장음표시 사용
61쪽
bello fauebat, mutata mente Catilinae consilia Gxecrari, Ciceronem ad caelum tollere: ueluti ex
seruitute erepta, gaudium , atque laetitiam agitabat. naque alia belli facinora praedae magis, quam detrimento, Dre, incendium uero crudele, immoderatum , acsibi maxime calamitosum putabat; quippe cui omnes copiae in usu quotidiano, O cultu corporis erant. Post eum diem quidam L. Tarquinius ad senatum adductus erat: quem, ad Catilinam proficissentem, ex itinere retractum aiebant . is cum sie diceret indicaturum de coniura
tione, si fides publica data esset; iussus a consu
la, quae sciret, edicere, eadem fere, quae Vulturtius, de paratis incendiis, de caede bonorum, de itinere hostium sienatum edocet: praeterea, semissum d M. Crasso, qui Catilinae nuntiaret, ne eum Lentulus, ct Cethegus, alqq. ex coniuratione deprehensi terrerent: eoq. magis properaret ad urbem accedere. qκ0 oe ceterorum animos reficeret; oe illi facilius e periculo eripereu-tur . Sed, ubi Tarquinius Crasum nominauit, hominem nobilem, maximis diuitiis ,summa poteutia; altis rem incredibilem rati ; pars, tametsi uerum existimabant, tamen, quia in tali tempore tanta uis hominis magis leniunda, quam exagia lauda , uidebatur, plerique Crasso ex priuatis negotiis obnoxij, conclamant, indicem talpum esse; deq. ea repostulant, uti referatur. itaque, con-bulante Cicerone,frequens senatus decreuit, Tar
62쪽
quintii indicium fallium uideri; eumq. in vinculis
retinendum; neque amplius potestatem faciundam, xusi de eo indicaret, cuius consilio tantam rem esset mentitus . Erant eo tempore, qui exi-simarent, indicium illud a P. Autronio machinatum; quo facilius, appellato Crasso, per societatem periculi reliquos illius potentia tegeret . a- lj , Tarquinium immissum a Cicerone, aiebant; ne Crassus, more suo suscepto malorum patrocinio, remp. conturbaret. ipsum Crassum ego possea praedicantem audiui, tantam illam contumeliam sibi a Cicerone paratam. Sed isdem temporibus O. Catulus , Cn. Pisio neque precibus, neque gratia, neque pretio Ciceronem impellere potuere , uti per Allobroges, aut per alium indicem C. Caesar fallio nominaretur . nam uterque cum illo graues inimicitias exercebant; Piso, oppugnatus in iudicio pecuniarum repetundarum, propter cuiusdam transpadani supplicium iniustum;
Catulus, ex petitione pontificatus odio incensus; quod, extrema aetate, maximis honoribus usius, ab adolescentulo Caesare victus discesserat. res amtem oportuna uidebatur; quod is, priuatim egregia liberalitate, publice maximis muneribus , grandem pecuniam debebat. sed, ubi consulem ad tantum facinus impellere nequeunt, ipsi, singil- , latim circueundo, atque ementiedo quae se ex Vulturtio, aut Allobrogibus audisse dicerent, magnam iui inuriam conflauerant ; usque adeo, ut
63쪽
non nulli equites sequi praestin caussa cum telis rat circsi aedem Concordiae, stu periculi magnitudine, seu animi mobilitate impulsi, quo studium
suum in remp. clarius est, egredienti ex senatu Caesari gladio minitarentur. Dum haec in senatu aguntur; oe dis legatis Allobrogum , O T. Vulturiis, comprobato eorum indicio, praemia de cernuntur: libertini, O pauci ex clientibus Leutuli, diuersis itineribus, opifices, atque seruitia in uicis ad eum eripiendum solicitabant. partim exquirebant duces multitudinum, qui pretio rem vexare soliti erant. Cethegus autem per nuntios familiam, atque libertos suos, electos, o exercitatos in audaciam, orabat, ut, rege facto, critelis ad stest irrumperent. Consiui, ubi ea parari cognouit, dispositispraesidiis; uti res, atque tempus monebat, conuocato sienatu refert, quid de
