장음표시 사용
31쪽
cohaesiorrem noeent, sed de simul ad pessi. lapidum oce. , quae mechanica aerimonia am putredinem disponunt, & in tabum nocent, tolli debeant, & quaenam in hoe olidissimum omnia resolvunt : uti patuit casu observanda sint , in vulnerum histo ex illis, quae ad 421. dicta sunt. Sic cal- ria 3. i 85. I 87. 188. dictum fuit; atque hiscis vivae lixivium , quod gustui non ad- ablatis , reliqua cura ex vulnerum euratio. modum acre videtur, urina lanissiniae mi- ne intelligitur . verum ubi ab aliis aeri. sum, illico salem volatilem, acerrimum bus, v. g. cantharidibus, arsenico de simi. At sugae issimum exhalare facit a tui simi. libus febris nata suit , maior cautela relis νε r putredinem producitur . Sublimati quiritur: saepe enim minutae horum parti corrosivi imprudens applicatio , ut tumor culae , si nempe in polline in tenuissimum, qaefidam externe haerens eonsumeretur, omnes redacta haec fuerint applicata, sub squam-eor potis humores in olidi Timum tabum con- mulis epidermidis haerent , de nocere petaveriit vide Commentaria f. 386. . gunt ; unde sollicite ablutio & depuratio
Cum autem externa haec acria talem mali- loci allecti requiritur . Praeterea locus lae-gnitatem habent, merito venenata dicuntur. sus saepe excoriatur, vel & profundius ero.
Ubi ergo constitit sollicito examine , se- sus est ; de nervosa cutis paers a minima bris eausam ab externis his applicatis pen- etiam acris applicatione irritatur ει do-dere, unica curatio est , ut illico tollan, let ; imo saepe nequidem aeris attactum tur ;. cum enim ab his vel in sanissimo absque insighi eruciatu fert ; unde inflam- corpore febris excitari possit , patet facile , mario & sebris saepe sequuntur . Mollis. nullam aliam medelam superesse. Vidit hoc simis hine decoctis loeum fovere oportet: pluribus in aegris Diemexoro citius De Peste qualia ex althaea , malva, verba sco , linii. q. c. 99. y. yl9. , qui peste se correptos cre- seminibus aut cydoneorum , Ac similibus debant, dum & internum ardorem, ac eordis mucilaginosis , optime parari poterunt . anxietatem perciperenti, Ac in medio pectore Molissima unguent b, ut populeum . rosa nigri cantes pustulas animadverterent. Sagax ceum &e. ad eosdem usus adhibentur ; unx ille Meditus facile videbat. pestis haec non adduntur anodyna his , ut molestus dolor esse symptomata, sed amuletum Arte niea- in loco obtundatur . Simul Ac per senteniale, quod magno pretio pro summo prophy- ta haec laxantur omnia , licque disponun labico vendebant impos ores . pectori ap- tur optime, ut, si quid applicati acris adplicatum . haec mala produxisse , atque il- hue in loco remanserit . facillime expelliti eo abiecto hoe Amuleto saliciter ab im- possit. Formulae horum remediorum in m a minenti periculo illos liberavit . retia Medica Auctolis ad hunc numerum Quomodo fragmenta acuta metallorum , habentur.
f. iso . ' Cre irritans interne haerens , ut inflammationis, suppurationis , ' gangraenae, sphaceli, cancri, ossis, ichoris , Puris, lymphae acris, Scstagi antis acrimonia tolli,vel corrigi debet iuxta leges ante datas in historia horum
morborum praemissa.Si ac re Epidemicum , vel venenatum, corpore receptum , vitam irritat, id ex lege epide micis praescripta tractari debet I cI. ad rq Ia . .
. Ubi aurem aere irritans interne haeret, viduum comitem esse, in Commentariis dilhcilior cura est , cum nae sentibus pa. 338. vidimus . Et dum in vasa tenerri. teat locus affectus , neque topica remedia ma , immeabili liquido in sarcta , impetus applicati possint semper sic , ut integris a tergo urgentis Liquidi agit, fit distractio tuis viribus ad locum affectum perveniant; fibrillarum nerveariam unde dolor , deis interim tamen ad curam talium febrium structio cohaesionis tandem; δc reliqua sere aeris illius, interne haerentis , ablutio ab - ' omnia, quae ab acribus externe applicat Iasolute requiritur. unde app/rit m Moris in fieri observamus. Non ergo in eo erravit his curandis difficultatis r ti . . Praecipue multum Helm-tιαι vide Commentaria jam species huius mali recensentur. 396. Num. a. γ, quod pleurit idem conside-INF L 1ΜMArio NI s. Febrim huius indi. ravit . tanquam spidam intereostalibus locis
32쪽
hujus moibi euram dixerit : sed illa spina
non erat acidum hostile , ut credidit. 'sed inflammatorium densum . minimarum a teriolarum angustiis impactum , quod frustra specificis luis tollere conabatur . Non potest autem tolli libris ab inflammatim ne nata, nisi haec resolvi posse : dum enim in suppurationem vel gangraenam abit , libris manet, imo & augetur. Hinc pessi. me decepti fuerunt , qui in acutis inflammatoriis morbis .cortice Peruviano sebrim profiigare tentabant : nain licet posset sic lustbeati sebris impetus, manens idem ili- mulus sebrim renovaret illico . sola ergo cura inflammationis , quae resolvendo fit , tales febres sanat : quae iterum in febribus intermittentibus curandis , nimis debilitan do corpus, pessime nocet. SuPPu RATIONI s . In Commentariis f.
