장음표시 사용
151쪽
nam, concinnam, & Ornatam, verum etiam sublimem esse decet. Sublimis vero sit oratio , si & verba selectiora , dc sententiae graues atque acutae '' , & figurae denique adsectibus ciendis idoneae , frequentius adhibeantur.
quaero , tum in sentemus, tum in f ris. Fatendum equidem est , altitudi- Rem illam, quam LONGINUS O .c adpellitat, magis in ipsis sententus gramdibus, quam verbis, sitam esse : ERR--. de naz. puler. ora'. p. 3 7. Sed ideo non exilli mandum eit , verbis nihil magnificentiae inesse. Obleruat sane hoe dicendi magi iter optimus, QUINC-TιMAN. Inst. πα. G. VIIII. eap. 4.d am quis dubitat , aera lenius , alia nevaratis , αia sublimius , alia pugna-etur, alia grauius esse direnda ρ Gra ιλε us , subimbus, ominis, longas magis sellabat eo en re ' ha, ut lenia spacium, Suu LiMIA ct ornata CLARITATEM qu que vocum poscam potius, quam his contraria ' Ad lubitinitatem aliquid conserunt l. V rha prolixiora, maxime de sepsua, dummodo non sint poetica Scdithyrambica. Sie stilo sublimi aptiora
va em. Sic pro dos ratio incessit an, mos, sublimius dixit nucMΝExus: d f
tentis TURBINIS vis in luerit adhue , quiannimque malariam in exerit nobis eon
iama redire vaseum in gratiam iratum videatur nnmen , quum EUAN EICE REIncipiant NusEs, quae paullo ante tot tristia ei, cum FULMiNA eiactitaban tir, tranquilliorque rvLGERE SERENITAs , cet.
sublimia haec omnia ac magnisca, quia translata a rebus grandibus. Porro huc Pertinent HIL Epitheta νε απην - Θm, . quesia in superiore BueΗNER. loco lunt inimici sati trucul ntia, imp tentis turbinis vis, e nimacis tu bes is ror, tranquillior serenitas, vagata ta e
inciunt orationem, sed maxime etiam sententiae. Eas ei se oportet I. a Maia Recte DEMETR. PHALER. n. LXVII. obseruat, extra consuetudinem ecte debere orationem magnificam. Η γουννια . eia συν. πι σαφῆσ μιν ἀa . τῆ δὲ - ἐυυι- c. reor. I ropria entana, O exceνDos:Qine iri 'io plana quia nγ fimp. r erit, sed hac de caussa etiam abi na. Iam vero maxime extra consuetudinem sutit sententiae aculae . atque hinc magnifico characteri conuenienti striae. Regnat in eo genere vi INivs in I 'an rieo. Nos iam pauca exempli Ioco ad ducemus ex eapite I9. Esi ha e viti Meribas , vi p ira extia vasi uarum exortur obstaret: Amiat de imperatoris a l- uenitι lega ortim uignitas inum ratur. Tu tamen maior omnibus quidem eras, d usiae ullius dirimui, ne maiore eam inas fi iratem fraesente te quisque, quaω absenti , retino; M: quin etiam pleris et ex eo reuerentia aere Fra', quod tu q: inque illos reuerebare. Iraese perinde fre n-mis a que infimis carus, sic imperatorem committoneniqἰκ miscueras, ut stillam omnium uia milite, o tamquam exastin intenderes, er tamquam parti. epss eiusque res ares. Felices illos, quorum sido inrisbia non per internuntior interpretes, sed ab ipso te, me auribtutuis , sed oculis probantur l Consequ:visum et ι absens quoque de absonii uetis nemiui magis, quam tibi, erederes. Nulla hic periodus , quavi non acumen commundat. Eodem pertinent II. sententiae Ar ius de rebus diuinis, ciuilibus, na ura
152쪽
magnis eum prae se serunt. Quam grauis v. c. eli illa lententia PLINil mis S. cap. 41. g. s. Hexierit etiamtum iis in partem duci ny a principe, atque, in ita Leam , sequaces sumus. Huic cnim cari, huιο probaιι este cupim.is: quod fru-Da spirauerint dissumus ; eoque obsequii
contιntiatione perueni/ntis, m prope omnes homines mitis maribus vitiamtis. Et interiectis quibusdam : nam vita principiscensura es, eaque perpctua: ad hane i- rigimur , ad hane conuertimir: nee tam imperio nolit opus est, quam exemplo. Eiusmodi loci communes diei non po- teli, quantam sublimitatem conciliem orationi. Eodem pertinent III. semilitit dines a rebus grandibus perisae, exempta heresea, tesimonia atque apophthegmata virorum maximorum. Sic quando BuCHMERus orat. panem IIII. p. sy. tractat locum communem de stiluto Principis, qua communis omnium ia-jus contineatur: primo adsert exemplum Augusti, cui Puteolog praeteruehenti nautae acclamarim: per ilium se
Murre, per illum nauigare, lihertate atque fortunis per illum sinu. Delude similitudinem addit , petitam a diuina providentia , quae omnia foueat ac tueatur per uniuersum orbem. Utraqua amplificatio grandis ac sublimis est. Grandem orationem reddunt schemata , cum omnia, tum ea cum primis , quae vel splendorem conelliantonationi , vel ad adfectus excitandos sunt comparata. Talia sunt interrogatio , Συρι--ὸ . exclamaris , v frene, trojoripoma , Iermocinatio , cet. quamuis in has quoque tenendus sit modus, ne
in rarenthyrsum euadat subIimitas. Hie sumi in manus debet σratio pro Lege Manilia, pos reditum ad Quiriter , pro M. Marecto, aut similis, & , quas hic praecepta sunt obseruata a Tv IO esse, Ollendi. G.
