장음표시 사용
181쪽
V. Nec minus ornatam periodum reddit II. DIVISIO . Sae- Et dimi-pe enim vel totum in partes, vel genus in species partitur oratorvi tanto vherior grauiorque fiat oratio. Optimas vero diuisiones suppeditare philosophiam '' . nemo, nisi rerum omnium ignarus,
ignorat. Si bene rem consideres, artificia pro
pe omnia rhetorum, quibus rerum inuen. ionem iuuare volunt, redeunt adcommodas divisiones, ct classes rerum. In tantum igitur tum praedicamenta, tum alias quascunque divisiones in proin tu habere consultum est. G. Exemplum dabit ΜυRET. Rrct. I. orat. VII. Dicturiis is erat, philosophiam moralem non ad adparentem, sed ad veram felicitatem esse comparatam. At
quum ex philosophia didicisset, adparentia illa bona vel utilia, vel honesta , vel iucunda videri, divisione illa utitur, atque inde lianc concinnat 'periodum rNon enim philosephia 1gi opes ac copiar,
quae o saepe posesseribur suis exitio sunt,
er tam multis calibus eripi possunt , non honoris ct imperia, quae, quod conci pie rint, multi; quod adsperninisset, nemo um- qitam vituperariιI Vi ; non quidquam deniaque proponit estismodi, quo O earere sine
probra, ct abundare sine gloria, liceat: sed eam , ad quam omner a spirant, quam sibi
votu omnlhus expetunt, ad quam omnes
suas actiones, omnιaque consilia referunι, felicitat .
Non tamen & hic partes tantum enumerari, sed singularum vel definiti,nes vel attributa quaedam recenseri Glent. Sic cic Eno P. I, ε. quum . Stoica philosophia didicisset, quatuor esse virtutes cardinales, prudentiam, iustitiam, sortitudinem, temperantiam. singulariim definitiones una hac eaque eleganti:sima, periodo complectitur: Je domite quod hon sum es, id qtia: rpa
trium oritur ex aliqua: auι enim in p. si- cientia veri, sol Lirtiaque versa tur: aut in hominum societate tuenda , tra uι mdoque Diim eviquo er rerum coneriactarumst e ratu in aximi exeris atque inuicti magnita dine ae robore: aut in omnium, quae fiunt. quaeque dicuntur, ordine O modo, in quoius modesta di temperauit
VI. Sie etiam CAUSSAS rerum, ipsasque rationes, dc argu-Et eauGmenta oratori sufficit philosophia . Ιis vero quam maxime ad sae.
Periodos caussales concinnandas opus est . Philosephia enim quum sit solida
veri bonique cognitio, non solum τὸ ω , Verum etiam τὲ δι- . inuestigat. Nam scare est rem per caussas nosse. Periodi caussales nasicuntur, si propositiones luis muniuntur rationibus. Rationes vero solidissimas suppeditat philosophia. Exemplo sit elegantissit naperiodus apud cICIRON. de amici. eap. II. Propositio eius haec est: nulla es exciιμ-tio peccati, si amici eaussa peccauerir. Eam hae solidissima ratione fulcit: Nam quum conciliatris amicitiae vir utis opinio fuerit: distisire es amicitiam manere, si a virtute d feceris.
VII. Sed de EFFECTUS & ADIUNCTA rerum, quibus sae-Nec non pe egregie amplificatur periodus, e philosophia petuntur .
in Mira est eiusmodi periodorum dilegantia, si rem veluti vivis coloribus de-Pingero, atque ob oculos ponere velis. Effecta enim & adiuncta, quum maxi- ω.
