장음표시 사용
91쪽
O metu anxius, moliri, parare, atque ea modo in animo habere, quibus per dolum Hiempsal caperetur . quae ubi tardius procedunt, neque lenitur animus ferox : statuit quouis modo inceptum perficere. Primo conuentu, quem ab regulisfactum stupra memoraui, propter disensionem placuerat diuidi thesauros , sinesq.'imperii singulis constitui. itaque tempus ad utranque rem ii cernitur ,sed maturius ad pecuniam distribuemdam . reguli interea tu loca propinqua thesauras , alius alio concessere. Sed Hiemysit in oppido Thir nuda forte eius utebatur domo, qui proximus i Ector Iugurthae, carus, acceptusq. ei siemper fuerat : quem ille casse ministrum oblatum promissis
onerat , impellitq., uti tanquam suam domum uisens eat: portarum claues adulterinas paret: nauerae ad Hiempsalem referebantur ceterum, ubi res postularet, sie imum cum magna venturum manu. Numida mandata breui conficit: atque, uti doctus erat , no tu Iugurths milites introdu
cit : qui postquam in aedes irrupere, diuersi regem
quaerere: dormientes alios, alios occursantes iu-terficere : scrutari ioca abdita: clausa effringere: Irepitu ct tumultu omnia miscere: cum interim Hiempsal reperitur, occultans se in tugurio mulieris ancillae , quo initio pauidus, O ignarus loci profugerat. Numidae caput eius, uti ius erant, ead Iugurtham referunt. Ceterum fama tanti fa- cinoris per omnem Africam breui diuulgatur rorahe
92쪽
Adherbalem, omnesq. , qui hub Micipse imperio fuerant' metus invadit. In duas partes discedunt ritumidae: plures Adherbalem sequuntur, sed illum alterum bello meliores. Igitur Iugurtha quam maximas potest copias armat et urbes pamtim ui, alias uoluntate imperio seuo adiungit: omni Numidiae imperare parat. At Adberbal, tametsi Romam legatos miserat, qui senatum docerent de caede statris , O suis fortunis; tameu fretus multitudine militum parabat armis comtendere . sed ubi res ad certamen uenit, uictus ex proelio profugit in prouinciam, ac deinde Romam contendit. Tum Iugurtha patratis confiil s, po quam omni Numidia potiebatur in otio, facinus1μum cum animo reputans, timere populum R. neque aduersus iram eius usquam, nisi in auaritia nobilitatis , o pecunia sua spem habere . itaqMe , pascis diebus, cum argento, oe auro multo legatos Romam mittit: quis praecipit, uti primκm ueteres amicos magnis muneribus expirant: d inde nouos acquirant: postremo, quemcuqμe pospnt largiendo parare, ne cunctentur. Sed ubi Rymam legati uenere , ct ex praecepto regis hospitibus, alijsq. quorum ea tempestate in senatu a ctoritas pollebat, magna munera miseere: tanta commutatio incessit, ut ex maxima inuidia ingratiam γ fauorem nobilitatis Iugurtha ueniret.
qMorum pars spe, alii praemio inducti ,singulos ex
senatu ambiendo nitebantur, ne gratum tu eum F2 consim
93쪽
consileretur. igitur, ubi legatis satis confidunt die conflituto senatus utrisque datur. tum Adberbalem hoc modo locutum accepimus. Patres conscripti, Micipsa pater meus moriens mihi praec s , uti regni Numidia tantummodo procurati nem existimarem meam: ceterum ius, ct imp rium eius penes uos esse: simul eniterer domi, militi eq. quam maximo usui esse populo vos mihi cognatorum, uos vinium loco ducerem: si ea fecissem, in uestra amicitia exercitum, diuitias , munimenta regni me habiturum. Quae praecepta patris mei cum agitarem; Iugurtha homo omnia, quos terra 'stinet, steteratismus , conremptu imperio uestro , Maganise me nepotem, etiam a Iirpe socium, atque amicum populi R. regno ,
fortunisq. omnibus expulit. Atque ego P. C. quoniam eo miseeriarum uenturus eram, uellem , potius ob mea, quam ob maiorum meorum ben
scia me possed uobis auxilium petere, ac mari me deberi mihi beneficia a populo R. quibus non egerem ,ssed, ea si desideranda erant, uti debitis uterer . Sed quoniam parum tuta per se ipsa pro bitas est; neque mihi in manu fui Iugurtha qualis foret: ad uos confugi P. C. quibus , quod mihi miserrimum est, cogor prius oneri, quam usui esse . Ceteri reges, aut bello uicti in amicitiam duobis recepti sunt, aut in suis dubiis rebus focistatem uectram adpetiuerunt . familia nostra cum
populo bello Carthaginiensi amicitiam insin
94쪽
IvGURTHINVM. I tuit, quo tempore magis fides eius, quam fortuna pendenda erat. Quorum progeniem uos P. C.
