장음표시 사용
481쪽
excitant, prostratam pede miserae fiequentationis mentem calcant. Alius juri se luxuriae subdidit, atque ante mentis oculos schemata turpium perpetrationum fingit. Et quum effictus non tribuitur operis, hoc crebrius agitur, intentione cog7tationis. Voluptatis per echio quaeritui , & concuss is enerviter animus, huic inde sollicitus, & caecatus occasio aem nequis,imae expletionis rimatur. Mens itaque haec quasi quemdam populum patitur, quae insolenti vitio rum tumultu vastatur. Alius irae se dominio stravit: dc quid
in cori se, nisi jurgia, etiam quae desunt, peragit 8 Hic
Sae N praesentes non Videt, absentibus contradicit, intras Imetipsum contumelias profert, & recipit, receptis autem durius respondet: dc quum qui obviet, nullus adsit, magnis clamoribus rixas in corde componit. Turbam itaque hic in us sustinet, quem pondu Vehemens inflammatae cogitationis premit. Alius juri se avaritiae tradidit, & fastidiens propria, aliena concupi it. Hic plerumque concupita adipisci non valens, diem quidem in otium, noctem Fero in cogitationem Versat. Torpet ab utili opere, quia 1atigatur illicita cogitatione. Consilia multiplicat, & sinum
mentis cogitationum inVentionibus latius expandit. Plerumque pervenire quisque ad concupita Satagit, atque ad obtinenda haeae quosdam secretissimos causarum meatus
quaerit. Qui mox ut in causa aliquid subtile invenisse se aestiirat, jam obtinuiSse quod cupierat, exultat: iam quid ei iam adeptae rei ad ungat, excogitat, atque ut in meliori statu d beat excoli, pertractat. Noῖ numquam cupiditate alitinae rei humanus animus VictUs , jam quasi quae conceperat . pos , idet, & quasi ad meliorem speciem impulsu cogit..tionis adducit 3 Sed mox in Sidias invidentium considerat , eu quid contra se jurgii irioveatur, pensat. Exquirit quid respondeat, & quum rem nullam cincat, jam in defensionem rei repugnat. Quamvis ergo nihil de concupitare ceperit, habet tamen in corde jam fructum concupiscentiae , laborem rixa . GraVi itaque quaSi populo premitur, qui instigantis avaritiae tumultu VzStatur. Alius se tyrannidi superbiae subjicit; & cor mis rum, dum contra homines erigit, Ultio substernit. Honorum Sublimium insulas appetit, cxaltari succesSibus exquirit, totumque quod esse
482쪽
Sententiarum. 63 desiderat, sibi apud semetipsum in cogitationibus depingit. Jam quasi tribunali praesidet: jam sibi parare obsequia
subjectorum videt: jam ceteris eminet: jam aliis mala irrogat et alus, quia irrogaverint, recompensat: jam apud semetipsum stipatus cuneis ad publicum proccdit, & quibus obsequiis fulciatur, conspicit. Homo vitiis subditus, dum in multis phantasmatibus inani cogitatione huc illucque ver- Satur , alia conculcat, alia sublevat. Jam de conculcatis satisfacit odiis, jam de sublevatis recipit favorcs. Qui igitur tot phantasmata cordi imprimit, quid iste aliud , quam quasi somnium vigilans videt. Dumque tot rerum cauras, quas fingit, tolerat, nimirum intrinsecus natas ex desideriis turbas portat. Alius jam illicita refugit, sed tamen bonis mundi carere pertimescit. Concessa tenere appetit, Videri inter homines minor erubescit, & curat summopere ne inops in domo sit, ne despectus in publico. Exquirit quid sibi sufficiat, quid necessitas subjectorum petat; atqUe ut Suisicienter jura patronatus subditis expleat, patronos quaerit, quibus ipse famuletur. Plerumque homo, dum familiariter vitns jungitur, eorum proculdubio causis implicatur, quibus saepe consentit in illicitis, & mala, quae propter Semetipsum non appetit, commitit propter altera, quae non dereliquit. Interdum miser homo inani cogitatione permotus , dum honorem suum in hoc mundo imminui trepidar, ea apud majores personas adprobar, quae jam per proprium iudicium damnat. Is dum sollicite cogitat, quid patronis
debeat, quid subiectis , quid sibi augeat, quid in a aD
sectibus prosit, quasi tanta stequentia turbarum premitur , quanta curarum importunitate laceratur. XI. De ninnialis vitiis, qua se υIrtutes esse simulant. ΡLerumque vitia virtutes se esse mentiuntur. Nam Saepe Ret Pare. sub parsimoniae nomine se tenacia palliat, contraque se effusio sub appellatione largitatis occultat. Saepe inordi- ΚΔ a na-
