장음표시 사용
41쪽
yrenui, boni, nobiles, atque ignobiles, uulgusfuimus, sine gratia, sine auctoritate, his obnoxis , quibus, si rel. ualeret, formidini essemus. it que omnis gratia, potentia, honos, diuitiae apud illos sunt, aut ubi illi uolunt: nobis reliquerunt pericula, repulsas, iudicia, egestat e . quae q*oinque tandem patiemini θ fortissimi uiri ζ non ne emori per uirtutem praestat, qream uitam mistram , a que inhonestam, ubi alienae superbiae ludibrio fueris, per dedecus amittere ζ uerum enimNero , pro Deum atque hominum fidem, ut Ioria in manu nobis s. uiget aetas: animus ualet. contra illis , annis, atque diuitiis, omnia consenuerunt. tantummodo incepto opus est: cetera res expediet.
etenim quis mortalium, cui uirile ingenium est , tolerare potest, illis diuitias superare, quas pro fundant in extruendo mari, O montibus cosq-dis, nobis rem familiarem etiam ad necessaria deesse ψ illos binas, aut amplius domos continuare, nobis larem familiarem nusquam ullum efflec curabulas ,signa, toreumata emunt; noua diruunt, alia aedificant; postremo omnibus modis pecuniam trabunt, uerant; tamen summa libidine diuitias suas uincere nequeunt. at nobis est domi inopia, foris aes alienum, mala res, stes multo selior.
denique quid reliqui habemus , praeter miseram animam ψ Quin igitur expergis imini ζ en illa, illa , quam sepe optactis, libertas , praeterea diuitia, decus , gloria in oculis sita sunt. fortuna ea
42쪽
CATI LINAE. 9 omnia victoribus praemia posuit. res, templis, pericula, egestas, belli spolia magnifica , magis , quam oratio mea, uoi hortentur. uel imperat τe , uel milite me utimini. ncqμe animus, neque corpus duobis aberit. haecina , ut I ero , uob scum una coseul agam: nisi forte me animus fallit, O uos seruire magis, quam imperare, parati Gssis. Post quam accepere ea homines, quibus mala omnia abunde erant ,sed neque res, neque spes bona ulla: tames illis, quieta mouere, magna merces uidebatur; tamen postulauere plerique, ut proponeret, quae conditio belli foret; quae praemia armis peterent; quid ubique opis, aut spei haberent . Tum Catilina polliceri tabulas nouas,proscriptionem to repletum, magistratus, sacerdotia, rapinas, aliaq. omnia, qlis bellum, atque libido uictorumfert : praeterea , esse in Hi pania cnteriore Pisonem, in Mauritania cum oercitu P. Sitium 'Ducerinum, consilii sui participes: petere consulatum C. Antonium, quem bi collegam foresperaret, hominem oe familiarem, omnibus necessitudinibus circumuentum: cum eo consule sie initium agendi belli facturum. ad haec maledictis increpabat omnes bonos:Dorum unum- quenque nominans laudare. admovebat alium egestatis, alium cupiditatis siuae, complures periculi, aut ignominiae, multos Syllanae uictoriae, quibus ea praeds fuerat. Postquam omnium animos alacres rudet; cohortatus, ut petitionesuam
43쪽
CONIURAT Iocura haberent, conuentum dimisit. Fuere ea tempestate, qui dicerent, Catilinam, oratione tabiata , cum ad iusiurandum populares siceleris sui a diceret , humani corporis sanguinem uino permixtum in pateris circumtulise; inde, cum post exe- crationem omnes degustauissent, sicuti in follenibus sacris feri consueuit, aperuiuee consiliumsiust, ' atque eo dictare fecisse, quo inter se magis sidi fo: rent, alius alν tanti facinoris conscii. non nulliβ-LIa ct haec , ct multa praeterea existimabant ab ijs , qui Ciceronis inuidiam , quae postea orta est, , leniri credebant atrocitate sceleris eorum, qui renas dederant. nobis ea res pro magnitudine pa-- rum comperta est. Sed in ea coniuratione fuit Curius, natus haud obscuro loco, flagiti s atque' facinoribus coopertus: quem senatu cen ores probri gratia amouerant. huic homini non minor uanitas, quam audacia, inerat. neque reticere,qua