L;.u ob. XLVII. Sublimi characteri opponitur FRIGIDUS. Frigus vero
positu, oboritur, quoties quis Vel de rebus exilibus grandi ac phaleratokieidus. orationis genere disserit η , vel ineptis hyperbolis 9, acuminibusque parum argutis P, vel epithetis denique absurdis P
utitur. Commune id vitium fuit aucto .ribus sequioris aeui. Stilum sublimem
rebus exilibus desererent. E patribus maxime sit dus videtur TERTULM
Nus , in primis in libello de patiis.
Tam tenuem enim caussam acturus ,
tantis incedit cothurnis , ut in Philip
uius sublimiusque loqui potuisset. Frigus csset, si serio scripsi iet: ses Satira
quod suprear malum is smentiis, quo lue item emi non potes, exoritur stiget M.
pse DEMETRIus exemplum adducit locum auctoris nescio cuius , qui lapidem delcripturus, a Cyclope in navem Vlyisis proiectum: φιeauisu. inquit, Friλιγου κι- ἱ ιμον re ετ ἀυτοῦ, quam tapirferretur , capi ae in irro pferiant. Nihil est hac hyperbole frigidius. Talia etiam haud rara apud FLORusi. Iam supra frigidam eiusmodi de nauibbus M. Antonii adducere me memini. Iam aliam addo ex M. II. eap. II. De eιmus Bruttis aliquanto latius Celticos Lιι- stanosque , ct omnes Gallaeciae populor, formidatumqιιe milisibus flumen obiurionis,
peragratoque melor oeeam litore non prius signa conturiit, quam eadentem in maria
solemi obrutumque aquis ignem, non si
153쪽
se quodam sacrilegii metu O horrore deprehendit. Quis haec legens nou mera tibi prodigia narrari putet ' Et tamen nihil in Hispania vidit Romanus miles,
tantis ampullis dignum. Cur enim so midalsent Limaeum suuium ' cur sine horrore non adspexistent solem occidentem l Nihil ergo hac Flori hyperbole frigidius. Eleganter INCTIL AN. Ins. ora: . l. b. V III. cap. 6. Lums qu
ra qua dam. Et tamuis enim es omnrs h perbole ultra fidem e non tamen esse debet ultra motam: nec alia via magis initit r. Piget referre pilurima hinc Ortia tuιa, quum s ra pnim minime sini ignota O ob cura. Monere satu es, mentiri h per len, nec ita, ut minuacio sa lere velit. Elio magis intiundi ni is, φαν ire dcceat e t re, Fod nobis non
cred Iur. Petilenis hare res sequi mi me ad risum : qiu si aptus es, urbanuarιι:
na, quae Thriasioni suo tribuit TERENT.
phantis quem Indicis praaefecerat. Is , ubi messus magis es ; quaeso , inquam , Strato , eone es ferox, quia habes imperitim in Niluas i GNATHO , piιlcre me hercle ictum O sapient , papae s iligularas haminem. Et tu illa ' Tua Aso , M:uiis illico. GN. quidni esset ' TH. quid illud, Gnatho ' qui pacto Rhodium toιigerim in eon Euro, numquid tibi dixi
Rhoduus ades Icentulus. Forte habui soni tum : coepit ad tu a l udere , O me irridere. Liud agis, inquam, homo impu-dim ' Leptis teste es, er D amentum quaeris. GN. Ha, ha, hel Tu. quid es lGN. facere, lepide, laute : nihil supra. Tuum-
ri. TH. audi ras ' GN. saepe , O fertur in primis. TH. meum es. Qaid quaeso stigidius eii hisce Thrasonis acumini bust Haec si irequententur, orauo P o
secto ipsa hieme Galli ea set stigidior.
ilheta quoque xl Ornant ita & frigidi si mam reddunt oration m Illud fit , si loco di cum delectit; hoc, si consertim di pron.ilcue adhibeantur. Loco & cum delectu adhibentur, I. D Liquid liciunt, ut ait QVINCTI L. Insiorat. VID , s. id est, si sine illis, quod
dicitur, minus ei et . CI c. caris. I, I.
