장음표시 사용
491쪽
Sunt laude temperanda , ut dum admittunt si res, quos diliguut, etiam correptiones recipiant, quas oderunt. Pl rumque persuadere elatis util:a melius possumus , si Proiectum eorum nobis potius , quam illis profuturum dicamus , si eorum meliorationem nobis magis, qtiam sibi im
pendi postulemus. Sinaerbi quique eo ipso quo videri alti
appetunt, a vera Dei essentia longe per elationem fiunt. SubSistere etenim nequeunt, quia ab aeternae essentiae soliditate dividuntur , atque hanc primam ruinam tolerant, quia per privatam gloriam in semetipsis cadunt: Sicut per Psalmistam dicitur: Desecisti eos quum aeteDarentur . quia eo intrinsecus corruunt, quo male extrinsecus surgunt. Sic aurarum flatu in altum stipula rapitur, Sed casu concito ad ima revocatur. Sic ad nubila sumus adtollitur I sed repente in nihilum tumescendo dissipatur. Sic ab infimis nebula densescendo se erigit; sed exortus hanc Solis radius , ac si non fuerit, abstergit. Sic in herbarum Superficie nocturnis horis ec humor adspergitur, sed diurni luminis subito calore siccatur. Sic spumosae aquarum bullae inchoantibus pluviis excitatae, ab intimis certatim prodeunt 3 Sed eo celerius disruptae. depereunt, quo inflatae altius extenduntur: quumque excrescunt , ut appareant, crescendo peragunt, . ne SubsiStant. Scriptum quippe est: Cunctis diebus suis impius sup/rbit. Solent etiam electi in quibutam Suis cogitationibus atque actibus superbire; Sed quia electi sunt, cu actis diebus suis superbire non possunt, quia priusquam vitam: finiant, ad humilitatis metum ab elatione corda commutant. Unusquisque impius diebus suis omnibus super bit : quia sic vitam terminat, ut ab clatione minime recedat. Circiimspicit quod temporaliter floret, & pensare negligit, quod in aeternum judicatur. In vita carnis fiduciam
Ponit , eaque diu permanere existimat , quae ad pret sens tenet. Edatur in elatione animus, in despectum adducitur omnis propinquus: quam repentina mors subro Pat , numquam conSiderat: quam sit ejus incerta felicitas, numquam pensat. Superbire quisquam minime debuisset,
etiamsi annorum suorum numerum certum habere po- ,
492쪽
misset: ut sciens quantum viveret, princiret quando se ab elatione removeret. Sciendum est, quia omnis superbus juxta modum proprium tyrannidem exercet : dam quod nonnumquam alius in republica, hoc est, per acceptam dignitatis potentiam , alius in provincia, alius in civitate, alius in domo propria , atque alius per latentem nequi tiam hoc exercet apud se in cogitatione Sua. Plerumque .ia, superbus iram superni Judicis perpendit praesentem : sed ti. a malo non avertitur, ut etiam ipsa quoque ab ejus interitu valeat averti. Accusante se conscientia , feriri metuit; sed tamen semper auget, quo feriatur. Contemnit quisque superbus reditum suum , desperat veniam , superbit in curupa 3 sed tamen testem suae nequitiae intus habet timorem. Et quamvis prava videatur foras audacter agere, de his tamen apud semetipsum cogitur trepidare. Per Baiam PrO- Momis. phetam dicitur : Inebriatus est in caelo Hadius meus. Ac si aperte diceret: qua ira seriam superbos terrae, perpendite, si ipsos etiam, quos in caelo juxta me condidi, pro elati nis vitio percutere non peperci.
