Ioh. Gottlieb Heineccii, ... Operum ad vniuersam iuris prudentiam, philosophiam et litteras humaniores pertinentium, tomus primus °octavus Tomus primus, qui continet 1. Fundamenta stili cultioris, 2. Historiam philosophicam, elementa philosophiae rat

발행: 1744년

분량: 919페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

171쪽

PARTIS

Aeeret esse r actum me P. Rusilii: M.tilius autem ante fas tam , ps rei tum C. Caninius Eques Rom. cuin Ruisse adesset , exclamat: neutrum illis litteris declarari: Quia ergo ' inquit Scau. rus , Aemιlius fecit, pletillitur Ruri ius iv. ibia. ram. Discreparauia, seu ignoratio elenchi. Quid huic abes, nisi res virius GC. de ori II, 7o. XV. Familiaris reprehensio vel iam nitio. Patrono malo , quum vocem indicendo obnubitet, luasi Granius , ut mulsum frigidum biberet, simulac d mum redisset: Perdam , inquit, vocem,

si ui fecero et Alcitur es, inquit, quam

XVI. Dιctum eo entantium , id est , rei vel personae conueniens. Scaurus bonorum possessionem contra tabulas nactus, Bestiae mussam itaque patronus agebat. Funus, quum duceretur, accusator Μemmius , Viae , inquit, Scaure, mortuus rapitur, si potes esense fessior. cICER. l. e. XVII. X--πα- , eontra exspectationem ressponsio. Scipio, quum ei M. Raecus P. Μucium iudicem tulisiet; eiero, inquit, iniquus es. Quum esset admurmuratum et Ah, inquit , P. Cnon ego mihi illum iniqtrum eiero, verum omnibus. CICER. l. e. Servius Geminus videns deformes L. Μallii, o timi pictoris filios e non similiter , im

tius e in tenebris enim fingo, inqpit ,

Mee pingo. MACROB. Sarurn. II, L.

XVIII. ritum rei impossibilis. Μ. -- fidus, quum, coteris in campo eXπ- centibus , in herba ipse recubuisset r IIem Me esset, inquit, lis rare. ID. I.

XVIIII. Lenta O tarda re1 nsio. Minime vero tarda, sed frigida dc sine affectia , qui tamen expectabatur , Prolata. Lentus est tardus ad irascendum. G. Exemplum est apud cIcER. de orat. IT, II.

Atque hi quidem stant praeeipui loci

ac sontes vrbanae ac iocosae dictionis, Iimeccs Fundam. itior. Lacia.

a CICERONE ostensL Nescio tamen , cur CiCERo omiserit L οφαπει, prae cipuum iocorum & facetiarum fontem , quando duae res iunguntur, qua consillere non posse videmur. Huc Pe tinent ioci cic ERO sis : Frater meus dimidius maior es, quam totus. Hoc e n- sequutus es Reuaim, Q quare Iur, qtu bus e stitibus eonDI Derit. NACR. Ω-

turn. II, 3. ubi oc similem iocum refert Laberii, qui quum stidite quaerens, ex cicRRONE audiuisset e receptatem re, nisi angi iste sederem, respondit r mirum,

si anguste Iedes, qui soles duabus sollis

Mere. Cavendum tamen , ne ioci fiant illi barales. Tales sunt I. cum iniuria coniuncti, II. profani , veluti si iuripturae Iocis abutaris, III. cum imita tione gestuum 3c deprauatione oris coniuncti, IIII. obsceni, V. parum imgeniosi , & sola stultitia mouentes ritum, Ul. episodia dc loquutioneς nullius sensus. Sic virum grauem non decet iocus PLAVTI Capt. prol. v. I. M. Hor, quos videris stare hele capimor

duos νIlli, qui adstant, ii sani bis ambo .

non sedent, Vos vos mihi testes estis, me verum loqui. Risiim enim haec mouent, non quia ingeniola, sed quia nullius sensus sunt. In primis hoc dicendi genere delectatus est ex Graecis EPICHARMus . ex Latinis p AvTvll , quem ideo ad exemplum Siculi properare Epicharmi , dixis

MORATlvs. Talia in utroque obserua uit MuRET. Var. Dct. XIIII, s. veluti illud EpICHARMI et

nec non iocos PLAvTI : Quoi homini di sunt propitii, ei non esse trator puto. item : Quanta mea sapientia es, e m lis murtis, malum, quod minimum est, id minimum es malum. At ne C CER.

quidem eo ioeo abstinuit , in illis ad Allieum : Noli putare, pigritia facere me, quia non mea maria Icribam et sed me-M di cael

