장음표시 사용
251쪽
f. de vi ptib. sed postea mutata definitio capite animadvertitur l. I. σ vlt. O. adluit, & vis publiea ex dicitur , quae cumst. ius. pecid. Idemque supplicium itatuiturici armiς, privata uero quae sine armis auhibea- reo Iacii legit, exacerbato delicto , aut lenito tur cum arma i sint propria Instrii entalpro modis ipsius, aut rei qualita ibus , Cuiui Rei Aublicae: nam LL.ML Tab. nemini pri-l prM. st . ad i. Jui. 8 At. tot..tit. f. eod. vato telorum usum in Urbe permittebant Sequitur plagium , quod uti dolosa liberi h Uis publicae poena erat olim aquae & ignis minis, aut iervi alieni suppressior quod comis
interdictio , & eius loco subieeta depor-imittitur sive quis celaverit illos, si Ue permutatatio : privatae publicatio tertiae partis. b Diverit, sive venuiderit, sive emerit, sive donave
norum a , quae hodie obsolevit, nam a trit . Quod crimen L. Fabia punitur , quae bitrio Iudicis pro facti gravitate vis priva-lde plagiariis disitur, poena olim cuniaria, ta vindicatur, & publica ultimo supplicio,squae nunc etiam ad ultimum supplicium ex s cum seditiosis hominibus excitato tumul tenditur. duobus casibus ; nempe si Plagia- tu , & sectione vis inferatur, si haee absit,irius vendat servum, aut liberum hominem pro delicti gradu resegatur reus , vel fusti- alio adi portandum ; & si idem Plagiarius bus caeditur, vel alia poena iudicis arbitriolfilium atrerius adhuc Patre superstite luppli-
afflait r, Decian. L.8. c. I 8. mon. 3. 7. oe iv. . mat, l. 6. T. C. ad i. Fab. de plagiar. Vis vero ea est omnἰum maxime dete-il. r. a. oe q. 1. eod. cap. λ. de fuclis. . .
stabilis , quaei adhibetur ad rapiendas Vidi Eii & ambitus crimen u cium quis pre-gines , letiam callide at raptum patiendum lio , & malis artibus emit honores , quod inductas i libidinis eausa'. Nam: ultimo lup Canonibus appellatur Simonia a. Simone Plicio punitur , I. unis. C. de raptu HV. ,, Mago Sacrorum & Spiri ualium emendo. nisi Matrimonium inde legitimum con . rum auctore , Olim in populari Republica
tractum suerit : Etenim iure Canonico crimen hoc erat frequens, quia poterat ac- nuptiarum gratia poena remittitur. Cay. cusari qui eum commiserat : rebus vero cum Causa de . raptor. Can. I altitui . 17. Lad unum translatis , haec ii 'quisitio cess)isu I. a. .r dummodo e raptoris manu di-ifuit , non quod crimen defuisseit, sed quod milia libere con enserit Mulier: cui &' con-lsaccusari nou poterat emtor honorum, nisi gruam dolem raptor , etiamsi iram non du- una notaretur & venditor . Quod lege Ma-Cac , comtituere compellitur . Conestitim Liestatis vetabatur, nisi tractatus habitus sui LTrident. βε. 24. ωρ. 6. de Res m. M i set cum aliquo Magistratu , qui ob largieu-rrim. ζ raptus autem pinna etiam adiut idos honores, ex potestate sua proficiscentes.