nolite pati me nepotem Massanis frustra 2 uobis auxilium petere. Sed si ad impetrandum nihil
caussae haberem,praeter misierandam fortunam: quod paullo ante rex genere, fama, atque copi spotens, nunc deformatus aerumnis, inops, alienas opes expillo: tamen erat malasatis populi prohibere iniuriam; neqμe pati, cui quam regnum persicelus crescere. uerum ego iis finibus eiecitus sium, quos maioribus meis poplitus R, d dit : unde pater , alius meui una uobiscum e
pulere SVacem, O Carthaginienses. Ves ra b neficia mihi erepta sunt , P. C. uos in mea iniuria φe ti essis. Heu me miserum, buccine Micipsa pater beneficia tua minere: ut quem tu parem cis liberis tuis , regniq. participem fecit , is potissimumstirpis tuae extinctorsit ζ Nunquam ne emgo familia nostra quieta erit j semper ne in sanguine, ferro, fuga versabitur ' Dum Carthagianirestes incolumes fuere, i re omnia sera patiebamur. hostes 2 latere: uos amici procul: stes omnis in armis erat. postquam illa pectis ex Africa ei ta est , lati pacem agitabamra: quippe, quis nullus hostis erat, nisi forte quem uos iussit elis. Ecce autem ex improlii fio Iugurtha intoleranda audacia ,scelere, atquesuperbia sise efferens . tre meo, atque eodem propinquo suo interfecto ,
primum regnum eius sceleris ui praeda fecit :post,
95쪽
B E L L V Μ I ubi me isdem dolis nequit capere , nihil minus , quam vim, aut bellum expestantem, in imperio uestro, sicuti uidetis, extorrem patria, omo, in pem, O cooperto miseriis essecit,ut ubiuis tutius, quam in meo regno,essem. Egosic existimabam P.
C. uti praedicantem audieram patrem meum: qui uestram amicitiam diligenter colerent, eos muli si laborem seusicipere, ceterum ex omnibus maxime
tutos esse. Quod in familia nostra fuit, praestitit,
ut in omnibus bellis ades et uobis: nos uti per otiis tuti simus,in manu vestra est P. C. ternos duos fratres reliquit: tertium Iugurt m beneficiis suis ratus est nobis coniunctum fore. alter eorum v catus est: alter ipsie ego manus impias uix effugi. Quid agamῆ aut quo potissimum infelix accedami generis praesidia omnia extitista sunt. pater, uti necesse erat, natura coucessit:fratri, quem miti . me decuit, propioquus per scelus uitam eripuit: affines, amicos, propinquos ceteros meos, alium alia clades oppressit: capti ab Iugurtha, pars in crucem acti, pars bestiis obiecti sunt: pauci, quibus
relicta e se anima, clausi in tenebris cum maerore, O luditu, morte grauiorem uitam exigunt. Si om-νia , qus aut simisi, aut ex necessarijs aduersa facta sunt, incolumia manerent: tamen, si quid ex improuiso mali accidisset, uos implorarem P. C. quibus pro magnitudine imperii ius m iniurias ο- mnes cura eslie decet. nunc uero exul patria,domo, solus, atqMe omnia honestarum rerum egens, quo
96쪽
qui omnes familiae nostrae ob uectram amicitiam infecti suntὸ an quoquam mihi adire licet , ubi non maiorum meoru ho tilia monimenta plurima ηιφ
an quisquam nostri misereri potest , qui aliquando 1 obis hostis fuit ἐPostremo Mastum a nos ita insti