172쪽

FUNDAMENTA STILI

hercule stellia. nihil enim habe , siti i , qui b. m. Eleganter vero simulatCIc Ro, te voluisse caudam aliam lingere : cum autem nulla occurreret ,

tum demum tauri veram. G. VII. deprau tio linguarum, quam butasque vocant Galii, v. g. illa MOLIERI i r Be ne bene r. pisn ere, lignus, dignus est in rare in n dro docto corpore. In scena haec plausum reserunt, in vita ciuili minime. Unde Sc i LAvxi illa ludierasunt in citae II, 1. PS. Sed qιid es tibi nomen H. Ha Iar. PS apage te Harpax , haud placer sHκ qidI m hercle haud dis intro, ne quid harpax fereris. Ubi quidem is pax facere est dictio I diera. Et Cureta. III.

- - - L. Quis iti homo es 'C Libertus illius, quem omneI Suma

L. Sumane, salue, qui Sumanus y sae

sciam. C Quia vestimenta , Gι obdormiui, ebrius a Sumano , ob eam rem me omnes Su

manum vocant.

Vsimenia sumano. Denuo est ludicrum. PLATOMIs enim dialogi non se uant iactionis familiaris ideam , sed c ratione conscripti sunt iusto grandiore,

adeo, ut a poemata minus distent, quam comicorum fabula. Vid. LAERT. III, 38. Fli Mis F. orat. p. 3 I9. Mis. Harduis. Idem de me gRONIs dialogis sentiendum est, tanto quippe am

Lio scriptis, ut probabile diiud sit, lior

modo inter se colloquutas esse eas, quas inducit, personas. Simpliciores tamen sunt eius Cato Maior o Laelin, quos ego Xenophonteos vocare soleo, quum reliqui Platonis ubertatem imitentur.

Nihil νLATONis Dialogis suauius in ex3rdiis , & ubi familiaris 'sermonis

aliquid interponitur. Alia res, ubi tractantur lublimia digno nimirum illis genere orationis. Idem de ClCERO NiANIs dicendum. Sunt omni genero leporis re venustae urbanitatis reserti in prooemiis, & quoties ab argumen to aliquantum ad familiarem consuetuis dinem deflectunt, ut appareat, non de fuisse neque PLATONI neque T v I venustatem: Sed illos intempestiue ea

uti noluisse. G. γ

iὶ Dictio xEnopRONTIs melle dubeior est , adeo ut Uis Attica diceretur. Vid. MENAG. ad Laert. po I 3. Atqui dulcis S simplex stilus quam maexime conuenit dialogis. t DUCIAM vs, quantum ab obsitum atque adsectato dicendi genere abhorruerit, vel solus eius docet dia. logus λεξιφανει , Tom. I. opp. 8. 8 I9. Et hine ipse, si quis alius perspicuit tem ac elegantem simplicitatem secto tur , adeoque stilum δαλογικὸν prae clare exprimiti

rus, terius ac plane urbanus est. Ioc tur etiam, sed multo, quam PLAUTUS, liberalius. Mores praeterea atque adfectus hominum adcuratissime exprimit, ut mea quidem lententia nullus eX antiquitate exstet auctor, qui familiaris stili suavitatem felicius express

fit.

positionem adcuratiorem in ERAsM desideram : sed hi nimis delicati vis dentur. Festiuus sane est, urbanus, Stersas, ac ridendo , ut ait MORAT. eps.

I, L.

- - quid sit pulcrum, quid turpe, quia

utile, quid non , Plenisu ac melius cir sippo O Crani re, disit.

Stilux LVIIII. De stilo ORATORIO tanto breuius agendum, quan- τὸ QUM to minus ille a reliquis omnibus dicendi formis abstinet. Omnia sibi pro hominum . locorum , temporum conditione. G. permittunt oratores: modo magaifice, modo mediocriter dicunt. Iam Asiati

173쪽

Asiatieam copiam, iam Rhodiam Atticamque frugalitatem amant. Μodo ideam moratam in exordiis, modo perspicuam in narrati nibus, modo grauem in tractatione, modo in confutatione concitatam exprimunt. Figuris praeterea utuntur omnibus, quae vel ad dignitatem orationi conciliandam , vel ad ciendos adtectus sunt comparatae. Vt paucis dicam, non placere tantum, verum etiam admirationi esse cupiunt oratores P.

) Conserti praeeipue meretur scuxννεsus desiis, illiusque exercit. II, ν.

LX. Ab oratorio stilo non multum discrepat POLITICVS sita Stilusue CIVILIS, nisi quod is Atticam breuitatem , nec non acumen& grauitatem magis amare videtur . Ε lueet praecipue ciuilis μ' ista dicendi ratio ex orationibus magnorum atque excellentiumvirorum, quales passim historiis suis inferuerunt Livius , TACIT usCVRTIus, aliique annalium historiarum G. scriptores .

