장음표시 사용
211쪽
Cum meis Principiis conveniret , alioquin non fuisset, ut de ea cogitasset, utpote contrariae qui erat opinionis. Famam si spectes , pergit Cartesius, ille homo est felix omnino. Olim plurimis hominibus pro vero adfirmamatum est, ipsum composuisse & e proprionis 111 dςpromtisse penu' librum Conicorum aetate se Xdecim annorum : mjssiis ad me fuit ille liber, atque prasis dimidium quam legeram, x judicavi ipsum egregi E edoctum a D. Arge-- so: qua in sententia statim pdst confirmatus . fui confessione ab ipsemet mihi exhibita.
Quod hic ais, respondeo, paululum me mirari facit i etenim, in praefatione tractat utileis AEquilibrio Liquorum imprelli post mortem
D. P tuum testimonium hac super re citatur, nec planε consonat cum illo, quod mihi nunc exhibes: non enim ibi sermo est de auxilio, quod ipsi suppeditaverat D. Argessius. - Dicitur ibi tantummodo, rem Geb in credi i' bilem tibi visam, & prodigiosam , ut illam
nolueris credere. Te tibi persitasisse, D. P Patrem verum Auctorem esse operis, re ejus honorem in filium volitisse ipsum confierre. Ne- . scio, respondet, quid cogitantem vel dicentem me exhibuerint in illa Praefatione : id, autem scio, nihil me nunc tibi dicere . quod Eris. i. non in ipserim propriis terminis ad P. Mer-
' sennum, simulac opus conspeXeram. Denique, dico, mi Domine, non admo- dum mirarer, si D. P. sine auxilio conscripsisset librum Conicorum aetate sexdecim annorum . ac sortδ fortuna incietisset in easdem Cogitationes cum D. Argesto: cum vel duode-Eim annorum aetate, licδ nuΙla Geometri ea Opera
212쪽
opera vidisset, sibi confecerit definitiones particulares figurarum deinde axiomata, S ebus Me suas extenderit cognitiones, ut ubi deprehenderetur iη suis operationibus , jam in iis pervenisset ad trigesimam secundam propositionem primi libri Luclidis, quem num
quam legerat. Hoccine tu credis , ait D. Cartesius Et, qui des crederem , respondeo. Hoc dicitur,& circumstantiis ornatur in praefatione, de qua tibi loquor, ea ratione, quae nullum relinquat dubium. D. P. parer, qui desiderabat, .ut suus filius initio sese adplicaret cognitioni Linguarum , quas ipsemet eum uocebat, summa cura id egit, ut ipsum celaret vel nomina rerum , de quibus in Mathematicis agitur , atque sibi temperavit ne etiam cum amicis . suis de iis loqueretur, eo praesente: nihilominus juxta Auctorem Praefationis ardens illud desiderium, . quo ferebatur puer ille Ver- sus illas scientias. Junctum ingenio ejus Psa ceptoris vicem ipsi praestitere: ctim nequiret,
ob occupationes ipsi praescriptas, nil nisi horas oblectationis & haec circumstantia nota-
tu satis digna) subcidere, quod poterat, dabat speculationibus: cogebatur, ait, sibi ipsi
definitiones formare: circulum adpellabarro istunctum quodpiam, lineam vectem, & ita dereliquis. Post illas definitiones, axiomata sibi fecit; ac sicuti ab uno ad aliud progressus fit in illa scientia, ed usque suas investigationes pro-VeXit , ut pervenerit ad trigesimam secundam Enclidis propola tionem. Cum in ea versabatur, Pater ejus forte fortuna ingreditur locum ubi ille erat , eumque repet it adeo intentum Operi,
213쪽
ut diu fuerit antequam ejus ad ventum animadverteret: versim pater longi majori admiratione fuit perculsus, ubi , Dostquam ipsam rogasset quid faceret . resondit se aliquid quaerere, quod praecisε erat trigesima secunda primi Euclidis libri propositio. Deinde ipsum rogavit, quid enecisset ut de hoc cogitasset, responditque . in caussa fuisse, quod
tale aliud quid invenisset, sic semper retrogrediens, & se explicans per nomina vectis c rotundi venis let usque ad definitiones & ad aXiomata, quae sibi formarat. D. P ad ebobstupuit ad magnitudinem & vim genii filii sui, ut ipsum linqueret & obmutiret, ac e Eestigio se contulit ad D. Pallerium versatili, mum amicum suum in Mathematicis: ubi ad illum venerat, immobilis persistit, mstar hominis in eXstasin abrepti. D. Pallerius hoc viso, & conspecto etiam , ipsum lacrymas fundere, plani horrore percussus fuit, ipsumque obsecravit , ne diutilis celaret causesam sui doloris. Non lacrymor inquit D. P. . . .
