장음표시 사용
191쪽
vigor 3c spiritus , Μ. ANT. MURETO plane est admirandus, ut hunc ego inter recenti res reli quis omnibus ante Poncre non dubitem. Quod iudicium etiam est Ni NICII ER THRAEI in P,
nacoth. I. s. Pro lierunt LATINI LA Nia epist Iae Roma cI,Dcx v I DI . . S praeter rerum varietatem ob Latinitatis nitorem quam maxime commendantur. IAN. NiC. ERYTHRAEVs , vel potius, qui sub eo nomine latet, IO. VIC
BOS Cius, Romanus, in eloquentia Latina adeo excelluit , ut in arte sita iure Roscius dicatur. Prodierunt epistolae
eius admodum nicidae atque urbanae, Colon. cIaIMXLV. g. aliquot volumini bus , quae acutissmo GABR. NAUDEO Ddeo se probarunt, ut eas PEIR. EM DI& ANG. OrtANi epistolis longe anteponat. Vid. NAvo. epist. σε. Eruditissimus ille martyr, AON. PA L FARI vs tam seliciter expressi CicERONI s compositionem, numerum, c-
Iegantiam, ut mihi, cum MVRETO, De liquis omnibus excellere videatur. N ouissima nitidistimaque obulcillorum , e pistolarum ae poematum eius editio prodiit Amsibi clalae xxXv, 3. re, petita Ienae claI ccxxv m , s. cura FR. ANDR. HALLPAvERr. G. )Eloquentiae laudem ctiam non de- Cunario. negaueriς epistolis PETRi CvNAEI, quas nuper edidit vir publico rei litterariae
Aliquam stili elegantiam prae se
plerique singulare quoddam dicendi genus adsectarint, quod non est publici saporis , legendi potius , quam imitandi, milii quidem, videntur.
IIII. Ceterum epistolae Latinae quibus hodie utimur, Vel Quom- famili.eres sunt , vel elaboratiores. Illae plures plerumque res plices lcomplectuntur : hae de uno themate exarant. r diligentius '' 3.
in Solent enim iamὶliares, si quando colloquuntur, de variis rebus Inter
se eonfabulari. Quae colloquia, quum imitentur epistolae, mirum haud est, si & illae de pluribus rebus agant. Ta Ies sunt pleraeque CicERovis epistolae ad Atticum. Exemplum vide Lib. Q.
latoriae , gratiarum assiuae , pc litoriae , commendaritiae, cet. Per has enim totas regnat una eadenique. pro sicio primaria, adeoque adhibitis argumentis, diligentius elaboriari solent. Sic CicERONIs epist. a. i diuers XI, xx. tota est commendatitia, epist. I 2. lib. V. tota de litoria , eaque elegantiissima. Vbcri rem catalogum , in quo singulae C CtRONI s aliorumque epistolae ad litas classe reseruntur, dederunt MELCH. IVN. de rescrib. cpist. & MOR Hor. in collensolim, sed qui ab eloquentiae suoso ex tot epistolarum voluminibus postea editis facile augeri pcisset.
V. In epistolis familiarisus primo propositiones , de quibus Eristolas
scribere velis , iusto ordine ponantur ob oculos ). Deinde disipiciatur, habeantne inter se aliquid commune, an plane dissimi- ailis sint naturae. Id enim dabit elegantem connexionem . f. io Considerentur porro singulac propositiones , an probari illustrariue debeant . Et inde si accesserit elaboratio , facile na-
192쪽
scctur epistola familiaris elegantissima . Illud tamen ob seruandum postremo, has epistolas quam maxime exigere moratum ac iocosum illud dicendi genus, de quo superiore capite
dissera: mus. Exemplum omnia ista praecepta
reddet dilucidiora. Sumo nobis hae propositiones. I. Breviter scribam tuo exemplo. II. Fiduciam nobis magnam inrisit. III. Bono ergo animo ero. IIII. Litterarum mearum carissa non exspectabis in Italia. V. Habet .s pectininm. VI. Servilisu ι ibi amiciu s. VII. Nin non deerimus.
Caeterum in responsbriis nihil eommodius & certius quam sequi ordinem eius epistolae cui respondemus, cui vel intexi vel subiici possunt alia. G. Connexiones vel et obatis sunt, vel reales. tilae per particulas & sermulas liunt , hae a propositionum similitudine ac dissimilitudine petuntur.
Nonnumquam tamen etiam sine connexione propositiones componuntur.