AVaritia , quae est idolorum servitus, velut amphora os
cordis in ambitu apertum renet. Multi Sensu tor- n. εἰ.pent . sed in his, quae appetunt, avaritiae stimulis excitantur: & qui ad hona videnda carci sunt, excitantibus praemiis , ad peragenda mala vigilantes fiunt. Per Zachariam ,
Prophetam de qualitate avaritiae dicitur: Haec est oculus arib.3. s. eorum in universa terra. Et ecce talentum plumbi portata-.tur. Quid est talentum plumbi, nisi ex eadem maritia portis dus peccati Per plumbum metallum , cuj natura graVisi est ponderis , peccatum avaritiae specialiter designatur; quod mentem, quam iniecerit, ita gravem reddit, ut ad appe- n. tenda sublimia adtolli nequaquam possit. Radix omnitim ma-' 'Ioram est cupiditas ; .di quia i qilodlibct malum per avaritiam gignitur , dignum est, ut domus avaritiae in foetore
construatur. Idem Zacharias Propheta dixit ad Angelum: Quo
493쪽
V. Quo mulieres deferunt amphoram Et disit ad me aedissetum ei domus in terra Sennaar. Sennaar quippe foetor eorum,dicitur : quia sicut bonus odor ex Virtute est, ita econtrario foetor ex vitio cupiditatis. Sciendum est, quod Sennaar latissima vallis est, in qua turris a superbientibus aedificari coeperat, quae linguarum facta diversitate destructa est. Quae scilicet turris Babylon dicta est, pro ipsa videlicet confusione mentium atque linguarum. Nec immerito ibi avaritiae amphora ponitur, ubi Babylon , id est confusio , aedificatur ; quia dum per avaritiam & impietatem certum est, omnia mala exurgere , recte haec ipsa avaritia atque impietas in confusione perhibentur habitare. .ssistumarithe homines accensi, co majora de se opera humanis oculis ostendunt, quo ampliora sibi ab hominibus OD
M.tatus munera appetunt. In libro Beati Job scriptum est: -
, , . nis devorasit tabernacula ereum , qui munera libenter a Sicut enim corpus in tabernaceso, sic mens habitatas in cogitatione ; sed ignis tabernacula devorat, quum aestus avaritiae cogitationes devastar. Quum repleri cuncti simul stet. pa,t. OpibuS inardescunt avari, audiant quod scriptum est: Qui ditari, non erit innocens. Qui augere opes ambilixo. vitare peccatum negligit: & more avium captus, cum escam terrenarum rerum avidus concupiscit, quo stranguletur peccati laqueo, non agnoscit. Quum plerumque prinsentis mundi lucra desiderant, & quae de suturo damna Patientur, ignorant, audiant hoc quod scriptum est: ψ-r Φ v- quam festinatur in principio , M. Oissimo bene'
dictione earebit. Qui in principia tareditari festinant, sortem sibi in novissimo benedictionis amputant: quia dum per avaritiae nequitiam hic multiplicari appetunt, illic ab
Marat. lib. aeterno patrimonio exhaeredes fiunt. Cupiditas plerumque latenter oritur in mente Sed punctiones peccatorum omnium patenter producit in opere. Quas videlicet punctiones ab hac radice surgentes, statim praedicator egregius - Π m. o. insinuat, dicens : Quam quidam appetentes erraverunt a GR . Pare. inseruerint se doloribus multis. Esaias Propheta, de lin ' mensitate avaritiae humanum genus redarguens ait: Za
494쪽
eon mitti domum ad domum , agrum agro eo latis , ars-- que ad terminum Dei. Numquid habitabitis soli vos in medister Ac si aperte diceret: quousque vos extenditis, qui non habere μ) in communi mundo consortes minime potestis Conjunctos quidem premitis, & contra quin Vos V istis extendere, Semper inVenitis. .
um tranquillitatem mentis plerumque Ira diverbe
rat, dilaniatam quodammodo scissamque perturbat, ti. ἰt ' . ut sibimetipsi non congruar, ac vim intimae similitudinis amittat. Quanta sit iraciandi e culpa Pensemus, Perquam dum mansuetudo amittitur , supernae imaginis similitudo vitiatur. Per iram sapientia perditur ἔ ut quid , quove ordine agendum sit, omnino nesciatur , Sicut scriptum est: Ira in sinu stulti requiescit: quia nimirum Intelligen- 7-tiae lucem subtrahit, quum mentem permovendo confundit. Per iram vita amittitur, & si sapientia teneri videatur, sicut scriptum est: Ira perdit uiam prudentes 3 quia scilicet pris. M. confusus animus nequaquam explet, etiam si quid intelligere prudenter valet. Per iram justitia relinquitur , sicut scriptum est: Da viri justitiam Dei nori operaitur 3 quia dum per- Τη-M 3. turbata mens judicium suae rationis exasperat, omne, quod suror suggerit, rectum putat. Per iram gratia Vitae socia Iis amittitur , sicut scriptum i en Noli esse assiduras cum ho- P-. 11.mine iracundo, ne discas semessas dux , ct sumas scandalum animae tuae. Quia qui se ex humana ratione non temperar, necesse est, ut hcstialiter Soliis vivat. Per iram concordia rumpitur , sicut scriptum est: in animosus parit rixas, Et p ... M. vir iracundus e odit peccata. Iracundus quippe peccata eL fodit; quia etiam malos, quos incaute ad discordiam provocat , priores facit. Per iram lux veritatis am irritur, sicut
scrimum est: Sol non occidat super iracundiam Vestram , Ephra. 4.