Litem ad 'cin I se eo enata laesabit audaria ' De me epitheton, inermis ac veluti imbellis erit oratio. II. Si adponuntur Esrectionis caussa v. c. 1 ttinas eunda, Duosa. III. Si rei cuidam si: u
aligi fissimus imperator. Alia sum epith:
ta , quae propria Vocat stylΝca ita liλVIII. IV. crat. cap. 2. veluti dulce mitis si in , & Gim dentibus a. bis, de quibus recte v. c. EvnΜANNus ad cninescian.
rropria D pe apud poetas ccctii tim , τι demens suror, taciturna silentia, pauidus metus, moestus descre antiqui res magis adhue in his lascivierunt, ut Literit ιus dixit sonitum sonantem , ct Arbs phanes βιὸν βιωτήν. Sed in his cmn lusacri opitu is iudic o, nec extra carmin s citi usurpandum, ne INEPTl et ideamiar. At nos propria vocamus epitheta, quae rei, tamquam cognomina quaedam tribui solent, de de quibus idem eviNCTi L. PH. Interim arui m, quae sunt in quoquo genere praecipua, proprii lacum a riplans, ut Fabuis inir plures imperatorias virtutes erinsator es adpellarus. II ILSi ornatus deseripti ius caussi adhibeantur. Sic cIcER. de senect. eap. I s. h rbsentem sol in viri itarem dixit. Mirus in his epithetis artifex est νε- TR Nivs. V. Si rem, de qua loquimur,
Nondum UMBRA evs dcctor ingina d leverat, O cap. 7. Den clara illa et se nitate tam STvLTA. TERENT. prolon in Ande. v. 2O. Evorum aemulari exoptat negligentiam potius, quam soram Ops-evRAM diligentiam. Sic adhibita epintheta in laude ponuntur. At frigidam
154쪽
ea reddent orationem, I. si sint poetica, detis ambica , sesquipedalia. Talia
simi illa νAcori, LuCILII, LABERI ID Climabile tor, mons cabi e facinus, repandiromum incuruueruicum pectu, auupi ta ieiuno , gracilipes, emeato M. II. Si sint o is, vel vi ARIITOTELES Uocat v. c. assum lae , sudor humidus. ConL DEΜ R. PHAL. de eLPMa. n. LXI I. III. Si sint erebra ae L κθ. In ptit in his A vLEius , qui vix substa tiuum sine epitheto audet ponere. Quam Pigida illa de asin. aur. III. Commo tam punieantibus phaleris aurora reum attent lacertum , coelum in quitabat. Cons de epithetorum usu EvCHNER. de eommin. ratione dicent. I, II, p. xιε. selu.
Horum XLVIII. De usu horum characterum sola notanda est reguIa
-- DEMETRII PHALEREI de eloquut. 1rum. CXX. 6 δἰ πρέπον ἐν παντὶ προεγμα ri φυλακτεον του-ι , προσφοφως ἰρμηνευτεον ' τα μεν ροκυ ρο- κρ , - δε μεγαλα μεγα/.ωs. Decorum in omni re servandum s.
hoe es, apte O accommodate ipsis singulae res sunt verbis exponendae , exiles exiliter , ct amplae ample .
in Tenius ergo stilus locum habet in colloquiis, epistolis ad familiares , in scriptis didae litas, in iustoriis minus pragmaticis et mediocris in epistolis claboratioribus, declamationibus scholasticis, dialogis claboraiicribus, cuiris, S hiitoriis paullo maioris momenti: sublimis denique in panegyricis, hictoriis pragmaticis, & si quando principi adfingitur oratio. Praecipue opera danda, ut ne diuersos dicendi characteres temere atque imprudenter miscua mus.
Ex instituto hoc praeceptum illustrat
De quibusdam paullo mihi aliter
videri, fidei meae non est dissimulare. V. G. Quo magis est hilloria pragmatica , id est, rebus, consiliis , causis euentuum interdum paruis & tantum non contemtibilibus , explicandis i tcnta ἰ tanto magis tenuem illi stilum CC nuenire , arbitror. Principis crati ni nihil minus quam oratorium illum ornatum , qui ad iiiblimem chanacterem ante relatus est, convenire puto e sed nim demum vere sub imem esse principis orationem, si quam simplici stimis verbis res maximas enunciet, similemque adeo, in suo genere, illi sublimitati , quam, LONGiNo auctore , Deo Moses tribuit in principio Gencscos Denique in eadem oratione, pro conditione argumenti , charactera nunc hunc nunc alium adhiberi non postetantum, sed debere, existimo. G.