Quod plerumque melius est vel ob hoc ipsum quod familiaris sermonis
characterem lic magis reserti G. γ Sic CICER. epist. ad diues. XI, 1 . omnes
istas propositiones VII, quas paullo
ante recensuimus, sine connexione ita extulit. I. Narro tibi : antea subisastebar is tu si tuarum litterarum, nune mihi ι quare esse videor. Te igitur imitabor. II. Euam multa, quam patieis ' Tarecte valere, peramque dare , τι qu iidie melius t Lepidum commode sentire,
tribus eaercuibus quiduis nos oportere eon
merea III. Ea timidus essem, tamen ista πλsola omnem mihi merum ablacit i. Sed, in manes , stenum momordi. Etenim , qui, te incluso, omnem spem habuerim in te, quia mine putas ' G io iam vigiliam meam, Brule, issi tradere , sed
ua , ut non destim constantiae meae.
HIL Quod scribis , in Italia te mora
rurum , dum tibi litterae meae veniams per hostem licet, non erravis et mulsa
enim Eomae. Sin aduentu trio bellum
e fci petes, nihil sit antiquius. U. Pecunia, expeditissima quae erat, tibi decreta es. VI. Habes amantissimium Seruilium.
VII. Nos non dos mus. Vale. Dabimus tamen operam, ut re con
nexiones inueniamus. Quas quidem plerasque infelices esse, dc firmam pro-Ximam nostram obteruationem , ipsi Illustri Auctori , cui iuueni illae exciderunt , me persuasurum sperauerim. G.) Inter primam & secundam proposuionem smilitudo quaedam adparet e seribendι rationem bret em amitabori sed D s eiam tuam. Inter secundam S teritam similitudo quaedam intercedit et virobique enim muria es. Inter tertiam & quartam dissimilitudo est ,
spes enim est morae im Miens, Brutus vero moraliure in Italia. Quarta ει quinta similes aliquo modo lunt : Brutus non morari debet in Batia, nec nos mmera erimus, sed miuemur pecuniam. Tres vltimae simillimae. Nec pecunia tibi deerit, nee Serudius, nec no1. Connexio ergo erit talis. I. Narro tibi r antea subirascebar bre. uitali tuarum litterarum et nune mihi ι quax esse videor. Te lisur II. non luteris tantum , verum etiam virtute animique magnitiaine imitabor γBreuissima enim epyiola tua me de morebus notiis, id es, de valetudine υ untateque tua ct Lepidi , triumque exercituum virtute redidistι eertiorem, tam
tamque spem inreeisi animo, ut , III. nisi tuo exemplo optima De Muci
erae essem,omnium mortalium sim meticae
Pssimus. Omnem itaque metum , si quis suisset, issu epistola tua Hser lys r sed,
νι vera Diear , iam stenum momordi. Etenim s
193쪽
Etenim, qui, te inclεο, omnem spm lae familiaris Libiic emus. Propositi
haud n m te e quid nunc putas ε- nes iunco se aentes :po iam Myciam m. am , Brute, inbi tra- I. ωι M. notum Fusi. dere , sed ira, ut n n a sin consar ias II. Ego iam mysticor. meae. Ouum vero D. I n tu a gruis, III. Sora, au me frequentius quam mram, ferat z Οo eruatis ergo praeceptu, in ipso p III L nolim profecto, te , littera- ragrapho explicatas, haec Olcitur arum morum Greca , m Italia morara. pistola : idem, se per hodilona sim rιt, non er- I. Tam iuramo me Identio adhuc raris I mltitia enim Romae. S.n aduen- mulctasti, in . ns te ex P. distipi tu tuo bellum eo ei potes . case rei scirem prosisse, in P hagora oriιm eas agerendae oecasionem, m ra ista tua, di- transie te exsιmarem. Errus, mutim, minas. Sane, ne in nobu υila tibι m morbus te homιnem, olim loquarii timra esser, inuasit, ut confesim magis mutus viae U. pecuniam, expiauisma quae erat, ris, quam pikcis ' Ego vero pradiclare, tibi decretti M. Noe argentum ergo te' mihi crede , iacistar illam periinaciambi deerit, nec, quod omπι argento prae ruam, titerisque meis tanto magis te o sanivis, amici. tundam quotid e, donee tabias tam sua VI. Servaturan enim habes tui aman- slentium tuum tibi extorqueam. riss m , cuius prolixam erga te volun- II. Sed, hos tu, inquus, tantum-
raram tibi otii es , is bonas horas scribendu II. O ego non imuM r modo, ve- epist tu eonsumas i Es vero , O quirum etiam, quoad eius feri poterat , - dem plurimtim. Relicito enim urbano Illa dio omissique meis siperabo. Vale. piιu, nuper in suburbanum ilium, qisem
