauit. quanquam paulo pbst,cum Antoninum vita eis stinctum non sine sanctitatis testimonio Itali mercatores nunciarent, memor eorum,
quae sibi praedixisset, collecto animo ac sorti pectore, mortem pro Christi n0mine lapi
90쪽
Trant apoli sorores dii quas Antoninus, D. Petri martyris coenobio praesectus, calore suarum concionum ductas, ad quandam vitae sanctioris formam in religiosis habitu,intra domum tamen, excitauerat. Has rogat,uti hospitibus,qui Florentia venerant,& quos acceptos mensa, hilarius volebat recreare, placentam, farina & oleo subactam, tum melle illitam pararent. Negantibiis, non quod non cuperent patri gratum facere, sed qubd nil fere olei, nil mellis, dc quod ad parandam placentam susticeret, in vatis esset: mandauit, bono essent animo,atque id tantillum sumerent: scirent abunde habituras se ad praesentem sum,&in posterum manantium liquorum in eisdem vasis copiam futuram. Quid plura 3 Paruerunt sororculae. Oleum vero in lecytho, melinoles&me dolio diuina quadam scaturigine sic excreuit, ut integrum septennium adusius dome-i Diisticos non deesset. In earum hortulis cum rigente caelo mali citreae ad unam omnes stirpitus aruissent, limon ea est arbuscula ex eodem genere in quam suis praesul in nibus panxerat, proditum est, solam ab illa uredine atque intemperie seruatam. Ini rius essem, si 1 suis siroribus tertiam separarem. Huic, cum iam orbatam viro conλ- laturus visitasset, diuino spiritu amatus, praedixit filiarum duas Christi iugum in mon sterio subituras, tres ante exactu annum vita excesssiuas: mares in viros magnos, doctos ac locupletes euasuros. Quid multis morer 3 Foeminarum duabus Christi se famulatui addicentibus, tres ad condiciun obiere: ex maribus unus Archiepiscopus, duo reliqui ad consertas opes, iuris quoque peritiam addiderunt. Antoninus igitur, quanquam semper amauit intra humilitatis caueam latitare, non potuit tamen inter tot prodigia ' virtutum & praeclaros doctrinae ac morum radios non splendescere. Iam fama illi ratis se non poterat intra Floren tiς muros cohibere Totam est late Italiam peruagata. Ad Principes,Episcopos, Cardinales, ad ipsos Pontifices penetrauit. Ea est enim nati vasanctitatis,ut quo plus occulitur, eo latius delata ad conspectum hominum, ipsa sibi
viam aperiens elucescat. Tanta sanctitatis eius mentes hominum ac tam constans opinio peruaserat,vi qua- In multa cunque transeuntem illum cognouit lent, passim currerent, ac flexo poplite mares,so . pq in in diuites,inopes,senes, paruuli, plebei j, nobiles, ad benedictionem praesulis curuarentur. Atque in tam peruulgata sanctitatis fama dici non potes quam se intra se hoc est, intra humanae conditionis limites coercuerit. Cum quidam sanctum eum appeliasset: Sancti, est,in caelo commorantur: nos peccatores terram colimus. A Romanis R
pontificibus non sbium amabatur, sed etiam summa quadam obseruantia colebatur. ν Eugenius quidem, qui eum ad praesulatum Floretinum,ratione tantum virtutis habita, 'euexerat, paulo pbist Florentia ad se Romam conuocauit, ut uberius posset eius familiaritate recreari. Statuerat enim,ut fama erat,ampliore eum gradu dignitatis honest re, nisi obitus consilium interrupisset. In graui illa quidem aegritudine, qua decessit, cubanti sibi eum semper aissidere voluit: mox etiam ad mortem properanti ab Ant nino tantum sacramenta poenitentiae, eucharistiae, atque cxtremae unctionis exhiberi. Non minoris est 1 Nicolao quinto, qui Eugenio succcssit, habitus: cui non fiat fuit coluisse Antoninum,nisi etiam sanctitatem eius csteris amplo laudum cumulo praedicacset. Illud enim constat eruditum grauemque Pontificem protulisse: Non minus, ait, archiepiscopum Florentinum in diuorum catalogum adhuc vivente reserendum esse censeo, Bernardinu mortuum: quem compluribus ac probatis testibus, consensu totius Ecclesiae eiusmodi honore decorauit. Id quod non ad D. Bernardini taxati nem aliqua, sed totum est ad nostri praesulis celebre praeconiti conserendum. Idem expenso & acri iudicio Pontifex tantam esse Antonini integritate & exactam peritia con- 'icatus, audiendos nullo esse pacto statuit,quicunque a iudici js & causis, ab Antonino iam cognitis,ad curia Romanam prouocassent. Immota enim esse voluit, quaecunque absoluendo vel damnando vir integerrimus, & qui nec falli nec fallere posset, peregi cset. Nihil verb inquam ex Nicolao ad sua vel aliorum comoda quaesituit, quod non facit E ac statim reportaret. Cum annonae caritate ciuitas laboraret, ac saepius a summo magistratu pecunias in pauperes erogandas accepisset,& mox,inualcsccnte malo, suis
non posset prouentibus, tenuibus admodum, pauperes,qui loco filiorum erant,rccr are, ex eodem Pontifice magnam pecuniae summam impetrauit. Secundum Pontilico maxima beneuolentia eum complectebantur Romanae ec-Itesne e-clesiae Cardinales, Dominicus praecipue Firmanus, rir virtute praestans & authoritate magnus, qui celebre sanctitudinis & integritatis nomen posteris reliquit. Petrus quoque Barbus, genij nepos, in pontificatu Paulus.Tum Ioannes ille Turrecremata, tot