장음표시 사용
131쪽
De Prooneste Medicaouoque & ficilὸ ; ut sine multa tussi mora Sc cunctatione procedat. uς duς notae sunt robusta: n
de facultatis animalis, partium thoracIs mciolontiae,& materiae obsequentis,ob mediocritatem.
Tettia nota,ut sit sputi substantia exquisitet, ex bile & pituita, arta nota est, ut crorIs,lbo 8c flauo aequaliter sit mixtus; id est subfla - tkhi subtusus : quae est naturae coquentIS & ex '' sita atque aequaliter inter se humores miscen-' lanetio Huiusmodi ergo siputu breuitate morbi & secaritate aegri promittit ob diiselabilem phle β'sheu , descriptio apud eundem Hippocrata
orimum quidem crudi: deinde lethalis: est enim quodliber non naturale excrementum aut crudum tantum, aut etiam prauum, ex contrariis mius differentiis. Tum temporis, ut quΘd non situm, sed tardum sit, ut Undec mo Ruc 14 dre, idq; 2 m,hstriam phlemones resolutioni ineptam Pret' issitie eius t lentore, unde phlegmones diuta
nitas significatur, aegrique Periculu,ssi Vires desime. Totum enim morbi spatium,quo mhil dum expuitur principium eius est,cuius cam reliquis temporibus, augmento statuque analogia est de propo tio. Tum modi, ut quod aegre Sc cum multa tussi exigitur; idque vel ob idem materiae vitiumvel obphis monem insignem, cru antemque dolore laterum vel facultatis debilitates: unde phlegmones ra inrauitas significatur. Ium lubita-
melancholica. Tum deniq; coloris synceri, qualis
132쪽
Tractatus. 97so,qualis rusus, id est croceus, eade bile mag s incensa: qualis prasseus & ς ruginosus, maioris ustionis indices & febris ardentioris, unde non cruditas sola, sed prauitas etiam significatur. Niger de liuidus ab extinctione calo iis ; aut niger splendens ab .stione bilis specieru exitiosissimu fgnum est. Albus denique color cum mediocritate substantie,& viscositatis; facilique expuitione, signum est perfectat phlegmonarum suppurationis. At cum vis. cositate magna pituitae crastae, cuius figura evadit rotunda ob loci continentis, id est bronchiorum fi guram , in quibus a calore eximio feThis exaruit. Haec autem ante febrem colligi solet non a phleg mone etiam cede malosa derivari. Sputum denique nullum lethale est, sicutj multum saepius criticum.
Spumosium quoque fit ob bilis feruid silmae calidi
talem vel respirationis dissicultatem prae thoracis impatibili dolore vel facultatis desperata debilitate, ideoque signum mortis ineuitabilis. Quae autem e naribus & palato prodeunt excrementa, interlorum capitis affectuum signa sit intrum diagnostica, tum prognostica. In his ergo cocta& optima sunt habenda quae colore mixto sunt vel albo, substantia mediocri, leuique & sequaci.
Cruda si nihil, aut si tenuia acriave excernantur. Praua den: que quae prauo colore constant, ut liuido viridi, iνgro, vel syncero : odore foetido. Hinc atri sanguinis guttae aliquot,& tape e naribus stili antes mortis sunt pr cones.
133쪽
Deliaemorrhagiae non naturalis differenti j S.