Accedunt nonnumquam ae- nesi, pressum , tamquam in portium, mr sologiae , ceu ex epistola anteceden- vindιearia. Me modo rusticor, di tem- te alparet , in qua CicεRO proposi poris nonnihil valetudini, nonnihil remisitione in III. ratione quadam confirmati Aoni animi tribuo. Interdum , ne nihil Accedunt etiam illustrationes , veluti potius agere, quam otiosus esse , videar , exempla, similia, testimonia e sed ita, aliquid parturii intentiam, sed, ut illa aia, ut magis per adlusionem innuantur , plenum ruris O inferitarum. quam explicentur prolixius. Exemplo III. Ne ergo me trbanae elegantiae erit cic. epist. ad diues. V, I . in qua plane eapias obliuio i De , quaeso, ut a eiusmodi 1llustrationes mira breuitate te luseras ct frequentissimas , O, qua- concinnitateque cumulatas animaduer- les tu mittere fles, Roma ipsa urbinia
VL Ad elaborationes quod adtinet epistolas : in iis una regnat In epiflo-
propositio, ad quam, tamquam ad centrum , omnes reliquae par-Iis elabotes referuntur ). ratio ibin
Exempli caussa , in gratulatorias mendarix, suffragio adiuuerit, cet. In gnat pro ἀpropositio illa primaria est e Gratular primis lineis auis oratoriae P. II. M. positio.
ibi nouum munus, met alem, re inan Gratulationis, Gratiarum actwnis, Con- valetudinem, ere. In consolatoriis : Ae- flarionis, Anistationis, Petulanis pa quo animo tibi ferenda fortuna , mors tes & rationem bretiiter, ad epistola- parentas, eer. In gratiarum actoriis: rum praesertim scribendarum exercit
Graιiar tibi ago, quod me principi com- Iionem a propositamus. G.
194쪽
Quae de- VII. Ea propositio deinde argumentis, firmis potius, quam 'do pro multis, munienda est, quae facile suppeditabunt ipsae , p-μμ' vi adeo certis argumentorum locis hic supersedere liceat . Vulgo quidem in institutionibus opiliolicis multos argumentorum locos , , eluti ab utili , riuuniis , do ro , fici i , honeso , eeti ollendunt , ex quibus omnia argumenta , tamquam e sedibus aut pluteis suis , depromenda ex illimant rhetores. Sed his quidem locutis aequo animo carebi
mus. Ipsae enim πενσιι εις rationes
scribenti iiiiiicient optimas , S inlim tuto adcommola: istimas, nihil ut opus sit illis argumentorum locis, e. g. 1i eui gratulandum sit nouum munus , ratio ipsa docebit, ostendendum esse , munus hoc vile optabile , honorificum, virtuteque alterius dignissimum , ex eoque multum decoris ad rempublicam redundaturum, cet. Si eonsolandux quis de obitu filii r ratio ipla suadebit, ut exponamus defuncti beatitudinem, tem. Porum , quibus lubtractus sit , miseriain , christiani in adfectibus coercendis officium , cet. Et sic numquam
deerunt. scribentibus argumenta, dum modo πιωσα-σ, quid ' Mi t cet. ex
pendantur paullo diligentius. Hoeipsum vero praestant loci illi stupra
commemorati , ut ad omnes circumstantias tanto diligentius attendamus , iisque recte 'utamur. Nihil nos docent loei ante ignoratum, sed recordationem iuuant oc distributionem &e. G. Vtilitatis tamen haud parum tironibus adserre possunt PLANEM episeolae enthymematicae, quibui & varia argumenta , vel enthymemata, quae in singulis epistolarum generibus adhibenda videantur, cum cura ostendit, dc veterum ac nouorum scriptorum epistolas in certas classes retulit.
VllΙ. Perinde autem est, siue argumenta propositioni, siue lianc Brgumentis praemittas P.
Sic MANvTI Us epise. I, I. propositionem argumentis praemittit et pigi. I, 1. eamdem illis subiungit. Nomnumquam propositio argumentis &praemittitur 3c subiungitur, cuius rei ex. emplum denuo est apud MANvy. epist. I, 3. Non est tamen hoc simpliciter tu arbitrio scribentis: sed videndum,quid eui. que loco aptius sit. V. G. si proposivo ipsa molestiam allatura videatur , ar- sumenta praeponenda. Interdum perspicuitatis caussa necessirio praemitten
VIIII. Possunt & hic argumenta nonnulla aetiologiis illustrationibusue amplificari, dummodo observes , & parcius hoc fieri debere . & breuius. In epistolis enim ad exempla , sit milia, se tentias tantum adludendum esse . iam supra obseruauimus ' ).