me incurram in sensus, tam luculentam reddunt orationem, ut rem non audire N x nobis,
182쪽
nobis, sed oculis usurpare videamur. In- gnem haec usum habent in describen-ctis perlonis, quarum tes non nisi ex interiore philoiophia morali peti possunt Quam accurata eIt delcriptio Catilinae apud sALLusT. Citu. cap. s. Corpus p.riares inediae, vigiliae, algoris , suera quam cuique credιbue es , animusam fax, Didolui, varius, mitis rei libet, uda or ac disJuxti a or, alieni adpetens, sui pro istis, iaHens in cupi litat tu e satis loquen ia2, sapismiae parum. Vasus animus ιm derata , incredibilia, nimis alta si mr cupi baia Sic forca de ira, I, 3. iracundiae turpitudinem exaggeraturus , effectus & adiuncta furoris &irae inter se contendit; nam vi furentrum certa induta sunt, audax ct minax unitur, triplis frons, torva facies, citatur
gradus, inquietae manus, relar versu ,
crebra or vi heminimi acta suspiria r ita irascentium eadem signa sunt. Flagranter micant ocuri, multus in Ore toto ru-bω , exaestuante ab imis praeeordiisseegit in , latia quaIιuntur, dentes comprimuntur, horrent ac Diriguntur eapuli, spiritur coactus aestaens, articulorum seipsos torquentium sonus, femitus mνgμ tu que , O pamin explanaris voetbus
sermo praeruptus , ct complosae si pius manus, ct pulsata humus pedibus,
totum concisum corIus, magnasque
minar agens, foeda et istu O horrenda facies, depravantium se atque intrimescentium. CIc1Ro de mansuetudine in orati pro M. Marcello 3. animum vincere, eer. itidio.
Ηγ polyposis atque Diatum sis hue
pertinent, quae totae propemodum In hoc insunt, ut e fleetus & ad. uncta re rum natiuis quasi coloribus picta ponantur ante oculos. Exempla aliquot prae clara suppeditat CAMERARIus in Et mentis Fhetoricis, libello vel hoe nomine commendando, P. II sqq. G.
quibus ad construendas periodos saepe opus est, e plutosophia m
tuanda sunt. γ Sie praeclare sapientiam & curio-
statem seiungit Cic. desimb. V, 18. Omnia quidem scire, euiisque modi sint, empere , curiosorum: duci vero malosum re rum Gmtemplatione ad cupiditatem Icuην-tiae, summortim virorum es pu.andum.
) In eonditionibus quantum momenti fit positum, nemo ignorat. Quidquid enim adfirmari negarique potest, non absolute, sed certa stib eonditione verum est. Quaenam vero sint sinsul rum veritatum conditiones, id quidem philosophia docet. Sic Ci C. de diu. Las. ostensurus, qua conditione iocari liceat rLudo aut m ct ioco , inquit, uti illo ν, dem licet, sed sicut somno ct qui. tibus ceteris i tum, quum grauium seriispιe rebus satus cerimun
VIIII. Idem dicendum de SENTENTIIS , quae vix ullam vel venustatem vel dignitatem habent, nisi ex intima philosophia
depromantur. Sane, qui maxime ob sententiarum grauitatem concinnitatemque commendantur, philosophi fuerunt, veluu e Graecis Epi HARΜUI & EVM IDIs, e Latinis sENE c. N PLINius. Nec pra
termittendae tamen hie lunt, quas stipra P. I. cap. 1. S. 16. p. 1εν. de s IvLCAR sentendis dedimus, observationes. Μ 'rito hic consulendus est HEN . STEPH Nus in dis oratione elegantissima de habendo δει tu sententiamm, quae γ a Grateis dicuntur, ubi obseruat, improbas plerumque esse sententias , quae
non ad philosophiae praecepta, sed adUulei
183쪽
vulgi opinionem formentur. Talas sunt Enimvero dii nos, qriose pilas, homines illae MENAND H: habi t. 'Απλων dies ἐν Praemita est utilissina illa sτενκλκII ον Mἰ niamin ζαν ἀλο-σ ἀ- νών. dissertatio eomicorum Graecorum sente n-Satius fulset , eos, qui sua qisaara vivere tiis ab eo editis cIa Ia Lxviiii. in nequeun: cccidere, squam pauperibus sti- Is.pem dare. nec non PLAUTI I
gularibus periodis suppeditant materiam. Proximum est, ut & ea , Π ςt ram Juae intereis argumentis inseruiunt, consideremus. Et horum qui--
em tria sunt, LOCUS COMMUNIS, SYLLOGISMUS,
politiei generalior, quae deinde ad hypothesin accommoda-