res comprehendit , imo & parentes Utigi-lh cuniam accepissex. : cuius criminis poena Nis s iniuriam improbe atque ignave di Lil erat deportatio s contigisset in . Urbe: si
cmul λverint, eamque vi nil care neglexerint vero in munici stili poena erat centum au- d. l. tin c. Cod.de r. ptu I xg. Raptores uero. Uim reorum cum infamia . b Poena quoque
ginum Deo dicatarum, lixe Sancturionialium i ambitus tenetur & is qui ossicium ti mu- ultimo supplicio majori legum at peritate da-' nus: publicum vel repetit , vel continuat, ranantur, addictis eorum bonis Monasterio, Lad Hac adminili rationis ratione non reddita..unde Virginem sacrilese avexetunt, crus - . Occurrit nunc Lex Julia repetunda-as boua C. de Di c.. Cierio. . . i. 'Drum , qua repetuntur pecunjae datae Alagiis Veniamus ad peculatam , quod . est .ia id ratibus & Iudicibus potestatis publicae tum pecuniis publicae , aut i Sacrae cuiuslin alienam gr Liam impertiendae , aut furtum etiam bacrilegium nuncupatur . sententiae dicen ά .c usa ἔ qua etiam lege Peculatus olim poena fuit quadrupli r cu- mitulatur & Τeliis , qui ob dicendum teius in locum luecellit poena deportationis .illimonium , veli non dicendum pecuri iam In Magistratibus vero , . qui tempore ad. acceperit . Cuius delicti poena est extra oris
ministrationis suae quid . ex publicis pecu-idinaria , A pro persona , vel iacta eKace nus iubtraxerint , de in Ninnicis eoru inibatur , aut teqitur et & modo ad remotio-
252쪽
nem a munere progreditur, modo al re. legationem , modo ad ultimum supplicium excurrit . Quod praecipue imminet Iudici. bus , qui innocentem iniuria damnasse arguantur . 'Ac si ei viliter agatur reus damnatur in auadruphim eius. pecuniae . quam accepit , t ult. in An. C de I. Ju . reperund. L 3. 4. 7. l. 3. θ. eos. Nec modo fraus Iudicum , sed re privatorulti ex quacumque iniqua simulatio. ne , aut sycophantia , per quam alter laedatur e quod crimen stellio natus appellatur a 'stellione varii coloris reptile , cui& impostores ob mendacia , verbarum ac figurarum varietatem & ob versipellem naturam comparantur . Quod Iudicum arbitrio pro delicti modis punitur. Lex vero Iulia de Annona ulciscit M audaeiam eorum , qui Annonam vexantes pu-
blicam inopiam inducunt , ut res carius vendaniux : A cuius poena statuitur, a legea . aureorum , vel relegatio , vel mercimonii interdictio pro delicti magnitudine rq ia tenentur & ii, qui coemoni quantum ponunt , ut postea carius vendant , quos Dardanarios Leges appellant; sorte a m dano huius malitiae inventore.
sed iam finem Titulo & operi simul imponamus lege Iulia de residuis , qua
plectuntur qui partem aliquam retinent pecuniae publicae ἔ aut qui retinent totamia quam administrandam a eperunt , & vel eam ad praelii tutum usu in non adhibent, vel in publicas rationes referre ac resti tuere negligunt , cuius poena est infamia cum onere restituendae pecuniae retentae ,& insuper tertia parte ipsius , ι. 2. 4. σ
253쪽
in majestate Rei p. tuen da dignitatem, & in reis huc recte regendis utili
tatem omnibus rerum a P. R. gestarum monu
mentis proditam arque tellatam, id praeter ce tera commendat quod non prius Populus Romanus ivilis rectisque legibus coalescere inter se , ae solidis initiis liare Resp. visa est , quam haec rectorum institutorum omnium custodia adversus exultantem atque larentem licentiam opponeretur ; neque deiecto hoe virtutum omnium praesidio , & obice isto vi-u.uorum remoto Resp. permanere diutius atque consistere valuerit. Cum . enim corrupti iam populi mores, vires Censurae iregillant, &severitatis vincula quihus optimus rerum status ti quies publica continebitur, impetu quodammodo facto fregissent , huius magi
stratus metum ex improborumhominum ca- .
pitibus avertissent i statim veluti subducto concordiae sundamento, solutoque fraeno licentiae, simul eum Censura & libertas quo. que atque ipsa Resp. collapsa est . Neque enim cum tam foedis corruptisque moribus iungi miscerique maiestas Censurae potuit; neque . seposito splendore A maiestate Censurae, legum vis, & populi libertas retineri. Digna res eii igitur Censura, cujus vi.
res & potestas e recondita antiquitatis meis moria in notitiam hominum pertrahantur reuiusque dignitates & munera, qua majori diligentia possumus illustrentur. Ortum igitur , cursum , & finem illius inquirentes , ad praecipua ἡeinde munera istius magistratus accedemus ; postremo praecipuas dignitates ipsus & honores explieatuti exoris
dium capientes a censu e cuius cognitione, recta magultatus huius notitia tranitur.