τὰ Q. XLVIIII. Omnes hae stili differentiae ad formam potius illius,
diuisio quam ad materiam, pertinent. Si vero hanc consideros: sex ha
stili. hebis dicendi formas vel ideas, PERSPICUAM , GRANDEM, PULCRAM, MORATAM, CONCITATAM, & eam, quam DICENDI VIII adpellitare solent .
t Illud semper tenendum , non eTe leParanda a rebzri verba, sed haeciliis semper attemperanda et intelligi non posse virtutem verborum aliam , nisi inquantum res, quas volumus, dc qua parte & modo opus est, repraesentam. ad quod etiam ad virantque hanc diuisionem reserendum est. G. Non hi sunt dicendi charac eo res , sed ceriae priorum characterum adsectiones vel virtutes, quae quam maxime ornant orationem. Singularis de illis exstat tractatus HERMOGENIS πιοι uic, liue de latis, ed. Gra
155쪽
ee dc LatIne a C Asp. LAURENTIO , qua uor de unimersa rarione eloquetulanis αδ nevae ClariCxul Iir. 8. quem nemo rhetoricae, editis Argent. CIDIILXXVI. S. praeclarius illustrauit Io. frunMIo ιbris
L. Prima dicendi idea est ΣΑΦHNEIA vel PERSPICUITAS . Sillu, de qua multa subtiliter disputat HERΜOGENEs . Nos breuiter dia per bicimus, perspicuam fieri orationem vel verbis ' , vel eorumdem Cu's αordi me & compositione ) , vel ipsa argumentorum dispositi Rhi ne . In quibus si peccatur , nascitur inde genus dicendi OBSCURUM , tanto diligentius fugiendum, quanto magis illud or tionis sini repugnat ).
ita , ut iple , quid sibi velit, ncm latis intellexisse videatur. Videnda & hue transferenda, quae ad g. 43. Pro DR-ΜΕraio & LONGINO diiputauimus. Imeellexit profecto HERMOGENEM & il-Iuilrauit vossius, intelligit, quisquis &linguae peritiam dc ingenium non obrutum, cic attentionem ad illum attu- Ierit. V. BERGERus de Natur. Pulchritus. orat. P. ros , b & p. 7i 3 , ubi alios quoque laudat, qui magni eum
secere. G. in Non praeter rem eum v teres adpellarunt , falptorem ,
Pod docuerit ictionem scalpello quasi δε-
radere , SYNES. Dion. p. 47. Sed non solus HERMOGENES tam multa praecepta accumulat. Iam pridem enim o seruauit Uzr. AD HERENN. I , I. rhe
rori 1 Graecos, ne partim multa sesse viderentur, ea conpumisse, quae mἶil attinebar , ut ars discitior cognitu vider tur. Quae quum ita sint, dabimus operam, ut, missis subtilitatibus, in qu nam consistat unum quodque dicendi genus, dilucidius ostendamus. Orationem ergo perspicuam re dunt L verba propria aut certe non longe translata. Unde Epicuri oratio sae,
iis intellectu fuit, quia maxime is studuit proprietati verborum, LAERT. X, 13. GAsSEND. de vita o morib. Dieari VIII, 7. Sic perspicua etiam sint illa LR T. Andr. I, x, Si sensero, Heineecii Fundam. Cultior. Duin. hodie quisqnam in his te nuptui fallaeua
conari, quo fant minus; aut, velle in ea re ostendere , quam sis callidus: verbo bus caestum, te in pistrinum, Dais, d iam usque ad necem, ea lege atque O ne , etτ, s inde te eximerim , ego pro te mesam. Omnia enim verbis propriis et quutus est senex. Perspicua e . iam est ratio II. verbis notis vulgoque reccptis composita. Ergo obscura crunt verba obsoleta, peregrina, nouiter imienta. Sic rLAvTl dictio nonnumquam Obscurior, quia utitur verbis obsoletis, aut nouiter inuentis , e. g. Q usu pro diuit Amphitr. I, . v. I 4. Os oecillare, pro verberare ibid. v. 18. obsoleta sunt. Noua contra: pugnos edere pro pugnis a cipi , Hulcanum in cornu coneli stim te nere, Pro laternam gerere. Vtraque ideo paullo sunt obscuriora. Nec multo clariores sunt loquutiones, quibus ad sabimias obscuriores aut historias secretiores adludatur. Ait PERSIVS Sat. I, v. v.
mo hercule , nemo lVel duo, vel nemo. Turpe O misera bile , quare Ne mihi Pol amas ct Troiades L
Praettilarint tobscura hare. Is enim Polydamas qui Troiadest quis Labeo Cornutus, vetus Scholiastes, per Polydamanta intelligit Neronem, quod saepius nups fit, per Troiades Romanos, per Labeonem malum Homeri interpretem.
