장음표시 사용
121쪽
gs De prognosii Medicapostasis emetitur, sed ab aliis praeter se brε affectibus. Quas hypostaseos species Hipp. l. .aphor. perstringit.Tenuitas substantiae hypoitaseos summam cruditatem indicat. Eadem substantia pro latui sidest compacta, coacta & unita)saepe evadit aspera, fista,& diuulsa: tumque imbecillioris caloris mixtique flatus index est ; sicuti pro aequali in aequalis, & dissimilis tum substantiae tum coloris; tumque diuersorum humorum permixtionem insinuat, qui' alterari nequierunt a robusto etiamnum calore.
ι Porrb inaequalitas ea quan id minorum est particularum , tantb deterioris significationis. Vide Gai. Comment.In cap. 3. lib. a. prognost. Loci discrimen hypostaseos variat signa licationem. Quae enim liquoris imam partem obsidet pyramidis instar, valen; issimae naturae & securitatis aegri testis est. Si . quidem alba, laeuis, & aequalis quoque fuerit,quae mediam eiusdem regionem invadit senae orema, id est sublima mentum vocaturo aut in supremam subvolat: utraque si alba, laeuis & aequalis sit, bona quidem est, sed tame minus quam hypostasis: utra- que enim ab imbecilliore calore, coctione imperfectiori, mixtoque flatu emergit. De causis & significationibus istius locorum discriminis lege Hipp. cap. s. lib. a. prognost. Versu 36. Qualitas hypostaseos febricitantiu m aliquando multa est, quae si alba quoque, lamis de aequalis sit crisios praesentis, fidaeque & perfectar coctionis est index: sed sine iisdem laeuitatis 3c aequalitatis notis cruditatem, longamque & arduam febrem piae- monstrat. Eadem aliquando nulla omnino est , ut
in febriu principio , in quo summa viget cruditas,
122쪽
Tractatus. 8 quae si in plates dies protrahatur funesta est;& oaturae oppressionem qgrique interitu in denotat.N bes in augmento enaeorema status initio, hyposta
sis in fine eiusdem febrium salutarium apparere so-lhi. Figura laudatae coctaeque hypostaseos est pyramidalis, deorsum plana,sursum acuta &fastigiata
pro motu caloris. Eadem autem Plana aut rotunda
eluditatis & debilis caloris mortis aliquando index est, ut Phy lici cuiusdam apud Hippocrat I. e d. qtii cum eiusmodi rotunda hypostasi interiit. Hypostasios eo lor niger ex viridi sanguinis nernaburente sebre: idem liuidum excipieta e loris extrnet onem,Scu trahique sanὸ moriem ει- tendri, maxime vero in viris & mulietibus, id est aegris proumstioribus : ficulti tenuis aquos audi pueris sebila earnibus in primis exitiosa esse soleto vide Hipp. eaps. veris 3 a .lib.a. progn. Aliquando ita men hypostasis nigra caitica est de salutaris in mbribus melancholicis. Enaror a & nubes cum licteris eo istibus mala quoque signa Qui , caloris scilice vel v rentis, vel exolescentas, minus tamen quam similis hyeostasis sunt perniciosa , Hippocr.
35.versu cip. s . lib. a. progilolii Color croCeus omni um hypostas eos lpecierum bilis flauae exuperan tiam,vstumque a vehementi sebre sanguine : ideo que cruditatem tantum denotat, sed tenuitate et .
iuneri mortem. Rubra alias vitellinae bilis copiam aut a sebris incendio,aut a chystide sellis obstructa sequitur: tumque intincta in eam linteola faueDcunt. Alias sanguinis crudioris & serosioris exuperantiam;id 5quent, rem longam quidem,sed salu-
123쪽
De sudoris non naturalis differentiis.