prae adflictione, sed prae gaudio. Nosti curam , quam adhibui, ut filio meo cognitionem Geometriae eriperem , ne ab aliis studiis su is redderetur aversus. Interea en quid fecerit. Atque dehincipii narravit omnia, quae modo diXi, S D. P. . . . . ex consilio amici tui,
tandem desiit vim adhibere ingenio filii sui. qui duodecim tantummodo annos habebat , ipsique dedit Luci idem. Bona fide , dico D. Cartesio , censesne quempiam hominem posse audere consuere mendacium aliquod aced sibi constans , ac hoc foret Anne quidpiam videas magiS vero: simile,
214쪽
c ARTESII. PARS III. I9isimile, ac illos circulos, quae rotunda adpellantur , illas lineas, quae vectes 8 HOccine non susticit, ut credibilia reddantur a Xiomata , & secunda trigesima primi Euclidis ρ Quid magis naturale , quam admiratio D. P. . . . patris, fortean eXcepto , quod aliquantb longior fuerit, qui e vestigio pallium suum adsumsit, equos vehiculo adjungit, repertunque fuit adhuc ad Pallerium adveniens in immobilitate, quae es et terrendo Pallerium. Denἱque pulchra haec sunt omnino & rase, dolendum esset, si vera non forent. Atque ego aio, respondet D. Cartesius, magnopere dolendum fore, si haec omnia vera rent, & crederentur: nam , si semel crederetur , Puerum duodecim annorum , qui nullum umquam de Geometria librum legit, coram quo de ea data opera numquam sermo fit, cujus ingenium per totum diem occupatur cognitionibus planἡ diversis, qui non libiliberas habet nisi aliquot horas oblectationis, quas tamen fortδ ipsi non licuit in solitudine transigere, sibi potuisse formare quandam methodum Geometriae, invenire axiomata, &pervenire dehinc ad secundam trigesimam propositionem Euclidis: si, inquam, semel smilia crederentur, fides hominum exponeretur vel maximi Hyperbolicis Panegyristarum imaginationibus. Iste laudandi modus imb vel injuria adficit eos , qui laudantur; atque laus tam parum verae similis, ac haec est, veras suspectas facit, quibus commiXta reperitur. D. P homo fuit ingenio praeditus plano singulari : at vero nec Angelus, nec
Daemon. Ad haec diSi Cartesio, me adsuisse
215쪽
non ita diu. consortio cuidam , ubi sermo fere-hatur de isthoc negotio fere similis sententiae ipsius, atque ibi repertum quendam ex Soci tate , quam sibi non admodum obstrictam hahet D. P. . . . . . quia lim videret. Omnes deridiculo habere illam fabulam, frigidi dixit,
Auctorem Praefationis S amicos eous pro meritis tantummodo agere cum D. P. . . ., nec adhuc dicere quae lassicerent: atque chmurgeretur , ut mentem suam explicaret ea in re,qqain non admodum serib adfirmare satis videbatur , adjunxit, videri sibi adhuc nimis exiguam illam hyperbolem, quantumvis i gens ad pareret, ii vellesit agnoscet e ossicia, quae iis praestitit Epistollis ad Provintialem vinquibus in eorum si aliam multo plura fecerat, quae has hyperbolicas laudes fatis mererentur,& in re majoris momenti. Omnes in eo consentire , & agnoscere , non majores grates potuisse persolvi prC ossiciis, quae D. P. . . . iis Dominis praestiterat. Interea oportet, ut totum tibi dicam. D. P. non scripsit nisi ex fide commentariorum , quae ipsi fuere exhibita, quaeque, quantumvis falsa , vera credidit, clim non cognosceret genium istarum Partium ἰ quibus se addixerat. Ac profectb ipse deprehensus inopino mag1s est, quam mala fide egit. De his nihil ampli lis porro diximus , S D. Cartesius denuo me duxit ad Car
Rogavit itaque, quo in statu Cartesianisemus versaretur in Universitatibus, & in celeberrimiε Collegiis Galliae, & qua existimatione esset ejus doctrina : aperte ipsi dixi Omnia quae scirem. Nullum me novisse Col-- legium si
216쪽