Census proprie est actio ipsa Censorum
Uives Romanos & eorum hona recensentium, de qua apud Pomponium, α Cenius autem personarum erat & bonorum . Ι'er onarum Census erat eum Cives singuisti in sua Tribu , elasse , centuria nomina sua , uxorum , liberorum , libertorum servorumque suorum , item cujusque aetatem, & quam Urbis regionem habitarent, iureiurando dato profitebantur . Bonorum census erat cum iidem patresfamilias sua praedia tum urbisna , rustica , servorumpe dun in numerum , landorum instrumenta , luppemctilem , pecuniae denique numerum profitebantur . Ideo Census probo nix sertunisque omnibus accipiebatur .
trimonium fuerit rogatus restituere , oe
meum . Inde est ut censu manumitti dice
remuo servi qui lustrati censu Romae iussu
Dominorum. c) inter Cives Romanos se profitebantur , quod expi; cat Ulpianus. Censuram autem a principio Reges exereuere. Cum enim Servius Tullius Censum instituisset , ipseque curam suam ineensendis Civium capitibus posuisset , idem
deinde munus Reges caeteri suscepere . Restibus exactis simul cum caeteris mintestatibus muneribu que Regiis , & Centura quoque ad Consules pervenit. Qui ferum domi forisque gerendarum curam sustinenteS , cum tantam nepocii molem ferre non possent . aliqua se parte curarum exonerarunt, & censendi populi
254쪽
munus in certum ac praecipuum magi liratum a Populo creatum transstulerunt. Per annos
enim decem & septem propter Consulum occupationem, qui variis acerrimisque bellis distinebantur , Census fuerat intermissus , ideo anno decimo trecentestino ab U. C. instituta fuit Censura . qnem Magistratum Pa tres eo ditius accepere , quod patriciorum Magistratuum numerum in Republica augeret , ac perceperunt animo , quantum ex
parvis initiis orta crescere deinde Censura deberet , quod incrementum pene cum suo ortu Centurae accessit . Nam C. Julis iterum, & L. Virginio COUM libur, vel ut alii putant, Iulio tertium, & Uirginio iterum,
si re anno Urbis trecentesimo decima nono Mamercum H milium Die atorem a Senatu creatum , ut Dictatura aliquid memorabile gereret, nomenque suum in eo Magistratu insigne redderet : de minuenda nimia Censorum potestate cnnslium suscepisse Livius auctor est. it Primi L. Papirius Mugilanus I L. Sempronius Atratinus . cum spretus is honor esset a primoribu Civitatiq a Populo suffragiis ereati nune Magistratum inierunt;
alios magi liratus leviores & annuos esse rhune qui iugo duriori cervices Civium preis meret quinquennalem , ideoque homines Ce
foribus per tot annos magna parte vitae obnoxios vixere ; legem tulit ne plus quam annua, vel semestris censura esset, quam i genti populi consensu acceptam exemplo sanxit. Statim enim & ip Ie Dictatura se abdi- eauit: in re tua inquiens Quirites fetatis
quam mihi diuturna non placeant im eria Dictatura me abdico . Quod impune Mamerco non fuit. Censores enim aegre passi Mamem cum, quod Magistratum P. Rom. minuillet, tribu moverunt , octu plicatoque censu serarium fecerunt. Nec tamen id obstitit, quin exigente usu Rei p. idem vir Censoria animadversione notatus aι summos iterum honores vocaretur, Dictator creatus Vcientium
bello Populi tantam indignationem in
Censores coortam fuisse dicitur , ut ab eo. rum capite nullius, quam ipsius ae milii auctoritate vis arceri potuerit. Adeo lpectata virtus sceditarem inustae notae delevit. Et Mameriscus ipse ingenti animo tu iuriam tulit, causam potius ignominiae, quam ipsam ignominiam
b di Censores sunt appellati si e quod adispectans. 'Neque vero alios modo, sed & feeorum censionem h. e. arbitrium populus ipsos mutuis odiis Censores exagitarunt . Nam censeretur , sive quod quantum illi cense rent, uniuscuiusque res ael imaretur. Sed non diu hie Magistratus in solo Patriciorum ordine periliti t. Plebs enim eum omnia si hi eum Patribus promiscua iaceret cum quidquid summum ellat appeteret, adiuvante ope Tribunicia, & hune etiam honorem ad se traxit , quodque selius patricii generis erat commune reddidit . o Unae xano V. C. quadringentesimo secundo C. Sulpitio Paetico , & T. Quintio Pemio Coss. Censor e Plebe creatus C. Marci ri Rutilus idem qui ad Dictaturam Plebi aperuerat viam , vir quidem gravit simus & cuius Maietilas nullius honoris gradum non aequabat . Nec unum modo, sed & alterum quoque, plebs obtinuit creari Censorem, nam Q. Pompeius, 3c Q. Metellus uterque ex Plebe Censores facti Lustrum condiderunt. dὶ Cum haec potellas in quinquennium duraret. e MamercFs A milius Dictator graviter serensi P. Sempronio, & M. CIrnelio Cois. aeri discordia inter Censores M. Livium & Claudium