Dici non potest, quantum eius m. mala intexuntur orationi. Sic CIcERO indi loci communes ornent orationem. orat. pro Sex. Roscio eap. LO. eleganter Hine vix ulla CicEROMIs exltat oratio dispunat, qua lege acculatores tolerandi paullo diligentius scripta, cui non locus sint in republica Plura oecurrunt in communis quidam moralis intextus siti BuCHNEM panegyricis. Exempli luco es- Sic e. g. in oratione Iro Sex. Roscio es. se poterit oratio V. ubi p.r 33. disierit deis. ct i 8. eleganter disserit de laudibus studiis iuuenilibus principum, p. 1a s. de itae ruiticae: cap. 13. 1 . praeclare ex utilitate peregrinationum; p. I 36. de vi philosophia morali disputat, possitne par. tute uxoris principis, p. Is'. an quis ricida tranquillo animo esse/ oc an tam suam sibi possit fingere fortunam cet. Melandum crimen praestimatur ' Inor Paullo aliter itaque loci commone pro T. Annιο Milone eap. I s. tracta- munis vocabulum accipit APHTHON Pr tur locus communis de moderamine in- gymn. VII, r. dum eum vocat λο ν άν- culpatae tutelae. In orati pro Mareello ι -ὲν ἀν --m mri scap. 1. , sequentibur demonstrat, maio- ora. ion m avg.n m ea , quae in aqquorem esse Clementiae, quam rerum bel- sunι bona vel mala. Alius enim est locus Io gestarum, laudem. Talium locorum communis oratorius, de quo nos hoc l communium plenae sunt C CEaoΝIs , alius proramnasma terer, de quo APH PLIN li, & recentiorum quoque orato- THoruius agit. qui has illi partes alis rum, Veluti MURETr, MAIOR Gri , & gnat, legitimum, iistum, mile, p 'sibile, M BUCHN RI Orationes. o nisum, menturum, horumquC Onum m ) Nonnumquam & politica th contraria. G.
UOLOGIA. Accedit nonnumquam ILLUSTRATIO a simili Habin
comparatione, exemplis, contrario, tesimo ius ' . Quo vero ordine νς haec omnia proponenda sint, in oratoris positum est arbitrio. Nihil proinde aliud est hie Ioeus Exemplum dabimus, locum com-
communis, quam chriae tractatio. vid. munem incanoMIs Maccutitoribus im-
suae cisa sunt ad I, 1. I . 1 I. exta. G. probis, qui in oratione pro Sex. Rostis e. H 3 1 o.
184쪽
2 o. Hic I. THESIS praemittitur. Interis re
p ane illudamur ab accusaroribus. Accedit statim II. AETIOLOGIA. Innocens es
beat, quod peja crimin se ae si piciose dico e , aperis ludificari, O calumniarisiens non videtur. Euare facile omnes patimur esse quam plurimos accusatores, quodi nocens, s aedilattiis si, aliavi po s. ω-cens, ns accusatiu suci it, condemnari non pix s. zisi iis es autem , acci fari innocentem , quam nocentem caussam non durae. Sequitur
I. asmiii. Anseribus cssaria publice I eantur, di canes aluntvr in Capitolio, ut βεν cent, se fures venerint. At fures ant cruscere non possunt, Anificani tameη, siqni noctu in Capi socium veni rint, ct qu.a
men in eam partem potius prccant, quae
es eauris. Qii a s luce quoque canes lintrent , quum Deos salutatum aliqui venerint: opinor, iis crura fissi ingentur , quod acres sint, et tiam tum, quum suspicis nu iast. Simillima es accustatorum raris. Alii vestrum an res Ium, sini tantummodo et mant, noeere non possint. Atti eanes, quio latrare o mordere possunt. Ciaaria v bis praebiri videmur. Vos autem maxime debetis in eos ιmpetum facere, qui merenturi me populo gratio m s. Deinde svoletit, etiam tum, quum vero iis eris,
aliquem commisi sie, in suspicione latratote,
id quoque concidi potest. εII. a ritu antiquo, calumniatorum frontibus litteram Κ inurendi. Sin atitem se agetis, ut argua:is aliquem paci emocriasse, neque iacere pessiis, a tu q are γaut T Umode. V tantummodo e suspicione latrabitis: ci tira quidem vobis ncmo Ius Finget,stasi ego hos bene noni, ιιιι cram illam,
figent, ut pistra neminem alium, nisi s tranas vis as, accusare pupuis. Aliquando tamen omittitur illustratio , ciusque loco conlectarium aliquod additur. Exempla habes apud s vvARZ. de Orat. concinna g. 29. Seligemus unum , quod p. 38. attulit: Tursis: Ille notitiei in dives s , qui neque finem habet ei piendi, nique modum saluit viciat. A E T i OLoo 3 A : Nam ct mutium deside