- Talis est oratio AIexandri Μ. v re civilis apud CVRTivis IIII, I. Mego peri nωm, quam Hortam, mallem , si Parmenio est . Nine, Alexander, de pauperiase Iecurus sum, ct, me non mercatorem , memini , esse , Ied regem. Nihil quidem habeo venare , sed fran-

mam utique meam non vendo. Captivos,

si placet, reddi, honesius dono dabimus,

quam pretio remittemur.

Disputant quidam , an deceat

integras orationes inserere historiae. Negat FR. PATRICI Vs , at adfirmat GER. IO. v M. de ara. hi Lxo. O xi. cui procul dubio elegantia harum rationum imposuit. Nam nulla ratio

est, qua pollit homini veritatis amanti persuaderi, in hae re licere historicis mentiri. At fingere non semper est mentiri. Duplex dos est historiae, L

LXΙ. Stilus EPISTOLICVS non est διαλογικω similis ), sed stiluae.

sermone quotidiano paullo adcuratior, dictione vero elaborata re- pistolis missior, & , Ut DEMETR. PHALEREUS de eloquut. n. 2qq. monet, tenui & venusto mixtus. Vbique etiam elucere debet mid est, genus dicendi moratum. Neque tamen uno eodemque filo contexendae omnes epistolae. Iocosae enim & familiares quoti

dianis conscribuntur verbis ; hortatoriae , expostulatoriae . de huius generis aliae concitatum P ; commendatitiae & ρο- Μ a litoriae

ostendere quid laedim sit, II. sapie

tiores reddere qui legum, ac meli res. Si non ad priorem , certe ad ab teram pertinent id genus orationes. Porro vel ideo non mentiuntur instorici cum ejusmodi orationes re serunt, quia non temere dicunt, his verbis aliquem usum , sed loeutum imhane sententiam. Porro prudens historicus causas rerum , consiliaque imtexit his orationibus , quo nomine e fiam ad priorem illam virtutem res runtur. G. Et cer mum tamen est, Romulum numquam concionatum esse

iis verbis, quae es tribuit initio operis

illud verissimum est , vel ideo magni aestimandas esse eiusmodi orationes, quod veram dictionis ciuilis ideam n bis ob ocatos Ponunt.

174쪽

sa FUNDAMENTA STILI

litoriae mediocrem in; ciuiles denique aut ad viros magnos exaratae grauem stilum exigunt o.

aurem scribitur , ct aurei velini dono

mittitur

Est hare dicendi idea adeo necessaria, ut, si absit, epistola esse desunat. Hinc qui de rebus gravit sinis su tiliter disputant, scribunt quidem, verum non epistolas, sed tractatus vel dissertationes, quibus τὸ De ιν praemi ilum eli , ut ait DEMOR. PHAL. N. xys. re 1 o. Hinc facile patet, longillime ab epistolico dicendi cliaractere

abelle sENECAE epistolas, in quibus nullum morati stili vestigium occurrit. Unde , ne quidem epistolas has esse, sed locos communes, di variarum di DPutationurn rhaplodias, nonnulli arbitrantur. Vid. ΜοRΗ r. Pobhil. I. I. 2 3. a . p. 3oΟ. Sunt tamen multa in principiis praeserim dc in conclusionibus, ubi de suo amore, & similibus familiarium epistolaruin argumentis agit. G. ) .

Hane legem ipse sibi dixit

cxcrao as diuers. lib. VIIII. epist. 11. s. 1. Unde in epistolis familiaribus non probatur nimia atque anxia scribendi Cura. Cerie non temere iudicauit sCI-OPrius , epistolas MaΝvTi I, quamuis puras ac ciugantes, vix ea esse gratia, ut hominem nisi valde otiosum ad it ratam lectionem invitenti Quod non aliunde esse duxerim , quam a supe stitiosa scribendi cura, quae tanta fuit in MANVTio, ut saepe inenses aliquot uni epistolae impendisse dicatur. HOR. HoF. 'oh se. I, I. 23. I. p. 3 7. Exemplo esse potiunt CICER.

epistolae ad Appium Pulcram, in primis ad cures lib. III. epis. 7. - Tales lunt pleraeque epi

stolae CICERON is ad viros grauiores scriptae. Praeclare quoquc hoc dicendi genus exprimunt M. ANT. ΜUREOS,

M pauci alii. sa Has epistolas paullo elatiores esse iubet DEMETR. PHAL. de eis Fut. n. 243. Nos non elatiores, sed grauiores ceteris esse volumus. Exem plo praeivit CICERO In epist. ad c uinitim Frasrem I, I. quam eso reginam Om nium ci crRoNis epistola in adpellare soleo. Tam graui enim oratione

proconsulis describit cilicium , ut fieri id non potuisset grauius. Eiusdem generis sunt Epistolae, quas DARIO &ALEXANDRo xl. tribuit CuRT. IIII , I.

si sis. LXII. Superest stilus POETICVS , qui tametsi huc non per-

Poeticus. tineat; vel ideo tamen non plane videtur praetereundus, ut ab eius tumore ' in soluta oratione nobis tanto facilius caueamus.