Neronem orta est: invicem se ignominia notantibus , itaui cum quis labefactare alterius famam crederet, suam inquinaret. Claudius
enim cum ad Tribum Polliam ventum esset, in qua nomen era M. Livii: tu ista Praec ne ipsum citati Censorem, g siue a has antiquae & nundam de potitae mimi et tiari timuistis, sue o lentatione severitatis in flatus. Et quia Livias populi iudicio siuerat damnarus de in exilium pulsus, ausus est Censori equum adimere. Cui & vicem reddidit Livius cum ad Tribum Narniensem & nomen Claudii ventum fuit, Claudium vendere equinra iubens duas producens causas , R quod Claudius ad verius Livium talium te limonium dixi fiet , R quod nondum ex animo teri odio de pullis , non sincera fide lacum in gratiam rediiset . Neque collega solus, sed Vopulus sere omnis etensoriam severi-
255쪽
litem, & Gmns, ob injustum exilium ani- & fidem P. R. atque adstantlum imploran
mi se tisit iram. Exitu enim Censurae Livius ti latus transfixit. Multaque propterea cdi in auari um venit, & P. R. Omnem quatuoradit, in morinus corruptis coercendis, recti L& triginta tribus ademto suffragii serendi iu-ique inititutis iam labentibus reparandit in re aetarias reliquit, quod & te innocente Mitignia probitatis & gravitatis exempla.damnassent. & damnatum Consulem &Cen i Cum praepotens virium esset Centura , posorem secissent. Una modo Tribus Maecia alstremis tandem temporibus inclinatis rebus&tanta ignominia lervata , quod cxἰerarum Rep. propter paucorum domina timem & li- Tribuum consilia non probasset. Haec vehe- centiam ad interitum vergente, robur huius men; animadversio in invidiam Populi con- magistratus non comminutum modo est , sed iecit Censores , quam occisii nem commen pene extinetiim , ac vigor ipsius fractus alia
dandi se plebi nactus Q. Bebius Tiibun sque laxatus . Post annum enim Urbis sex.
Plebis diem ad Pop. utrique dixit . Eaque centesimum sexagesimum septimum inter res coniensis Patrum discuisa eii , ne Cen im illa, ac anno sexcentesimo nonagesimo te sura Populi aurae iedderetur ObΠUAia. tio restituta , a Clodio tandem pernicioso P. Cornelio Scipione , & I it. Sempronio cur tu omnem in Rem p. pellem inserentem Longo Coss. Censores creati Sext. Adius Pin everla pene fuit . Is Tribunus Plebis factuotus , & C. Cornelius C aethegus , AEdilibusilegem tulit ne quem Censores a Senatu m Curulibus ludis Rom. imperarunt, ut a pinive ent, neve qua ignominia assicerent; nisi pulo Senatoria loca secernerent . Quo uctosqui apud Tribunos accusatus & illorum qu ingentem illius ordinis gratiam collegeruntique ien Ientia damnatus est et . Eam vero iam cum autem promiscua ledilia essent . Cum colla plam reparavit anno octingentesimo pri-
amplissima per se esset Centurae Potest.s ,imo Q. Metellus Scipio, Pompeii in Consula stra. iorem illius dignitatem , & insigniorem tu collega . Rebus tandem in unius horniis reddidit adjuncta per Ionae dignitas. Potiquam minis potestatem addures , ac simul eum enim M. Cato Senior vir omnibus & bellilipsa forma Rei p. virtute quoque P. R. de& pacis artibus ornatus , quique humanas leta : Centura cum maxime necessaria Momnes cupiditates virtute vicit, δέ continen- utilis , tum perincommoda & intempestiuatiae laude sibi subiecit , hunc Magii iratumiuila est propter effraenatam licentiam atque favore plebis adversus obtinentem vim Patri-limbecillis ad ingruentem molem vitiorum c totum adeptus est: mirum eii quλnium exl& morbi , qui vires remedii superabant . naturae gravitate , & ex disciplinae rigo-lita ut tum minus emcax esset Censura eum re ad hune Magistratum auctoritatis &lmagis Censorum severitate Resp. indige- maiestatis attulerit . Hominis severitate miret, unde & mentione illata de Mapistratu praeter caeteros expertus est Livius a in-ire ili tuendo , Tiberius f h J respondisse fertius, vir Consularis frater Titi Quintii Fla-itur : non id temptis