js fieri placeat, qui in custodijs traditi erant. sed
eos paulo ante frequens stratus iudicauerat contra remp. fecisse . tum D. Iunius Silanus, primus sententiam rogatus, quod eo tempore consul designatus erat, de se, qui in custodiis tenebantur , O praeterea de L. Cassio, P. Furio , P. Umbreno , Q. Annio, si deprehensiforent, sipplicium yumendum decreuerat: isq. postea, permotus oratione C. Caesaris, pedibus in sententiam Ti. Neronis iturum se dixerat; qui de ea re, prae se a ditis , referendum censuerat . sed Caesar, ubi ad eum uentum est, rogatus sententiam 2 consule, hui
64쪽
huiuscemodi uerba locutus en. Omnes homines P. C. qui de rebus dubiis consultant, ab odio, amicitia, ira, atque misericordia uacuos esse decet. haud facile animus uerum prouidet, ubi illa osciunt; neqMe quisquam omnium libidini simul O upui paruit . ubi intenderis ingenium; halet. si libido phsdet; ea dominatur; animus nihil valet. magna mihi copia es memorandi P. C. qui reges, atque populi, ira aut misericordia impulsi, male consuluerint: sed ea malo dicere , quae maiores nosri contra libidinem animi sui recte, atque ordine fecere. Bello Macedonico, quod cum rege Te s ge1φmus, odiorum ciuitas, magna, atqlie magnifica , qua populi R. opibus creuerat, infida, atque aduersa nobis fuit: sed, postquam bello consecto, de AJodiis cossultum est; maiores nostri, ne quis diuitiarum magis, quam iniuriae, caussa bellum inceptum diceret, impunitos eos dimisere. Item, bellis Punicis omnibus , cum sepe Carthagimesses O in pace, O per indutias multa nesseria facinora fecissent, nunquam ipsi per occasionem talia fecere: magis, quod sie dignum foret, quam quod in illos iure feri posset, quaerebant.
Hoc item uobis prouidendum es P. C. ne plus pud uos ualeat P. Lentuli, O ceterorum scelus, quam uestra dignitas; ne ne magis ira uestris,quim famae, considatis . nam si digna pena profanctis eorum reperitur : novum consilium approbo .sin magnitudo sceleris omnium ingenia ex
65쪽
CONIURATIOperat: iis utendum cesses, quae legibus comparata sunt. Plerique eorum, qui ante me sententias dixerunt, composite, atque magnifice casium rei
misierati sunt: quae belli sevitia esset, quae uictis
acciderent, enumeravere: rapi uirgines, pueros:
diuelli liberos d parentum complexu '. matres familiarum pati, quae uictoribus collibuissent: fana, atque domos spoliari: caedem, incendia fieri: ρο- fremo armis, cadaueribus, cruore, atque luctu omnia compleri: sed, per deos immortales, quo illa oratio pertinuit ἐ an, uti uos in os coniurationi faceret ψ sicilicet, quem res tanta, O tam
atrox non permovit, eum oratio accendet. nouita est: neque cuiquam mortalium iniuriae Dreparuae uidentur: multi easgrauius aequo habue=e. sedati s alia licentia est, P. C. qui demis in obscuro uitam agunt, si quid iracundia deliquere; pauci sciunt; fama atque fortuna eorum pares sunt: qoi, magno imperio praediti, in excellio aetatem agunt; eorum faba cuncti mortales nouere. ita in maXima fortuna minima licentia est. neque sudere, neque odisse, sed minime irasci decet. quae apud alios iracundia dicitur, ea in imperio superbia, atque crudelitas appellatur. . equidem ego sic existimo P. C. Omnes cruciatus minores, quam facinora illorum, esse. fedplerique mortales postrema meminere, O in hominibus impiis , sitieris eorum obliti, de paena diskrunt, si ea paulo sevior fuerit. D. . Silanum, uirum fortem, atque frenuum, certo
66쪽