Quam eleganter illustrationibus
eiusmodi utatur ei CERO , vel ex hac breui eius epi la s. libri VII. adparet e In Ommbiu meis epistolis, quar ad Casarem aut at Balbum mitto, legitima qua .ri n est arcessῖν eommendationis tuae, nee ea vulgat is, sed cum aliquo insigni judicio meae e. M ta bene lentiae. Tu
modo ineptiar istas, di desideria urbis ἰο urbanitaris depone, quo con o profectus es , id a siduitate O virtute
consequere. me tibi tam ignoscemus nos amici, quam ignotαYtim Medeae , quae Corinthi areem altam habebant, matrinnae opulentae , optimam , qui 3 illa ma
mini ensatissimis perfuse , ne sibi illae
195쪽
siclo verterens ἰ quod abesset a patria. bemsit a tan Tia qui reteris emere dia I lam mulit suam rem bene gescrun , dici si, in Britannia, ne ab essedarsis deo publicam patria procul. Musti qui cipiaris, caveto : O quando Medeam md i aetatem agerent , propterea Iu 3 pro coepι, illud semper memento r 2ui probari. Quo in numero tu oriems ipse sbι sapiens prodesse nequit , nequa-ses, nisi te extitisti emus. Sed pia β I , quam Ait. Cura, ut valeas.
X. Accedit nonnumquam exordium, quod vel commune est, Exordia vel proprium. Illud omnibus epistolis , hoe ei tantum , quam ζpistola' exaramus . conuenit . Utrumque breuissimum esse oportere ,''μ et
- Communia exordia sunt , quae vehemensesime probo. Add. Fami L XVI,
de valetudine alterius inquirunt , aut I 8. it. I. Io. N VII, 18. G. νeniam scribendi rogant, aut accepta- Generatim enim inter epist rum epistolarum sententiam repetu uti larum virtutes praecipuas est a xvI-Αntiquissimum sollemnissimumque est T As , adeo , ut eas semiseram manum im- illud e si vacas , BENE EsT , EGO Fere haud debere, scribat sENECA epist. VALEO, quod tamen iam altero post ες. Longiores esse solent epistolae ad Augustum aeuo euiluerat. Unde non familiares , iitque quam maxime.seost , quod a nobis demum is vlum oblectari serihit Cre. esse. ad Euint. reuocetur: nisi forte, Ibi caussa a- stare. I, I. Sed hae plerumque, ne-liqua subest de statu amici dubitandi glectis exordiis, statim ad rem ipsam die. α) α Variarum rerum narrationem pro- Plerumque praesertim in lit- grediuntur. Nec breuitas tantum exo feris responsoriis G. hoc ab occasio- dia epistolarum commendat , siad Scne caussaque scribendi petitur , adeo- inexspectatum. Statim enim nestio quidque reperitur facillime. E. c. Si gra- admirationis δc voluptatis excitant im-tulandum alicui sit munus nouum I prouisa eiusmodi , atque inexspectata ius in i pis exordio iniicienda esset men- exordia. Elegantissimum ergo mortio. Sic MANVTivs vis. I, 1. Alsonis dium Cic. epist. ad Lures VII , II. Caraiae gratulaturus purpuram, ita au- Quam sim moros qui amant, vel ex hoe spiratur e Solent esse, quae minus intelligι pores. Molbis ferebam antea, spectantur, laetiora. Nihil tamen ista , te invitum iste esse, pungit me rursu , qua te mctum nuper accepimus, digni- quod scribis, te esse qtie libenter. Sana te neque magis exspectatum apud eos, quid sibi vellat Cicrao hoe inexspe- qui sudia tua, tuos ad virtutem prae- elato exordio, intelligere non potuit HMos impetus no erant, neque iucun- Trebatius , nisi perlectis sequentibus. dius , aut laetitiae maioris umquam fuit. Aeque elegans est exordium MANvTII Interdum ab ipla inscriptione ca- epist. I, i . mi paene meor oculo , einpitur exordium. Vt cita Att. III, 1 . oeuli sunt, id es, omnium rerum earion M. T. cICERO S. D. Q. CAECILIO Q. mi. Sed odi certe peius , quam antea . F. POMPONIANO ATTI . Eista qui- hune morbum, quo mihi mιne tuus ad-dem ita esse O auunculum tuum Q. 1pectus, tuus eo lexur eripitur. Addo
Caecilium in functum esse incis, ut te illud Coelii apud Crea epist. ad diuersheredem institueret ac testamento ad- VIII, 4. Inuideo tibi: tam multa quo Optaret, qua re nunc notnen eius ge- tidie. quae minere, i ue perfer turi
ris, & non amplius T. POMPONIus rem illud ν ii epist. I, s. Ridebis ATTicus, sed ut silpra scrips vocaris siret, ridear.
