장음표시 사용
81쪽
genuus captus est . ita cunecti suae hostiums uitae iuxta pepercerant . neque tamen exercitus populi laetam , aut incruentam uictoriam adeptus erat. nam strenuissmus quisque aut occide rat in proelio, auigrauiter uulneratus disiesserat. multi autem, qui e castris uisendi, aut spoliandi gratia processerant, uoluentes hostilia cadauera, amicum at , pars hostitem, aut cognatum reperiebant. fuere item, qui inimicos suos cognoscerent . ita uarie per omnem exercitum laetitia, maeror , luctus, atque gaudium agitabantur.
82쪽
AL so queritur de natura sua genus F humanum; quod imbecilla, atque aeui breuis, forte potius, quam uirtute, rem
gatur . nam, contra reputando, neque maius aliud, nequepraestabilius inuenias; magisq. natura industriam hominum, quam vim, aut tempus deest eled dux, atque imperator uitae mortalium, animus est . qui ubi ad gloriam uirtutis uia grassatur; abunde pollens, potensq. , O clarus est, neque fortuns eget; quippe quae probitatem, indu-sriam, ceterasq. bonas artes neque dare, neque eripere cuiquam potest . sim, captus prauis cupidinibus , ad inertiam, O uoluptates corporis peffundatus est, perniciosa libidine paulis er usius: ubi per socordiam uires, tempus, aetas, ingenium defluxere, naturae infirmitas accusatur: sua quirpe culpam auctores ad negotia transferunt. quods hominibus bonarum rerum tanta cura esse quato studio aliena, ac nihil profutura, multumq. etiam periculosa, petunt: neque regerentur magis casibus, quam regerent casus eo magnitudinis procederent, ubi pro mortalibus gloria aeterni ferent. nam uti genus hominum compositum Zcorpore, O anima est: ita res cunctae, sudisq. Omnia nostra, corporis alia, alia animi naturam
83쪽
sequuntur. igitur praeclara facies, magnae diuitiae
ad hoc uis corporis, O alia huiuscemodi omnia. breui dilabuntur. at ingenii egregia facinora,secuti anima, immortalia sunt. postremo, corpο- ris fortunae bonorum, uti initium, sic sinis est; , Ommaq. orta occidunt, O aucta sensunt. ani. inc0rruptus, Glernus, rector humani gen ris, agit, atque habet cuncta, neque ipsie habetur. quo magis prauitas eorum admiranda est, qui, dediti corporisgaudiis, per luxum, atque ignauiam aetatem agunt, ceterum ingenium, quo neque melius, neque amplius aliud in natura mortalium est, incultu, atque focordia torpescere sinunt; cupraestertim tam multa, uariaeq. sint artes animi, quibus siumma claritudo paratur. Verum ex his . magistratus , O imperia , postremo omnis cura rerum publicarum, minime mihi hac tempestate cupienda uidentur: quoniam neque uirtuti honos datur; neque illi, quibus per Dudem ius fuit, utique tuti, aut eo magis honesi sunt. nam, ut quidem regere patriam, aut parentes, quaquam O phsi, O delicta corrigas, tamen importunum est; cumpraesertim omnes rerum mutationes
caedem, fugam, aliaq. bostilia portendant. stu- Ira autem niti, neque aliud, se fatigando , nisi odium quaerere, extremae dementiae est: nisi forte quem inhonesta, O perniciosa libido tenet, po- tentiae paucorum decus, atque libertatem Dam ι grati cari. Ceterum ex ijs negotise, quae ingenio
84쪽
exercentur , in primis magno Uui est memoria rerum gestarum: cuius de uirtute quia multi dixere, praetereμndum pAto; simul, ne per insolentiam quis existimet memet studium meum laudando extollere. Atque ego credo fore, qui, quia decreui proculi rep. fitatem agere, tanto, tamq. utili labori meo nomen inertiae imponant: certe, qκ
bus maxima inductria uidetur , salutare plebem, O conuiu's gratiam quarere . qui si reputare rint, ct quibus ego temporibus magistratum adeptus sum ; ct quales uiri idem assequi nequius rint ;=postea, quae genera hominum in senatsi peruenerint: pro lecto existimabunt, me magis
merito, quam ignauia, iudicium animi mei mutauisse; maiusq. commodum ex otio meo, quam ex aliorum negotiis, rei . venturum . nam saepe audiui, Q. Maximum, P. Scipionem, praeterea ciuitatis nostrae praeclaros viros solitos ita diceret cum maiorum imagines intuerentur,uehementi
Ame sibi animum ad uirtutem accendi: scilicet noceram illam, neque Duram tantam uim in sese habere ,sed memoria rerumgestarum eam stam,mam egregiis uiris in pectore crescere,neque prius fedari, quam uirtκs eorum famam , atqMe gloriam adgquauerit. At contra , quis est omnium his moribus, qui non diuitys, O sumptibus, non probitate, neque industria, cum maioribus fluis contendat j etiam homines noui, qui antea per uirtutem soliti erant uobilitatem anteuenire , iurtim