156쪽
Sed nisi Cornutum haberemuς Oedipum , hoc quidem aenigma ignorare. mus. Quid ' quod non credit illi, nisi
de LABEONR , CAs Aunos Us , & λ damantem intelligit Homerica allegoria Catonem aliquem ipsamque adeo virtutem: Iresaias autem, feminina adpellatione, vulgus Romanorum deliciis fractum atque e seminatum. G. ) Peripicua porro est oratio III.
in qua ordo verborum non nimis est Perturbatus. Hinc paullo obicuriores sunt odae HORATII , quia, Lyricorum more, verba confusius collocat, e. g. Phoebus, volentem praelia , me, loqui, V clas O urbes, increpvis, tyr . Si dixisset : Phoebus me praelia tιctasque urbes bra volentem loqui, gratuiter increpuit, nihil obsturitatis nabutilet oratio. Porro perspicuitatem gignit IIII. membrorum breuitas. Unde denuo sequitur, Ut tanto obseuriores sint periodi, quanto prolixio ibus membris constant. Hinc perspicua est illa periodus pLix Itlib. V. epis. 16. In enim eruatim vn nux medentium manus reformi at, deinde patitur, atque ultro requirit: sic roeens animi dolor eonfolationes reiicit ae r
fugit , mox desiderat, ct elementer iam iii adqui sit. Si prolixiora essent membra, facile caligo offunderetur oratio ni. Sed multa addi posse salua perspicuitate, experimento declarare facile est. Multitudo verborum, & notionum adeo, non patit per se obscuritatem, sed tum demum, ubi vel sine sensii est, vel male dispositat sine seni autem ea quoque sum verba, quae nihil nouae sententiae his quae iam expressa sunt, adiiciunt. α) In primis id contingit, si parentheser, vel crebriores, vel pau1lo prolixiores interserantur. Obleruathoe & Fabius lib. VIII. Ins . Orat. cap. a. Etiam interie hone, qua ct orat res, di bisorici frequenter ut unitur, is
medio sermone aliquem inserant sensim, impediri solet intellectus , visi, quod interponitur, breue est. Nam Hrgilius illo loco , quo pullum equinum describit, quum
Nee vanos horret 'epitur, compluribus insertis, alia figura quinto diamiam versu redit,
Tum s q:ιa sonum procia arma de
Sic obscurior est pLAVTa narratio iup Ologo Copia . ob prolixiores parenthe
Seni tale fuerum filii nati duo e o um quadrimum pucrum seruus siseri ait , Eumq:ie hine profugiens vendidis in Aulide Patri huiusce. Iam hoc tenetis ' σι
mum es. Negat hercle ille Utimust aceeditor
Quando histrionem eoues mendicarire ruo me tua eatissa ne erres non rupturus sum. Vor, qui potesis ope vestra censerier, Accipite reliquum ι alieno uti nihil moror. Fugitiuus ille, ut dixeram ante , huius patri Domo quem profugior dominum a stiterar, vendidit. Nihil hie obleuri. Μodo id teneamus. quae parenthes incluta sunt ea esse e postulationem actoris cum spectatore aliquo remoto, qui ad quaestionem Iam Me tenetis renuerat. Verba, qui pote sis ope vestra censerior, respiciunt ad S natores , equites, diuites, qui loca sibi redimebam in spectaculis. G. Quamuis vero breuiora membra dilucidam
reddant orationem. Gepe tamen etiam V. ex membris iustae magnitudinis perspicuitas eidem accedit. Saepe enim fit, quod ait HORATIN S de art. poetie.
Dum breuis esse laboro, Obscurus M. Me obseurissima sunt illa paxsu Sat. I v. s. se
Nam Romae es quis non 8 ah, si s dicere, sed Dimisi
157쪽
cumque relictis, Cum Japimus patraω ζ itUre , tunc. noescite, nolo:
i id faciam i sed sum petulanti splene
Membra enim iusto breuiora sum, &meras paene hic reperimus cmmωπη-MM. Sensus est e nam Romae is quis non, scilicet rudis & imperitus ' seor
rupti iudicii G. 3 Aa se sat diei re fu
sas omnino est dicere , etiam tunc , tune quom ad canitiem senum scilicet poetarum, O ns m Eruci et isti re tri se, vel vitam tristem, ad peri , ct qua eumqtie facimus nucibus puerilibus relictis quum sapimur patruos, id est, veram seueritatem prae nobis serimus. Nam & tune, tune sumus rudes oc imperiti. Breuius, eum respicio quid agamus Parui, magni, a pueris ad lenectutem usque , tunc lubet satiram scribere. G. ) Ignoscite haec dicenti. Respondent, nolo. Luid faciam ergo 'Num ideo omittam satiram scribere sed sum petulanti splene cachinno. Id estriatura ad satiram iactus. En , quantam tali inem membra nimis abrupta orationi offundunt l Si argumenta omnia sine