Cenis rae , nee si quid minii viri insignis , qui multos annos bel- in moribus laboret deIαιurum corris δι aulo ac pace Rem p. egregie administrεvit ,acsereni . Quapropter in Principibus ipsis ac P. R. gloriam , pluribus adjecyis impe-sCensuram revixisse proditum eii , atquetio gentibus , auxit . Huius itaque fratrem ab usdem usque ad Decium Imperatorem Senatu movit Cato , quia inter caetera ob- hune Magistratum gellum magis credo ne iectum erat quod ut Philippo Paeno carosquid supiemae potetiaris Principum Impeia ac nobili Scorto obsequeretur , nobile mirio non esset adiectum , quam ne Centu- Boium , qui cum filiis ad Quintium tum ram iacentem desererent . Unde quod ad
Consulem transfugerat , interrogato prius regendos Civium mores erat inli i tutum; ad puero , an vellet eum morientem Vide- elevandam Principis male istatem , atquere , atque illius vultu pallore mortis aik-lipsius augendum Imperium versum fuit rcto , hominisque animam trahentis adspectuiNec citui ierunt Numina ipsa hujus Magi stui : cum puer vix serio annuisset , lo-istratus interitum nunciare : cum tribunalqucatem percussit , ac deinde suὐientem illorum qui poliremi sub Augulio Cae sa
256쪽
tire ex privass hunc magii ratum inierunt, Eum tribunal concederem , confractum cor-xuit hana incerto omine nonnisi umbxam illius Magistratus permansuram .. Conatus suoque eamdem est rei uiuere Theodosius , sive Arcadius e sed a Senatu repudiatum
esse Symmacus refert. ipso Symmaco adnitente , de suadente seri Extat & de Cens rum Commentariis apud Dionysium mentio , quos a patribus filiis , ab his posteris suis traditos fuisse scribit , eadem cura qua paterna sacra & gentilitia. Et haec quidem luit origo , cursus, finisquae Centurae: nunc ratio in istituti ordinis exigit, ut illius vires ac Potestates , praecipua Centorum mu
Centorum ea fuit auctori lac ut omnium Civium Oida , gradus, honos in Republica in illorum tet fimonio re posita essent, atque cunctorum rellimationis & famae judicium , ex eorum arbitrio penderet . Ac ut Livius ait ΓbJ : morum dileiplinaeque Romanae penes eum regimen , senat s equitumque centuriae, decoris dedecorisque dilarimen lub ditione eius magistratus , publicorum ius privatorumque focorum , & vectigalia Populi
Romam sub nutu atque arbitrio essent . Cum tanta moles rerum Censorum pote stati committeretur , quo cautius esset Populo de suis fortunis ae fama r Censores Magistratum ineuntes iusiurandum dabant , se neque gratia neque odio quicquam ge-suros , sed ex animi sui lententia , quae utilia Reipublicae essent re quaesita & deli- herata facturos. Munera igitur eorum multiplicia, quae tamen ad duo praecipue genera contrahi possunt : intimationem scilicet s cultatum & morum, cujusque enim ordinis suus erat Centus lege definitus . Senatorum Censum constat fuisse octigentum millia sex. tertium, viginti scilicet millia ducatorum , duplum equellris census ἔ equitum enimeensus erat sex tertium quadrigentum millia , hoc est , decem millia ducatorum . In iis igitur quae ad opes pertinerent e Censo- ,1 ius erat publicas privatasque opes describere , Populum in centurias ac classes di- Iani Gravina. Tom. II.
stinguere , locare vectigalia . Dabant & te ras per provincias quae Censoriae sunt appellatae . Censorum. quoque cura erat cum inirent Magistratum aetere anseres in Capitolio ob memoriam servatae ab imminenti fato Urbis ; dum Galli clam nocte arcem invaderent anseres autem vigil & sollicitum animal leni strepitu commoti voce sua cives dormientes excitassent . item opera publica exigere e . Sed & vias publicas tueri , reficere , precia sacrificiorum public
rum curae portio censorii muneris erat; itatuas omnes circa Forum, quae Senatus au Populi sententia positae non essent a Censoribus Scipione & Popilio sublatas suisse Plinius scribit I Et fullonibuς modum inpingendis vestibus fuisse praefinitum idem Plinius auctor eli . Sed & te auiora istis Usuam diligentiam Censores revocabant. Na ns, qui agrum suum negligenter custodiret , aut desertum relinqueret, & illum sordescere pateretur tutus a Censoris animadversione non erat .. Altera pars Censorii muneri suit Personarum cura. & morum uni alia curulque iudicium . Censoribus ita aue ante omnia cura erat Hirstipem Senatus legendi, eum quem graviorem es laudabiliorem virtute , & moribus iudicarent, isque erat ille ex Senatoribuς cuius nomen primo loco recitabatur, qui honos maximus habebatur Ad eandem rationem & qui primus in Equitum tabulis scribebatur, princeps Eque tuis ordiniis dicebatur . In censendis autem civium capitibus certam proprioque ordine notam Censores habebant, quam cuique pro