85쪽
tim , ct per latrocinia potius, quam bonis artia Dus, ad imperia , O bonores nituntur . perinde
huiuscemodi per sie i a clara, O magnifica sint,
ac nou perinde habeantur, ut eorum, qui ea siustinent, uirtus est . Verum ego liberius, altiusq. processi , dum me ciuitatis morum piget , taedetque. nunc ad inceptum redeo. Bellum sicripturus,seum quod populus cum Iugurtha rege Numidarugebit: primum, quia magnum, O atrox, uaria' uictoria fui: deinde, quia tum primum --
perbiae nobilitatis obuiam itum est . quae contentio diuina ct humana cuncta permiscuit; eoq. uecordiae processit, ut stud's ciuilibus bellum, atque nouas Italum finem faceret. sed prius quam hu-rusicemodi rei initium expediam, pauca seupra repetam ; qμ0, ad cognoscendum, omnia illustria magis, magisq. in aperto sint. Bello Punico sescundo , quo dux Carthaginiensium Mnniba post magnitudinem nominis Romani, Italiae opes maxime annuerat; Massanis rex , umidarum, in amicitiam receptus d P. Scipione, cui postea cognomen Asticano ex virtute fuit, multa in pro clara rei militaris facinora fecerat : ob quae, uictis Carthaginiensibus, oe capto Syphace, cuius in Asirica magnum, atque late imperium ualuit, populus R. quasi que urbes, o agros manu ceperat , regi dono dedit. igitur amicitia Massanisse
bona, atque bonesta nobis permansitsed imperof,
86쪽
vitaeq. eius finis idem fuit . deinde Micipsa filius ejus regnum Iblus obtinuit, Manassabale, O Gulussa statribus morbo absiumptisus Adherbalem, O Hiempsalem ex seste genuit; Iugurthamq. Ma stabalis statris filium, quem Mallanis, quia
ortus ex concubina erat , priuatam reliquerat,
eodem cultu , quo liberos seuos, domi habuit. Qui ubi primum adoleuit, pollens uiribus, decora facie, sed multo maxime ingenio validus, non sie luxui , neque inertia corrumpendum dedit , sed, uti mos gentis ibitus est, equitare , iaculari, cursu
cum aequalibus certare: O, cum omnes gloria anteiret, omnibus tamen carus elbe : ad hoc pleraque tempora in uenando agere: leonem , atque alias feras primus , aut in primis ferire: plurimum facere , O minimum ipsi de se loqui . Quibus rebus Micipsa tametsi initio laetus fuerat , existimans
Iugurtha virtutem regno suo gloriae fore: tamen postquam hominem adolescentem , exania sua aetate , O paruis liberis , magis magisq. crescere in telligit , uehementer eo negotio permotus , multa cum animosiuo uoluebat . Terrebat eum natura mortalium auida imperj , O praecepsad explendam animi cupidinem; praeterea , oportunitas suaeliberorumq. aetatis , qua etiam mediocres uiros
De praedae trassuersos agit; ad hoc ,studia di umiadarum in Iugurtham accensa: ex quibus,se talem uirum dolis inferfecisset , ne qua seditio , aut berulum oriretur, anxius erat. His disscultatibus cir
87쪽
eumsentus, ubi uidet neque per uim, meque ins di s opprimi posse hominem tam acceptum popularibus; quod erat Iugurtha manu promptus, O appetens soriae militaris, statuit eum obiectare periculis , O eo modo fortunam tentare. igitur bello umantino Micipsa, cum populo R. equitum, atque peditum auxilia mitteret uesperans uel ostentando uirtutem, uel hostium saeuitia facile
eum occasiurum , praefecit umidis, quos in Hi-staniam mittebat. Sed ea res longe aliter, ac ratus erat, euenit. nam Iugurtha, ut erat impigro, atque acri ingenio, ubi naturam P. Scipionis, quitum Romanis imperator erat, O morem hostium cognouit; multo labore, multaq. cura, praeterea
modestissimeparendo, oesepe obretam eundo periculis , in tantam claritudinem breuiperuenerat, ut nostris uehementer carus, Pt 'antinis maximo terrori esset . ac sane, quod discissimum inprimis est, praeli ostrenuus erat, ct bonus consilio. quorum alterum ex prouidentia timorem, alterum ex audacia temeritatem plerunque asser resolet. Igitur imperator omnes fere res seras per Iugurtham agere, in amicis habere, magis magisq. eum in dies amplecti, quippe cuius neque consitium, neque inceptum ullum stra erat. Huc accedebat munificentia animi , O ingenii solertia: quibus rebus sibi multos ex Vmanis familiari amicitia coniunxerat. Ea tempestate in exercitu nostro fuere complures noui, atque nobiles ,