iusto ordine miscentur, non potest sano non oratio esse obscura. Ergo VI. accuratior dispositio multum ad perspicuitatem facit. Sed caue tamen, ne , oratorum sacrorum exemplo , membra quaevis in nouas diuisiones, α has ita rum in subdiuisiones, quas vocant, de ducas. Non enim diuidere hoc est, sed in puluerem secare, adeoque ad perspicuitatem hoc nihil facit. Breuiter omnia haec de perspicuitate praecepta coniungit QViNCTI ζ.I AN. U. VIII. cap. r. Nobri pona δει vo tui I. cycnu- , propria verba, rictus ordo, non in longum dilara conclusis ; n lita neque dost, neque supersiliat. Ita sermo ct doctis probalius, ct planus impiritus erit. Haecis eloquendi obseruatio. Et tamen nonnulli studio obscurum eiusmodi dicendi genus adfectarunt, ct in his maxime I E RIVL- MANVS, Se politis PERSIUS. QUINCTI l l . VIII. Ins. Orat. e. a. narciptorem,
qui dicti tos suos omni suuro ad obseurescribendum cohortatus es, memorat, qui non raro exelamauit 2 TANTO NE LIus, IPsE NON INTELLtGO. Add. MARTIA
mus a CiCERONE, pracsertim ubi narrat, a CAESARE, ab OvIDio et praelegamus s recitemus scripta nostria. Redeamus ad ea post interuallum. G. )LI. Secunda dicendi idea est τὸ MErΕΘΟΣ. MAGNITUDO, ad quam orationem GRAVEM ASPERAM VEHEMEN TEM SPLENDIDAM ac CIRCUMDUCTAM reserre solent. De singulis dicendi formis nonnulla obseruabimus.
rebus diuinis, moralibus aut ciuilibus harumque caussis accurate dc prudenter ditarit. Ineomparabilis in hac dicendi forma est CORNELIUS TACITUS , qui, quoties de euentu aliquo asit, caussas α eonsilia tam acute prodit , Ut non tam historicum , quam rerum ciuilium
magistrum legere tibi videaris. Exemplo esse poterunt paveae periodi ex Annal. I, a. ubi dicturus, Augustum cuncta' discordiis ciuilibus fessa nomine Principis sub imperium accepisse, aucias huius conuersionis rei p. ita accurate explicat : posquam, Bruto ct Cassis caesis , nuria iam ptillisa arma ἔ re pestir apud Siciliam cppressus , exutoque L pido, ιn:erfeso Amomo , ne Iuli is
158쪽
qiuus: p sito triumviri nam n , eonfidem se frons, o ad turniam plabem tribuni. cia τι re contentur, ubi militem donis , populum annona, cunis dulcedine otii petierit, insurgere paullaum , O.ιn a s natus, mus tuum, legum, in se trahere, nullo adversante, qιum ferocissimi per acies a tu proscriptione cecidissent, e teri n bilinm, quanto q.ur seruitio prom- σιον, cpibus er hon Irιbur extollerentur rae novis ex rebar aucti, tu a di pra sentia, quam urtera di p. iculosa ma len . que prouinciae illum rerum satum a nuchani , suo m senatus populique imp rio ob eertamina potentium, O aua, itiam magistra m et inualido legum auxilio , quae vi, ambVti, p prema pecunia turbabantur. Quid, quaesis , paucis hisceperiodis polsit excogitari grauius Tam
accurate prosecto omnes istius euentus massae ex istorum temporum stata reique publicae conditione, explieantur, ut iustae dissertationi suiseerent
φὶ Aspra uu dicendi genus Graecis vocatur πακήm: . idque adhibetur in reprehendendis magnorum virorum populi item re regnantibus G.) vitiis. Sic CICER. Verrin. 7. satis asper est in reprehendenda nobilitate: Hominum nobilium non fere giusquam fatet u serae industriae: nullis n stris beneficiis benevo-kntiam illorum allicere possumur : quasi
natura o genrre disiuncti sunt, ita dis
δεηι a nobis animo ct voluntate. Quare quid habent eorum inimielitae perieuli, quorum animos iam antea habueris ossensos , quam ullas inimicitias susceperis. Asperitatis masister optimus SALLUSTIus in orationibus, quas Μario tribuit contra nobilitatem habitas. G.