C A p. XV. AEMORRHAGI A est aliquand5 nomen commune cuiuslibet sanguineae excretionis per quan cunque partem
corporis, Ut nares, S, pulmonem, Ven
triculum, hepar, lienem, intes in s. Uelicam, ii Smorrhoides, uterum. Alias apud H ppocr. proprium eius est quae per nares fit,& copiose tantum. Omnis autem haemorrhagia oritur a triplici vena Ium 8c arteriarum affectu, dia ire si id est diuisione tunicarum ipsarum facta a causis vel vulnerantibus vel rumpetibus, vel erodentibus rabanastomo si prae imbecillitate tunicarum & sanguinis vel copia, vel acrimonia quadam interiori diape- deii a debilitate & raritate tunicarum , dc tenta MD sanguine, ut aquoso & seroso per hydropes. Omnis haemorrhagia ex quacunque parte facta , excepto utero, naturalis non est, quod sanguinem retinere satius sit. Saepe tamen evadit naturalis & non noxia tum in statu insalubri, cum qui febrem & sanguinem fovebat euacuatur; u salubri quoque cum aut redundans purusque Iaut vitiolus, Ut acris, salsus , faeculentus excluditur. Ergo per febres acutas haemorrhagia alias est critica & naturalis ; alias sumpto matica & contra naturam. Utriusque dicerimen est e signis contrariis. Criticae enim sunt
134쪽
signa leuatio febris,& symptomatum eius diminutio,& facilis tolerantia aegri Tempus post coctionis vri 'arum signa, & da es criticus. Regio ut fiat per partem relpondentem sedi febris & secundum tectitudinem, ut in synocho & plet hora per nares utrasque. In hepati de per dextram; m spleniti de per sinistram narem: substantia mediocris colorque similjs exuberanti sanguini, vel puriori, ur in vehaphlegmone, aliquando: impurior Lyt in phlegmo Recede malo de ,erysipelato de , & scirrhode. Symptomaticae haemorrhagiae in febribus acutis piopii a nota est, quod intepestiua sit, ante coctionem urinarum, naturae actionum oeconomia violata,& ad
excernedum priusquam coxerix die non critico prauitate morbi sollicitatae. Altera nota est quod
Per viam aut naturae non consuetam , aut non secundum rectitudinem fiat.' Via quidem non naturalis estos siue ex pulmone, siue ex ventriculo sanguis prodeat; semperque venarum aut exesionem' aut ruptionem, aut apertaonem sequitur; idque vela rediindante, vel a vitioso acrique sanguine. Na,
turalis & consueta sursum quide est in sanis aegri L
que nares, dum natura sese exonerare studet, vel multitudine,vel vitio sanguinis. Vide aphor. 27. lib. 3. de puberum haemorrhagia. Sicuti deorsum uterus mulierum, & haemorrhoides virorum quo Iulidam. Nam ex intestinis plerunque no utiliter prorumpit, ut in dysenteria, de hepatis imbecillitate, excipitur dysenteria hepati ca) ex vesica nunquam
utiliter amanat. Vide de his naturalibus viis, ct co-tra aptior. 2 s. lib. . . ubi HippocI.haemorrhagiam peios factam simpliciter vituperat,quae per Iterum, G .
135쪽
Ioo , De Pregno si Modiea haemorrhoidas fit. praffert. Tertia nota est quδd n 6 Iespondeat aut febri, aut phlegmones speciei; sed alius 1 vitioso humor excernitur magna aegra debilitatione,& sine leuatione aegUtudinis. Quarta nota est aquantitate, quae si immodica est, non solum quae symptomatica est, sed etiam quae critica est, noxia est, a qua calor viscerum d sperditur, coctiones labefactantur, lienteria & di arrhoea conualeo centibus commouetur Vide aph. 17. lib. 4. At quae exigua nimis paucaque en si critica morbum prodi strahit ex imperfecta crisiisi symptomatica ut quae stipe & stili tim e naribus emanat ante coctionem, exstiosa est solet naturae fatiscentis index. Hip-POCr. 3. cap. r.epyd text. 72. dc 7s. multorum meminit qui a grauissimis febribui pet haemorrhagiam liberat, sunt: militorum contra qui ab eadem parciore sublati. Quinta nota est a calore, qui si alienus si, a sanguine peccante malum signum est, perturbatae a morbo prauissimo naturae Sed qui niger est omnium exitiosissimus censendus. Sic inprimi epid. tex. I 6. a nigra harmorrhagia phtysicus quidam . 'interiit.