483쪽
nam rem: sto platas creditur , & effrenata ira spiritiralis etessVirtus aestimatur. Saepe praecipitata actio velocitatis efficacia, atque agendi tarditas gravitatis consilium putatur. Necesserat, ut electus quisque virtutes az vitia vigilanti cura discernat , ne aut cor tenacia occupet, & parcum se videri in dispensationibus exultet: aut quum effuse quid suerit perditum, lardum se quasi miserando glorietur: aut re-niit telido quod ferire debuit, ad aeterna supplicia subditos pertrahat; aut immaniter feriendo quod delinquitur , ipse gravius delinquat: aut hoc quod agi recte, ac graViter potuit , immature prae Venietas iuviget: aut bonae allionis me- Morallib. ritum differendo, ad deteriora permutet. Aliquanda anti-
.. qtius hostis humanae menti pium aliquid insinuat, u ut ad crudelitatis terminum deducat: sicut est, quum plecti per disciplinam culpam prohiber, quatenus quae hic non reprimitur, gehennae igne feriatur. Aliquando discretionis imaginem oculis hominum immundus spiritus objicit, &ad indiscretionis laqueos perducit: sicut est, quum impulsu ejus, pro infirmitate nobis plus alimentorum quasi di crete concedimus, sed indiscrete contra nos bella carnis excitamus. Aliquando diabolus effectum simulat bonorum o aerum, sed per hunc inquietudinem irrogat laborum; sicut est, quum quis quiescere non valet, & quasi de otio judicari timet. Aliquando humani generis adversarius imaginem humilitatis ostendit, ut effectum s) humilitatis j
subtrahat; sicut en , quum quosdam pluSquam sunt, infirmos , atque inutiles Sibimetipsis asserit: Ut dum se nimis indignos considerant, res, in quibus prodesse proximis poterant, ministrare Pertim cant. UniVerra Vitia, quae sub virtutum specie antiquus hostis occultat, valde subtiliter manus compunctionis examinat. Qui enim Veraciter intus dolet, quae agenda soras, quae non agenda sint, sortiter
L a , praevidet. Quum Vis compunctionis nos in intimis amet
Iue .n' o. Omnis strepitus praVae Suggeuionis immutescit: quia si cor veraciter dolet, linguam contra nos Vitia non habent. Nam
quum plena vita rectitudinis quaeritur, SuperVacua suggestio
484쪽
tio pravitatis obduratur. M Si sorti studio nos contra vitiorum incentiva stringimus , ipsa etiam vitia ad usum Virtutis immutamus. Nonnullos ira possidet, sed hanc dum rationi subjiciunt, in sancti Zeli ministerium vertunt. Nonnullos superbia erigit , sed dum divinae sortitudini M animum inclinant, hanc ad defensionem iustitiae In vocem liberae auctoritatis immutant. Nonnullos fortitudo carnis illecebrat; sed dum exercendis piis operibus corpus subdunt, unde iniquitatis stimulum passi sunt, inde pietatis lucra mercantur. Unde & bene Beatus Job post multa certamina hostiam pro amicis obtulit. Quos enim per contentionem diu hostes pertulit, quandoque per sacrificium cives reddit. Saepe dum de castitatis munditia quisque extol-- B. litur, sorde avaritiae foedatur. Et dum de virtute largiratis :
mciosus ostenditur, luxuriae maculis inlii natur. Dumque castitatis atque largitatis decore vestitur , vellit ex Zelo justitiae, crudelitatis atrocitate fuscatur. Saepc quisque largit te , castitate , pietate , ex pulcra visione induitur ; sed infusa o superbiae obscuritate notatur. Sicque fit, ut inte mixtis vitiis dum mundam in se speciem hypocrita non o tendit , quasi unum colorem tigris habere nequaquam possit. Saepe nonnulla Vitia virtutes Se eMe mentiuntur, sicut inusio nonnumquam misericordia , & tenacia nonnumquam parsimonia, & crudelitas aliquando justitia vult v, ιν. deri. Plerumque mentem ad loquendi impetum, Vanae gloriae anxietas nequaquam Se intra Silentium capiens, quasi zelus caritatis inflammat, atque appetitae ostensionis vis ad
effrenationem loquutionis impellit , & quasi sub studio consulendi libido erumpit apparendi. Cmnis arrmans non curat loquendo quid prosit, sed quid appareat; neque studet ut malum, quod cernit, corriSat, scd bonum, quod sentit, ostendati XII.