Si quis paullo acerbius in minoris dignationis pertis nas inuehitur , genus hoc dicendi vocatur Σφοδρόος .v ΗΕΜENTIA. Verba in hac orationis forma sunt asperiora , nonnumquam etiam nouata, figurae vehemen iores ,
membra sere breuiora. T lis idea in MCMwrira oriatouihus aduersus cuuli: nam , Pisonem , Vatinium & in PH.
lippicis ubique elucet. ) Graecis vocatur Λαρεες- ς , quando quis res a se ipso vel altis gestas gloriola dc magnifica oratione Collaudat. Etiam cum de rebus diuinis ac naturalibus, de virtute item, cum quadam magnificentia loquimur. G. Qua in re tamen cauendum, ne Sunsenu videaris. Nihil enim molestius et ostentatione & iactantia. Maxime indefensionibus virorum maῆnorum Io cum habet haec idea. Sic P. Scipio Asticanus ab obtrectatoribus vocatus imiudicium breui, at splentida oratione cautiam dixit: H c d e , Euirites, Hannibalem Poenum in Africa felici praelio viri, Carthaginem magna stirantem legernostrat aeripere coegi. Itaque quum hodie litibus O iurgiis siperfidere a quum fit, ego ex: empla hinc supplicatam ibo in Ca- Politis , mirque gratias agam, quod in hi O hoe i di dis di saepe alias res ρο-blicae bene gerendae mentem facultatemque dederunt. Vesrium quoque, quibat commodum es, ite mecum , Quirites, crorare Deos , ut mei similes eirurs habeat in LIV. xxxVIII. extri Aeque splendida oratione sua facta nonnumquam extollit CICERO , maxime in oratione pro P. Sulla eap. s. O i I. ubi tam magnifice sollertiam suam in opprimenda coniuratione Catilinaria collaudat, nihil ut pol sit hoc quidem loco reperiri splendidius. Talia inuIta in orat. pro Sextio, pro domo lsua, da Haructicum responsiti
- Mnν ημένον in eo constitii, quod prinpositione, e variis fontibus. anipliscam tur. Fontes eiusmodi, vel , ut rhetoribus volantur, loci amplificationum sunt I. Genii , quod ad illustrandam spoclem adsumi solet. E. e. MURET. Prat
I. Cum omnes mihi singulari ae praeeipua quadam laute digni vitentur , qui in assequenda Lansarum artium scientιπoperam
159쪽
peram ct inarestriam Ii collocant:
tum ii praecipue, quι veluti malare quodam numinis ad tu perculsi, Gιeris om-n:bili posthabitis, ad itiinarum rerum intelligemiam omnes cogita:iones suas atque omnia studia contulerunt. II. Specier, quibus genus illultratur. e. g. CICER. lib. VIIII. epe'. ad deuers Io. Nam omnemns am de republica curam, eogita Iouem de dicenda in senatu sementia, comm n---tauonem caussarum abierimat, ct in Epicuri mu , adtierfuit nostri, castra coni cimtu. Dicere voluit, se publicis nes
His valedixisse. Haee in species diliribuit, seque nee magistratus amplius petere, nec senatui interesse, nee in se. ro cautas agere, ait. III. Definitio, qua amplificatur definitum. Si e C. Aquilium a iuris prudentia laudaturus, Ci-CERO pro A. Circi cap. 18. hanc ei iuris consulti definitionem accommodat :
apropter hoe dicam, mιmqtiam eius a ι- claruM.m nimium valere , cuius prata. n -
tiam populus Romanux in eauenis, nisin decipiendo perspexeris: qui iuru e sis ration m num tuam ab aequitate seiunx rite qui tγι annor ingenium , laborem, sdem Itiam populo Romana promtam expositamque pra burris: qui ita tu ito O , mu Mir es, cet. Eodem pertinent IIII. YLu, U. Adiuncta rvi. Catissa, VII. potita, VIII. Compa aris, Ut III. Te- Anmram, de quibus aliisque ampli,
candi sontibus acturate egit VAL. THI-- Rusm. Rhra. Para. II. cap. 3. APparet has sere partes esse Chriae Aphthonianae , exercentas quidem omnes, sed n In temere in eundem locum congerendas : verum habendas in prona. tu , ut iam hac iam alia parte, iana pluribus utare. G.ὶ Quod si itaque frequentius quis utatur eiusmodi amplificationibus, nascitur inde genus dicendi CiRCUMDvovu vel EXAG. ERATUM:
cui adsuetus, nisi sibi caueat, facile in Asiaticam illam loquacitatem incidet.
LIL Tertia dicendi forma est τἰKAAAo et vel PVLCRITUDO, stidii, quam in ω θυμὸν vel καλλωπισμ'ν , ἀξίωμα vel dignitatem ' ), legans,& τὸ γλαφυρον seu floridum dicendi genus dispescere solent. sophiili Primum pulcritudinis genus in vitio ponitur ): secundum ς', , si ut in omni oratione, ita etiam G. in genere deliberatiuo , ter- 'i tium in primis G. in demonstrativo, laudem meretur.