196쪽
XI. Idem de conclusione sentiendum , quae qualia esse debeat, facile ex ipsa propositione primaria intelliges ).
dum est, per se patet, Conclutionem vel votum aliquod eo inplecti, vel e hortationem, vel commendationem n 1lti, vel aliud quid huiusnodi. Ita etiam epistolis gratiarum a st uiis subiicietur vel votum, vel grati animi pollicitatio, vel commendatio in futurum. Sunt tamen etiam eon lusiones quaedam tantum non omnibus epiliolis communes, veluti ossiciorum oblatio . commendatio valetudiciis , amicorum salutatio , responsionis flagitatio , dc quae sunt huius generis alia. s illud modo tenendum, in epistolis ad eos, quorum amicitiam vel parare vel tueri velimus, uti principium, ita finem blandum esse debere , idque tanto ma gis , quo minus reliquum argumentum placere posse speramus. G.
si sui XII. Stilus epistolarum qualis esse debeat, iam capite a. partis epistoli- prioris, m m. 6 I. satis adcurate exposuimus . nihil ut hic addeneus qua- dum ca de re videatur. ... XIII. De complicandis etiam obsignandisque epistolis aliquid tituli, at monere , superuacuum fuerit. Lippis enim & tonsoribus talia suntque sub notissima. De titulis lainen, quos vocant, & subscriptione, mo- scriptiois neo, eum teneridum eme modum , ut ne vel antiquitatis adis sta
nibus ob tione , vel stili barbarie ac nouuate , reprehensionem i
dum: Antiqui nullo titulorum syrmate onerabant alios , sed liueris haee
praemittebant: Μ. T. CICIPO UOI UΜ-NIO 1. P. D. Postea saepe addebant :1VO , Ut C. CAECI L. PLlNIUS ARRIO
suo s. F. Denique & alterius nomensio honoris caussa praemittere solebant, veluti et ARRIO svo c. CAECI L. PMNI Us S. P. D. idque diu in vitio positum esse nouimu g. Parasiticum enim videbatur, nomen suum post ponere , ceu ostendunt EL. VIN T. ad Auson. epist. xo. α MANAG. Amoen. iuri elu. e. 13. p. I 24. Hinc AVSOmus ibid. PAVL-MNl praeponens nomen, id metri necessitate excusat: PAULLINO AUIGNI vs. Metrum sis
suasit, ut esses s priorro nomen P aegre rere meum. suamquam forum titulo rior,
o tua Romae Praeaessu nostrum sella eurtilis ebur. SYMMAcΗvs cum ad Augustos scri--, nomen suum postponit , contra quam secerat PLINI Us et si noNws, Scipse svMMACHus ad alios quosvis cum scribunt , situm nomen praemittunta
G.) Semper itaque veteres, omisso Grulorum 6rmate , breui illa salucatione usi sunt. Et hos quidem imitari non dubitarim, quoties ad familiarem aliquem scribendum esset. At, si viris magnis scribendum, nemini ego quiadem auctor fuerim, ut hac antiqua so mula utatur. Satius tunc erit, titulos quosdam honoris in casu vocativo epistolae praemittere, hoc modo r
Ad calcem litterarum recenilore more adiunges subscriptionem : LUSTRIs EXCELLENTissIMIQUE NOMINIS TUI miror terpet x. vel similem. Dandum enim aliquid hodiernis moribus, ne magnorum Vir
rum dignitatem superciso scholameo despicero
197쪽
aespieere videamur. Videndumquid de Lam pariunt, ut Maisatem tuam vene his talibus thntiat is, ad quem scribimus, rabor, Dignitati tuae serniam, Amplis di illius opinioni seruiendum. Quoties disiι tuaestia Hur sum. Sed non Digni Mdilbitandi caussa est, poesus moribus lae- mascripsit Oe. G.) Μultoque minus toculi nostri obsequamur, re caeteris parti- lerandae, quae plane vel barbarae, viabus tanto scribamus accuratius, ut appa- sol cae sant, o. g. Idera de .io, Men reat, non ignorantia sed certo consilio cretio, paternitas, vestra patia. ea. Ιen nos veterem illum morem non tenuisse. ta quoque veteribus illa extenuandi causVid. Praef. Edit. VI. ad h. l. G.) si reperta: paruitas