vidimus, febrim, dolorem, & reliqua inflammationis symptomata augeri , dum illa , resolvi non potens , transit in suppurationem . Quamvis autem , uti ibidem .ex Hippocrate di istum suit , omnia haec P jora sint, dum .pus fit, quam ubi jam sa. cium est; tamen pus illud in loco corporis interno collectum , nisi evacuari pose
sit, attenuatur, ac re fit, putrescit , vici. na inflammat, erodit, venulatum erosis o Leulis absorbetur , sanguinem inquinat, & pes simas febres accendit vides. 4o6. , nunquam curabiles, nisi lames ille purulentus mundari & sanari possit. In phthisicis , quibus pulmo lenta suppuratione tabescit, continua si bricula adest ; quotidie uepe, dum
novus chylus majori copia una cum sanguine per pulmonem pellitur, exacerbata: il. lam febrim de intermittentium genere esse ideo voluerunt quidam , & corticis Peruviani vires experiebantur ; sed pessimo semper cum successu, quia , manente semite purulento , sustbcabatur librilis motus, per quem debebat expediri collo estum pus ἱ unde summa anxietas , & aliquando mors ipsa sequebantur. Tota enim curatio talis mali est, ut detergeatur, & eluatur quas illud purulentum ,& deinde puros locus, vulneris inst.ir, consolidetur . Saepe tamen extra potestate in
artis est esticere illud , quod indicatio cu- ratori jubet ; dum optima illa ex radicibus chinae , zar parillae, sco retonerae , agrumonia, betonica &c. decocta , majori co, pia potata, serre nequeunt aegri, quin dic fluant sudoribus nimiis, cum ingenti subita virium iactura , vel & aliquando per
alvum cum impetu ruant omnia aequali cum dit crimine.. Nisi enim vires satis validae fuerint, non possunt tantam copiam horum decoctorum assumere , retinere , & movere
per omnia ; unde quotidie in hoc loco ν
renascitur, & accumulatur, nisi expectoretur augetur febris, tandemque consumto corpore pereunt exsucci & tabidi . GANGR ENAE, SPHA CELI, &c. Si enim
blandum pus sola mora & ealara loci quo continetur , corrumpi , & resorptum venis pessimas febres accendere possit , longe magis illud metuendum erit a tabo gangraenoso , di putrilagine partium sph celo corruptarum . Accedit . quod nunquam gangraenae vel sphaceti separatio obtineri possit , nisi vicini margines vivi innam.
mentur , & dein suppuratione nata moris tuum a vivo separetur; unde iterum sebris nascitur . Quanta mala a cancroso ichore oriantur , & quam enormes dolores , & se-bres , dum vivae partes sensim eroduutur, antea dictum fuit; uti etiam quaenam malaolsum corruptelam , & imprimis medullae his contentae pessimam . putredinem , sequantur, pariter explicatum filii . Si ergo febres ori 1ntur ab acri irritante per haec mala producto , patet facile, harum curam pendere ab illorum morborum curatione ,
de qua in singulorum historia actum fuit.
MONIA . Accumulatur saepe, uti postea in capitulo de Hydrope pluribus dicetur , in cavis eorporis maioribus , aut minoribus lympha , quae primo mitis , solo . pondere& compressione partium , quibus adiacet, molesta est . Mora, autem diuturniori l ensim corrumpitur , putrescit , dc acris si , cava, quibus . continetur , erodit & inflammat ; atque partim ab hac causa, partima resorpto per venas bibulas putrido ichore, pessima febris nascitur: & quidem calidissima , quamvis ex sua natura frigidusn orbus hydrops fit . Curatio talis febris requirit expulsionem lyinphae acris & u gnantis , vel correetionem putredinis iam, natae,
33쪽
natae, & in pedimentum suturae. Unde simul patet , amara , lixiviosa , aromata acerrima &e. quae incipienti hydropi adeo prosunt, pessime nocere, ubi stagnans lym. pha iam putrescere incepit. SI ACRE Epinv micuΜ &e. Variae illae species acrium modo recensitae, quae stimulo suo febrem sarare valent . ad cognitam acrimoniae elassim reduci possunt, & habenturemeacissima ad haee in arte remedia . Verum longe difficilius eognoscuntur libres ,& curantur, quae acri Epidemico, vel venenato , originem debent. Quamvis enim subtilitate sua hae omnes saepe sensus fugiant,& solis santum pessimis effectibus in corpo. re humano se prodant, quia tamen efficaci csimo stimulo vitam irritant, ideo acria so-
lent vocari, quamvis non facile ad ullam eognitam aerimoniae classem reduei posse vi. deantur . Uni eum, quod ars habet in his c
randis nisi specifieae horum antidoti eranuti fuerint est, ut sedula observatione diis scat, quibus modis irritata per hos stimulos
vita utatur, ut illos inertes reddat, vel expellat de eortate; & deinde haec naturae saluistaria molimina imitetur. Nihil enim in his a priori novimus , sed omnes indieationes euratoriae a cognita morbi historia in toro suo progressu pendent. Quaenam autem in similium morborum indagatione observanda sint, & qua norma latens horum indoles detegi possit , postea explicabitur . quando peculiari eapitulo de morbis Epiudemi eis agendum erit.
S. Sos. A Cre irritans in ipsa liquida inductum usu sex rerum non naturalium tolli, vel corrigi potest, & debet, pro sua indole varia cognita, variis auxiliis.