scio , quae dixerit ,studio reip. dixisse , neque ilia .lum in tanta re gratiam, aut inimicitias exercere . eos mores , eamq. modestiam uiri cognoui. ue rumsententia eius mihi non crudelis , quid enim
in tales homines crudele fieri potest ψ 9 sed alie
na a rep. nostra videtur. na m prost Io aut metus, aut iniuria te ubegit Silane , consulem designatu, genus panae novum decernere. de timore , super
vacaneum est disserere; cum praesertim diligentia clarissimi uiri consulis tanta praesidia sint in ammis. de pina , possum equidem dicere id, quod
res habet; in luctu, atque miserijs, mortem rerumnarum reqΠiem, non cruciattim, esse; eam cun-LIa mortalium mala disyluere; ultra neque cura , neque gaudio locum csse. sed , per deos immortales , quamobrcm insententiam non addidi- si, uti prius verberibus in eos animaduertereturZan , quia lex Porcia uetat ἰ at aliae leges item condemnatis ciuibus non animam eripi , sed exilium permitti iubent. an, quia grauius eis uerberari, quam necari ς quid aut acerbum , aut nimis graue est in homines tanti facinoris conuictos ἐ sn , quia leuius es: qui conuenit in minore negotio legem timere , cum eam in maiore neglexeris in. et enim quis reprehendet, quod in paricidas reip. decretum erit ἰ tempus, dies , fortuna; cuius libido getibus moderatur. illis merito accidet,quiue quid euenerit. ceterum uos P. C. quid in alios statuatis , considerate. o nia mala exempla ex bonis
67쪽
nis initiis orta siunt: sed, ubi imperium ad igna-os ciues, aut minus bonosperuenit; nouum illud exemplum ab dignis est idoneis ad indignos O non idoneos transfertur. Lacedaemon j, ulms Atheniensibus, triginta uiros impositiere, qui remp. ω-rum tra tarent . bi primo coepere pessimum qu que, O omnibus inuisum indemnatum necare. ea
populus laetari, O merito dicere fieri. post, ubi paulatim licentia creuit; iuxta bonos O malos i bidinost interficere, ceteros metu terrere . ita uitas, feruitute oppressa, stultae laetitiae graues paenas dedit. Nostra memoria uictor Sylla, cum Da sinum, O alios eiusmodi, q&i malo rei . creveravi, iugulari iussit; quis non facitum eius lau
dabat ζ homines sicelestos, O factiosios , qui sed
tionibus rem' exagitauerant, merito necatos aiei bant .sita ea res magna initium cladis fuit. nam , uti quisque aut domum, aAt uillam postremo uas, aut uestimentum alicuius concupiuerat; dabat peram, ut is in proscriptorum numero esset. ita illi, quibus Damasippi mors laetitiae fuerat, D is post ipsi trahebantur: neque prius finis iugulandi fuit, quam Sylla omnes suos diuitiis expleuit. Atque ego hoc non in M. Tullio, neque bis temporibus uereor. Ita in magna ciuitate multa, O uaria ingenia fiunt. potest alio te ore, alio con- suis, cui item exercitus in manu sit, falsum alia quid pro uero credi. ubi hoc exemplo, per senatus decretum, gladium consul eduxerit; quis illi D
68쪽
CATILINAE. 22nem statuet, aut quis moderabitur ἰ Maiores no-βri P. C. neque consili , neque audaciae unquam eguere: neque illis superbia obstabat, quo minus aliena instituta, si modo proba erant, imitaretur. arma atque tela militaria ab Samnitibus , in gnia magistratuum ab Tuscis pleraque sumpsi runt : postremo, quod ubique apud socios , aut ho-ses idoneum uidebatur , cι msummo studio domi exequebantur. imitari, quam inuidere bonis, malebant. sed eodem illo tempore, Graeciae morem imitati, uerberibus animaduertebant in ciues , de condemnatissummum siupplicium sumebat. post quam res'. adoleuit , O multitudine ciuium factiones ualuere; circumueniri innocentes, alia huiuscemodi fieri