Maxime autem stilus poeticus non modo verbis , epithetis 'Iphrasibus , constructionibus & connexionibus Ised ili toto orationis habitu a prosa discrepat oratione.

Quod enim sublime aut magnificum in poesi erat, suo loco positum, illud tumidum fit , si in prosa intempestiue inculcetur. G. Primo enim poetae voeabulis tuntur, quae reliqui scriptores ignoranti Vid. supra ν. XV. Deinde plinra vocabula componunt, & veluti in unum constant. Vid. ibid. Epitheta poetis placent I. etiaminiosa v. c. Turdis edacitas HOR. Epod. II. Diei mellis flavoqite liquore LVERET. de rem nar. sis. I. II. Translata , & quiudem audacissime. v. c. ambitiosa colus,

i. e

175쪽

a. e. quae, interim to auro, fila trahit. Eli cLAvni A. de IIII. ct C. HO . 93.& puto epitheton esse coli uniuscuiusque , vι ire no a , quae ambit. G. in C viai AN. cos. Uc t. iiii. v. 1 9. An-Hiantes s cmma in frenis equi imper torii. G. Ttino an aetiis si L. ITA L. I. Attonittis ignis quo videlicet Scaevolavrebat manum, MARTiALIS Ugr. VIII, 19. Plura eiusmodi translata epitheta

suppeditabit MOlli Oris id a Lxici Ioeliei, i merta eius Iobhysori I, 3. ii. p.

679. At non epithetis tantuni transla- tis uruntur, vcrum etiam ita bllanti uis,

immo & aliis figuris audacillimis, ut saepe Delio calatore opus elle videatur. Eo in primis Pertinet με , non modo limplex, sed multiplex. E. g. dixit v IIvini LivS, lib. VIII. Ain. v. 9Ο. Iter inceptum celerant Ru MORE se

cundo.

Ibi vero durissima μναλ ήψει rumor prom mure, murmur fluuiale pro is io uuio dicitur , ex mente GROdi VII Observ. II, I . nisi cum sERvio legere malis : Ritim ne fetindo. III. δε- remmyita dish rambica. CLAUDIAN. Constit. umor. IIII. Et sEPTEMGEMINO iactantior aethera

piisset

Roma trigo. Talia etiam simi Bellirophonteae hab nae. CLAvD. LoU Probini. tarnipedes eqvi. ID. consul. IIII. Honor. Amphia

Ter nox Herculea, ibii. v. 33Ior. IIII. Ohsura v. c. Geticum plimum , pro ορο Phico. Arcadius galerus , pro pilo Me eurii : Centaurica semina, pro equis 3 Danaeius volucer , pro Perseo ; Bissi nil enisis, pro acuto, quia Mars Bibthone templum habebat. Talia coma plura apud GAT lv M, quo non temere

alius est poeta tumidio Phrases poetae non a vulgo petunt, sed ipsi sibi sinsunt pro lubitu. Neque tamen licere illis debent stulta , & qui hodie scribunt caute admindum versis debeat, neque sine exemplo

aliquid audere ante quani laniam sibi

nomenque poetae bonis artibus conciliauerint. G. CLavDIAN. tat DL Hia t.

tia nexu.

Loquitur de sunambulis. Talia etiam sunt. emomeri puIuream sinimam , pro e vulnere mori , veni natis gratilaa D- istu pharetra , pro pharetra sagittis re-1erta. Colla triumphati Pirι promicare, pro victoriam ad Istrum reportare. sTAT. Thebaid. X. 67s. Iιι ν mxtis radiu assuta cuprissus Combdit ingestasO sive verilae summas , id est, presti s fulmine comit sa 63. Quis ita in prosia oratione loqueretur Plura

huius generis dederunt IAC. NA EN. in Palaestra II, IA. FR. ROBORTELL. de anyie. dicendi cap. de poet. se . di p. I. Io. DEDERE N . in obseruat Poet. Antu. CIDI CLXXX v III. editis , di a Moa Horio iterum cum praefati

ne sua in lucem exire iussis Edon. cIIIIcxeI. g. In constructionibus maxime

poetae amant I. Graeci or. Hinc nominatiuum saepe ponunt pro vocativo . c. SEN. Here. Dr. 893. Stantes , s ACRIFICUS , eomas