quia quum menti iracundia contusionis tenebras incutir, huic
495쪽
' huic Deus radium suae cognitionis abscondit. Per Iram Sancti Spiritus splendor excluditur 3 quo contra, iuxta ve- . iustam translationem Scriptum est e super quem requiescet ,. Spiritus meus , nisi super humilem , di quietum , trementem sermones meos Quum enim . humilem diueret, quietum protinus adjunxit. Si ergo ira quierem.mentis subtrahit, suam Sancto Spiritui habitationem claudit. Spiritus Sancti recessione animus per iracundiam Vacuus, ad apertam mox insaniam ducitur, & usque ad superficiem ab intimo co-ti. νν. gitationum fundamento dissipatur. Nam irae suae stimulis accensum cor palpitat, corpus trςmit, lingua se praepe dit, secies ignescit, exasperantur oculi', & nequaquam rein cognoscuntur noti ore quidem Clamorem serniat, sed sensus quid loquatur ignorat. In nullo itaque iste ab arreptitiis longe est, qui actionis suae conscius nou est. Plerumquasit Luid usque ad manus ira prosiliat, & quo ratio longius recedit, audacior exurgat , seque ipsum retinere ani mus non valet, quia factus est potestatis alienae: & ea iuror membra seras in ictibus exercet, quod intus ipsam membrorum dominam mentem captivam tenet. Aliquan- do homo per iracundiam manus non exerit, sed in mal
dissionis jaculum linguam vertit. Fratris namque interi tum precibus exposcit, & hoc Deum perpetrare expetit, quod ipse perversus homo facere , vel metuit, vel erubescit. Fitque, ut voto & voce homicidium peragat, etiam quum a laesione proximi manibus cessat. Aliquando ira perturbato animo , quasi ex judicio silentium indicit; &. quo se soras per linguam non exprimit, intus deterius V. nescit, ut iratus qu ue colloquutionem suam proximo su trahat,& nihil dicendo, quam sit aversus, dicat. Et nonnumquam haec silentii severitas per disciplinae dispensati nem geritur: si tamen sollicite in intimis discretionis --ma servetur. Nonnumquam dum accensus animus a comsueta loquutione restringitur, per accemum temporis p
nitus a proximi dilectione separatur: & aeriores stimuli ad mentem veniunt, dum causae, a quae graVIus exasperant, oriuntur, atque in irati oculo festuca in trabem ventitur
496쪽
tur 3 dum iri in odium permutatur. Plerumque ira per silentium clausa , intra mentem Vehementius aestuat , &clamosas tacita voces format; verba sibi quibus exasperetur , objicit , & quasi in causae examine posita durius exasperata respondet. Nonnumquam per iracundiam perturbatus animus majorem strepitum sui silentii sentit, eumque gravius clausa a irae flamma consumit. Sciendum .. s.. est, quod nonnullos ira citius accendit, facilius deserit: nonnullos Vero tarde quidem commovet, sed durius 90 t net. Alii per iracundiam accensis calamis similes , dum vo- Cibus perstrepunt, quasi quosdam accensionis suae sonitus reddunt 3 citius quidem flammam faciunt, sed protinus in favillam stigescunt. Plerumque iracundi accensionem tarde suscipiunt, sed tamen accensi semel dissicilius extinguuntur: & quia se tardius in asperitatem concitant, su- roris sui durius Ignem servant. Plerumque homines, quod
est nequius, & citius iracundiae flammas accipiunt, & tardius deponunt: nonnulli vero has & tarde suscipiunt, &Citius amittunt. In quibus nimirum quatuor modis liquido lector agnoscit, quia 3c ad tranquillitatis bonum ultimus plusquam primus adpropinquat, & in malo secundiun tertius superat.
DUobus modis stacta possidere animum Ira desuescit.