Solent Medi ei in morborum ea usis pro-eatarctieis indagandis , ut memoriae suecurrant, & ordine procedere possint, illas reducere ad elasses quasdam , sub titulo
rerum non naturalium ; quia nempe usu, vel abusu, bonae naturales, aut malae conistra naturales fieri possunt Hermon. Boreh. IUit. Med. g. 74s. . Plerumque autem
res non naturales sex numeris comprehen .
di solent , nempe : aer, cibus, potus :Motus , qui es : Animi affectus e Retenta, excreta : Somnus , vigiliae . omnia autem haee seorsim pereurrendo inquirunt, an febris in aegro praesens ab una vel pluribus causis talibus pendeat ; & deinde , hoe cognito, facile determinatur, quaenam remedia conveniant ad curandam febrim , cuius causa se intellecta fuit . In febribus
enim , abusu sex rerum nori naturalium
natis, multum prodesse potest peritus Medicus ; eum e eontra in illis , quae a stimulo Epidem leo , aut venenato , fiunt, saepe spectarorem agere cogatur, donec a tenta observatione morbi genium & deeuris sum, & naturae varia molimina didicerit; quia stimuli talis indolem tantum per ensectus in eorpore aegrotante natos cognoscere potest. Unde meretur rei dignitas de utilitas , ut per singula capita euratio seis brium , ab his causis natarum . expendatur.
I. A motu nimio ; quiete eorporis & animi, humectantibus, diluentibus, blandis lenientibus.
A ΜoTu Ni Mici eorporis acutas & le. thales febres nasci posse in Commentariis 386. γ. vidimus. Et , si considerentur illa quae per motum nimium in corpore fiunt, patebit ratio, quare remedia , hoe numero recensita , sola prosint. Motu enim eorporis valido vel itas in omnibus humoribus augetur ; nam mustulis agentibus
venosi sanguinis motus versus cor accele. ratur : hine augetur una ex causis cordis
motum facientibus , & quidem emeaeissima cum per illam etiam in cadavere cordis motus suscitari possit; uti antea vl-dimus in Commentariis s7 . Venis autem depletis , arteriae facilius suos humores per ultimas angustias in venas iam minus resistentes propellunt, adeoque augetur per omnia vati circulationis velocitas. Verum hoc fieri nequit, quin eodem temporis spatio organis secretoriis applicetur maior humorutu quantitur hine liquidissima sanguinis pars difflatur , & p eipue per sudores I residuum in spissatur, &majori actione vasorum in fluida conten
34쪽
3. doue. ET DE FEBRIBUS IN GENERE. 1
ra, & horum reactione in vata sanguinis toto corpore rubent, sanguine minora v densitatem inflammatoriam aequirit . AG scula ingressis ; simulac enim per aliquodeedit, quod valido boe attritu inter solida tempus quieverunt, rubedo illa minuitur,& fluida, & olore inde nato, omnes h u. & tandem naturalis corpori redit color. mores in majorem acrimoniam tendant , Videndum jam , quaenam requirantur ut salesque & olea sanguinis volatiliora & restituantur illa , quae nimio motu peri aeriora fiant vide 1 oo. . me dedoeet rant de eorpore , & emendentur illa vi- urina post validos eorporis motus reddita , tia , quae inde ficta fuerunt : illud autem fit: quae ruberrima, acris, stranguriosa δι sor- HuΜΕCTANTI Bus . Nimio enim. corpo-titer oleias invenitur. Primum ergo, quod ris motu liquidissima pars humorum dis- hic requiritur, est, ut Qui ΕTE costponis spatur ; unde residui exsiceatio sequitur ne- ET ANIMI sopiatur nimius motus: frustra cessario; ideo omnia quae humectant, opti- enim speratur curatio, si causa, quae moris me tune condueunt , tam intprne sumta , bum fecit , pergat agere . Unde monuit quam externe superficiei corporis applicata. F moatra Eor. 48. Sect. a. tom. p. p. I ine illos , qui ob lassitudinem febricit 86. r In omni ανγris morti , id bant, pinguibus molliter perfricandos jussit,iaborare eaeperit, qaries statim L udinem is- & in balneum duci voluit 'laeta L. I .c. I 6. r. Imo videmus sponte sua nimiis mo. p. I 8. versa : Et Trallia ηιυ L. I a. c. I. tibus satigatos quieti se dare, dum saepe ob p. 67s. omnia illa facienda monuit, quae nimiam lassitudinem cibum aversantur . humiditatem potius augeri, quλm illam ex Unde Ceif- m. I. cap. 3. pag. as. corpore auferre possunt. Unde lenem solam dixit : Si qu-ο tamen i unus Liquis sitelionem eommendavit valida enim mo'ias σώων , Ma πυνho plus , quam soles, eis tum auget & ut totum eorpus hydraeleo iam is , qui a vis , huis νε-- ῶν- perungeretur, ae deinde calido balneo fove-miendum es: multa magis, si etiam os ama- retur. Similia dc CeVua L. I. c. g. p. as. rum est, vel oravit caligant, ara inmer ρο- habet, ν--- . Tum enim non dormiendam tam Di Lux Nurnus. Quid diluentia sint , &rummodo mum est, sed etiam in posterum diem quomodo agant in Commentariis 3. Iga. ita permanendam, nisi esto quier id Iustiait. & Ir4. dictum suit. Per motum autem ni Mala autem haec imprimis contingunt , mium, uti modo dictum suit, & liquidis. dum per nimios motus bilis aerior, & malo. sima dissipantur , & maiori actione vaso .ri copia circa praecordia fluat : atque ex rum in liquida compinguntur languinis mois his saltem apparet, quod quies primum re- leculae di immeabiles redduntur ; adeoque medium sit, quod post nimios motus adhi- utroque effectu conveniunt diluentia , qua-bendum est. Ideo paulo post in eodem C tenus & reddunt perditum , & interposi-pite ibid. p. a . dixit: Post uer, primum tione suarum partium moleculas sanguinis Iedile, deinde Musi. &e. Cum autem animi a contactu le cohaesione mutua impediunt. motus longe plus incitare possint circula. omnium autem optime agunt diluentia , tionis vel iratem , quam motus eorporis si calida fuerint vide I 34. : frigida , vide 3. 386. lit. D ; patet ratio , qua- sive potata , sive externe aestuanti corpori
re una animi quies requiratur summope- post motum nimium applicata , nocerentre . Verum quia per nimium motum va- pessime I uti in Commentariis f. II 8. demonissorum ad initia amplitudo augetur vide stratum suit. Idem sollicite monuit Celius f. Ioo. ὲ adeoque errore loci liquida eran L. r. c. 26. , dicens: illud qiariussiora ingrediuntur vasa tenuiora ; quiete nos oportN, quod ex labore sudori frui hoc malum tolletur: dum enim minor im- potio perniciosissima est : atque etiam , cum Petu. a tergo urget. eontracta propria vi μῶν remisit, itinere fatigaris inutilis. Vasa erassiores moleeulas ingressas repel- BLANDIS LENlLNTIsus . Cum enim lent in maIores truncos . seque solvetur per motum nimium olea & sales sanguinis obstructio ab hae eausa facta. Ad Mulum aeriora & volatiliora reddantur, blanda de- hoc apparet in illis , qui a valido cursu mulcentia, quae omnem acrimoniam obtundunt ,
35쪽
dunt, summi usus erunt ; & imprimis lia , quae ex sua indole omni putredini sit mul resistunt: qualia sunt omnia farinosa . Hinc decoctum avenae , hordei, serum la.