tuit P. C. ne quem coleremus nisi populum R. ne societates , ne foedera noua acciperemus: abunde magna praesiidia nobis in uestra amicitia fore: si . huic imperio fortuna mutaretur, una occidendum nobis esse . uirtute, ac diis uolentibus, magni , O opulenti estis: omnia fecunda oe obedientia sunt: quo faciliusfociorum urias curare licet. tantsi illud uereor, ne quos priuata amicitia Iugurthae parum cognita transuersos agat: quos ego audio summa ope niti , ambire , fatigare vos Iulos,ne quid de abitente, incognita caussa, statuatis: fingere me uerba, O fugam simulare, cui licuerit in regno manere ἡ quod utina m illum, cuius impio facinore in has milierias proiectus sum, eadem haec simulantem uideam: et aliquando aut apud uos,aut iapud deos immortales rerum humanarum cura oriatur: ut ille , qui nunc sceleribus suis ferox , atque praeclarus est , omnibus malis excruciatus, Impietatis in parente nostrum, fratris mei necis,mearumq. miseriarum graues panas reddat. Iamiam ifrater animo meo carissime,quanquam tibi imma :turo, et,unde minime decuit, uita erepta est, tamelaiadum magis, quam dolendu puto casum tuum.
97쪽
non enim reginum, sed fugam, exilium, egestate, O omnes has, quae me premunt, aerumnas cum anima simul amisisti. At ego infelix in tanta malapraecipitatus, pulsius ex patrio regno, rerum humanarum s ectaculumpraebeo: incertus quid agam ; tuas ne iniurias perstequar, ine auxilj tacuan regno consulam, cuius uitae, necisq. potestas ex alienis opibus pendet. Vtinam, emori, fortunis meis honestus exitus esset: ne uiuere cotemptus uiderer, si defessu malis iniuriae concessissem. Huc quoniam neqκe uiuere libet, neque mora licet sive
dedecore, P. C. oro uos per liberos, atque parentes uestros, per maiestate populi R . subuenite mihi misseror ite obuiam iniuriae: nolite pati regnum Numidiae, quod uestrum est, per sice res, oe sau-guinem familiae nostrae tabescere..Postquam rex loquendi sinem fecit, legati Iugurthae largitione magis, qiam caussa steti,paucis restondent:Hiempsalem, obseuitiam suam, d Numidis intersiecturdberbalem ultro bellum inferentem, postqua msuperatus sit, queri, quod inifriam facere nequi .set: Iugurtham ab senatu petere , nest alium putarent, ac Numantia cognitus esset: neu uerba inimici ante facta Da ponerent. Deinde utrique curia egrediuntur. senatusfatim constulitur: fautoras legatorum,praeterea magna pars gratia depravata, Adherbalis dicta contemnere Iugurthae uirtutem laudibus extollere: gratia, uoce, denique omnibus modis pro alieno scelere, O flagitio, si
98쪽
si quasi pro gloria nitebantur. At contra pauci,quis a bus bovum o aequum diuitiis carius erat ,-bu e a mendum Adherbali, O Hiempsalis mortem seueri re vindicandam censi bant ,sed ex omnibus maxi- ώ me Aemilius Scaurus, homo nobilis, impiger, fas Lliosus, auidus potentiae, honoris, diuitiarum, ce a terum uitia sua callide occultans.is postquam uiditra . regis largitionem famosam, impudentemq., uernua tus, quod in tali referi solet, ne polluta licentia' inuidiam accenderet, animum 2 conseia libidine e continuit.uicit tamen in senatu pars illa,quae ueroes pretium ut gratia anteferebat. decretum sit, utias decem legati regnu, quod Micipsa obtinuerat, in :a ter Iugurtham, O Adherbalem diuiderent. cuius, legationis princeps fuit L. Opimius, homo clarus, tu Otum in senatupotens, quia consul, C. Graccho, α O M. Fuluio Flacco interse Iis, acerrime uicto, riam nobilitatis in plebem exercuerat. eum Iugura: tha, tametsi Romae in amicis habuerat, tamen acu curati me accepit: dando etpolliceo multa peris fecit, uti famae, fidei, postremo omnibus suis rebus commodum regis anteferret. reliquos legatos a via curasus, plerosique capit: paucis cariori, fides qμam pecunia fuit. in diuisione regni, quae, pars Numidiae Mauritaniam attingit, agris uia i ri q. opulentior, Iugurthae traditur: illam ait , oram specie , Pim usu ,potiorem, quae portuosior, aedifici s magis exornata erat, A dberbal pose