136쪽
AC T E N v s virium natura morbiqueo signa omnia ex causis eorundem pro-ο ximu remoti ue essectibin, atque expi iuuantibus oe nocentibus enarramia βαt. Proxima est igitur prognoseos
medica de fibrium acutarum liatio, exitu, exitu uerempore O Jecie exercimtio signis epizenomenis diactis instituenda. Aliud enim pathunomonicornm g nivi est morbum quemlibet nascemem crescentemque, O vigentemicti eclinantem simper comisantitim, neque unquam superstitem leum desierentium,cum essentiam eonstituant. Huiusmodi sunt tussis, q'noea fibris O stutum inseparabilia Hessentialia pleuritidi signa. Epigenomena autem genitis tantum morbis citsus sera γι plura,vet pauciora, graεiora vel clementiora
137쪽
Ior De Pragno si Mediea superuenire silent. Suntque propris natura myr, qua . Ufeeius antea enumerari. Itaque horum sunt tria gens bra alia cruditatis ct coctisnis : alia salutis ct mortis: alia denique crisios ct signa ct causa. Primum ge-
nus ityud in excremensis versatur,vrinis,facibus,sudoribus lutis, vomitionib- ,hamorrhaglys,qua partium quarum propria μnt, constitutionem vere certoque demor irans : vetius urinae verosi ct arteris generis infbribus . cutis primari' Ria potitum thoracis deie-LDonre in te bimorum,psrtiumque abdominis depress-rum υomism stibiliuioram se inniriculi i ius. Eadem si communia sunt ince προ d istisis vrgeniis ex itu co-ie turam pariunt , ut Urina in phlet monis thoracis. Eorundem tamen Ob' tio signis proprus iungenda
est, quod phlegmonis eiusmodi adiuncta stbris sit. Alterum Fg nomenum signorum genis tripertitum estum in fiscitionibus animalibus, vitalibu ct naturalibuι tum in hαbι tu , tum denique in quatitatibus ex ternu corporis arsum. Excrementa quidem quo maagis cocta junt magisque naturalibuι similia salutem eiari Ps, certis que promittunt: corra qua crudisj toe naturaliuem disimigima mortem.suffusias lices aut tota Νιbstantia , auι quantitate, aut quatim e , is odore colore ab iisdem alienissima, quale est duitum liuidum, nigrum, aerugiHosum, foetidum, qualis μοι urinae deiectiones pariter vitiata di deprauata. Astbricitantium autem functionibus corporumque accia
dentibus salutis mora seque signa neque fida, neque su- fida prorsus excipiuntari Ad ex iIs quaedams licite bona, quaedam simpliciter mala habenda sunt. Illius generi/μαι constantia mentis,renj irationis facilitas,u- petentiae integritas, facilis 'bris tolerantiaouψῆs bo-
138쪽
o brachiis,totoque corpore mediocriter insexo, totrincorporis aequalitvi , parque calidirM , hypochondris mollia, or viscerum tumore vacua, somnus nod urnus, vigiliae diurnae. Huius generis punt omn a contraria,ur ab habitu farcis cadaueros, temporibus cosium, fronte arida,facie eadem uallida ct plumbea,ventre nani tar ad Jinam appresso. , An tionibus ut sti- none Μcili, aegri inquietudine, mirio , Ut bomnus distentu vel proiectis eruribus non leniter issexu, O
resupinm,non in latin. Decubitus saepe mutatus crebri ue mannum, brachiorum , crurumque iactationibuου interrupim, stridor dentium inter dormiendum influetm,obmutescentia,aut tumultuos loquentia. Abhabatu ut moles corporis primis diebus confecta sinδcausarum evidentium graui nsione,ut vomitionum, Meiectionum uaoramur morrhoidum siue obscura ametiam vacuationum, ut indie, vigiliae, re vehementis motus. 'pumilaram ct tuberculorum subim uolite censia. Ulcera male colorata ut liuria, vel nigra, vasicca etiam. 9orporis malci nihil inbescens, buvore, si' gidi, farridi: m oculi valde cam,caliginosiuacr mosi,