audierat, neque suamet ipse sicelera occultare , u prorsus neque dicere , neqMe facere , quidquam pensi habebat. erat ei cum Fuluia, muliere nobili, stupri uetus consuetudo . cui cum minus gratus eruet, quod inopia minus largiri poterat; repente gloriara maria, montesq. polliceri coepit; O minari interdum ferro, nisi obnoxia foret; postremo, ferocius agitare, quam solitus erat. at Fuluia, ex insolentia Curis caul a cognita , tale periculum . re . haud occultum habuit; sed, sublato auEDI re, de Catilista coniuratione, quae ct quo m*do
44쪽
audierat, compluribus narrauit. ea res in primis. studia hominum accendit ad consulatum mandandum M. Tullio Ciceroni. nanque antea pleraque
nobilitas inuidia aestuabat, O quas pollui consulatum credebat, si eum, quamuis egregius, homo noulis adeptus foret .sita, ubi periculum a uenit, inuidia, atque seuperbia post fuere. Ig tur , comitiis habitis , consules declarantur M. Tullius, oeta cotonius . quod factum primo populares coniurationis concusserat. neque tamen Catilinae furor minuebatur; sita in dies plura ag tare; arma per Italiam locis oportunis parare ;pecuniam, si , aut amicorum fide sumptam mutuam, Fesulas ad Manlium quendam portare;
qui postea princeps fuit belli faciundi. Ea tempestate plurimos cuiusique generis homines asiluisse sibi dicitur, mulieres aliquot etiam; quae primo ingentes seu tus stupro corporis toleraverant, post, ubi aetas tantummodo quaestui, neque luxuriae modum fecerat, aes alienum grande conflauerant . per eas sie Catilina credebat posse struitia
urbana Aolicitare, urbem incendere, uiros earum
uel adiungere sibi , uel interficere .sed in his erat Sempronia; quae multa saepe uirilis audaciae facinora commistrat. haec mulier genere, atque fomma, praeterea uiro, ac tiberis, satis fortunata fuit; litterisgraecis oe latinis docta ; psallere, O salta-- re elegantius, quam necesse estprobae: multa alia, quae instrumenta luxuriaesunt .sed ei semper ca-C 2 riora
45쪽
riora omnia, qua m decus , atque pudicitia fuit . pecuniae , an famae, minus parceret, haud facile discerneres. libidine sic accensa, ut sepius pet rei uiros, quam peteretur. sed ria scpe antehac dem prodiderat , creditum abiuraverat, Gedis conscia fuerat, luxuria atque inopia praeceps abierat . uerum ingenium eius haud absurdum , posse uersus facere , iocum mouere , fermone ut vel modesto, uel molli , uel procaci . prorsus multa fac
tia , multusq. lepos inerat. His rebus comparatis , Catilina nihilo minus in proximum annum
consulatum petebat, sterans, si designatus foret,
facile sie ex uoluntate Antonio Uurum. neque interea quietus erat, sied omnibus modis insidias parabat Ciceroni. neque illi tamen ad cauendum dolus, aut astutiae deerant. nanque 2 principio confulatus sui , multa per Fuluiam pollicendo , effecerat , ut Curius , de qu0 paulo ante memoraui, consilia Catilinae sibi proderet . ad hoc, collegam sevum Antonium pantione prouinciae perpulerat , ne contra remp.sentiret: circum se praesidia amicorum, atque cilentium occulte habebat. . Postquam dies comitiorum uenit , ct Catilinae neque petitio , neque insidiae , quas consuli fecerat, prolere cessere: constituit bellum facere, ct extrema omnia experiri; quoniam , quae occulte tentaverat , aspera , foedaq. euenerant. Igitur C. Manlium Fesulas , atque in eam partem Etruria , Septimium quendam Camertem in agrum Picenum,