l A M sudoris febricitantium descriptio
' instat ex similibus causarum & diuerentiarum Iocis , ex quibus sanor an i sudor antea expositus est. Materia igitur sudoxis febricitantium triplex esse potest. Una a vitiosis humoribus vel per hab tum sparsis,vel in venis & visceribus collechis ' tera ex col liquatione & resolutione proprii pa xxv. alimenti , cuiusmodi sudor videtur diaph-eticu . acciditque tum hecticis . tam moribundis aegris., Tettia est ab excretione humidi natiui, propriiquQPartium alimenti, cuiusmodi sudor fit ado re Ingenti , & agitatione spirituum, ideoque sudor per expressionem nominatur- il iliario in LUPCausa sudoris efficiens in aegris sanisque u natura constet calor est non actis quidem, siccansve, sed humidus aut per habitum fusus, ut humoresam uet,Cuteque molliat, & rarefaciat: ut visceribus sicuti hepati lictuque insitus.Caula denique sine qua non Aiacis est raritas. 1 Sudoram differentiae sinat sextuplices, substan Liae,quautitatis,qualitatis, temporis,loci, & modi. subflaucia quidem sudoris in sanis ut plurimum tenuis 3r aquosa eii, tpote tenuium humorum, MPotulento
124쪽
potulentorum,liquidorumque alimentorum soboles. In febricitantibus saepe crassa & viscida, aut ex crassi , crudi, lentique humoris & pituito si copia:
aut ex resolutione ipsius partium subitantiae, propriique earundem alimenti, cuiusmodi est diapho- Ieticus, qui per expressionem dicitur. Quantitatis sudorum disteremiae sunt copia dc paucitas. Illa
quidem in sanis per vigilias & externas causas calefacientes, ut balneum, exercitationem, cbmmo ta, raritatem cutis, humotis sero si multitudinem, robiirque naturae denotat. Paucitas contra aut serianopiam, aut habitus densitatem, aut refrigerario.
nem. Eadem post somnum nullaque praegressa causa externa calefaciente aut ingluuiem sequuturi aut
humorum vitiosorum vacu/ndam multi dinem, lmaxime si e pedibus, cruribus, genibus de manibaa, . erumpat , lege aptior. haab. 4,At in aegris febre. i. laborantibus copiosus sudor aliquando euaditiai robustis viribus, ut per cristes. Alta a copia& t nullaae humoris crudi expultricem facultatem ir- rritantis, neque febrem soluenti , sed potius aegrum iugulantis : citius quidem si frigidus, setius si cali
dus ut, vide aphor. a. lib. .& I6. lib. eiusdem. Alias prae facultatis retentricis imbecillitate, vel profusa rnimia cutis raritate, vel ingenti partium solidarum intemperie. Alias denique a colli quatione habitus corporis diaphoretica. Paucus cotra sit sudor et iasicriticus, vel ob paucitatem mate. iae setosae & vitiosis, vel ob infirmitatem expultricis in habitu facultatis . . Disseterinae qualitatum sunt tum primarum tum secundarum. Illinc iudor fit calidus, in sanis avehementi motu, in febricipantibus ab incendio
125쪽
' 'o De Prunsi Medica intestino sebrium ardetium, vel a permixtione humoris servidi,vt bilios. Calidus quidem sudor nihil mali portendit; led frigidus semper aliquid sinistri sicuti materiae frigiditatem, & calidi natiui extinctionem.
Quo fit ut frigus in mitiori febre longitudinem
eius, in acuta mortem aegri denotet, Vide aphor. 37.