Dilecta tege popula. Saepe & genitivum pro ablativo , HOR. Carna. I, 21. Integer visae , scelerisque purus, pro integer vita scelereque pu rus. Saepe omittunt praepositionem se-eimsum, more plane Graecanico, VIRO.Aen. III. v. 393. ac cetera Graitis. Talia etiam sunt, nuda genu, pernix podex, tremu aritis. Sed talia intellectit facilia. At obscurissimum illud ovi-DH : Poeniceam fulvo chlamdem eontra Iιιν ab auros

ubi contractus chlamdem idem est,

176쪽

ac cohuracta tala de usur. Ita nun versium legendum explicanduimque esse monet GRONov. Obs. III, IS. Saepe etiam adiectivum apud poenas in locum adverbia luccedit, Ur G. Eelag. III. v. Datie rubem Dacinthus. HOR. Carm. I, in. Dulce ridentem Lalagen Mnabo. PRUDENT. II. h mn. Mattinis. 33. Mine nunc Disertim vivitur. HOR. πψλ. I, r. v. Io I. Insanise paras solemnia me. Saepe Graecorum more construunt, v. c. D sine querelarum , decet nobis, eatis, perare , callida res nare , bonus calamos instare. Retracit Aiax esse Iovis pronepos. Plura conge sit aucHN. de com-M. rat. ἀιαndi

I, is. Et longe plurima V Ecuis avs HellenoL L. I. P. II. G.) Deinde positae II. plane negligunt leges, quas supra de verborum ordine dedimus. In primis Lyricis sollemne est , omnia

nulcere , ceu vel ex HORATIO patet.

Cape hoc, Candidate diuinae artis, de maiestate quadam leges populi nomnumquam migrante, non de stribit ue confundente omnia. G. v) Esse connexiones Poetis proprias , vel ex solis adparet eorum comparauonibus di similitudinibus. Eas

plerumque connectunt adiectivis res tiuis UALIs , TALIS , quibus numquam utuntur Oratores. VIRG. Aen. LIII. v. 1 3.

EMalis , ubi hibernam laciam Xanthique sumta Deseris et ae Delum maternam istu, si Apollo. ceti - - - haud illo segnior ibat

Aeneas.

s in Diuersae nimirum Poetis& oratoribus sunt inventiones , diue sa argumentorum dispositio, diuersi eloquutio, diversa etiam schemata. st de ultimis dicam, non facile v. c. apud Ora torem reperies sEIvGATI PN, qualis ilia ovi Dii Hereid. epist. ILv. 13. Demophoon, ventu o verba O v

la dedisti triti queror reditu ι verba earere

fide non facile aclam oratoribus placebit ἰ- ναληφε talis, qualis illa ovi Du estris. IIII, 36s. Eui bibit inde, furit, promi hine disecedite, queis es Cura bouae mentis , qui bisv inde, furis. Plane poetica haec similiaque sunt, dehinc in prosa vix inueniunt locum. Pluta de stilo politico dabit o . IO.

vos s. de arte poetica.

tua M- LXIII. Plerisque dicendi characteribus hactenus deseriptis com- sum , mune est . δ, ui c. id est , genus quIddam orationis AC

TVΜ atque ARGUTVM , in quo palmam reliquis praeripere

videntur SENECA, PLINIus , TACIT us , CURTIVS. Ne ergo &

huius stili obscura nobis sit ratio ' : sciendum est , omne ac meta vel in verbis , vel in propositionibus ), vel in ipsis enthymematibus P esse politum.

Dubitarunt nonnulli , an acu tum illud orationis genus laudem aliquam mereatur. Aiunt enim , ad corrumpendam bonae dictionis i mlem inuentum primum esse 1illum a gutum, & quidem post tempora CICERONIS, quum iam in deterius ire

meritat Romana eloquentia. Addunt, nihiI solidi inesse eiatmodi argutiis sied maros strepitus sententiarum male cohaerentium, dc quamdam antitheto rum hiltrioniam , quibus titillari aure possint , pectus non saturari. vid. AL

rat. III. quae est pro veteri dicendi ge

177쪽

Nere eontra novum, & iam ex antiquis QviNCTI L. Inst. orat. PI, 3. Sed hase omnia visum verissiIna, Ita talnen non ira accipienda , ut nullum omnin acuminibus concedamus locum Laadem illa suam merentur , sed veluti condimenta quaedam atque aromita , quae quum intemperantius adhibita fastidium pariant, modice a1spersa mirifice delectare solent. Quemadmodum ergo non laudanda sat- NECAE oratio, quae tota argariis p tius , quam sentenuis solidis atque enthymematibus , constata est : ita nee reprehensionem merentur PLr Nivs dc