diis, hydrogata , & similia in his casibus
Omnibus his gravissimi saepe morbi in .
flammatorii , qui nimios corporis motus sequi solent, praecaventur . Unde & in Asia itiuere satigatos hospites balneo excipiunt; deinde tepidos potus histatim praebent s tandem cibos, ex solis sere cerealibus 9 seuoctibus horae is paratos ; atque postea blandus somnus optime reficit.
a. A nimio calore aeris ; temperando illum exhalatione frigidae, maxime plantis nonnullis, huic propriis negotio ; potu aquae sub acidae leviter 'nitrosae, cum vini suba, id uti pauxillo; cibo subacido; medicamentis vero similibus
Nimio aeris calore liquidissimam sanguinis partem dissipari novimus, & exsit cari vascula. Experiuntur hoc omnes , qui aestivis servoribas, per loca sabulosa imprimis, iter faciunt: nares enim, oculi, OS, internum & fauces his aridi:limae fiunt, adeoque similia mala sere expectanda sunt, quae
nimium corporis motum sequuntur . Verumeelerrima dςgeneratio in pessimam putredinem in magno calore observatur. Pulcherrimis experimentis hoc evicit Celeberrimus Boearbavius Elem. Chem. rom. I. p. 27S. ) ,
dum viva & sani mima animalia detineri eura it in loro tam calido , ut quadraginta octo gradibus calorem pueri sani superaret . Apparuit tunc, spatio viginti& octo circi.
ter minutorum horae sani stimum animal adeo computruisse , ut nemo intolerabilem
mephitim serre potuerit, imo horrendus ille foetor sortem, & duris assuetum laboribus hominem, in mortis praesentissimum periculum illico praecipitavit. Verum quidem est
aerist calorem, nequidem summis aestatis ser. voribus , numquam ad Hanc intensitatem ascendere. interim tamen satis inde constat, quantum aeris calor putredini saveat. Si e& novimus, aestivo tempore mactatorum animalium carnes eorrumpi citissime . Curatio ergo acrimoniae , . ab hac causa natae , obtinebitur , si causa tollatur, &corrigantur illa , quae in corpore mutata sunt per nimium aeris calorem. Illud aurem fiet . TEMPERANDO ILLuM E RHALATIONE
FRIGio Q. Periculosi mimum foret aestuanti aeris calore corpori subitum frigus applica re : nihil enim magis nocet, quam caloris& frigoris repentina vicissitudo . Hi ne dum aestivo tempore , post summum aeris calo.
reui , tonitru & pluviae validissimae una eum grandine ut saepe fit aerem subito
refrigerant , pleuritides, anginae, & similes morbi inflammatorii toties incautos homi nes opprimunt . Vidi miserum hominem,' qui servidissimum aeris calorem ut vitaret, per bi hortum in profunda cella manserat , delectatus grato' hoc , sed subdolo refrigerio , semini amis sere inde educebatur , de toto corpore obriguerat, & postea saevissimis pertinacissimis Rheumati ei doloribus imprudentiae poenas luit : a quibus difficit. lime , & poli multos menses, tandem evasit. Requiritur ergo quam maxime, ut senissim & per gradus temperetur nimius aeris servore hoc aurem in potestate Medici est . Gelida enini qua , ex profundo puteo imprimis hausta, in pavituentum ti ad parietes respersa, gratum & tutum aeris revsrigerium conciliat . Cum autem sale marino , ammoniaeo , nitro, aquae additis pro lubitu sere frigus aquae augere possimus, illi sales enim illo tempore , quo solvuntu in aqua, frigus iaciunt , uti ex Chemicis
constat , pater, nimium calorem aeris pulcherrime sic temperari posse .
tissimis experimentis getabie Sratic t e. I. , plantas incredibilem aquae copiam absorbere & exspirare iterum coptimum ergo erit, hoc artificio aquam pePRerem das pergere : dum v. p. abscissi sali eis
rami arenae madidae imine retuntur . . Sunt praeterea plantae nonnullae . quae una cum
aqua exhalant amabilem fragrantiam, una cum grato refrigerio : florentis sa in buciar horis rami huic usui pulcherrime coninducunt verum non omni aestatis tempore florent . Plures tamen aliae planiae his
substitui possent uti v. gr. Oxyaca Diba ,
36쪽
3 soy ET DE FEBRIBUS I N GENERE . 1
utinaria , rosae &e. quae simili fragrantia non solum quia vires addis , quibus natura exo. pollent. Sie non tantum aeris nimius em sam mvieriam domat; verum insuper qtiodior temperatur , sed & dum talis aer , sit pia rum medicaminum eunυeniens'. tahumidus & frigidiusculus redditus , inspi.