suo gradu & ordine inurerem. Quatuor igi- . tur erant animadversionis Censoriae notae . Eiectio e Senatu , quae nota ad ordinem Senatorium pertinet, eaque erat cum initio Censurae dum nomina Senatorum recitarentur, alicuius Senatoris nomen Censores praeterirent , quo silentio infamia Senatori praeterito irrogabatur, & tacito iudicio enumero
Senatorum censebatur exemtus, ac loco motus , itaui nomen illius e Senatorum albo deleretur. p Hique praeteriti dicebantur, quo loquendi genere utitur Livius h , Κ. k cum
257쪽
cum refert tres Senatores quorum nemo curuli honore erat usus a Censoribus suisse praeteritos. Tantam autem in Senatoribus mois rum gravitatem & modelliam Censores reis uirebant , ut P. Cornelius Rufi aus a Caio abrie io Cen iste fuerit Senatu molns quod deeem pondo argenti facti pro convivio a posuisset. Altera nqta est .equi ademit, quae poena erat alterius ordinis nempe Equestris. a Moris autem erat ut in publica recensione Equites ad loeum ubi Censor sedebat accederent squos manu ducentes e quos si 'robaret Centor , praeterire aut traducere equum solemni sormula iubebantur; sin improbaret , equus adimebatur, & vendi iubebatur. Atrictores serunt, adeo levibus ex Cau. lis Cense res notam inurere eonsuevitis, ut nimis corpulenti milites equis ademtis, ignominiaque affecti exercitu a Censoribus dimissi fuerint. Et Eques Romanus cum ipse praeter modum comtus esset & cultus , equus autem ipsius morbosus, interrogatus, a Censoribus cur tute tam esset comtus, equus autem ipsius I qualiore affectus ti languidus cum respondisset, qaia lui curam gereret ipse; equi vero Statius Servus suus ; eum id parum demissum & humile responsum visum sui sui Centoribus, ignominia notatus, ill
rum severitarem expertus est . Tertia nota& quarta ad plebeios resertur e quos Tribu movebant, sive ut ait Livius Civem Romanum ex honesta & rustica in minus honestam & urbanam Trihum traducebant. R
sticae enim Tribus urbanis praeserebantur rem quia ut ait Varro, inter veteres magna erat laus rusticae vitae: cum qui in urbe vivunt propter imermissic nem operum desidie & ign via laxent animi robur, Rustici vero lab tibus & operibus incumbentes alacriores &firmiores reddantur : tum etiam quia cum Appius Claudius Censor humiliores per mmnes Tribus diviserit , eoque facto Forumti Campum eorruperit. in duas partes Civitas dii tracta est: alteram integro Populo sau-
ore, ' cultorum bonorum tenente ἰ alteram occupante forens factione: donee Q. Fabius Censor , tum ut concordiam Civitati pareret, cum ut e manu humiliorum comitia vindic Iet, turbam omnem forensem in Tribus qua-
tuor congessit, quas urbanas appellavit: quia ex foece plebis colliste fuerant , ideo urbanae infimae tribus habitae sunt ι . Ignominiae itaque labes effundebatur in
eos, qui e rustica in urbanam Tribum transferebantur . Altera infamiae nota , quae ea quarta & postrema animaduersonum censoriarum , quaeque in plebeios quoque cadebat, est aerarium relinquere: sive stragii serenis di facultatem adimere . Qua nota assectis et nihil aliud de Civium jure residebat, quam ut
aera tributi nomine pro capi te penderent, quos ita multatos in eaeritum tabulas reserebant: hoc autem nomen fluxit a Caeritibus qui primi m
nicipes sunt sine staragii iure facti o. Quid Meem quid non obliti caerite cera Digni , remigium istissim Ithacensis
His itaque notis quod euiusque ordinis
summum erat detrahabant: ti aliquando plures notas cumulabant, ita ut non praeterirentur modo Senatores, & Equites equis privarentur: sed e Tribu etiam moverentur, ut