legium , in quo aperte ipsitus doctrinam profiterentur : in compluribus interdictum esse, ne doceretur: in Universitate Parisiensi summicaveri, nequid Professores nimium sumant li-hertatis illa in re : Cartesianismum ibi constituisse occe pationem plurimarum congregationum : dixisse mihi nonneminem , olim ibi deliberatum ecquid statuto Partamenti interis diceretur : id fuisse propositum D. primo Praesidenti Lamognonio piae memoriae , vertunillud consilium in actum non deductum : mniversitatem Cadmensem, post Parisiensem
florentissimam, saltem Philosophiam si spectes . tandem anno MDC LXXVII. advers4s illam doctrinam insurrexisse , quam proscribit veluti contrariam saniori Theologiae, omni erepra spe, quicumque tandem adgrederetur illam propugnare, umquam fore ut admitteretur ad aliquem gradum in corpore Universitatis ; interdicendoque omniisus jam ejus membris, ne viva voce, vel scriptis illam docerent, sub poena amissionis privilegiorum & graduum tuorum : secutam illam in eo Universitatem Andegavensem, quae ante duos elapsos annos traha confecisset deis Creta, quae confirmata fuere Statuto Regio ,
facto Versaliis Anno MDCLXXV, de
Plurimas ex Universitatibus reliquis eodem modo cum aemulatione se gessisse. Isthaec nova Cartesio molesta fuerunt. Qu1verb, cum indignatione erumpit , nemone in hoc rerum statu me defendendum suscepit ncillumne Corpus, nulla Societas pro mea stetit doctrina/Lernere est integros ordines Seo-tinas fieri & Thomistas, S partes Propugna-
217쪽
re, hos Universalis a parte rei, illos ver b Universalis a parte mentis, nonnumquam ultra limites laude dignae aemulationis : Philosophia vero aded solida & curiosa, ac mea ere, relinquitur exposita Perverso universiitatum iudicio. Largitus sum Holiandi istum agendi modum, quorum non erat eam rationem habere peregrini , ut ego eram apud illos: numquam ver b credidissem fore , ut sic in Gallia eXciperer , propria mea patria, quam Pio infecto satis magno honore adfeci. Cur ex Su cia Parisios transtata sunt ossa mea, si , dum ibi cum pompa teriae mandantur , S sun chribus cum elogiis, crudeliter mea vellio lux memoria per omne Regnum Paulo citios, uuam par erat, Mundum reliqui : at verbὸ ubi eum liqui, satis ibi magna in existim tione versabar. Fida adhibueram auNilia comis servandis partibus meis : nec res meae ad inclinatae forent, modo discipuli mea mea
pressissent vestigia, & meos fines exacti essent exsecuti. Fatendum enim mihi est, pergebat, me non vacasse vitio omnium auctorum Sectae cujusdam : sentiebam progressum meae, licet simularem satis indisserentem me esse ea in re, velut in omni alia ; ac spes illa, quam Ceperam , fore ut aliquando illam primam conspicerem inter omnes reliQuas , mihi caucar addebat, ut eo animositis laborarem : Disceram mihi systema aliquod, juxta quod me gererem ad hunc scopum obtinendum. In tio cogitationes meas converti versus Iesu tas, eosque tentavi, an non' possem in meas Parte3 pertrahere . ivel saltem ex iis no
218쪽
pullos mihi adjungere: magnum hoc meis ad disset negotiis momentum , ac deinde sola processissent : Collegia obtinent illi praeci- raris E puarum Civitatum Galliae: plurimi inter eos homines reperiuntur ingenio praediti. Sapti iti. pr0pugnandis meis dogmatibus, qu bd si semel ea receperint. Mea opera ad ipsos mi tebam , rogans ut illa examinarent, iisque fidem faciens, me submissurum censu ipsorum. Favebant mihi satis temporum momenta. Provincialis ipsorum eo tempore ex eadem erat mecum patria, meus amicus &propinquus : Rector Philosophice meus, qui adhuc in vivis, quemque animadverteram esse pauid magis Physicum, quam pro temporum istorum ratione , satis propensum in me animum habebat. Denique non desperabam de felici successu : vertim admodum miratus sum, ubi Pater Mersennus Lutetia ad me