mea, exiguitas mea, Μerito ergo ex latinis epistolis ' quamuis prius placuerit iam TALE Rrct elaboratioribus proscribimus I. saluta- ΜΑΣ ΜΟ, in prooem. Id vero postea se tiones illas: Salatum O sicia, quemarunt lcriptores aeui posterioris, de ἔν Ματτειν, n iro , manuel, dc si- mmime Christiani, quos vel maximε milia; oc multo magis i I. aenigmata illa docebat modeitia. HIERON. ad Iranpuliapum lia: Mitto tibi NAVEM, prora pup- sinum : Et Fia meae PARviI A TIs quaeris que carentem, et t. Nec serendae III. sententiam. Denique etiam IIII. ab illo loquutiones abstraciae, quas vocant, more Mios terua persona eompellandi imitatione Germanicae linguae inuen- merito abstinemus, v. c. Ilassa me exe tae, veluti: Dominam v j a , vis, a sentia Wstra , s quid noui gestum sareu , S renuas, Nobilitar, Amplitudo, nobili se eam de illo reddam certiorem. Seiaι πηοsima ignitas Desra, eri . t Mes.sas, Di- cet. Putida haec omnia sunt ,δc a Lauia mi as, Amplituis, S similia nomina nae linguae indole aliena aeque ac eo, non nunquam Ciceroniano more poni Pellauo in Persona secunda singulari a Pro ipsis personis possunt, quoties nem- more linguae Germanicae. pe etiam ipsi abstracta commodum len-
DE O RATIONI BUS CONSCRIBENDIS.
A Derum scriptionum genus, quo hodie nonnumquam utimur, Cur eclinsunt ORATIONES. Eas conscribendi rationem quum ex Rm d
instituto ostendant rhetores, superuacuum forsan fore videbitur, ea de re vel verbum addere. Enimuero quum alia hodiu, quam O oracloni lim , sit oratoriae ratio, neque vetera illa rhetorum praecepta no bus pra strae reipublicae nostroque saeculo possint adcommodari 9: lice- eeptabit dc nobis pauca quaedam de conscribendis orationibus monere. quaedam . addamue
oratoriam primi excoluerunt eis commentati sunt, veluti, EMPEDO- Graeci, e quibus vix quisquam, ante CLEI, TIsIAs, THEODORUS, GORG M. ARISTOTELEN, eam in artis sermulam, vix videntur operae pretium secisse. Via.
198쪽
Yeterum oratio num ge-31ma tria.
omnes in liberis vixerunt rebvspublicis, in quibus plebs eloquentia de magog
rum quam maxime sectitur. Multum ergo intererat Graecorum, tum ad pintentiam , tum ad securitatem , ut illam dicendi facultatem adsequerentur, qua animos vulgi huc illue flectere postent. Hinc & totius oratoriae Graecae finis est in s Λω seu persuadere, nec melius ea definiri posse videbatur, quam aispissuasionis opifex, ceu rhetori cam in Gorgia adpellat pLAI o. Paucissimi, & in his ovi NotLIAN. libr. II. IV.
Orat. c. I s. negarunt, finem oratoriae e epersuadere, vel adposite ad persuadendum dicere, eosque potius, qui bene Orecte dixerint, finem artis adsequutos te silerunt. Sed si vel maxime hunc finem proximum dixeris: tamen & illa beneae recte dicendi facultas procul dubio ad persuadendum fuit comparata ; isque aseo oratoriae fuit finis ultimus. At hodie alia est rerum publicarum plerarumque facies. Raro enim plebis sufragiis amplius , sed vel iussibus principum, vel
optimarum consiliis, lumma rerum cominmittitur. Nec in laude amplius ponitur fiexanimis illa eIoquentia demagogorum , sed stippliciis digna iudicatur. Ex quo facile patet, oratoriam, cuius hodie usus est, toto coelo ab antiqua illa Grae- ea distare.
II. Scilicet triplex erat Graecis dicendi occasio. Vel enim in conciliis populi, vel in foro & iudiciis, vel in Graeciae conuenti
bus verba erant facienda Quare etiam triplex Graecis erat o
rationum genus, DEMONSTRATIVVII, quo in conuentibus Graeciae 2 DELIBER ATIVUM, quo in conciliis vel comitiis ;& IUDICIALE, quo in foro & iudiciis utebantur ).