omnes has simul iLnominiae maculas idem caput exciperet ; s quid gravius scelus admisisset . t d Creari Censores singulis quinquenniis solitum erat , atque in eorum creatione se vatum ut e consularibus legarentur , quod post puni eum bellum truli tutum permansit et servatum quoque est ne idem bis crearetur. ne capita civ mm supra modum iterata polectas urgeret. Tandem mos fuit ut sine sunfectione crearentur, hoc est, ut ne quis, alte ro e Centorious mortuo, in desunqi locumlumceretur , quae religio Populo iniecta est tempore Gallici belli, & miserabilis Urbi
Romanae cladis. Pro omine acceptum quod eo anno, altero e Censoribus mortuo, alter fuerit
in mort ni focum serictus, ideo alterum ira mortui locum substituere religiosum fuit . Lustro condito cum e magistratu abirent suovetaurilium sacrificium Censoribus fieri mos fuit , ita hoc sacrificium apellatum, quod ius, ovis , & taurus caederetur , idque inibi utum a Regibus ortum est . Post quam censum P. R. peregisterit publicae
258쪽
publicae recensonis tabulas in aere Niln-.pharum. custodiebant. Ex his quae de eorum pote late protulimus colligi lane pote ii, quantum se Censorum dianitas extule .it ; placet amem singulos dignitatis gradus sis:s nomininus distinguere , ut omnia dilucide colicina atque deseripta in animo habeamus. Masill ratus hic de extraordinariis erat , nec
enim semper nec eodem tempore quemadmodum ordinarii , ita dicti quoὸ itatis temporibus in Republica redirent. Et fle de Magistratibus mixtis , quod ad eos aditus cuique e populo pateret. Cum autem maiores & minores essent Magistratus , ita dicti aut quod maiora minorave haberent auspicia , aut quod maius minusve imperium aut potestas esset : hune ad Magi. stratus maiores reserendum esse satis tum ex ipsius muneribus , tum ex auctoritate veterum constat . Curulis praeterea erat
.um ius sellae haberet . Omnia quoque Censoribus summa majestatis insignia de-
terebantur , illis Falces, illis praetexta To- .ga , illis omnia Confularia munera tribaiata . Lictores desuerunt , credo quod noen tam ad augendum Magistratus splendorem , quam ad vim inferendam , & Consul .iria iussa peragenda a Consulibus assumerentur. Caeterum potestatem in Consulibus latiorem , dignitatem vero illustriorem atque ampliorem in Censoribus emicuisse non ambigitur . Idque potit simum ex antiquarum auctoritate teliatur Iulius Lipsius r cuius
mira est in evolvendis veterum monumentis
alacritas & diligentia ca). Satis pro instituta brevitate , Censoris
munera , potestates , & originem complexi sumus t ne si opus procedat longius, Sc animos vestros taedio assiciamus de res ipsas inutili verborum copia obruamus . Re liquum est vos modo si non dignum auribus vestris dicendi genus adhibuimus e no-ilrum in dicendo inelegantiam 8c ingenii tenuitatem pro vestra humanitate 3c henevolentia leniter & benigne feratis.
259쪽
Ad cupidam Sacrorum Canonum Juventutem . SI quemadmodum Iussistamu posemitati pro pexit , ita ipsi nobis consulere, aetempus ordinemque ab eo Legum sudus praesitutum adbibere vellemus - longe sane breviori spatio cum Cisitis , tum Pontificii IMris Instιtutiones clauderemus. Ex illius enim praescripto paucis ad earum explicationem decerpt/s mensibus , totum re quinquennium ad alia superessere nunc autem animis ad quaesum Properantιbus , -κ-que biennii moram in utroque addisceudo Iure ferentibus ς atque ab Inseisinionibus iasorum contiatio migranιιbus , ne adolescentes ab Scialis jejunos , inanesime dimittamus. cogimur Insisutionum proferre sines, quonquenniique olus ad biennium zontractis , --gumento promere largiori manu , quo non evita 'um , sed seriem quoque rerum binc auferam aia forum . Quamobrem id nos in nostras pretexenis intendimus , ut interea temporis una cum seminibus propago quoque fluiuosis . atque I eges occurreret materiarum rne , si velint ad forum eomolare maturius , quaesionum nomitate percellamur, tenebrisque rerum offundantur subitarum e neve , quod sepe tis enis , clientiam detrimento diascere Ius Civile cogantuν , artem iussitiae Mon ante nanciscentes , nisi postquam injustis ιitibus plura patrimonia lacra erint I plurimaque judicia longa Iuris ignorantia pervem rarint . attosquot autem Pontificii Iuris Institutiones moliamus. emisimus amem , -- tequam myIras exstrviremur , plurimas in ist mustata tantum eontinent. s Locellotum se per excipio in letaora , quaesisvibus eontra I stituti tim Mnem c artem admissontempestreis atque