. ratur , & superficiem corporis omnem a l. luit undique, siccitas a nimio calore facta tollitur .POTu A un: su BACIDAE LEVITER Nr. TRosae . Nimio aeris ea lore omnia ad pu. tredinem disponuntur: requiritur ergo talis
potus, qui resistit putredini quam maxime . Acida autem hane vim habent : ergo illa, magna copia aquae diluta , ne stimulo suo noceant, si meraciora fuerint, hute scopo optime satis saetunt . Additur nitri levis quantitas , quia & antiis plicum, & sanguinis inflammatoriae ispissitudini attenuan-- dae , quae hic metuitur , summum remedium est. Simul aquae larga copia , cum
his ingesta, diluendo liquida , laxando vasa, prodest plurimum, dum &simul urinae
Vehieulum praebet, perquam naturali lege sales Be olea, 1am acriora facta, de corpore eliminantur. CuΜ v IN I su BACIDuLI FAux ILLO. Ina.
nis metus multorum animos obsedit , quo pessima quaevis a vino in febribus metuunt, quia, ealorem semper inde augeri, creditur Vina meraea , imprimis largiori eo. pia assumpta, excalefacere certum est, ve, rum eadem larga copia aquae diluta vires languentes reficiunt , neque tamen nimio stimulo noeent. Imo longe gratius refrigerium percipitur a vino magna copia aquae diluto, quam a pura aqua potata. In se-bribus ardentibus Hippocrates De Morbis L.
R. cap. uitimo , p. 393. tona. 8. vinum Tha.
sum verus, viginti quinque partibus aquae dilutum , exhiberi jussit . Acidula autem vina imprimis hic laudantur , quia omni
putredini, resistunt : sie enim aprinas earnes vino Rhenano immersas servari in. corruptas novimus. Accedit, quod a numio aeris calore langueant homines ; unde vini modica quantitas , aquae mista hule languori optime succurrit; simulque aquam Per omnia mobilem reddit. Contra Galen, cos sui temporis Medicos, . qui omnem vini usum iis febribus damnabant , insurgens mimovitas hinc non sine ratione dixit :Vinum autem peculiarem habet indisati em
accinctus , varus intimis . admissus in penetralia s. He οπι. de Fisu. c. I 2. nre. T.
p g. 773. . Pro maiori iam aut minori vini meracitate pluti vel pauciori aqua diluitur; sicque gratissimi potus parari possunt: dum v. g. decocti hordei quinque vel sex partibus una pars vini Iciduli miscetur , parca copia nitri additur, & suecus ei tri, ribesiorum, sambuci, vel eorum saepe cumsaeeharo coctae in his diluuntur r qualis formula in Materia Medica ad hunc nu.
merum invenitur. Ciao Sua ACIDO, LEvITER DEMuLCENTE, PARUM SALiTO. Ex hordeo avena,
oryza &c. meraciora decocta, vel & pultes , addito succo citri , arantiorum , fructus horaei recentes aciduli , ut cerasia ,ribesa, fraga , poma acidula eoeta, & delasimilibus decoctis intrita, optima hine sunt&gratissima edulia. Lae e butyrarum , se tum lactis cuni similibus decoctum, summrpariter hic usus . Neque nocebit parcam quantitatem salis addere imprimis sarino. sis illis , ne nimis saluo sapore displiceant νmodo caveatur , ne tali copia misceatureibis, ut stimuli instar motum augere possit. Condiendis tamen his succus citri vel arantiorum sufficere posset , si quis is, spectus haberet salis usum .
hic conveniunt, quatenus laxant, diluunt,& diluendo omnem acrimoniam mitigant; simulque sudori & urinae vehiculum praebent, ut nocitura eliminentur de corpore .
Verum aqua solacitissime dilabitur per has vias; adeoque non satis humectat sieea ex nimio gitu corpora : hinc aquae optime adinduntur farinosa , quae blandum lentorem aquae conciIiant, nutriunt; simulque, cum sponte sua acescant , omni putredini resistunt. Cum amem , per calorem liquidissi. mis dissipatis , reliquae sanguinis partes magis lentes eant&in cohaesionem tendant, ideo illis adduntur saponaeea dissolventia; sed acida simul , vel saltem acescentia . ut robi fambuch, ribesioruin, diamoron &similia plura, quorum satis magna varietas
37쪽
ia ostieinis habetur . Cum autem semper observetur , nimiis caloribus bilis. acrim niam augeri, laudantur illa, quae leni sumulo tvliosam saburram ex primis viis absteris gunt: ut tam rindi, crystalli, & cremor raristari, sal polychresius &e. Si iam simul adsit
inflammatio topica, ob sanguinem fluidissima parte orbatum & hine immeabilem haerentem in ultimis arteriarum angustiis ἔ omnia, quae in cura inflammationis dicta Lerunt, adhibenda sunt: tune M primis nitrum , lapis pru-nellae &e. laudantur, quorum vis antiphio. gistiea adeo nota est. Hippocrater utebatur imis primis oxymelle, multa, hordei decocto, quae certe optima sunt, quamvis simplicissima . Ex his iam variae poterunt concinnari medica. mentorum formulae , quarum sint mina quae .