88쪽
quibus diuitiae bono , honesto . potiores erant, fabiose, domi potentes, apud sociis clari magis ,
quam honesti: qu Iugurtha non mediocrem an mum pollicitando accendebant , si Micipsa rex ocicidisset, fore uti solus regno Numidia potiretur:
in ipso maximam uirtutem, omnia Asma uena
lia esse. Sed postquam, NumaMtia deleta, P. Scipio dimittere auxilia, O ipse reuerti domum decreuit: donatum, atque laudatum magnifice pro concione.Iugurtham in praetorium adduxit: ibiq. secreto monuit,ut potius publice, quam priuatim, amicitiam populi coleret: neu quibus largiri infusceret: periculost d paucis emi, quod multorum esset: si permanere uellet in suis artibus, viatro illi O gloriam, et regnum uenturum: sin properantius pergeret, pecuniam, O iasium praecipiatem casurum. Sic locutus, cum litteris eum, quas Micipsa redderet, dimisit. earum sententia haec erat. Iugurthae tui bello Numantino longe maxima uirtus fuit . quam rem certo scio tibi gaudio R. nobis ob merita tua carus est: ut idem senatui, populoq. R. sit, yumma ope nitemur. Tibi quidem pro nostra amicitia gratulor. En habes uirum dignum te, atque auo fluo Massansa. usetur rex, ubi ea quae fama acceperat, ex litteris imperatoris ita esse cognouit, tum uirtute, tumgratia uiri permotus, flexit animum suum; Iugurtham beneficiis uincere aggressus est; statimq. euadoptauit, O tectamento pariter cumsti s ber
89쪽
dem in lituit. Sed ipsiepaucos post annos , morbo, atque aetate confestus, cum sibisinem uitae adesse intelligeret, coram amicis , O cognatis , itemq. Adherbale, O Hiempsale filiis, huiusicemodi uerba cum Iugurtha fertur habuisse. Paruum ego te Iugurtha, amissopatra ,siney e, sine opibus ,
in meum regnum accepi, existimans non minus
me tibi , quam liberis ,si genuissem , ob beneficia
carum fore. neque ea res falseum me habuit. nam ut alia magna, ct egregia tua facta omittam, noui me rediens Numantia, me, regnumq. meum gloria decorasti: tuaq. uirtute nobis Mmanos ex
amicis amicismosfecisti: in Hispania nomen familiae nostra renouasti: postremo, quod discilli, mum inter mortales est,gloria inuidiam uicisti. Nunc, quoniam mihi natura nem uitae facit,per hanc dextram, per regni fidem moneo, obtestorsete, ut hos, qui tibi genere propinqAi, beneficio. meo statres sunt, caros babeas; neu malis alienos adiungere, quam sanguine coniunctos retinere.. Ny exercitus, neque thesauri praesidia regni seunt,
uerum amici: quos neque armis cogere, neque auro parare queas, oscio, o fide parantur. Quis. autem amicior, quam stater statriξ aut quem alienumsidum inuenies, si tuis hostis fueris ἰ Equide ego regnum uobis trado firmum ,si boni eritis: in mali, imbecillum . nam concordia parus res cre- sunt, dissordia maximae dilabuntur . Ceterum i iante hos te Iugurtha , qui atate, O sapientia. prior
90쪽
prior es, ne aliter quid eueniat, prouidere decet. Nam in omni certamine , qui opulentior est , etias accipit iniuriam, tamen, quia pluspotest, facere uidetur. Vos autem Adbertat, O Hiempsal colite, O obstruate talem hunc uirum: imitam ni uirtutem: O enitimini, ne ego meliores liberos sumpsisse uidear, qMam genuisse. Ad ea I gurtha, tametsi regem ficta locutum intelligebat, i e longe aliter animo agitabat: tamen pro tepore benigne respondit, Micipsa paucis poli distas moritur . Postquam illi more regio iusta magnidice fecerant, reguli in unum conuenere, ut i ter se de cundiis negotjs disiceptarent. Sed Hiempsal , qui minimus ex illis erat, natura ferox, Guam ante ignobilitatem Iugurthae, quia materano genere impar erat, despiciens, dextra Actem balem assedit: ne medius ex tribus, quod aplid Numidas honori ducitur , Iugurtha foret. deinde tamen, ut aetati concederet, fatigatus a st tre, uix in alteram partem tradu Ius est. Ibi cum multa de administrando imperio disererent, I gurtha inter alias res ait, oportere quinquennii constulta, O decreta omnia rescindi : nam per ea tempora confectum annis Micipsam parum an mo ualuisse. Tum idem Hiem sat acere sibi rex stondit: nam ipsium illum tribus bis proximis an-oi nis adoptione in regnum peruenisse. Φιθd uem, tam in pectus Iugurtha altius, quam qμi' mratus erat , descendit . itaque ex eo tempore ira ,