Vid. I. G. BERGERI de narurali puyre, tu e orationis ad excelsam tangim diseeiplinam illistri continentique C. Iulii Caesarit exemplo exalta liber eo entiarisu , L M cloIIccx X. q. Καλωπιυ ι vocatur , nimia illa aes phistica oritionis elegantia, quae tota ad pompam ac ostentationem com . parata est, qualis suit oratio veterum
phillarum , Gorgiae Leontini , aliorumque, qui veluti calamistris into
quebant orationem , ut erudite docuit GE. NI C. KRIEGK in dissert. de eloq: tutis bist. Inter Latinos infeliciter eius in di υ λωπισμὸν adsestiuit A vi Eius I in
thetis amoeni J..s, v. g. ego vero tibi Deum sendam , ubi nee zmaragdinum pra Orum visorem, nee gemmeam forum varieta: m, nee lenes aquarum Sorror, nee suauissimos avicularum canec tu δε- Ilio abis. II. Ex translationibus amoenuo venustii, veluti a fioribus Sc fructibus desiuintis. III. Ex m iptionιbus amoenit, quales ubique adsectat BAR- CL ius. IlII. Ex fururis sonistioribus .
que similibus. Laudem talia fortian in uenerint in pueris: non aeque in viritiquos virilis re grauis deeri eloquentia. AEi, vel dignitar ea est pulcritudinrs ipecies, quae in partium Oin nium decentia posita et uine si om-
160쪽
nes partes orationis, veluti exordium, confirmatio, confutatio , decore inuentae atque elaboratae sint , si peric dissua constet concini utas, dictioni tua puritas , ipsi crationi suus nitor : pulciam merito dixeris eiu si nodi orationem. Et tales stant CICERONIs oraciones pro it geMani ia, ro Q. Ligaris , pro Milone, pulcrae illae quidem, sed a sephi illeo tamen illo ac ca amistrato dicendi il
T. γλὰ φινis vel floridum orationis genus medium inter septii: ticam dicendi forma in & dignitatem tenet locum , orationemque variis veluti scribus ae luminibus distinguit, sed ut paullo magis offentare videatur elegantiam, quam o Et hinc aliqui iam olim floridum ulud dicendi genus commendabant incipientibus , ut ad alenda
primarum aetatum ingenia magis ae Om-m datum , QUINCTIL. lib. II. Inst. σπι.
cap. s. ubi TvRNEBus e Floidi m ad Liat genas, sententus argutum, verbis et gans , O metaphoris crebrum. In hac sutem viritur use sententia Gereo, qui quis di m eptitalicum genus, quod floridum esct Aphsiιlim , eloquentiam nutrire seri
bis. Tales lunt ei CERONIS Oratio pro Amilia Poria ct pro M. Marce O, PLINII pan D, iciu , S. e Graecis LuCIANi dia-iost. Saepe quoque ad soridam hane dicendi 1crniam propius accedunt PETRcMUS, LACTANI l vs & e recenti ribus ERAS MVs, M RETus , MAIOR A-ci us. Facillime differentiam hanc inistelliges, si dixeris, dignitatem similemeso pulcritudini virorum: floridum stilum venullati matronarum; -ἀν- ιὸν denique suco meretricio. Sed non facile est cuiuis hane similitudinem in tribus pulchri in dicendo generibus applicare, & dignitatem. ut hoc utar, a Deo distinguere. Vsus accedat oportet S sensius ille lectione optimorum scrinptorum formatus & confirmatus. G. γη Iam pridem PETRcNIus cap. a. O 1. risit tophisticum illud ac cala. mistratum dicendi genus, id est, menlisos verborem gluuios, O Omnia dicta,
factaque quas papauere O sesamo Dar-D. Eni inter haec, loquit, nutriuntur, non magis sapere possint, quam bene ole re, etia in culina hab&tam.
LIII. Quarta idea Q. ΗΘor sive MORATA ORATIO vocatur. Eam tunc potissimu in conspicimus , quum ita loquimur ac scribi inus, ut vhique probitatis, veracitatis, beneuolentiae, prudentiae, modestiae, omnisque virtutis significationes demus .
Iloratam ergo orationem resdunt , I. Extenuationes. CICER. pro Archia cap. I. si quid in me es ingenii, quia sentio, quam sis ea irratim , cet. II. Νιοra: m oblationes, quae in ciCERONIS epistulis sunt frequentissimae. III. Inficta
dationes, & quae sunt huius generis alia. Mores sent vel primae pressonae s. loquentis, qui ita instituere se debet, ut auditores habeant ipsum pro viro bono , sibi beneuoIo . prudenti & rerum perito huic enim tali facilius credunt homines: vel secundae s auditorum ad
quos accommodare orationem viri s pientis elir vel tertiae persenae, siue eorum de quibus apimus, ubi interdum etiam argumenti docentis siue demonis strantis vim obtinent. Mores primae
pers nae in primis etiam negative, quod aiunt, intelligendi sitnte hoe est nihil dicendum, unde contraria his quae diximus coniicere postat auditores. G.
LIIII. Quinta idea est 'Hropr/ΗΣ. id est, velox & CONCI-ΤAd VM dicendi genus, quod omnia breuibus membris vel incisis. maxime vero interrogationibus, responsionibus, obiectioni