) Idem sine cicrRo in Orat. pro Arch. locum communem de optim rum artium studiis ita disponit, ut ilium frationem aetis iae partim praemittat, partim lubiungat. I. THESIS. Ego inutior homines ex
rellenti animo ae virtute suis , O sne δε-Mνιna, naturae ipsius habitu prope divino perse ipsis o modi ratas ct graves exsuisse, fateor. Etiam illud adiungo, D pius ad
laudem atque virtutem naturam Iine d
ctrina, quam De natio a vali ille doctrianam. Atque idem ego eontcndo, qiuim ad naturam eximiam atque i lustrem accesseris ratio quaedam conso, matioque LArmae:
tum cito nescio quid praeclarum ac figia lare flere eos iere. II. ILL/STRATIo petita ab exemplis. Ex hoe esse hunc numero, quem di
tres nostri viderunt, itimum hominem, fricanum: ex hoc C. Laclium, L. Furium,mo si moi homines ct continentit os et ex hoe sortiismum virum, illis temporibus datis um, M. Catonem illi senem: qui pri selio si nihil ad percipιendam colen
dumque et irtutem litteris adiuuarentur,mvnquam se ad earum suduim contulissent. III. AE
185쪽
m. A IOLOGIA. Eil noua Thesis, Literae oblectant ipsum lueratum.
r. Quods non hic tantur fructus ostenderetiar, ct s ex tis suasiis Llectatio sola
peteretur e tam n, ut opinor, hanc animi remisionem humanissimam ae liberaliss mam iudicarem. Nam ceterae neque tem-ncum sunt, neque aetatum Omnium, ne. que locorum. Haeestita adolescentrum hint,s nictutem oblectant, ferendas res Omnant , adversis perfugium acsolarium prae bent, delectant iami, non impediunt foris, perninant nobiscum, peregrιnamur.
Sequitur denuo noua Thesis, Mirari eas decet etiam alios. G.
. Etioisi ipsi haec neque a tingere, ne que sensu nolm gustare posse ιιι tamen
ea mirari arboremus, etiam quum in aliis videremur
sum exemplo illultratur. G. ) Qtiis no- 'tim tam animo agrest ac duro fuit, ut
Roscii morte nuper non commoueretur e qui quum esset senex mortuus, tamen propter excellentem ariem ae ven struem videbatur omnino mori non debuisse. Ergo ille eoT ris motu tantum amorem sibi e nediar .u an is omnobur: nos animorum lucredibiles motiar ceteruatemque ingen:Orum negis
XIII. Quum vero oratio constet argumentis, argumentaque syl- assi Iogismis concludantur e facile patet, usum plane incredibilem esse logii SYLLOGISMI oratorii. Languida enim neruisque suis destituta V ς μ' Videbitur Oratio, quantumuis ornata, quae eiusmodi syllogismis non constat ). In alia omnia quidem ire videri
posset Qui Nerti IANVs Iastiti orat. V, I 4. dum ita maeeipit: Namque ego ut in μι-e se togismo qnis m aliginanti mi ne far n n Deo, ita constare totam aut certe confertam esse a gress mim ct enthymem xum Dpatione, minime wlim. D.adogit mmm ae dialectieis disputationibus erus sior, quam nos,i optris aestanibur, quae
quadem inter se plarimum L frunt. Sed facile patet, non de oratoriis syllogi sinis eum loqui, sed de dialecticis, quos nemo paullo prudentior in ele antiore in ratione toleraverit. Hinc statim addit : bis ad aliorum iu Leia eomponenia es ratio, e alius aptis omnino imprritor atque aliarum rerae ignaros litterarum his quendum est; quos nisi O delectatione es hcamus, viribus trahimus, O nonnium quam turbamur adfecti bar, ipsa, quae iu-sa ae vera sunt, tenere non psum: u. L et iplei ct speciosa υuis esse in qirentia, qu rum nihil eonseqaetur , si coneli simi seontortis O erebris ct tu iniam prope formam cadentibus e cincisa, ct contemtum ex humi irate, ct ossium ex mMIamscrtuture, ct ex repta satietatem, CV ex amplitudiae fastidium tulerit. Nos ergo, quum non de contortis conclusiunculis, quales iudialecti eis disputationibus vibrantur, scdd. syllogii inis copiosis de uberioribus,
qui non in unam formam cadunt, i quamur: sacile possumus Qv NCTIMA, ruo conciliari. Itemque ita , quod Qv INCTiLI vvs Aetiologiam dc Illui. trnio nes excludit, quas Auctor comprehendit. G.)XIIII. Est vero syllogismus oratorius iusta ratiocinatio , cuius Quid sit singulae partes ita deducuntur atque amplificantur, ut syllogisni materia ac forma in tanta verborum copia latitans non nisi ab ruditis possit animaduerti 2.