oratoriam praecipue excolebant Athenienses. Nec enim vel Sparta , vel Thebae, ullum, qui in ea me excelluerit, oratorem protulere. Athenis vero populus cotis statisque diebus solebat in concionem vel concilium prodire, ut de figendis refigendisque legibus, delegendis magistratibus, de pace denique ac bello in medium consisteret. Et haec quidem populi comitia stata ac sollem
μι dicebantur. Aliquando etiam e1 traordinem cogebatur contio, si quid li bitum accidisset, & h. e erant ἔκκλησι πι
αλησιαι De quibus populi concilis et comitiis Ivia νOI LVx omnias. UNI, 1. 32. O V. 8. 7. PFFIF e. Amiq. G a GII, 3s. In foro quoque exovebantur udicia publica, maxime in Areopa' i de
Graecia habebat suos eo en rus. illas que panegyres , ad quas undequaque ad ommunes Iudas communiaque uua consuetam Graeci. Talia erant Ob ἐ- ea, Pythia, Nemea, Ishmia, de quibus ννεινFER. Ant. Graec. I, 69.Ρν. In conuentibus ergo vel ἔκκλη- σιπις Oratores populo vel suadebam, vel dissuadebant aliquid, de quo tum deliberatio instituebatur. Vid. D1ΜOSTH. m M. pro Ctesiph. Et hoc genus dicendi
Philippicae, dc reliquae pleraeque. In foro etiam, veluti Areopago, Palladio, Delphinio Prytaneo, Phreatio, Heliam, L)ceo, Melicheo quoties habebantur
iudicia publica, oratorum partes erant, reis vel diem dicere, vel eosdem desen dure . quod qua ratione factum sit, luculenter osse dit ΜEvRs. in Areopago cap. en reo , & sic N. de rep. Athen. III. Leeiusmodi orationes dicebantur seu generis iudicialis, quales sint D 3ε TH as Orationes in thobum, Neaeram sArfogiscmem, Ac aliae. Denique quando Graeci uniuersi ad ludos . mnes cou sus
199쪽
luebant, in publica etiam ista celebrita- defenderant , hostesque deuicer.int , te gentis orationes habebantur , in lau- COEL. RHODIGis. LEl. avi qu. xx IIII, dem illorum, qui Graeciae libertatem xx.
III. Quum vero hodie nec in populi conciliis concionentur de- An enam magogi, nec in foro caussarum patroni eloquentiam ostentent, nee hQdier denique sollemnes quaedam supersint panegures : facile patet, triplicis illius caussarum generis, quo universa veterum rhetorica nititur, hodie nullum superesse usum ' . Quandoquidem ergo in itera Ge.
scholis tantum aliquae supersunt oratoriae Latinae reliquiae, thecl. uocarimationes vero illae umbraticae ad nullum trium generum p.rtinent: nouum orationum genus inuenerunt doctores, quod quum non tam in persuadendo, quam docendo delectandoque verssetur , ΔΙΔΑΣΚANXON adpellare consueuerunt ).
vel laudare, vel vituperare, suadere, vel dissuadere, ad sare. vel defendere, adeoque omnino magnum esse veteris oratoriae vIlim. Quo sensu Qvi NUTIL. lib. III. e. r. Laudare resem , vel conisa , pertinet ad momentum iudiciorum, O ipsis etiam reis dare laudatores huet, O editi in competitores, in L. Pisonem, Crodium cr rionem lihri vituperationem continent,
ct tamen in s natu loco sunt habili sententiae. Sed qui considerauerit ea, quae Paullo ante de trium generum origine disseruimus, facile deprehendet, orationes hodiernas de laudibus historiae, de Milo phia cum iurisprudentia e niungen inda, de non serenda istienum proterraia , de turpittidine ebrietatis, aliasque huius generis non magis similes eli. orationibus veterum in comitiis populi, soroque Neonuentibus Graeciae habitus , quam umbram luci.