485쪽
Quod ex virtutibus virtutes , ct ex vitiis vitia oriantur. M.til.lib. 'MneS Virtutes in conspectu conditorIs vicaria ope se Τ Sublevant: ut quia una virius sine alia vel nulla est Omnino, Vel minima , Vicissim sua coniunctione sulciantur. Nulla bona sunt cetera , si occulti iudicis oculis castitatis testimonio non adprobantur. Si vel castitatem humilitas d Serat, vel humilitarem c stitas relinquat, apud auctorem humilitatis & munditiae prodesse nihil praevalet vel superba castitas, vel hunusitas inquinata. Sic gignuntur ex pec- peccata, ut dum non evitantur parva, incidatur in c. maximis: & dum defenduntur admissa, nec lamentantur, ex flagitio ad superbiam itur. Unde fit, ut duplicati sit criminis reus, qui & admittit scelera per voluntatem, M. de sendit ea per contumacue tumorem. Sic vitium vitio gignitur, sicut virtus virtute concipitur. Ex Vitio enim vitium gignitur I sicuti David, qui dum non evitavit adult rium , perpetravit & homicidum. Item Virtus Virtute concipitur, sicut per virtutem O evangelicae praedicationis vir tutem martyrii Apostoli meruerunt. In cordibus saeculariten viventium invicem sibi succedunt vitia , ut dum unum abierit, succedat aliud , juxta Joel Prophetae testimonium, qui ait: Residuum eriua comedit locusta, ct residuum lota G, euita comedit bruebus, ct residuum bruebi comedit rubigo Per id ergo ista sub vitiorum allegoria colliguntur, quia Se
quitur : Expergiscimini ebrii, o fete. Aliquando utilitet
peccatur in minimis vitiis, ut majora utilius caVeantur. L π Paulum Apostolum minora permittentem peccata, ne maiora perpetrentur. Veraciter autem sanantur Vitia, quae virtutibus non vitiis excluduntur. Quorumdam autem quaedam latentia vitia tunc apparent, quando ab aliis vitiis desinunt.
486쪽
De eogitationibus noxiis innoxiis. Plerumque ex bonis operibus discimus , quantam Vitae Mores lib.
munditiam in cogitatione construamus. Pene cuncta bona ex cogitatione prodeunt, sed sunt nonnulla cogitationis acumina, quae ex operatione nascuntur. Nam Sicut ab anima opus sumitur , ita rursus ab opere animus eruditur. Valde necesse est, ut quum cogitatio extra usum ducitur , protinus oculus mentis ad opera transacta revocetur,
ac penset quisque quid subiectus egerit, & repente cognoscit. Saepe misericors Deus eo citius peccata cordis Ret Paet. abluit, quo haec exire ad opera non permittit: & cogita- Ν'ta nequitia tanto citius solvitur, quanto sa) effectu operis districtius non ligatur. Per egregium Psalmistam dicitur: Dixi pronuntiabo adOersum me injustitias meas Domino , Ps. 3 tu remisisti impietatem eo dis mei. Qui enim impictatem cordis subdidit, quia cogitationum injustitias pronuntiare Vellet, indicavit. Dumque ait: Dixi pronuntiabo, atque i lico adiunxit, Et tu remisisti , quam sit de cogitationibus facilis venia ostendit. Qui dum se adhuc promittit petere, hoc quod se petere , promittebat, obtinuit. In sola nonnumquam cogitatione delinquitur , & quia usque ad opus hon venit culpa , usque ad cruciatum non pervenit poenitentia. Sed cogitata amictio mentem citius tergit, quam nimirum tantummodo cogitata iniquitas polluit. Idem Psa, mista ait: Computruerunt , edi diterioraverunt cicatrices . meae a facie insipientiae meae. Saepe namque hoc, quod a Minai lib. consscta judicis iam fetu interveniente deletum est, ad animum per cogitationem redit, & devicta culpa ad delectationem rursus inserpere nititur , atque in antiquo certamine rediviva pulsatione reparatur : ita ut quod Prius egit in corpore, hoc importuna cogita tyone postmodum verset in mente. Quum nihil foras opere agitur, Ied sola intus cogitatione peccatur, districto se reatu m. ijs
487쪽
Mor .lib. mens obligat, nisi hoc sollicitis lamentis tergat. Plerumque hi οῦ '' aurem cordis terrenarum cogitationum turba , dum perstrepit , claudit: atque in secretario mentis quanto minus
curarum tumultuantium sonus compescitur , tanto amplius