Nempe Auctor Θ Iovis ni tistaris ot aa argumentum, omnem rationem Prin
186쪽
Probantem comprehendit. Sed non italum unt antiqui rhetores, qui Syllogismum ibi demum agnoscunt, ubi satis prope sibi propositiones di cones usio ad
Sic CICERONI s oratio pro Sex. Eseio paene tota ex lyllogi sinis composita est. Sed eos tamen, nisi ostendatur di Liu silio, vix quisquam lectorum animad- Uertet. Immo aliquando adeo multis verbis inuoluitur syIlogismus, ut, syllogismum proferri, nemo animaduertat, maxime si peruirhariore ordine coli cantur propositiones. Exemplo id de
In Coelio nucta s luxuries: es emina deditus optima, mn artium pudui, quo in hominum genere nulla luxuries esse solet. Hie prirno CONCLUSIO est, quam ita
Vi Ero proponit: At vero in M. Coelio nudia luxuries reperietur, misi sumus,ntillam aes aliennm, nulla continuorum ac iusti rum silido. Oiιod pudem vitium veri iras ct gutturis non modo non minuit ae- as hommitas, sed etiam auget. Amores
auram ct hae deliciae, quae Poeantur, qvaefrmiore animo praeditis diruius moissae non solente , mature enim O ceti ruerin rescum, m inquam hunc Oceμpartim imperi. tιmqtie tentiarum. Conclusioni M INOREM propositionem, leu ad n tiιm subiungit OCERO: Auigia, qtiumpi o se duei eι: incisis amea, quum ac rufare genus oratu nis, secutiatim , c piam sententiarum, atque verborum , quae
Destra pria. nila s, perspexistis. A:que in
eo non Iotum ingenium eliscire eius et i b
tis: quod saepe etiam si induserra non essetur , valet tamen ipsumsius viristis: Ied Ἀ- erat, nisi me propter beneuolentiam sorte satiebat, ratio O bonis artibus institina .er eura O vigiliis elaborata. Denique dc ΜAIOR propositio subiungitur, cuius
que haee Asia, de quatita di prato, n- Deile in eodem homine esse pose. Fieri enim non potes, ut animus libidini deditur, am re, demeris, cupiduare, saepe nimia cσω. inopia etiam non mimqtsam unpeduus, hoc, quidquid es, quod n οι facimus in disindo,
non modo agendo, verum etiam Ggitando
dissi sustinere. ouisis. XV. Ceterum SYLLOGISMVS oratorius ita elaboratur, ut sin-do elabo- gulis propositionibus , quas praemi sita vocant, subiiciatur vel AΕ-ietuit TIOLOGIA vel ILLUSI RATIO, vel utraque . Quo ordine tum propositiones, tum membra illa, disponenda sint, denuo in Oratoris positum est arbitrio ).