verbosis, neglectisque pνincipiis certis , quibus Dulce constare debem Insituriones , omissisque catinis rerum oe mendioria vetustatis , ωι. si qui auctores , in ii quidem eruditiores , ad initia ρο antiquitatem excurriant , prisca eruditione adeo c Piuutur , ων recentmrι- .prope obliviscamur aeratum a ianae fortasse minus utiles Dur . Ideo nos utrumque scopidum declinantes , brevito priscin mediam ρο novam EGI sa complexi Amus aetatem - adeout ad Tridentinorum Canonum ρntentias suis locis inis rertextas adiecerimus πιam titiliorum haud pauca res sexum , qua a Sacras in ira lium Consiliis , quas Congregariones vocant , in dies emittuntur: tinde in pluribus juris articulis rriplicem adspectum Etae sieae disciplinae patescimus , o a traditionib- Ueterum Patrum notitiam juris primaeis deducentas , mutation6que causas e meria erraditione colligentes , eae graisoribus uberibusque Pontifcum Conjliturionibus provide se binjecin s , ur non tantum notitiam Canonum Ecclesiasicorum, std rationem quoqNe εἰ --m , seu gi Molescenter , hine abducatis, habeatisque a nobis non selum ad sorensemperariam , verum ad Sacram omnium temporum disciplinam braviter expeditam viam 'atque ita quisque vesrum per Institutiones hum noseras non 'um accipiat usitata , sed
260쪽
emditionis ter Ecclesiastica primordiis imbsatur ' atque ad Sistram Iurisdictionem propugnandam inlidioribus minis comparetur ' inseque magis , magisique in dies commende- ιυν Summo Ponti ei similitudine sudiorum , in quibus ille forem exegit aetatis , - νn. aegritatem Ecclesias eae disciplina , quam per omnium temporum seriem issigabat, nune Gelasiam regens univirsam , sanctissmis redderer legibus, aeternisque sanciret proprii inutis exemplis . . tque haec de nostris Insιrutismi s in Mniversum e nunc quomodo a nobis in dies singulos exercendi stis. Meυiter vobιs expediemus . Vitis rater operam nisu imperaram , boc es praeter quotidianam dictandi , expli. eandique μram , m consuetas repet, isnes ac disputationes ex edicto pr.escriptas , nos L. hores nobis adiuiumus voluntarias : angum enim iustitia est , que intra legis verba eontinetur : nam longe supra leges ab hominibus conscriptas in paginis , obligamur a legiabus naturalis Mnesatis , a Deo optimo Maximo cmseraptis, ut D. Paulus doret, in aiam a noseris p qu bus, quantumcumque in nobis es , conferre monemur in utilitatem aliorum . Unde m lis diebus pos explicata scripta, explicabimus pν-aνium o uberiorem illius
materia Canonem a nobis allegatum, tum in afuefaciamus aures υes s ad Ecclesiast eum βdum , tum ut vos a fonte suo Iuris doctrinam petere doceamus . Turbati enim Pragmatkorum rivi satis oti vobis in foro patebunt e ut nis vocem lexum hine exa aetatis , nunquam piabae ἰn tanta occupatione negotiorum , intre forensum Atiliorumgetra , re mere ad eas possiis. Nec mutemus ex uere Capita ilia Saeri Gucilii Tri Aemini, quibus in os amicula jus vetus forte mutetur, ρο cum ad secundum noserarum Infitutionum Libνum , atque ad Sacramenta venerimus , Praeter Scripta noctra eam se. bis Catechismi Romani partem isterpretabimur, rae rem Sacramem araam compreΑerHe. suem sine Librum doἱctrina , o locutione curariore , obsecro vos . De simul cum nos
Tesamento , quae rasis es omnis Chrisiani Iuris, in manibus semper babeatis o ubi vero e suggestu destenderimus , borae quadrantem vobis sim de Ponti eis, sive de Cae
sareo Iure interrogantibias capiam noseri faciemus . In solemnibus vero vacationibus ordinariorum , ctim ab nullo alio Doctore tempus bis sit m Deus occupandus , liceatque quoad volumus , prorogare tabores , hoc vobis rei a nolis accedet, quod Librum de ortu , m progressia Iuris Cisdis rum I .rina pia ab aliatam illius diei praelectionem Canonum vobis aulicaismus, ut ex eo opere , quid quid eruditionis Romanae ad Romanarum Legum , O veterum I risconstitionum intellia gentiam exigisur , cum Ρ-mo temporis . laboras compendio pransatis , retru resisve Latinitatis formulas , q-bus veteres Leaera , m Interpretes eruditiores abundans, nosque propteν θsceptum argumentum abundare oportuis , precipiatis.
Id modo superest ut sudium erga vos nostrum, vora cupiditate discendi, atque aff. tale laboris in diem augere velitis.