vox praesidentis judicis non auditur. Neque enim perfecte homo sti icit ad utraque divi sus ; sed dum sic interit .s erudiri appetit, ut tamen exterius implicetur 3 unde exterius n. 38. auditum aperit, inde interitas obsurdescit. Sancti viri, qui exterioribus ministeriis deservire officii necessitate coguntur , studiose semper ad cordis secreta restigiunt , ibique cogitationli intimae cacumen ascendunt, & legem quasi in monte percipiunt, dum postpositis tumultibus actionum temporalium in contemplationis suae vertice supernae Voluntatiis sententiam perscrutantur. Moyses sanctus crebro de
rebus dubiis ad tabernaculum redit, ibique secreto Dominum consulit, & quid certius ab decernat, agnoscit. Relictis quippe turbis ad tabernaculum redire, est postpositis
. . exteriorum tumultibus, per bonae cogitationis studium se cretum mentis intrare. Ibi enim Dominus consulitur, &quod foras agendum est publice , intus Silenter auditur. Quum se res dubias electi discernere non POSSe cognoscunt, ad secretam mentis cogitationem velut ad quoddam tabe naculum revertuntur; divina lege perspecta quasi coram Posita arca Dominum consulunt; & quod prius intus tacentes audiunt, hoc foras postmodum agentes innote cunt. Ut exterioribus ossiciis electi inossense deserviant, ad Secreta cordis recurrere incessabiliter curant: & sic vocem Dei quasi per somnium audiunt, dum in cogi ratione men Mois lib. tis a carnalibus senSibus M abstrahuntur. Saepe corda justorum subortae cogitationes pollunni, terrenarum rerui redelectationibus tangunt; sed dum citius manu sanctae discretionis abiguntur, sestine agitur, ne cordis faciem caligo tentationis operiar, quae hanc jam illicita delectatione
tangebat. Nonnumquam in Ipso orationis nostrae sacrificti importune se cogitationes ingerunt, quae hoc rapere vel
.et Ed. certi : Tali tamen lectio habetur in Norm. At Cossi. μ) M. a earnalil Mi motibus: Vindoc. tamen, Noma. dc alii a Guianv. visi Ie
488쪽
ima lare valeant, quod in nobis Deo fitiates Immolamus. Abraham Patriarcha , quum ad occasum solis sacrificium offerret, inflatentes aves pertulit, quas studiise , ne oblatum sacrificium ramrent , abegit. Sic nos , dum In ara cor dis holocaustum Deo offerimus , ab immundis hoc volucribus custodiamus , ne maligni spiritus , & perversae cogitationes rapiant, quod mens nostra offerre Domino utiliter pensat. M Naturae corruptibilli pondere gravati, ab ute- Moiata;.. romentis nostrae quaedam cogitationum Superflua, quasi Ventris gravamina erumpunt. Sed portare Sub balteo paxillum debemus, ut videlicet ad reprehendendos nosmetipsos semper accincti, acutum circa nos Stimulum compunctionis habeamus: qui incessanter terram mentis nostrae poenitentiae dolore confodiat ,& hoc quod a nobis de
cogitationum. utero foetidum erumpit, abscondat. Jerobaal - , haedum occidit, carnes ejus super petram ponit, ius etiam carnium desuper fundit. Carnes ergo super petram Poni- . s. tomus , dum corpus nostrum in Christi imitatione cruciamus ' Jus etiam carnium desuper sendit, qui per bonae conversationis votum ipsas a se etiam carnales cogitationes e
pellit. Quasi enim ius ex carne liquida in petram landitur ; quando mens & a cogitatione carnalium fluxuum v cuatur. Quum intentionem nostram nequaquam potestas
divini adjutorii deserit, quasi sacrificium supra petram positum Angelus virga contingit. De petra etenim ignis ex Isi& jus, carnesque consumit ; quia afflatus a Redemptore spiritus , tanta cor nostrum flamma compunctionis concremar,
ut omne, quod in eo est illicitum , & operis & cogitationis exurat. Omnes , qui vel illicita appetunt, vel in hoc mundo videri aliquid volunt, densiε cogitationum tumultibus in h.
Corde comprimuntur. Mare significat mentem homiliis, &' ruasi fluctus maris sunt cogitationes mentiS, quae aliquan- n. o per Iram tumescunt, per gratiam tranquillae fiunt, per odium cum amaritudine defluunt. Mens qui PIM human. a Morallib. quot tentationes patitur, quasi tot flatibus movetur. Plerumque mentem hominis riimul rus inanium cogitationum
deprimunt, ira perturbat, & quum recedit ira , succedit To-. XXX. Ut inep-
489쪽
Inepta talltitia. Luxuriae stimulis urgetur, aritu avarit afflange, lateque ad ambienda quae terrena sunt, tenditur. Et aliquando hanc superbia elevat; aliquando vero inordinatus timor in infiinis deponit.