frui psit . P. Bourdinum Mathematicum Collegii Jesuitarum Theses publicas fecisse, in quibus doctrinam meam impugnabat. Fuerunt ista primae quae in Gallia contra me adparuerunt. Hinc ego conjicere, quae foret Societatis sententia, & quam exigua mihi habenda ratio amicitiae singulorum aliquorum. Pauld post idem ille Mathematicus scripsit adverssis meas Meditationes stylo parsim serio , atque eas deridendas propinavit, idque me adegit ut ipsi pauid violenti dς reiponderem. Conquestus fui de eo apud P. Dinetum epistola quadam , quae eum meis meditationibus impressa est. Brevi, Iesu itae & ego in diversa abiimus. Rogavi, P. Mersennum ut ad animum adverteret, quo modo se gererent erga me
219쪽
isti Patres, ac de omnibus certum me faceret. Statui etiam eos impugnare, & noi nullos Cursus istorum impressos refellere , qui maxima fruebantur exiit imgtionae : ve-rdm deinde mentem mutavi nonnullas ob ra
Interea aliud mihi suppetebat telum. Ci ea id tempus in Gallia aliae partes formabantur Jesu itis. e regione oppositae, compositaeque ex iis, qui se Discipvios nuncupabant S. Augustini, quique Sectatores erant zelosi doctrinae D. Iansenti Episcopi Hyprensis. D. A juvenis licδt adhuc Doctor , modo quodam praeter vulgari se in iis conspiciendum
raebebat. In commercio, quod cum illo iv am occasione nonnullarum objectionum, quas fecit ad meditationes meas, ad quas r
spondi ingenti cum testificatione existimationis ejus ingenii S captu&, eum agnovi Pro eo , qui erat, hoc est homine singularitatis & n vitatis amatore. S de quo certi pollimus esse. ubi semel se addixisset parti cuidam, duplici illa gratia pollenti. Igitur mihi ipsum Conc Iiavi : ac crediderim, non partim in caussa fuisse ut is mihi se addiceret, quod mihi aded malδ a Jesultis satis fieri monitrarim. Ille id effecit, ut ab illo tempore pauci conspecti fuerint Ian senistae Philosophi, qui Cartesiani non forent. Imb ipsi illi Philosophiam introduxerunt ad Matronas; mihique Parisiis perscriptum fuit illo tempore, nil vulgatum magis esse in mulierum conventibus, quam parallelismum D. Hyprensis & Molinae, Aristotelis & Cartesii.
Dei de cogitavi de adjungenda mihi aliqua Societ.
220쪽
Societate : etenim recordabar. ejus, quod 'i'.
dicebat defunctus Janseritus : IMissmodi homines miros supraebere, ubi emel aliquid suscepe-e 'runt negotii: Iudicabatque , non de nihilo fore ;s Qιιstimui sum auxilia nanciseretur a sunt Ii quadam Societate , quoniam, addebat, ubis es se rei immiscuerunt, omnes transsiliunt Iimites , pro contra. Initio oculos conjiciebam in P P. Minimos ob P. Mersennum , qui intimos meus amicus erat, & magnae apud Ordinem existimationis: vertim advertebam, licet inter illos Patres homines reperirentur saxtis idonei, pardm tamen illos foris versaυ ,
S publicδ docere. Praeterea, P. Mersennus fidem mihi faciebat , ii negotium exhiberetur Comitio , partes Aristotelis indubii superaturas, ob seniores, qui jam a longo tempore Philosophia erant initructi, nec vellent sumtus in novam comparandam erogare.
Prudenter te ibi gessisti, qubd id non tentaveris, interrupit senex noster : etenim ab illo tςmpore Pater quidam illorum ordinis, dictus P. Maignan homo ingenio &erudsti ne Praeditus, paulullim a via qui deflexerat, S viam inierat novam , lieεta tua diversam, ut mihi relatum fuit, in generali Comitio m se mulcatus est : atque interdictum fuit, nequis rebus Principiis adhaereret. Ac dein Caput inter illos Paties, aequε ac inter relis
quos Religiosos, Metaphysica est & Theol gia. Quod propriε Physica adpellatur non
admodum apud eos obtinet. Fardus offensivum& defensivum ictum inter compluresse Ordines circa praedeterminationem physicam contra scientiam mediam, primarium nego-