Primus quippe est, ut mens sollicita antequam ax ἔ re quodlibet incipiat, omnes sibi, quas pati potest, con tumelias proponat: quatenus Redemptoris sui probra cogitans, ad adversa Se praeparet. Quae nimirum veni nil a tanto sortior excipit, quanto se cautius ex prescientia armavit. Qui improvidus ab adversitate deprehenditur, qDasi ab hoste dormiens Invenitur, eumque citius Inimicus tr cat, quIa non repugnantem perforat. Nam qui mala immi-rim. XXXI. Mmm nUI-
497쪽
nentia per sollicitudinem praenotat, hostiles Incursus quasἔin insidiis vigilans expectat: & inde ad victoriam valenter accingitur, unde nesciens deprehendi putabatur. Sollerter animus ante actionis suae primordia, cuncta debet adversa meditari ut semper haec cogitans, Semper contra haec thorace patientiae munitus, & quidquid accesserit,f providus superet; & quidquid non accesserit, J Iucrum
putet. Secundus servandae mansuetudinis modus est, ut quum alienos excessus aspicimus, nostra quibus in aliis excessimus, delicta cogitemus. Considerata infirmitas propria mala nobis excusat aliena. Patienter namque illatam
injuriam tolerat, qui pie meminit, quod fortasse adhuc habeat, in quo debeat ipse tolerari. Quasi aqua ignis extinguitur, quum Surgente furore animi, cuique sua ad mentem culpa revocatur : quia eru Scit peccata non pa cere , qui vel Deo Vel proximo Saepe se recolit parcenda a. 31. peccasse. Sollerter Sciendum est, quod alia est ira, quam impatientia excitat, alia, quam Zelus sormat. Illa ex vitio, haec ex virtute generatur. Si nulla ira ex Virtute surgeret,
divinae animadversionis impetum Phinees per gladium non placasset. Hanc iram quia Heli non habuit, motum comtra se implacabiliter supernae ultionis excitavit. Nam quo contra subditorum Vilia tepuit, eo contra illum ira districte se aeterni rectoris exarsit. Irascimini, inquit Psalmista, ct nolite peccare. Quod nimirum non recte intelligunt, qui irasci nos nobis tantummodo, non etiam proximis delinquentibus volunt. Si enim Sic J proximos ut nos amare praecipimur, restat, ut Sic eorum erratibus, Sicut nostris vitili LM. j. . irascamur. Unde & per Salomonem dicitur: Melioμ est Darisu, quia per tristitiam vultus corri Itur mimus delinquentis. ν,. . . , rismista ait: Turbatus est prae ira oculus. meus. Ira quippe per vitium Oculum mentis excaecat, ira autem per
zelum turbat ; quia quos saltim rectitudinis b aemulatione concutitur, ea quae nisi tranquillo corde percipi non potest, contemplatio dissipatur. Plerumque Zclus rectitudinis, quia
inquietndine mentem agitat, ejus mox aciem obscurat, ut altiora in commotione non videat, quae bene prius tranquilla
498쪽
quilla' cernebat. Sed inde subtilius ad alta reducitur, unde ad tempus , ne Videat, reverberatur. Ipsa Zeli per mansuetudinem recta aemulatio aeterna post paululum in tranquillitate mentis oculum largius aperit, quae hunc interim per Commotionem claudit. Et unde mens turbatur, ne videat, inde proficit, ut ad videndum verius clarescat. Infirmanti oculo, quum collyrium imisititur, lux penitus negatur; sed inde eam post paululum veraciter recipit, unde hanc ad tempus salubriter amittit.