46쪽
Picenum , C. Iulium in Appuliam dimisit, praeterea alium alio, quem ubique oportunum sibi fore credebat . interea Rynue multa simul moliri r consuli insidias tendere: parare incendia: oportuna loca armatis hominibus oblidere: ipse cum t lo esse: item alios iubere: hortari, uti semper i tenti, paratiq. essent: dies, noctesq. fectinarer vigilare: neque insomnia, neque labore fatigari. postremo , ubi multa agitanti nihil procedit, rursus intempesta nodie coniura tionis principes conuocat per M. Porcium Laecani: ibiq. multa de
ignauia eorum questus, docet sie Manlium praemississe ad eam multitudinem, quam ad capienda arma paraverat; item alios in alia loca oportuna, qui initium belli facerent; seq. ad exercitum
princisici cupere, si prius Ciceronem oppresstsset:
eum sub consiliis multum oscere. Igitur , perterritis ac dubitantibus ceteris, C. Cornelius, eques Romanus, operam sitiam pollicitus, ct cum eo L. Vargunteius sienator, conssiluere ea nocte paulo post cum armatis hominibus , sicuti salxtatum, introire ad Ciceronem, ac de improuisio domi serae imparatum confodere. Curires, ubi intelligit , quatum periculum cori uti impendeat, propere per Fuluiam Cicero ii dolum , qui parabatur, enisutiat. Ita illi ianua prohibiti, tantum facinus frusra si ceperant. Interea Manlius in Etruria plebem solicitare, egestate simi, ac dolore iniuris nouarum rerum cupidam; quod, Ullae domina-c 3 tione,
47쪽
CONIURATIOtione, agros, bonaq. omnia amistrat; praeterea, latrones cuiusiquegeneris , quorum in ea regione magna copia erat, non nullos ex Silanis colonis ,
quibus libido, atque luxuria ex magnis rapinis nihil reliqui fecerant . ea cum Ciceroni nuntiarentur; ancipiti malo permotus, quod neque urbem ab insidijs priuato consilio longius tueri poterat, neque, exercitus Manlii quantus, aut quo consilio foret, satis compertum habebat, rem ad βω-
tum refert , iam antea uulgi rumoribus exagitatam . itaque , quod plerunque in atroci negotio β-let ,sienatus decreuit, ut darent operam consules ,
ne quid rest. detrimenti caperet . ea potestas per
senatum more Asmano magistratui maxima permittitur , exercitum parare, bellum gerere, mercere omnibus modis socios, atque ciues: domi m
litiaeq. imperium, atque iudicium summum babere. aliter , sine populi iussu, nulli earum rerum consuli ius est. Post paucos dies L. Senius senator in senatu litteras recitauit , quas Fesulis allatas sibi disebat: in quibus scriptum erat, C. Manlisi arma cepisse, cum magna multitudine, ante diem v I. hal. 2Nou. simul, id quod in tali re βlet, alij portenta, atque prodigia nuntiaban t: alii conventus fieri, arma portari, Capuae, atque in Appulia feruile bellum moueri. igitur sienatus decretos Marcius Rex Fesulas, Metellus Cretiacus in Appuliam, circumq. ea loca missi sunt. Hutrique ad urbem imperatores erant, impediti,ne
48쪽
triumpharent, calumnia paAcorum; quitas omnia honesta, atque inhonesta uendere mos erat edpraetores QEPompeius Rufus Capuam, M tellus Celer in agrum Picenum: hisq. permissum, uti pro tempore, atque periculo exercitum compararent . ad hoc ,si quis indicasset de coniurati ne, quae contra remp. DIIa erat , praemium,femno libertatem, I HS centum, libero impunitatem eius rei, O Hri ducenta millia. itemq. decreu re, uti gladiatoriae familiae Capuam , in cetera municipia distribuerentur pro cui que opibus , maper totam urbem vigiliae haberentur , eisq. minores magistratus praeessent.QFibus rebus permota ciuitas, atque immutata facies urbis erat: exsumma