TACiTus , qui paullo parcius istis condimentis usi stant. Uid. HI AHOR. diseciplin. argut. praef. p 3. seq. Aldea

I Ni . ubi de acuto dicendi genere, Scquid de eo sentiendum sit, ex instituto disquirit. Ex antiquis aeuti stili sentes

ostendere conati sunt ARIST. Rh V. III, Io. O ri. HERMOGEMEs Ide r. II, s. QvINCTIMAN. Inst. Orat. VI, 3. E re-eentioribus hic ceteris anteferendi sAR-hi ivs in libro dis acuto, MASENivs

in id a argutae dictionis, oc, qui reliquos omnes longo post se interuallo reliquit Moauomvs in disciplina arrutiarum , quae prodiit Lube. CIDI CU. 8. Exempla , ted etiam pnaecepta

praestat FrTRvs LABEE S. I. cujus Elogia varii generis , cum Pnaefatione aduersus huius characteris contemtores edidit cuRisTi. o Eissius L fclalaci xxxvi. 8. G.) ) Acumen omnibus mentis operationibus inesse potest. Et ad verba quidem quod attinet, acutam orationem reddunt I. ambiguitas. Vt quando quis de Draconis legibus dixi tribu

hominis pae stini leges, sed DR CONII. ARIIT. Riar. II, 13. aut quando See-Parnio apud PLA'. Rus. I, . aede illustres vocat, quas venti per dabant. pa Brutorum l minima illorum quidem, sed aliorum bra orian. CICER. ai Atiae. epist. XIIII , I . III. - νυ na U.c ιη reptis hMe ammtinm es , nos a-m tu iam. TER. Aetie. I, 3. Non es

eui.n fase in eum seribere, qui potes

Pa .a pallorem ineruit. U. Significatio. nis noratio. Sic ABDICARE alias dicantur patres filios acute ergo A lexander P itinum patrem abdieasso diacitur Cestrio IIII, ro. Sic etiam si maritam imperiosae uxori dieas nupsisse e acutum ii Ic erit. Quam iis enim veteres nubere etiam viros dixisse serantur, idque probari post ex NONIO de prope. serm. cap. L. n. 77. tam n & exoleuit pollet illa verbi novo, dc exemplum, quot ex auctore vetere, nescio quo , a Maeli NoΝlus, satis ostendit, scriptorem illum, quisquis fuerit, significationem studio mutasse. Ait enim ille :Sed meus frvire maior , p squam υλdit mr inde eiectum domo, UD psums DOTATAE , VETULAE, VARIC AE, APRAE , sert. vafrae. Tales vero qui domum ducunt, illi mihi vere nubere videntur. V l. est sio. Sie cum parasitus apud TE R. Phorm. V, 9. Chremens amore, Nausistratae uxori prodidisset, Bc deprehensis Chremes uxorem sermidaret , lepide dc acute ait parasitus: Expφιi.is Chremeti , quibus est commοIum D e. iani tempus es, alludens at Graiulanain suaeribus fialemnem. Allusio quoque in illis ocEa. pro Sex. Roscio: Henio mane M aureum illud nomen cirrsogonum.

- Propositiones reddunt aemtiores I. repugnantia : FLOR. II, c. notiam de Hannιbale vQOriam conlinen ius es Fabius, nolle pugnare. MARII A L. Fig . II, So.

Hostem qiuim fugeret, se Fanniis. ipse

178쪽

96 FVN DA MENTA STILI

rate , O quod alibi tibi gratias agi non soli , pios hic 'is. IIII. ἔ-αν lis.

CICER. pro Onc. cap. 28. Gratiam

qui refert, habet ; er , qui habet, eo , quas habes, refert. Felicissimum haean ro suit PusLLI LYR ingenium, cuius sententiae pleraeque omnes huius generis lunti V. ἀν--επις : Non Hi o DusF videris, τι triumphanes, sed triumphare, quia vinceres. PLIN. Panem cap. I . VI. Allegoriae. Sic quum aliquis familiam tuam triumphorum seminariam vocasset: acute Cic ERO i ex illa seminam , inquit, trus uorum nonnis arida folia laureae ridisti. VII. Correctio , maxime quae sit per epitheton. v ELLEI. PATER C. Hist. II, I.