conuulsi ambo ct tremuis, magnitudιne inaequali altera parte rubescente,oris obliquita s partiumst eruersio ex conuiisione prae ficina cerebri, avit men Urim in matione.' dentium nigritici is siccitM,ob vaporum ustorum fuliginem , ut extremorum ahinum tre mor, conuulf rgus,ct liuorμtiscente calore. A -ctionibuι denique, ut vitreis ex pulys languido, vermiaculante, ormicante,intermittente, byothimia,fncoia
139쪽
flvor,eo ut so partium praesiνιim sveriorum exoro mentorum inuoluntaria reiectio, hebetudo sinsuum, Aranni turbati aut nimM p ra Andi. Guttito plura eius generis prognostica signa ab Hispocr. commemoram. Caeterum priora duo ista signorum epigenomenum genera varie inter si discrepant. Cottionis enim signa quovis Fbris tempore bona certάquesunt, comite confantia) eert qtie promittunt salutem,non tamen per
crisin simper: spe enim longus morbus comone An- sim siluitur)tantoque breuiorem agritudinem 9 set
tem viciniorem,quanso citius em lsrint. Contra cru
ditatis signa in principio 'bris nihil boni malive Uedunt sed in augmento matu viribus robustis di item crisin : iis em in risis mortem , simperque deteriora, sibremque diuturniorem portendunt qao diuintius prorogatur. Signa salutis ct cotitionis eadem sunt. Signa moriis a crAuitatis signis magnitudine sita di sident: quod haec crudi asint,ct naturalibuι,νι an in re dictum es,dissimillima; ideoque mortem vel instantem vel paulo tardiorem pro signi varietate insinuant. Tertium denique Ruorum genus Figenomenum eseriticorum,qua ambigua quadem sunt, tantumque tepore distinguntur. Semper quidem decernunt Ad bene,
si tempestiue signi uepragressis colitionis, ct constan- tibin aegri viribus ut in sine status: ale ,si intepestiue
nil signa d sini sim stam fibrem debili virtute potius
quam statarem,vel recidiuam eadem valente eraμ-git. Atque ha sunt crisio ' causa. Non critica signa sunt criticarum vacuationum , ut haemorrhagia, di pnora, cephala ia,tumor colli, rubor faeiei Cr oculorum σμ de ali)s. Signorum Figenomenum cruditaris
140쪽
Tractatur. Iosiis O remonis Futis oe mortis vires antea viror me expressa sunt. fam de crastωπ ct criticorum Oertim
disserentiis freuiter transigιndum est,ut critica signa deinceps causari ad artem quam medιmmhr ιro gnosicam de febrium acutarum exitu re centur. CAP. I.
ST autem crisis subita magnaque
in febribus acutis mutatio : Eaque quadruplex. Vna optima ad salutem: altera p ssima ad mortem. Tettia ad meliorem statum ; quarta ad deterio rem. Que optima e st simpliciter crisis per autonomasiam vocatui. Reliquat eum epitheto adiuncto. Vt quae repente interimit pessima dicatur.Reliquae duae vel bonae vel malae latum& imperfectie. Crisios vox in morbis metaphorica est,& a forenti co- suetudine tracta : ubi post auditos testes loquaces vel mutos,ut tabellarum lites a iudice dirimuntur: magno interim litigantium aetoris, reique terrore, ne sua causa cedant. Sic aegri morbique conflΝctus dum a natura dirimitu in magnis grauibusque sym- 'plomatis perterriti idiotae aegrum quasi eapitis reucondemnari putant. Ideoque mutationem hanc repentinam & vehementem crisim vocare sole ut. Quod vulgi nomen a Medicis quoque usurpatum. Sunt autem symptomata illius conflictus bipertita: Quaedam critica simpliciter initantia crisios prognostica, quae incipientem naturae morbique pugnam coctorum humorum secretionem comi-