Ccasto perditionis nostrae facta est superbia diaboli, et
i argumentum redemptionis nostrae inventa est humilitas Dei. Quid elatione abiectius, quae dum supra se,.. tenditur , ab altitudine verae celsitudinis elangatur Initiu-k-M ,. Peccati verbia est. Quid est autem superbia, nisi , , o. o. perVersae celsitudinis appetitus Perversa enim est celsitu- eo , cui debet animus inhaerere, principio , sibi quodammodo fieri, atque esse principium. Multis saepex superbia luxuriae seminarium iit: quia dum eos spiritus quasi in altum erexit , caro in infimis mersit. Qui per superbiam in secreto cordis prius elevantur , postmodum publice corruunt; quia dum occultis intumescunt motibus cordis, apertis cadunt lapsibus corporis. Sic sic elati iusta suerant retributione feriendi ue ut quia superbiendo se hominibus praeserunt, luxuriando usque ad iumentorum simi lytudincim devolvantur. Curandum nobis est, & omni
custodia mens a tumore Servanda superbiae. Non enim ante oculos Dei vacue transvolant cogitationes nostrae; & nulla momenta temporis per animum transeunt sine' statu retributionis. Intus videt Deus, quod mentem elevat, & idci co foras permittit invalescere , quod deponat. Intus prius extollitur , quod foras postmodum luxuriae corruptione . riatur. Occultam Slη erbiae cul am Sequitur aperta percussio ; ut a malis exterioribus interiora puniantur , & cor publice corruat, quod latenter tumebar. Per Osee Prophetam contra Israelitas dicitur : in medio e - Τ' rtim , ct Dominum non cognor erunt. Qui ut ostenderet, quod causa libidinis ex culpa prorum rit clationis, mox subdinia. i. d t, dicens: Et respondebit a rogantia Israel in faciem eius. Si auctorem suum homo superbiendo contemnit, jure & a
490쪽
subjecta carne praelitim suscipit. Unde & Ille prImus inobe-- -
diens, mox ut Superbiendo peccavit, pudenda contexit: quia enim contumeliam spiritus Deo intulit, mox contumeliam carnis invenit. Et quia Auctori suo esse subditus noluit, ius carnis subditae, quam regebat, amisit: ut in se ipso videlicet Inobedientiae suae confusio redundaret, & Super tus disceret, quid clatus amisisset. Quum res bona agitur, Moral. a 3. necesse est, ut prius ejus elatio in corde vincatur: ne si a radice miserae intentionis prodeat, amaros nequitiae Ductus producat. Cordis superbia , quum exterius usque ad
corpus extenditur, prius per oculos indicatur. Ipsi quippe per fastum tumoris inflati, quasi e sublimi respiciunt, &quo se
deprimunt, altius extollunt. Nisi superbia per oculos se quasi per quasdam senestras ostenderet, nequaquam Deo Psalmista dixisset: Populum humilem salυum facies : oculos Ps tr.et . superborum humiliabis. Nisi Superbia se per oculos funderet, Salomon quoque de Iudaeae elatione non diceret: Genera- p . b.
tio cujus excelsi sunt oeuli, edi palpebrae ejus in alta a subrectae. Plerumque elatos comitari solet liberae vocis asser- pati a. e tio. Loquntur quidem per superbiam elationis, & tamen loqui se credunt per libertatem rectitudinis. Elatos nonnumquam ad increpanda , quae non debent, aut magis increpanda quam debent , sub imagine libertatis effrenatio impellit tumoris. Considerandum est, quod plerumque elatos ut illus corripimus, si eorum correptionibus quaedam laudum sementa misceamus. Inserenda namque Illis sunt, aut alia bona quae in ipsis sunt, aut dicendum certe , quae poterant esse, si non sunt: & tunc demum resecanda sunt malla, quae nobis displIcent, quum prius ad audiendum placabilem eorum mentem secerint praemissa bona, quae placent. Nam & equos Indomitos blanda prius manu tangimus , ut eos nobis plenius postmodum etiam per flagella subigamus. Et amaro pigmentorum poculo mellis dulcedo adjungitur, ne ea, quae salui I profutura est, In ipso gustu aspera amaritudo sentiatur: dum vero gustus per dulcedinem fallitur, humor mortiferus per amaritudinem evacuatur. . In quibusdam elatIs Invectionis exordia permixta Lll a Sunt