m Inoidia. INvidere non possumus nisi eis, quos nobis In aliquo me- Mo i lib liores putamus. Parvulus ergo est, qui livore occiditur: quia ipse sibi testimonium perhibet, quod ei minor sit, cuius invidia torquetur. Hostis callidus primo homini invidendo subripuit; quia amissa beatlaudine , minorem se immortalitati illius agnovit. Cain ad perpetrandum fratricidium corruit: quia despecto suo sacrificio, praelatum 4. . sibi infremuit, cujus Deus hostiam accepit: & quem meliorem se esse exhorruit, ne utquumque esset, amputavit. Esau ad persecutionem fratris hac de re exarSit, quia pri--, .mogenitorum benedictione perdita, quam tamen esu lenticulae Ipse vendiderat, minorem se ei, quem n cendo praebbat , ingemuit. Joseph sanctum fratres Sui Ismaelitis tram '. seuntibus ideo vendiderunt, quia cognito revelationis mysterio , ne eis melior fieret, eius profectibus obviare conati sunt. Saul Rex David subditum lanceam intorquendo per- ,
sequitur, quia quem magis quotidie augeri virtutum
successibus sensit, ultra se excrescere expavit. Parvetitus est,
qui invidia occiditur 3 quia nisi ipse inserior existeret, de hono alterius non doleret. Sciendum Summopere est, quia a. 8s. quamvis per omne vitium quod perpetratur, humano cordi antiqui hostis virus infunditur, in hac tamen nequitia, tora sua viscera serpens concutit, & imprimendae malitiae pes-
499쪽
s p. v. 4. tem Vomit. De quo nimirum scriptum est: Inoidia dialoli mors intrariis in orbem terrarum. Nam quum devictum cor
livoris putredo corruperit, ipsa quoque exteriora indicant, quam graviter animum vesania instigat. Per invidiam color pallore assicitur , & oculi deprimuntur, mens accenditur, & membra frigescunt; fit in cogitatione rabies, in dentibus stridor: quumque in latebris cordis crescens abscondiur odium , dolore caeco tenebrat , conscientiam vulnus inclusum. Nil laetum de propriis libet, quia tabe centem mentem sua poena sauciat, quam felicitas torquet aliena et quanto lue extranei operis in altum fabrica duc, tur , tanto sundamentum mentis lividae prosundius subs ditur; ut quo alii ad meliora properant, eo ipsa deterius ruant: 0FD qua ruina videlicet etiam illud destruitur, quod in aliis actibus persecto opere Surrexisse putabatur. Nam . invidia, quum mentem tabefecerit, cuncta, quae invenerit bene gesta, consumit. Per sapientissimum Salomonem dici-ννεν ι . tur: Vita carnium, sanitas cordis 3 putredo ossium intadiat
Quid enim per carnes, nisi infirma quaedam ac tenera Et quid per ossa , nisi sortia acta signantur Et plerumque
contingit, ut quidam cum Vera cordis innocentia in nonnullis suis actibus infirmi Videantur : quidam vero iam quaedam ante humanos oculos robusa exerceant; sed tamen erga aliorum bona, intus invidiae pestilentia tabescant. Bene ergo dicitur: Vita carnium sanitas cordis: quia si mentis innocentia custoditur, etiam si qua seris infirma sunt, quandoque roborantur. Et recte subditur: Putredo ossium invidia: quia per livoris vitium , ante Dei oculos pereunt etiam sertia acta Virtutum. Ossa quipPe putrescere, est quaedam etiam robusta per invidiam deperire.
H Edit. 1erebro. Tali tamen lectioni suffragantur Ed. Coc. & m. Edit. ipse deterius ruat. Edit. vero anciquiores habent Taji lac-
500쪽
Sententiarum. Lib. IV. 469 XIX.
. De ἰsupprimenda invidia. . DIssicile namque est, ut hoc alterI non Invideat, quod Moret.lib. adipisci alter exoptat: quia quidquid temporale percipitur, tanto fit minus singulis , quanto dividitur in multis : & idcirco desiderantis mentem livor excruciat, quia . hoc, quod appetit, aut funditus alter accipiens adimit; aut , quantitate restringit. Qui livoris peste plene carere deiiderat, illam hereditatem diligat, quam coheredum numerus non angustat; quae & omnibus una est, & singulis tota; quae tanto largior ostenditur, quanto ad hanc percipientium multitudo dilatatur. Imminutio livoris est actinas surgens internae dulcedinis : & plena mors ejus est, persectus amor aeternitatis. Quum persecte in amore celestis p triae homo rapitur, plene etiam in proximi dilectione sine omni invidia solidatur: quia quum nulla terrena desiderat, nihil est, quod ejus erga proximum caritati contradicat. Vera caritas quid est aliud quam Oculus mentis carens invidia' Qui si terreni amoris pulvere tangitur , ab internae lucis mox intuitu larius reverberatur. Quia parvus est, qui terrena diligit, magnus, qui aeterna concupiscit: potest etiam sic non inconvenienter intelligi: Paroulum a. invidia: quoniam huius pestis languore non moritur, nisi
qui adhuc in desideriis infirmatur. XX.
IN Evangello Veritas ait: Qua Oultis ut, faciant vobis b
mines , ct υοι facietis : quibus duobus utriusque test menti mandatis, per unum malitia compescitur , Per aliud. benignitas praerogatur : ut quod non vult malum pati quis- ,r
que non faciens, cesset a nocendi opere. Curandum magnopere est, ut erga procaces quisque mansuetudinem longanimitatis exhibeat: ut malitiae peste languentibus gratiam