laetitia, atque lasciuia, quae diuturna quies pepererat, repente omnes tristitia inuasit. sesinare, trepidare: neque loco, neque homini cu quam satis credere: neque bellum gerere, neque pacem habere: suo quisque metu pericula metiri. ad hoc, mulieres, quibus pro reip. magnitudine belli timor insolitus incesserat, asylictare sese: manus supplices ad caelum tendere: mistrari paruos liberos: rogitare: omnia pauere: seuperbia atque deliciis omissis, ibi, patriaq. disdere. At Catilinae crudelis animus eadem ilia mouebat: tametsi praesidia parabantur ; st lege Plautia interrogatus erat ab L. Paullo. postremo, di
mulandi caussa, O quasi sui expurgandi, sicuti iurgio lacessius foret, in senatum uenit . tum M. C 4 Tullius
49쪽
Tullius consul, siue praesentiam eius timens , siue
ira commotus , orationem habuit luculentam, atque utilem reip. quam postea scriptam edidit ecubi ille asse est , Catilina, ut erat paratus ad dissimulanda omnia , demisso uultu , uocesupplici, postulare 2 patribus coepit, ne quid de se temere crederent: ea familia ortum, ita se ab adolescentia uitam instituisse , ut omnia bona in spe haberet, neque existimarent, sibi, patricio homini, cuius ipsius atque maiorum plurima beneficia in plebem
R. essent, perdita rep. opus esse; cum eam struaret M. Tullius , inquilinus ciuis urbis Romae. Ad haec maledicta alia cum adderet; obstrepere omnes , hostem, atque paricidam uocare. tum ille furibundus , Quoniam quidem circumuentus, inquit , ab inimicis praeceps agor; incendium meum ruina restinguam. Deindest ex curia domum proripuit . ibi multa secum ipse uoluens , quod neque insidiae consuliprocedebant , O ab incendio intelligebat urbem uigilijs munitam , optimum factu credens exercitum augere, ac prius , quam legiones scriberentur, multa ante capere, quae bello usui forent , nocte intempesta cum paucis in Manaliatur castra prosi tus s. sed Cethego , atque Leutulo , ceterisq. , quorum cogn0uerat promptam audaciam , mandat , quibus rebus possent, opes factionis confirment; insidias consiuli matarent; caedem , incendia , aliaq. belli facinora parent : est propediem cum magno exercitu ad urbem acces-
50쪽
surum. Dum haec Romae geruntur, C. Manlius ex suo numero legatos ad O. Marcium regem mittit cum mandatis huiuscemodi. Deos, hominesq. testamur, imperator, nos arma neque contra patriam cepisse, neque quo periculum alijs facer mus , sied utι corpora nostra ab iniuria tuta foret rqui mi fieri, egentes, uiolentia , atque crudelitate feneratorum plerique patria, sted omnes fama, utque fortunis expertes sumus: neque cuiquam ωostrum licuit, more malorum, lege uti, neque , amisso patrimonio, corpus liberum habere: tanta saeuitia foeneratorum, atque pratoris fuit. sepe maiores nostri milierti plebis decretis suis , inopiae eius opitulati sunt: ac nouissime, memoria nostra , propter magnitudinem gris alieni, uolentibus omnibus bonis, argentum aere solutum est. saepe ipsa plebs aut dominandi Iudio permota, aut superbia magistratuum armata, a patribus βασ- sit . at nos non imperium, neque diuitias petimus; quarum rerum caussa, bella , atque certamina omnia inter mortales sunt; sed libertatem; quam nemo bonus, nisi cum anima simul, amittit. te , atque senatum obtestamur, consulatis miseris ciuibus; legis praesidium, quod iniquitas praetoris
eripuit, restituatis; ne ue nobis eam necessitudine imponatis, ut quaeramus, quonam modo maxime , niti sanguinem nostrum, pereamus. Ad haecu Harcius res ondit: si quid a sienatu petere uel lent, ab armis discedant , supplices pro-