3. Α nimis humido aere , largo foco
latione aromatum. Aerem semper humidum esse, & aquam in se continere , quantumvis etiam siccus appareat , docent illa corpora , quae veri magnetes aquae dici merentur, quia illam ex aere trahunt: talia sunt salia acida me.
raeissima,uti oleum vitrioli recti fieatissimum, sales alcatini sieesssimi, sal marinus decre. pitatus Rc. Omnia enim haee aeri aestivo, calido & sicco quamvis exposita, pondere augentudi & di fluunt ; potestque ex illis tunc igne expelli omne illud , quod ex aere se attraxerant, & quod pro axima parte
mera tantum aqua est . Ubi autem aqua in aere abundat, . tune nimis humid .dicitur: variam autem aeris humidi ratem hygrosco. pia monstrant. Prout iam ea lor vel frigus aeris humiditatem comitantur , diversae mutationes in corpore humano sunt . Frigidus enim & humidus aer ratione aquae , quam corporis superficiei applicat majori copia, laxaret & solveret ; interim tamen stigore exhalantium vasorum oscula stringit ssicque perspirationem impedit, serolam col. Iuviem colligi facit ; unde tusses, catarrhi, peripneumoniae setosae &c. oriuntur . Si autem huniiditati aeris magnus calor jungatur , subitissima putrefactis exeitatur I uti patet in earnibus animalium i mactatorum , quae tali in aere unius alteriusve diei spatio in tabum putridum dimunt . Hi ne ab omni aevo Medici damnaverant aerem hu-
dam in Materia Medica ad hunc numerum habentur . .
Si iam una eum eatore aeris nimio motus eorporis validus coneurrat, pessimi & perie losissimi motbLoriuntur, uti toties eontingit, quando milites summis aestatis servoribus Io ga itinera sacere coguntur : sere semper enim
tune febres castrenses, & putridissimae quidem , grassari incipiunt a quibus idem viactus & eadem remedia eonveniunt. Salutaris hine erat veterum mos, qui militibus p seam dabant, sive acetum aqua dilutum , ut morbos hos caverent. Imo jusseriant liquando belli duces, ut vinum in expediatione nemo biberet, sed aceto universi conistenti serent munius de re cibaria Lib. q. . cap. II. p g. 479.
ex aromaticis, resinosisque lignis; exha midum & ealidum , tanquam pestilentiali
quadam facultate praeditum . Sic observatum, suit: Europaor, qvi: Ioea a meritae primi obsidebaut , omura fere morbo Tmismico periisse per malu .um morbώm , corpora brevissime TIOIυ-- putrida quadam febrir specie. Id autem ιmmimis aeridisse tuis omnibus , qaea seca intesilam arboribtis . . fratici s sita Boreh. Eiem. Chem. Tom. I. p. 62 . . Arbores enim & reliquae plantae incredibi- bilem aquae copiam exhalant ἔ unde postea , incensis sylvis , dum humiditas illa tolleretur, licet maneret aeque aestuosum clima, . salubris pro sus.redduus est aer. Cum ergo haec aeris humiditas adeo uoxia sit, emendanda erit praecipue . Omnium autem certissimum ad hane medium est ignis. quo omnia ex siecantur ἔ.& imprimis , litaus instruatur lignis aromaticis & resino. sis ; uti sunt Guat aeuiu , mastichinum, iuniperinum , cedrinum &c. sic enim simul per aera difflatur acidum illud, optimum anti septicum . quod in his lignis una eum aromati ea fr.igrantia latere Chemi ea docet. Cum autem pretiosiora haec ligna sint, qui qui Iiae & ramenta ab operibus relicta his usibus servire possent . Interim tamen vel
solum lignum quereinum , quod vili satis pretio comparari potest , huis indicatuini
satis facero posset. In magno calore aeris
secum aceendere ablonum videbitur, sed si
38쪽
. s. ET DE FEBRIBUS IN GENE RE. al
lub largo & patenti ea mino hoc fiat, non tum sic est, abrotanum, absinthium, storis adeo augebitur ealor, & interim difflabitur dium, rutam, salviam , Et similes herbas,
pulcherrime nimia aeris humiditas. eadaveribus adspersas putredinem eohibere a Ammatum autem exhalationes , quam . . sphacelo aut gangraeva corruptas paries his vis proprie loquendo nimiam humiditatem condiri posse se , ut non serpant haee mala . aeris non minuant, cavent tamen vel emen. Ad hos usus accensi thuris, mastiches, olidant plurima mala, quae a nimia aeris humi- bani &e. thymiama adhiberi solet; vel sta. ditate ut eausa oriuntur . Nimiam enim laxi grantissimis aromatibus in pulverem reda-tatem roborans vis aromatum tollit g si muti res spargitur locus; qualis formula in M, que omni putredini esticacissime resistit. No- teria Medica ad hunc numerum habetur.
4. Ab aere acri putrefaciente; hunc emendando accenso nitro, pulvere pyrio, vapore aceti, sale prunis insperso.
Per aerem intelligitur illud , quod nos tum per suos effectus e noscitur , neque ambit, fluidum tenuissimum, cuius gravita, poterit sicile ad eognitam quandam aeriis ram, elati leuatem, & reliquas proprietates moniae speciem reduci. Aeer autem aer talis generales pulcherrimis experimentis indaga- dicitur, quia per illum stimuli communiean. verunt Physi ei. Verum in hoc aere innume. tur corpori humano, per quos humores ra fluctuant, & quidem divertissima et quid. violentissime moventur , &acutissime febres quid enim ex vegetabilibus fit animantibus incenduntur , simulque sere semper tune adest vivis exhalat, quidquid ex mortuis putredine ingens propensio in putredinem saepe sum. resolutis climatur, quidquid ex iisdem per mam & subitaneam ;& ob hane eausam talis ignem expellitur, per aera se diffundit. Imo aer putrefaciens vocatur. Voluerunt multi& ex fossilibus , sive sponte sua, sive per limitatius hane aeris malignitatem definire ignem prouoetae exhalationes, in aere haerent. sed , ut videtur, minus feliciter. Sie , dum Unde aer quasi chaos est, in quo haeeomin observatum suit, post conflictus bellitas ana a fluctuant ἔ adeoque ratione variorum pessima mephiti cadaverum malignos morbos corporum, quae eontinet, mirabiles effectus nasci, dixerunt quidam , putridos halitus per producere valet, praesertim quia ubique in- aera dispersos similium morborum sempervenitur praesens. Quid enim me hoestro. eausam esse. Verum illi, qui eoria anima.dem mut a Me abest , ain cui κ-s lium ad varios usus parant : uti & qui gluten praesens est Summam autem imprimis aer ex animalium partibus eonficiunt, tota vita habet emeaciam in eorpus humanum ; dum inquinatum putridis effluviis aerem inspirant,
una eum omnibus, quae continet. non tam satis sani tamen . Arsenicum, pessimum o m. tum illud externe amiat, sed omni tempore nibus animalibus venenum, eum per ignem vitae inspiratur, & per ventrieulum, &inis volatile fieri viderent Chemiei, arsenicales testina desertur . Unde Hippocrates dixit r tales halitus per aera volitantes ineusaverunt. Cοτονa hominώm m alioriam animantium ria. Alii alia dixerunt, sed pariter tantum ex hy-pliei alimento trium ν: iui3 -em ah meu- pothesi, non ex rerum experimentis. Quis xis haec Iuni nomina cibi, pot-, smistis. enim explicare potuit , quare pestis nunc inspimur quidem, qui in corporibus iosunt , solos homines; nunc in aliud animantiam ge.