coeperer tunc lex Porcia , aliaeq. leges paratae sunt; quibus legibus exilium damnatis permissum G. Hanc ego causam P. C. quo minus nouum consilium capiamus, in primis magnam puto. Profesto virtus, atquesapientia maior in illis fuit, qui ex paruis opibus tantum imperium fecere , quam itu nobis, qui ea bene parta uix retinemus. Placet igitur eos dimitti, O augeri exercitum Catilinae in minime :sed ita censeor publicandas eorum pecunias; ipsos in uinculis habendos per municipia, quae maxime opibus ua lent: neu quis de his postea adsenatum referat, neue cum populo agat : qui aliter fecerit, senatum
existimare , eum contra remp. salutem omnia
um D Iurum. Postquam Caesar dicendi finem se
69쪽
cit; ceteri uerbo, alius alii uarie as entiebantur. at M.Porcius Cato, rogatus siententiam, huiuscemodi orationem habuit. Longe mihi alia menses P. c. cum res, atque pericula nostra conside- ro, O cum sententias non nullorum irae mecum reputo. illi mihi disseruisse uidentur de mena eorum , qQ patria, parentibus, aris, atque focis
suis bellum parauere . res autem m0net, cauere
ab illis magis, quam, quid in illos stat mus, consultare. nain cetera maleficia tum persequare,
ubi facta sunt: hoc , nisi prouideris, ne accidat 'ubi euenit , si ustra iudicia implores. capta urbae 'nihil reliqui sit utetis. sed, per deos immortales , uos ego appella, qui siemper domos , uillas, si gna, tabulas uestras pluris, quam re .fecistis)δε ista, cuiuscunque modi sint , qua amplexamini, retinere, si uoluptatibus uestris otium praebere uultis : expergiscimini aliquando, O capessitere . non agitur de uestigalibus, neque de Aociorum iniuriis: libertas , OV anima nostra in dubio est. I enumero P. C. multa uerba in hoc ordine feci : sepe de luxuria, atque auaritia nostr . rum ciuium quesus sium; multosq. mortales ob eam causam aduersos habeo. qui mibi, atque ani. mst meo nullius unquam delictigravam feci siem , haud facile alterius libidini malefaIta condonabam .sed, ea tametsi uos parvipenditatis: tamen re p. firma erat: opulentia negligentiam tolera bat . - uero non id agitur, bonis ne, an malis
70쪽
CATILINAE.moribus uΠsamus ; neque, qMantum, aut quam
magnificum imperium populi R . sit; sed, haec, cui cunque modi uidentur, nostra, an nobiscum una hostium futura sint. Hic mihi quisquam mansuetudinem, O misericordiam nominat ἰ iampriadem equidem nos uera rerum uocabula amisimus. quia, bona aliena largiri, liberalitas; malarum rerum audacia, fortitudo uocatur; eo rei'. in e tremo sita es . int sane, quoniam ita se mores habent,liberales ex sociorum fortunis: sint mistricordes in furibus aeraris: ne illi sanguine nostrum largia ntur ;O , dum paucis scelestis parcunt, bonos Omnes perditum eant. Bene O composite C. C. sarpaulo ante in hoc ordine de uita et morte disseruit, credo falsa existimans ea, quae de inferis memorantur : diuerso itinere malos a bonis loca te tra, inculta, foeda, atque formidolosa habere . itaque censuit, pecunias eorum publicandas, ipsos per municipia in custodiis habendos, uidelicet timens , ne,ὴ Α'mae sint, aut a popularibus coniurationis, aut d multitudine conduIIa, per uim eripiantur. quas uero mali atque secessi tantummodo in urbe, O non per totam Italiam sint; aut non ibi plus possit audacia , ubi ad defendendum spes minores sunt. Quare uanum equidem hoc consuum est ,si periculum ex illis metuit. sin in tam to omnium metu solus non timet: eo magis refert, me mihi, atque uobis timere. Quae de P. Lent lo , ceterisq. statuetis; pro certo habetote , uos m