Sie Sextum Roscium Amerinum defensurus CICERO, non cadere in illum parricidii suspicionem hoc stilogis no ostendit:
Euicumque pin ricidii sus ictus es , is
Non aurem huius notae es Sextus Roscius. non ergo es parricidii suspectus. Naiori propositioni statim addit aetiol giam. Est enim crimen horrendum: H& illUirationem a tellimonior vultu la pe laeditur plenas. Minorem etiam in cfigo probat atque illustrat per ρεεζισπιν, ostenditque, Roscium nec audacem esse, nec luxuriosuin, nec auarum. I plam cicER Nis ει-statim subiiciemus. Non ergo ordinem naturalem seruandum semper ex illimamus. M gna hie oratori relicta est libertas. Ex .emplo paullo ante adducto rem illusi trabimus. cICERO syllogismum suum procul dubio ita animo conceperat: I. MAIOR Quieumque suspectus est parricidii, eum audacissimum Leleratissimumque esse oportet. I. Aetiologia: Est enim crimen horrendum 2. LIV.
187쪽
. Uustratio e Quum enim vultu laedatur pietas: quanto magis parri- . et dio ἔI. ΜINOR e Sextus Roscius non est talis. Aetiologia ct illustratio per μοι εo.
Non est audax, nec luxurios. ν, nec
III. CONCLIS Io. Ergo non fusi
Pectus eli parricidii. At in elaboratione alio ordine utitur. Aetiologiam enim atque illuli rationem ipsi maiori propositioni praemiuit ii modo: I. Aetiologia maioris. Oeriisse patrem Sex tis Rosius arguιtur. Selsum , Dii immortales, ac nosarium facinus, ac eiusmodι, quo uno maleficis scelera omnia somplexa esse videantur.
II. Illustrauo maioris. Eienim, si, id quod praeelare a sapientibus dicitur,) Iusaepe laeditur pictas; quia supplicium satis aere reperietur in eum, qui mortem Obtulerit para, , pro quo mori ι tun, se rer p sularet, utra distina atque humana coge iam IIIL MAIOR propositio. In hoe tan- . , tam atroci, tam fingi lari maleficio , quoa ita raro exsirit, υι, si quando audi-rum μ. portenti ae prodigii simile numer
rure quibus tandem te, o Eruci, Sumen iis ac fatorem renos uti oporteret nonneo audaciam eius, qui in erimen vocetur,sngularem Uendere, di mores feros, immanemque naturam, O vitam vitis fla-
ad pernaciem Frongara atque perdita' IIII. MINOR. Micrum tu uehil in&xtum Rψαιιm ne obiiciendi quiacm cattissa commisi. Probatio & illuitratio minoras per ρο- σμον. Patrom ceci is Sextus Rodi s. ihim:ol Adesd entuli 3 eorru tus O ai, homin dias nequam inductast annos nalus m gis quaciraginta. Vetus videliceι sectius, homo atidax, ct Iacet ni carae versutis At hae ab aera se: . ne diei gaciem at L- sis. Luxuries igitur hominem nimirum, eraeris alieni magni redo, ct in Iomitae ana mi cupiditares, au hoc Icelus impulerunt 'De luxuria purgati it Erucitis, quum diu , hunc ne in conumio quidem Ulafre intemsuisse. Nihil autem umquam debuit. --piuitates porro quae pocunt esse ιn eo, qui, ut ipse accusator obiecti, ruri semper habitaru , ct in agro colendo vixeriti su ae minis moime istinctia a cupiditate, V cum peto eoniuncta. V. CONCLUSIO. Qitae res ergo tantum sum furorem Seno Roscio Maecii tEadem libertate oratores etiam minorem maiori propositioni, aut utriqua conclusionem pnaemittunt. Id quod, nisi brevitati studeremus, sacile posset e emplis quam plurimis demonistrari. Neque tamen simpliciter hoc arbitrarium est. Interdum a loco communi transitur commodius ad Propositionem: interdum ad Assumtionem ab Hypothesis interdum ips. Propositio probanda, id est, Conclusio, enunciationi contra
riae staum subiicitur. G P. oriisque omnibus deditam, denique omnia XVI. Quum vero non semper utraque praemissarum ad rei de- Εnth monstrationem videatur nece staria: non raro alterutra omittitur , mema o
ct tunc quidem e syllogismo fit ENTHYMEMA oratorium. r4 Orium
guinis oratoriis paullo ante ostendimus. Praecepta exigit ENTHYMEΜΑ. Vid.