satur nominaη - , qui vero ema compora . nus grassetur tantum , licet haec omnia eun-ao. Dis autem maximas in om4ιbur , qtiae dem aerem inspirenti Contentus Hinoe teraevidove a stir es &e. Hinc ab omnitem. effictuum observatione, quamvis eausas non
pora morborum, imprimis qui populariter intelligeret, sapienter dixit, postqvxm hane
grassantur, eausam εν - περι εχοντι , sive difficultatem proposuerat: Covus a corpore, ambiente nos aere, quaesiverunt Medici ; -rara a rura, atimentum ab alimento disten. quia ondem Distrum omnes artνaεunt, Neque enim omnisus Mimantium genrribas e
39쪽
pocrat. ιιιd. . Ingenuam hanc veterum sin. plicitatem proterve nimis riserunt nonnulli,
dum ad occultas qualitates confugiebant e sed per has non tentaverunt explicare illa, quae non intelligebant , sed incognitas causas , quarum effectus tamen observabant . Me
Operae pretium jam erit videre, quid Medicina invenerit, ut latentia haec in aere venena vel destrueret, vel inertia redderet; vel se muniret corpora humana, ut vel omnino non , vel minus saltem, ab his afficerentur. Dixerant Veteres Chemici, ignem esse rerum omnium mortem, cuncta per illum destrui , omnemque facultatem seminalem igne tolli posse . Ex remotissima antiquitate conservata monumenta docuerunt, quod igne solo tentaverint quondam destruere venenatum illud in aere latens. Habetur enim apud ad υουόMiam ἱερογραμMατῶ ι . ,
quod Jaebeo AEgyptiui, qui diu anto His socratem vixit ε. dolori s cir morbis eurandis
fiammus fuerit artibx , . pestem grassa tem extinxeris &c. quamobrem . Iumptuose sep itur Dis . Posea autem , quaiso postularas m νbus grassabatur , ad hujur fanum suri scribae e .
res , cr sacris rite peractis ex ejux ara ignem accendentes, O raras per urbem incendontes, O foetidi aeris eorruptricem illam mybMm exsic. ea res cir superautes, quodprofecto maximae no-
ωitatis est , mor m tuum igne exstinxerunt. I. dem de Acrone Medico, qui etiam ante HV cratem vixit, testatur In sine tibia G Iside G Osirido T. E. p. 38 I. dicens: Et nim Medici adυοβι ρUFuor/ales effectias ρω-d se embent mMuam flammam , ωNote aerema tenuiautem . Metitis autem arte Mat, si sene
odorasa ligna Drantur, quatia sunt cin us iuniperi , in pisea. Acronem vero Medicti in Athenis tempore maguae pestir gloriam sibi D. Oυisse dicuηt, iubentem quem β ope aegrotante aeceui : μυδε enim non paucor. Idem ab Hi p.
moriae reliqueriant. Addidit Galenus, quod non ex simplici materia ignes per totam urisbem accendi russerit Hippocraser , verula co.
tollas & flores suavissimi odoris, & unguenta pinguissima & bene odorata addiderit, ut
purum hoc modo redditum aerem homines. respirarent. Cum autem humiditas aeris, adeo saepe noxia, li calori jungatur vide Num. 3. hoc modo corrigatur ; patet satis, pul-ehium effectum ab hac methodo exspectari posse . Sic observatum svit in Ephemeta illa Britannica , sive sudore Britannico dicto , fabros serrarios & emuos se socolutasse suo , atque incolumes ab hae luemansisse Iob. Catι Britannι De bem. Briata . pag. 89. Cum autem virus illud in aere haerens una eum illo moveatur, hinc aere per ventos m
to illud difflari potest , & de loco in locum
moveti . Sic legitur Pιώtaria. Eo Griiniate in initio. T. a. p. Is. C. -υresus Coisist in circa finem . Ib. P. III 5. B. , Empia elem, obturato montis hiatu, unde gravis &insalubris in planitiem spirabat aulier, Pe stem illa regione exclusisse . Et Vaνm, curas Corcyra esset exercisus ac cIMos,cinomnes domao repletae essent aegrotis ae funeribus, immum sex stris novis aqώι- e , ω συνμμι pestis rasas ,
ianuaque permurata, caeteraque Hur goneris aetalis nita suos comiter, ac famitiam , incoliames redαxit Scriptores reι rusticae. Varro Lib. I. c.