Caesar , Alexandro M. fed staris , sini

timus. sEN. epist. 4. A. hue enim non

pue, tria in nobis, sed puerilisar, romanet. VIII. lusus i. e. repeutio similium, vel eorundem adeo G.) verborum s ENECA de Ira I, is. Satis tibi est magna ad peceantam caussa , peccare. tD. I, s. ritima sipplicia serieribus vltimis ponat, Ut nemo pereat, nis quem perire etιam pereuntis intersit. A RasT. Rhet. III , II. Σε. Dignum es mori, antequam dentis si mori. LABERIus apud MACROB. Salum. II, 7. Necesse es, misitor timeat, quem multi timent. PYBLIVS PYRUs eoi pliu licet, quam par est, p,

mis, quam ilicet. VIIII. distributio. s MECA p. I. Si υ tu. auendere , magna visae pars elabitur male agentibus , maxima , nihil agentibus , tota aliud agentibur. X. comparatio. Adoptatas te optimur princeps in suum ; senatur in optimi ι nomen. P LIN. PaneS. cap.

88. . Enittiis aliquis in bello, sed obsi

honesarunt: revocentiam ille terrore, alitiramorem humanitate captam; et ille quaesitam domi gloriam ιn publico, hic in puc ιθ co partam domi peraedit. XI. similitudo. Hra principis ce*irra es, eaque Prpetua. L N. Paneg. 4s. XII. paroemia. Sie siquis de Hannibale diceret: onmibus matis Punicis mes granum pume: argutissime hoe esset dictum, eum ob aequivocauo nem MALIs, tum ob paroemiam. XIII. allusio ad fabulam. Cic. dium. in P. Cainta. eat. 17. sed repente vestigio ex nomine, tamquam alio Orcaeo poculo, factus es

Verre a

In tertia mentis operationesiue enostmemate pleraeque argutiae eX sophismatibus oriuntur, veluti, I. Ex a pia casione. Tale est enthymema illud apud suET. deron. cap. 39. Quo negat Aeneae magna desirpe Ne- ηem stulti his matrem, sustulit ille patrem. II. Ex figura dictionis, v. c. Mirlim ,

tis. III. Ex sallacia eompositionis N diuisionis, V. c. vos victi victores impioroem istis ores. Sie THEs Aunus, unde haec sumin. Sed huc non pertinet; Ue rum potaus ad n . I. repugnantiae. G. IIII. Εκ fallacia non caussae, v. C. Omnia, Castor, emis, sic fet, υν omnia veniar. ΜART. epigri Sic Populiae Μarciae filia, miranti cuidam, quid esset, quod aliae bestiae numquam marem desiderent, nisi quum praegnantes vellent sierit respondit: Bestiae enim sint. MACROB. Sat. II, s. Et ita etiam ex reliquis sallaciarum generibus facile nascentur acumina, si ingenium accesserit felicius. Nisi enim impetus quidam naturae adfuerit, facile in frigus & adsectationem degenera bunt. A quo vitio ne quidem ΕΜ. THΚ-sAv v s cauere sibi inis potuit.

179쪽

CAPUT II LDE FUNDAMENTIS STILI PHILOSOPHICIS.

REliquum est, ut de sundamentis stili PHILOSOPHICIS di-Funda

eamus. Quemadmodum enim fundamenta grammatica & rhet rica ad orationis structuram atque ornatum ; ita philosophica ad eiu dem materiam pertinent. Verba enim, quantumuis ornata, in vanam L abibunt loquacitatem, nisi sententiae illis subsint, tanto verborum adparatu dignae ).

Praeclara hunc locum tractam C CER. de orag. I, s. seq. e recentioribus NURET. Para. I. arat. IIII. ubi de phil sophiae atque eloquentiae coniunctione praeclare dissem. Scilicet hoc nunquam non cogitandum est eloquentiae candidato , pulchritudinem in verbis aliam ne intestigi quidem posse, praeter eam , quae cum rebus, quas significare debent pulchre conueuiunt, easque ex primunt. G.

II. PHILOSOPHICA 9 ergo stili cultioris fundamenta voco, Quidnam

quaecumque sententias Veras, & rectae rationi consentaneas oratio- per illani suppeditant. intelliga-

. . . tur

Paullo liaus itaque hae patet ph tinent togica, philosophia moralit, hu n losophiae nomen, quo omnes discipli- turae O polaica , quibus carere haud nas atque artes, materiam stilo suffectin posse eloquentem, omnes eruditi silen-ras, intelligo. Praecipue tamen huc Per- 1ur.