QVINCT. lib. V. Inst. orat. e. ΙΑ. Η Oenim a syllogismo oratorio differt, quod alterutra praemissarum omittitur. Vbi recte observat A RIGOT. de aerte rhetor. lib. I. cap. 2. eam omittendam esse pro-Positionein, quae iam satis nota sit au-
188쪽
PARS IL SP ECIAL IS DE VARIIS SCRIPTIONIBUS IN SOL TA ORATIONE USITATIS.C AP UT L
Plerae- E conscribendis epistolis innumeri serme praecepta satis proque insti lixa dederunt : sed, mea quidem sententia, paucissimi fe- cerunt operae pretium. Quum enim plerique epistolas certis re- ei. hui. gulis adstringere ausi sint: praestantissimae optimorum auctorum e-lius m pistolae, opera quippe extemporali scriptae, longissime ab illis rementi gulis disceaunt . Ex quo consequitur, ut aut epistolas CICE- t. RONIS , PLINII aliorumque innumeras proscribendas, aut praecerta illa epistolographica parui aestimanda iudicemus.
E veteribus de epistolis conseri
hendis nonnulla commentati sunt DEΜΕ--. PHAL. de eloquiu. 3c GREGOR. NA- Σ1ANE. vi solasingulari, quam leo uincum A D. THEODORI EIBERI commentaria
prodiisse nouimus Uuemb. cla IC Cum. 8. Post renatas litteras innumeri eiusmodi prodiere libelli, e quibus palmam reliquis praeserunt Io. Lucio UtCI UIUIS de conseribendis epigi is , Colon. cisI
stolieum, Luberae ela la CCXVI. 8. a Io BuRC. M AIO auctum, quem librum reliquis in eo genere praefero, quorum irse quoque luculentam habet notitiam , vi & recensium epistolarum, quae editae exst .mt. G. Solent enim eiusmodi auctores certas tradere regulas de quarumvis epistolarum argumentis 3c dispositione ,
quas tamen nemo veterum adcurate O, seruauit,neque hodienum quisquam eruditorum obseruat. Hi ne si statulatoriam quamdam CiCaRONis epitiolam contuleris cum praeceptis Io PHIL. HORS Fri x SAM. SCHNIDi , si ruinqua scriptorum:
non obseruabis, ad ista praecepta se asstrinxisse liberum CiceROMIS ingenia uti formulas epistolicas collegerunt,vesuu
189쪽
veluti HENR. ARNINGius in medulla
ANnga in epises. familiarium formulis, Lus elalaxCl. s. IAC. PONTANus incenturia epistolicarum formularum , C Ioniae 8. GABR. PRATEOLVs in Ilaribus edi sentenrus scribendisque formalis illusex ribui ex Cicerone, Par. f. clalaxxv II. I s. ANDR. REYHERus in sorilegio epyhalim , Gothae, clalaCLxvl. 8. IO. STARRIUS in thesauro epistolari locorum di sormula.
rum vi Mirarum , Hamb. cla cxxr. S. CAR. v I RULus in formulis epistolarum, Pa I cIMCCC xxx. & alii complures , sed , qui in haec formularum dumeta se relegari patiuntur, iis merito acclamaueris illud HORATirro imuxores , seruum pecus sLiberrima est epistolas conscribendi ratio , sunt enim epistolae familiare inter abiemes colloquium. Atqui familiares sermones regulis Sc formulis secircumsicribi haud patiuntur. Ex quo consequitur, ut quo surpticu a br. tuor que sunt P aecepta Fistolica , eo niatiora iudicanda sint.
II. Epistolae eruditorum Latinae variorum generum sunt. Α- Vacla o Iiae enim de rebus philosophicis , aliae de mathematicis, aliae de pistolaphilologicis & criticis , aliae de theologicis, iuridicis , modicis et aliae denique de historicis conscribuntur. Quas omnes , quum μ' non tam epistolae, quam dissertationes, videantur, nec tam elegantiam , quam acumen eruditionemque & distulam lectionem , ostentent, huc plane non pertinere arbitramur.