i sedit. Re postulare videtur, Asticae tum paucis
99쪽
exponere, O eas gentes , quibus cum nobis bellu , aut amicitia fuit, attingere. Sed quae loca , oenationes ob calorem, aut a peritatem, item obsolitudines minus stequentata sunt, de his baud faciale compertum narrauerim: cetera quampauci
mis absoluam. In diuisione orbis terrae plerique in parte tertia Africam posuere: pauci, tantum
modo Asiam , O Europam esse; sita Africam tu
Europa. ea fines habet ab Occidente, fretum nο-sri maris, O Oceani: ab ortu solis decliuem latia tudinem: quem locum Catabathmon incolae appellant. mare saeuum,oe importuosum ager frugum fertilis, bonus pecori, arboribus in secundus: lo, terraq. penuria aquarum: genus hominum sal
bri corpore, uelox, patiens laborum: plerosiqμe si nectus dis bluit,nisi qui ferro, aut bestiis interiere. nam morbus haud saepe quenquam siuperat. -d hoc, malefici generis plurima animalia. Sed qui mortales initio Africa m habuerint, quiq. postea accesserint, aut quomodo inter se permisti sint: quanquam ab ea fama, quae plerosique obtinet, d
versium est: tamen uti ex libris Punicis qui regis. Hiempsalis dicebantur, interpretatum nobis est , utiq. rem sese habere cultores eius terrae putant, qua aucissimis dicam. ceterum fides eius rei penes auctores erit. Africam initio habuere Getuli, O Libyes alera incultiq. quis cibus erat caro ferina, atque humi pabulum, uti pecoribus. Hi n que moribus, neque lege, aut imperio cui quam
100쪽
des habebant.Sed postquam in Hii ania Hercules, . . scuti Afri putant, interjti exercitus eius compositus ex Mari s getibus, amisso duce cphsm multis sibi qui que imperium petentibus, breui dilabitur. Ex eo numero Medi , Persae, O armen' nauibus in Africam transuecti, proximos nostro mari locos occupauere. Sed Perse intra Oceanum magis, hiq. alueos nauium inuersos pro tuguriis ha- huere: quia neque materia in agris, neque ab Hias anis emendi, aut mutuandi copia erat. mare magnum, O ignara lingua commercia prohibebant.. hi paullatim per connubia Getulos sebi miscuerero quia sepetentantes agros, alia deinde, atque 4 alia loca petiuerant, siemet ipsi Numidas appellauere, Ceterum adhuc aedificia Oumidarum agre- ' Llium , quae mapalia illi uocant, oblonga,incuruis lateribus tecta, quasi nauiu carina furit. Medis autem, O Armen's acce spre Lihes. nam hi propius mare Africum agitabant: Getuli subsole magis, haud procul ab ardoribus rhiq. mature oppida habuere. nam freto diu ab Hil anta,mutare res inter se instituerant. nomen eorum paullatim LiDes corrupere ,barbara lingua Mauros pro Me dis appellantes. Sed res Persarum breui adoleuit: ac postea 2Vumidiae nomine propter multitudinem a parentibus digressi, possedere ea loca, quae proxi me Carthaginem Numidia appellatur.Deinde utrique alteris freti, nitimos armis, aut metu liub imp