III. Duorum vero generum sunt fundamenta philosophica. A- Quom-lia enim singularibus periodis, alia integris argumentis suppeditant plici

materlam. Non accurate puto ita diuidi haec iam, nunc orationi integrae, nune eiussundamenta. Potest enim una eadem- parti. G. inque res nune periodo suppeditare mate-

ΙΙΙΙ. Ad amplificandam orationem plurimum Acit L DEFINI- Ad am TIO ), quae, dici non potest, quantum ornet orationem ). P: ΣDesinitiones vero non aliunde, quam ex philosophia, petendae

sunt. ' laeti defi- Caue vero existimes, definitione illas vocabulis philosophicis δc technicis concinnatas, cultiori inserendas esse et ccii Fundam. Culitori Latio. orationi. Tum demum placebunt, sin Q verbis lectissimis omatissimisque proserantur. Neque tamen oratore eam sem

180쪽

per sectantur ἀκρίβει- , quam in philosophis egigii as,iel plerumque vel pereatis as, vel per aer; lenti i si te adiuncta,

rem describant. Sic cic RO pro Gueat. di starus Milesia .n quam n mulierem, paria sibi medica mentis abacto , captus esse damna ain, elegante aedilitione filii e it ir , a:que hanc e ncinnat peri dura: Me ιm.im, quad Dem paten:ix, memoriam nominis, I/δAram generis, hered in familias, d signa um reo publicae eruet em 1 AdU ι. Ex quo eXemplo patet, Plures nonnumquam delini.iones, aut si mauis, descriptiones veluti per congeriem accumulari. Nec minus elegans est illa definitio cicER. Philipp. I, II. gi autem gloria, latu rati factorum, magno umque in remiublicam meritorum, quat eum Optimi eius tie, itim etiam maltitudinis testimonio eo ruaIur. CAvssi κ. libr. IIII. p. I 3. vocat huiu, modi definitionem per sνnonymiam , additque exemplum: Eula enim est allici h.

ma , pulcri uti ratis suauiter emicantibus1fili trans Eodem exempIo olim vel

num genera, in cultiore oratione commentantur. Primum rhetoribus me tur ανη- , alterum ἀφι um, tertium αν e. I. 'APNHΣΙΣ siue N pG Aetio est, quum vera genera, Vera que pro prietates tollimus. cicERO pro Cuent. At quae marer quam e eam crudelitareo se lare ferri mii tis: euius eupiditaIemutd a um tam turpitrido retari It, quae vitiis animi in deterrimas partes hira hominum conu'rtit Oxrmia: evitis ea s:dtitia, ut eam nemo hominem, ea vir, ut nems f minam , ea erus iar, v nemo matrem adpellare post. II. 'ΑΦ ΑΙΡΕΣΙΣ siue REMOTIO. quum res diaerentes tollimus, proprias Bbiungimus. Cic.Phil Er. I, M. Credo enim vos homines nobiles magna quaedam spviantex, non p/ unam, usquedam neniis Gesuusuhiciantur, quaes-- per ab ampi ο quoque clarissimoque con Lemrus, nan opes πιοιentas, ct populo Roman γ mιnime ferendam potentiam, sed ea ruatem ciuium O gloriam concupise, saut-m gloria laqsrict facto irum, cet. HI. ΣΥΥXPIΣΙΣ siue coNTEου TIo, quum Ginui contraria siue oposita exprimimus. CIC. PaιL II, M. Et nomen paeis dialees, ct ipsa res salutaris. Sed inter pacem crseru tem plurimum interes. Pax es tranquilla libertas, seruitus malorum omnium postremum, non modo Molo, sed morete

tum repeliendum. Cons. EvCHNER. de commui. rati dicendi II, 3. I. At sunt tamen alia quoque oratoriarum definiti num genera. Aliquando enim res definitur per PARTEs suas: LACTANT. Inst. II, 3. An Archimedes Siculus eoncatio aere similitudinem mundi ac figuram potui a machinari, in quo irasolem ac lunam composui, ut inarques.s motus, ct cael Dbur

similes eonversi msus singulis quasi diebus e cerent, di non modo accessu solis ct recesur, mi ineri menta deminutionestio lunas, verum etiam stellarum vel ιnerranistium vel vagarum distares eiusta orbis i te , dum et mitur, exhiberet D.υν ergo illa vera non potuiι machinari ct escere , quae potuit sollerata hominis imitatione mmulare' Aliquando per c AvssAs bc ν FEervs. Hoc modo enim pestem definit vi RGI lib. III. Aen. v. I 37. seq.- - - - stilato ctim tabida membris

Corrupto ea si ira tu miserandaque venit

Arboribusive fruisque lues, O lectifer

Linquebant dulces animas, aut agra trahebant Corpora et tum steriles exurere Srrius ais

ebant herbae ct victum seges aegra

negabat.

V. Nec

SEARCH

MENU NAVIGATION