Philosophicis. Tales sunt epistolae Lias clariCLXXXVII. Ia. R CH. DE ta nulli , Franc. clalax. 8. dc io. CVR a ENECA E , quas si d1sierationes philo, sophicas ae morales dixeris, non er rabis , ex mea quidem sententia. Unda non dubito eorum accedere sententiae , qui SENECAM eas non ad Lucilium misissa, sed animi cauta, prout quidque in mentem venerat, in clurintam comecisse , exiistimant. Tales tiam sunt Disolae BERN. BALDI , Μ dies. claIDLuIII. 8. CONR. Eo vhLII , Genm. CDICX. cum reliquis operibus,
Ur, Urs CIDI,L xxv. g. aliaeque complures. Mathematteis. ) Veluti epistolae MAT
Philologicis. Iluc pertinent epistolae
Critieis. In rebus eriticis occupa tur pleraeque epistolae sCAMGERORvM.
TERI , Io. vvo-ERII Ac variae illae virorum doctorum , quarum syllogentomis V. in forma maiori quarta publici iuris secit v. c. PETRUS BURMAN Nus , Didae, elalacCXXm I. XXVII.
Iheologicis. ) Quales sunt epistolae
190쪽
remonstrantium , M. ANT. FLAMiNII , LvD. NONTAGII , aliaeque complures.
Iuriduis. In iuridico argumento Gepe veriantur viri generosi ORE G. MA' AN sis uis arum seri va. qui prodierunt Valenque Edetanorum cI IOC I xu. . in quibus orationis nitor cum re rum , quas explicat, praestantia certare videtur.
Hi Wisit.) Quo pertinent epistolae
Galliae cisalpinae & transalpinae antiquitates eruditis eputatis explicauit SCl P. NAFFEIVS , Veronensis, quae Prindierunt lub titulo r Galliae antiquitares quaedam sola rae atqui is plures σι clasistit tuae, Veron. cIala CX IIIl.
Quia hue III. Magis huius loci sunt epistolae, quae non eruditionis o Dpertine- tentandae, sed testandi amoris aut animorum conciliandorum causeant' si seribi solent : in quo genere scribendi CICERO , PLINIUS .
genere non temere ullus comparandus
est. Sane in epist is ad diu: uos incomparabilis eloquentia, in pistoli, ad Atticum insignis prudentia Sc adfectus ubique elucet, facileque adparet, CiCFRONEM , siue iocari, siue irasci, siue per- mouere maluerit, omnes alios langopost se interuallo reliquisse. Vid. HEN R. WEpHANi diserti de vario epist. Ciceram genere. Merito ergo epistolae illae incomparabiles assidua lectione in succum Ac sanguinem vertendae, nec Vmquam e manibus deponendae sunt. Quem fiuctum inde ceperit AER M. BusCHIVS, ostendit Io. FREIN HEM. πω. IIII. p. s. Exstat etiam Programma nostrum, quo hunc linguae, hi loriae, prudemtiae Romanae theIaurum auditoribus aron sine successu commendauimus. G.
ramis, PL HII epistolae succinctae S sessi
uae, sacerae & acutae, dc concinnis sententiis disti rictae, mirifice placent viris ingeniosis. Sed stilum tamen hune
non omnes decere , nec omnibus con uenire ingeniis, palam est. PLINI Us, inquit Lu D. VI UEs, diatis atque acutis
ingeniis mirifice est aruit, qui schHasti,
Esse has epistolas eo consilio scriptas Vt ederentur, de quam honestissimam amabilissimamque imaginem sui auctoris perferrent ad posteros , in praefatione , qua nostram editionem Illus. trissimo Comiti Rutheno dedicauimus, ostendere conati sumus. G. MANV Tio nemo accurratius Cicero- Mantu .nianam dictione in expressit. Longius tamen abest a Ciceronis vigore & prudentia. Vnde eius epistolae Ornatae quidem, at a rebus plane inopes adparent. Quae soran caussa eii laedit illius , quod, cAsp. Scioppio iudicelegentibus MANvr ivra obrepere soleat. Recemisi ima dc optima editio est κRAv-sIANA. Elegantiis in eius epitiolam,
re lolebat, e bibliotheca huius viri dincti edidit Monuo p. in Po)hst. I, I. s. 61. p. 3 I. rimo I. Sed tum hae epistola, tum multis rebus aliis luam editionem instruxit cia x nausius G. )Qui Paullo Μa tutio deesse videtur Mitretus vigor