q. Tom. I. pag. is . . Cum Apollo jamplaeatus peste liberate vellet Graecorum exeris cirum , ventum validum emisisse legitur atapud Homerum Iliad. Lib. I. ρ. al. o. Pl rima enim observata docuerunt , posse in aere haerere noxia & venenata corpora , quae diu in eodem loco manent ἱ motu i men aeris solo, sive per ventos, sive per alias causas, dissipari possunt se , ut non amplius noceant. Sie post Vesuvii montis incendia plurimis in locis observatur atinmosphaera venenata telluri ad quandam altitudinem incumbere : atque illud malignum in eodem spatio manet satis diu , atque omnia animalia . imo & plantas , necat. Nullo interim satore vel alia qua. litate sensibili sere distingui potest talis locus , nisi quod attento oculo quaedam iaaere undulatio appareat smilis sere illi .
quae percipitur in aere circa earbonem a denIem et atque eandelae lumen huic a mosphaerae impositum statim exstinguatur. Unicum remedium est, ut moto aere per
40쪽
ventum , vel per explosa tormenta, dissi- mitores. Sulphur autem praeter reliqua mpentur illae exhalationes De Castera HL mnia & antiquissimo usu, & summa utilita- 'ire δε Mσηι δεβυe p. 3ρο- . Idem te se commendavit. Non absque ratione toties in profundis puteis fodiendis obser- mirati fuerunt summi in arte viri, in molia vatum fuit : unde eauti nune operarii , ii hoe & insipido eorpore tam miras lat eandela immissa experiuntur prius, an alti re virtutes: pessima enim venena solo sui quid maligni lateat ; quod si haec exmm phure domantur . Arsenicum album, quo guatur, missili tormento granaei vel si- vix quid magis virulentum habetur, cum mili modo quodam dissipant venenata aequa parte sulphuris leni igne liquatum.
haee effluvia, ει postea tuto descendunt . si e enervatur, ut ad drachmam integram Praeter bina haec, aeris nempe lustratio. a canibus sine noxa devoretur. Antimoniinem per ignem, validumque eius per ven- regulus, cuius pauca grana robustissimum ho-tos motum, tentaverunt & corrigere vel minem sursum&deorsum eum diris saepe an iners reddere latens in aere venenum va- xietatibus movent, cum simili quantitate sul-potibus quibusdam per aera dispersis . Spe- phuris fusus in eis redditur. Argentum vivum ei fieae horum venenorum antidoti sorte in eum sulphure diu tritum , vel suis per ignem rerum natura sunt, sed hactenus incogni- sulphuri intime unitum, summam,quam possitae, cum ipsum illud venenatum in aere nul- der, actuositatem perdit Freder. HomanuἰIa qualitate sensibili eognostatur, sed solis obstr. P sico chem. 27 . et 8. . Aeeensi tantum se te affectibus se manifestet. Illud sulphuris vapor omnem sermentationem prae . interim verum esse videtur, quod hoc in . caver, vel natam iam suffocar, atque omni purieognitum in aere haerens ad pessimam & tredini quam maxime resistit. Dum Achilles subitam putredinem disponat omnia . In poculum , ex quo nullus bibebat , de quo soli horrenda illa peste Atheniensium , quam Iovi libabat, eduxit ex area , sulphute illud descripsit, statim in initio morbi depuravit prius Homer. Lib. 15. Ib. p. 2pr. pessime olebat aegrotantium anima. In bom antequam uteretur notum enim est , diu r rendo Erisipelate , quod post avstrinam bu- clusum ne rem saepe quid maligni habere . naidam & mollem tempestatem epide mice Dum occisis procis aedes Vlyssis caede & san- grassabatur, vera putredine molles partes guine manabant, antequam vestes mutare se defluxerunt, ut totum semur , tibia , & voluit, sulphure accenso dotrum lustravit, pes nudarentur ; uti Iegitur apud Hippocra. atque illud malorum medelam vocavit. rem Epidem. g. m. II. tu. 26s. J. O ε θέειον γρήυ κακων o a Iisaeι π In dysenteriis illis castrens bus fine es ca- σφρα ξέειώσω μέγαρον Homer. Odyss. daver olent &e. unde ab omni aevo re- in fine Lib. aa. Iag. yi 8. media quaesiverunt in illis, quae omni pu. Verum sulphuris accensi vapor hoe in com tredini resisterent quam emeacissime ; par- modi habet, quod, imprudenter haustus putitim hae spe , ut domaretur his septicum monibus su 'bcet, hincque sere omnia animaia
in aere fluctuans venenum ; partim ut eor- lia necet . Ubi autem cum nitro miscetur.
pora humana his munita ab omni putredine promptissime deflagrat, neque adeo iusso. essent quam alienissima . Hi ne aromatum eantem halitum landit unde patet pulve- gratissimos halitus laudaverunt nonnulli ; ris pyrii pulcherrimus ad hune seopum u- sed prae reliquis omnibus acida, quae cer- sus: ille enim, uti notum est , nitro, sui. tissime omni putrido adversari constat. phure ,& carbone constar : promtissime ae-Acetum hine in patulis vasis igni expo- cenditur , & vapor inde iactus e elerrime situm, & in vapore resolutum, summum per omnia diffunditur; neque suffoeat ille hie remedium est. Nitrum, vel sal mari- vapor, imo satis grati odoris est . Testatuenus, prunis ardentibus inspersa, solvuntur Helmontius Tumulus Pestis in Capitalo, inpia in vapores acidos mobilissimos, numquam Pocrates rediυivus pag. 888. , quod viderit, quiescentes, si meraci fuerint; uti Chemia in Cataracta Gandaυensi integram legion m docet. Unde statim quaquaversum diffun- Neapolitanam pesti periisse. Erat autem ibidem duntur, essicacissimi omnis putredinis do- coων Germanorum, quae pulvere Drio sua Tom. ΠL C tis.