Non perfecit Ainstor, ut putare d
snam, pleraque praecepta antiquorum Rhetorum, nominatim evrNCTILIANI , suum hodie usum, non contemnendum
illum cine, habere. I. Non dicam de
intellein i oratorum Graecorum Latinorumque . quem hac cognitione iuuari,
quis neget Is. In sacris ad popuIum γrationibus omnino suadendum est, h. e. homines oratione in sententiam salutarem traducendi: quod profecto praetuta felicius, qui cacietis rebus v mdicendi, qualem veteres tradidere, ad iniecerit. IlI. Sunt sora adhuc per Euro- Patm hinc inde ubi causias ore vel screpto etiam apparatu quodam oratorio orare licet de decorum est. IV. In quo cunque scribendi genere, ubi vel docere, vel probare , vel placere volumus,
magnam utilitatem Praestat oratoria, qua tem proponit FABiUS. V. Lae quoque , quas Auctor declamationer vocat ,
meliores erunt, & plus ei icient boni, si
ad veterem illam eloquentiam conio mentur. Quae cum ita sint neminem poenitere debet, vel Vossi ANos de oratoria Institutione libros , vel quod omnibbus faciendum censeo, Qv INCTILIAN opus si non totum, at certe maiore sui parte, omissis modo iis, quae Romano
soro sunt propria , & perte isse, &, quantum potest . familiariter iis uti. G. Multa de hoe duas dico dicendi
genere commentantur NIC. R Ev NERVS ,
Cus, aliique rhetores. Sed ipsi rhetorices fini ac naturae illud repugnat. Interim negari nequit, plerasque declamationes , quas hodie in scholis audimus,
generis esse didascalici Docere & sanum sacere aliquid ad finem etiam antiquae Rhetorices pertinet vel maxime. Et quis non, cum dicit, cp et Persita-dere auditoribus suis vel sententiam suam vel affectum Non est ergo opus nouis praeceptia in ea arte, Sua omnium
200쪽
orati nes hodie vel sch s uticae sunt . vel
eoi .essione antiqui scirgo excellunt quis est. si qui festinent, omisisse de antiquis quid est hodie eloquentium. Sed satis praeceptis forensia. G.
IIII. Vt ergo orationes conscribendi rationem nostrae aetati reique publicae adcommodemus: duo liodie esse arbitramur Latinarum orationum genera. Alterum in umbra scholarum via receptum ), altorum paullo sollemnius ' γ. Illas DECLAMAJIONES, haς PANEGYRICAS vocare licebit. Nos hoc capite de de
clamationibus agemus. )-iones mihi liin , quae de
rebus quibusdam, ad eruditionem pertinentibus , veluti de quae itionibus physicus, moralibus , iuridicis , philoso gicis, thcoIogicis, historicis . exercendi ingenii, ostentandaeque eloquentiae caussa habentur. Tales sunt pleraeque
orationes M. ANT. MURET , M. AN NAIORA Gu, PETRI cvNAEi aliorumque recentiorum , quas more maiorum in
gymnasiis & academiis habuerunt. Ne cui imponat nouus intelleclas nominis Declamatio: quae antiquis &recte loquentibus ab oratione non aliare distat, quam quod exercitationis tantum causa habetur, quare nec argumento L. materie, neque elaboratione
differre debet ab ora: ione secla, si quidem meditario ει exercitatio illis debet actionibus quam simillima este , ad quarum facilitatem comparandam siticipitur. Et possunt ipsae quoque Auctoristum declamationes, tum Panen ricae ad tria illa genera antiquorum comm de referri, ut deinde apparcbiti G. Panen iras voco non tantum
laudationes magnorem virorum , quales sum pleraeque Buc MN FiANA Rised quaecumque in sesio quodam conuentu coram splendidiore auditorio habentur, veIuti in inauguraticne academiae, vesregis, in lacris saecularibus, cet. Hae quemadmodum a superi oribus mare ria , ita di stilo quam maxime di iterunt.
V. Declamationem itaque scripturo, id praecipue agendum est , ut thema inueniat haud vulgare P, nec tamen a sensu communi remotum ): iucundum ), nec tamen scurrile ): ita denique Comparatum, ut personis, loco, temporique convcniat P.
Cauendum ergo est a thematibus vulgaribus, qualia sunt de laudibiu timiis Is , de lanathiis litterarum , ere. His e nim faeile obiici posset illud CATONI s: Stille, pus impam vis P ravit In pueris & adolescennalis, qui nondum acre lauantur, tolerari haec possunt: --nime in viris, quorum in graviore materia exercetur ingenium. i Quae autem gratuor potest elle materia ' Μ1hi vero ille quamissis pretii orator videatur, qui
de Miticibus Urimis, litterarum, &C. Ita dicat, ut moueat, ut persuadeat. Socratis omnis oratio in laudanda virtute consum batur. G. 'o Non enim eloquentia abutem dum est, sed utendum. Cum ratione ergo insaniunt, qui I. veterum academa corum more de rebus omnibus in utraminque partem disterendum, in eaque sum mam eloquentiae laudem positam edi immant. Vid. ci C. dismbon. II, I. Adcuratum orgo ac laudandum fuit senis illius Catonis iudicium. qui Carne dem, quod eadem eloquentia iustitiam& laudauerat , & vituperauerat, urb ejiciendum censuit. Sane rerum sau dandarum vituperandarumque ideae tam sunt necessariae, ut qui eas dicendo euellere animis conatur, vel ma gno conatu maximas agere nugas,
vel ad quodvis seclus profligatissimus videatur. Et quid humano generi prodes in eloquentia, qua liceat νικοο ὐκ α