lib. . Item aptior.F. lib. 8. Hinc sudor quidem in sanis modice salsus & amarus est, sed in aegris aliquando insipidus dum plus sudori ichoris, pituitae, quam bilis inest. Alias dulcis ob serosum sanguinem: alias salsus ob ustionem sanguinis,aut vaporum putrium mixtionem ; alias amarus mixta bile eoptota Sudoris odor m tis eli & suauis bene valentibus,probeque coquentibus: in febricitantibus aliquando acer est,& foetidus, qui cacochymiae inve se genere putredinem testatur Talis est leprosorum scabie laborantium , & impudicorum hominum. Sudor etiam extra febres lanis quoque ex axillis & pedibus emanati; sed non stetidus per se,msi postquam refrigeratus est, calore extincto,quo
Sudoris loeus alias uniuersus est, totoque E compore emanat, siue febris totu corpus obsideat, siue partem aliquam, ut per pleuritidem, Alias est particularis,qui materiam morbi ficam demonstrat in ea parte,o qua prosiliit; estque bonus ille quidem si diu critico, ronusta natura , & praeeuntibus signis coctionis prodeat, fitque ex particulari tadem uniuerialis. Alias malus infidus est, vide aphor. 8. lib. . Aliquando tamen citra materiam morbi fi
cam C ceruice, capite , thorace peculiariter erum
126쪽
Tractatus. 9 Ipit moribundis ab acuto morbo , ob l angorem Aiacultatum, & resolutionem substantia' partium. Sudor febricitantium alias criticus est praecedentibus coctionis signis, de quo vide aphor. 6. lib. . At assymptomaticus , qui initio morbi ante coctionem crisinque profunditur: sicque vel febris longitudinem cum robustis viribus; vel, cum iisdem ex lutis, mortem pramutiat, vide aphor. 36. lib. A. Modus denique eruptionis est diuersus. Nam repenti nus, vehemens & velox, etiamsi criticus sit vitup Tatur aptior. s. lib. 8. quia virium debilitatem ex dis
spatione spiritu osse substantiς affert, sepeque mortem, natura non ferente tam Iepentinam mutationem, ideoque Hipp. apii O.36. lech. a. i. q. COIcorum,
Sudores . ait, si quidem paulatim fi .int, uritant: qui vero subit 5 affatimque fiunt, nocent. Idem quoque Hipp. in prognost. sudores laudat qui aliquantulum remittunt morbum , licet non perfecto indicent. Alias urinae excretionem repentinam & copiosam expetita. forsan quia per illam crassiora excrementa vacuantur, per sudores tenuia magis ,
cum illis spiritus. Sudor quoque quia fronte ut guttae de aqua salire videtur, Hippocrati vituperatur aphor. F. lib. 8. tum in sanis tum in aegris. In illis enim cerebrum materiae multitudine opprimi &facultatem animalem : in his facultatis animalis debilitatem, quae partes seperiores per halitουm digeri, dissoliti e patiatur,
127쪽
supersunt, e quibus morborum euCtus praesagiri possit. Est autem vomitio aut ciborum, aut succorum viti forum. Illa ex ingluvie neque robur, neque debilitatem naturae significat in sanis aegrisve. Quae autem a frugalitate succedit in sanis neu rtram dipolitionem προφυλαseos egetem, in aegris morbo iam tellatur. Vomitio spontanea succorum vitiosorum in febricitantibus alias actio naturae
est & salutaris, alias morbi symptoma. Discrimeneli ex substantia de accidentibus. Nam vomitionis materia exquisite mixta ex bile & pituita, ideoque
mediocrn, omnium optima est. Syncera omnis aut Cruditatis, aut prauitatis etiam signum est;sicuti via tellina crastaque ab evaporante calore acri. Talis est pituitosa crassaque a frigore cogete. Talis pras sea, glastea, aeruginosa ex sanguine in venis usto avehementi sebris in chndio,& in ventriculum resu-so. Omnium denique exitiosissima atrabitaria. vi de Hippo. cap. g. li. a. prognost. Sed haec Hippo. sententia in principio tantum uniuersali audienda est. Nam post coctionem vel inchoatam tantum ut in augmento, vel absolutam ut in statu omnis vomitio syncera potest esse critica & silutaris, naturae 'scilicet sensim vel affatim coquente vel expellerite materiam morbificam. Vomitio singuinea in sanis
128쪽
riis aegrisque omninδ est & in specie praeter natu
ram Hippocra. aph. 2S. tib A. tum ob viam non naturalem qualis est nasus, uteius haemorrhoi S Ivel ob effusionem caloris natiui, vel ob vena Iumerosionem, aut ruptionem , quod maxime accidiccum tussi eYpymnum affretiy. Nam vomitionem cruentam sine febre laudat Hippocrates, eamque Curat acerbis post plethoi ς vacuationem collectς ex suppresso menstruo, haemorrhoide,aut truncato membro. Quaecum febre est vituperat, taquam iω-bolem grauissimae phlegmones ventriculi, hepat S, aut lienis. Hactenus de substantia vomitionis, nue de acci dentibus eiusdem,primumque de qualitate: abun dans enim naturae debilitatem & infert oste ait: exigua minorem naturae oppressionem nati se a len torem opprimentis humoris. Altera differentia est crassicies & tenuitas. Illa vel ardorem serosum humorem evaporantem, ut in itellina bile vel frigyr Scompingens, ut in pituita mucosa vitreaque testatur Tenuitas Cruditatem materiae. Color proprii mhumoris vitiosi speciem msnuat qui alienus cst,&a naturali mixtoque mutatus:indcque febrem vel Crudam tantum de longam , vel lethalem etiam. Albicans enim,siauus & porraceus cruditatem &periculum ; niger & liuidus ab extinctione vel ab ustione flavae bilis, sicuti aeruginosus & porraceus
mortem declarat. Sapor vomitionis humoris vitiosi speciem detegit, ut insipidus pituitae acidusque: acerbus melacholiae: dulcis sanguinis: amarus bietis: actis & stipticus ariς bilis.Templa, denique VO- mixtosis ante coctionem crisinque maleciet sebiiDque
129쪽
que prauitatem, S naturet debilitatem: post cocti nem & per crisin robur vincentis naturae & aegri securitatem l untiat, cuiuscunque coloris & substantiae vomitio fuerit.
. De Sputi non naturalis differentiis.
PVTVM Graecis πτοελον thoracis excrementum est optime valentibus insuetum, id edque non male, sicuti Sc vomitus, in specie videri possit, omninoque praeter natura; nisi quatenus usibus naturet conseri,& sanationi assectuum thoracis. Sunt autem thoracis excremeta duplicia:
quaedam pituitosa, stigida scilicet humidave, nisi
salsa nitrosave ex putredine, aut mixta bile euadant, quae e cerebro descendentia fistulas pulmonis implent. Alias calida, scilicet porti iacula materiς phlegmonarum internarum thoracis, ut pleuritidi S. t 'cit meumoniae, anginae, asperae arterrae, aud ita: hragmatis, aut viceris eiusdem pulmonis. Tentator enim phlegmonarum illarum substantia premedias membranas transfusa excipitur per inspirationem dilatatis pulmonibus in patentia asperam in arteriarum orificia , c quibus rursium contra oes violentius per expirationem validiorem pulmonibus adiguntur in asperam arteriam & fauces: ur. Est autem ipuli species excreatro, quae eum lono editur
tandem au e foras exigui una vocata peculiariter l
130쪽
editur,crassa viscosaque materia e faucibus dissicialius auulsa. Altera est πτυελισμος, id est sputatio, quae frequens est & perpetua humoxis tenuis de liquidi, instar aquae,expiastici in ore redundantis; vel exv Etriculo, eiusque orificio humidiore qualis acacidit noctu us qui se largius vino obruerunt: vel e
Sputi nomen commune est omnium specierum: quod si crudum sit πτυσμα Galeno proprie dicitur. di putorum materia in uniuersum est thoracis excrementum ; causa essiciens est motrix facultas animalis thoracem per musculos internos externosque vicissim deprimens attollensque, qui thoracis motus duplex, inspiratio, respiratioque dicitur. Causa instrumentaria est thorax suis musculis instructris, pulmone, arteria aspera, & diaphragmate. Harum causarum omnium concursio, scilicet robustae facultatis, expediti & liberi thoracis,& obsequentis materiae expuitionem salutarem, breuemque aegritudinem denunciat: Vnius contra, vel duarum causarum vitium expuitionem tardatre salutem. Itaque Hippocra. lib. a. prognost. cap. T.
e quadruplici sputi differentia uniuersalia phleg-
monarum thoracis tempora, cruditatem, coctionem periculum, securitatem, salutem aut mortem
praesagit. Tametsi enim eadem sit sputorum in frigidis morbis obseruatio, & significatio, nihilominus ab Hippocrate tota praesagiendi ratio inde ad calidos assectus transfertur.Sunt autem sputi dissio. rentiae omnes e substantia, tempore, modo,& calore ductae. Quare optimum describitur, quod citu est, & intra primos quatuor die4:quod promptum quoque