Ioh. Gottlieb Heineccii, ... Operum ad vniuersam iuris prudentiam, philosophiam et litteras humaniores pertinentium, tomus primus °octavus Tomus primus, qui continet 1. Fundamenta stili cultioris, 2. Historiam philosophicam, elementa philosophiae rat

발행: 1744년

분량: 919페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

441쪽

DE MODO VERIT. MEDIT. INVENIENDL τὸ CAPUT IV. DE MEDIIS VERITATEM INVENIENDI COMMUNICANDIQUE CUM ALIIS.

DE MODO VERITATEM MEDITATIONE INVENIENDI.

f. CLIX. O Uum hactenus de operationibus intellectus humani, ipsa- Cotitie

que natura veritatis latis pro instituti ratione actum sit: pro- iab. ximum est , ut, quomodo his intellectus operationibus ad invest-x.tndam proponendamque veritatem utendum sit . dicamus paullo accuratius VI. ' 2.

S. CLX. Veritas INVESTIGATUR vel per MEDITATION ΕΜ vel riper LECTIONEM scriptorum alienorum , vel per DISPUTA--m, IONΕΜ, seu comparationem binarum thesium sibi opposita-do veri-rum. Ita inventa autem PROPONITUR vel SCRIBENDO, tui inv vel viva voce DOCENDO. In quibus omnibus, quid observan- stig urdum iit. in sequentibus erit dispiciendum. N I ppo M. CLXI. Primum ΜΕDITATIONE investigatur veritas, c*. CLX. m, per quam nihil aliud intelligo, quam cogitationes, ita ad leges O dicitio

ji sto ordine institutas , ut novae semper veritates ex veritatibus δε- mel cognitis emereant.

f. CLXII.

ordo iste , quem intellectus in cogitando observat, qu ties in Metho. veritatem certam inquirit, vocatur MEI HODUS SYNTHE-dus syn-TICA P. Et quia illa a geometris potissimum . quin omnibus xhς ς' mathematicis, stricte Observatur, GEOMETRICA etiam dici

Iolet. t J Vulgo equidem methodum inqui- cipiis ad eonclusiones, haee a e Onelu rendi veritatem dividunt in f thri, sione ad principia procedit. Sed ubi amo amabileam, quarum illa a prim conclusiones notae sumi votitas m gi

442쪽

avsiratae 3c ddui rur, quam quaerituri capita sequentia pertinebit Igitur methodus analytica niastis ad

g. CLXIII.

Hane adhibiturus primo omnium det operam; ut AIT EN-do prae- TIONEM iustam adferat , deinde, ut mentem a PRAEIUDI- par ius CATIS OPINIONIBUS vacuam ad meditationem adplicet.

g. CLXIV.

Attentionem excitabimus, I. si , quam praeclara res sit veritas, o saepius cogitemus a. si ab aliis cogitationibus atque occupa- debeat: tionibus vacui, & animo tranquillo, ad meditationem accedamus, Mensio 3. si festinemus lente, q. si ea, quae meditamur, in cha 'M0 04ψ tam conjiciamus. Multum quoque attentionem provehunt s. D 'R , α silentium. 7. tempus matutinum, & inprimis 8. diuturnum studium earum disciplinarum, in quibus facultas bene ratiocinandi perpetuo exercetur, quales praecipue sunt mathematicae. Quomct quis ad

meditam dum a cedure

ri, aliud utiente. md fit a sestinanibbus, hoe ab iis, qui omnem aciem ad rem ita' convertunt, ut eam secundum omnes qualitates l, modos, relationes, effecta, contemplentur. An id fieri posseta. Alitinnii bus sincerum veritatis investigandae studiam vel solum attentionem nostram excitabit. Quis enim non attente contemplatur, quod amat ' Cur Qmnus non facile obrepit iis, qui spectant cinmoedias Aliud est rem obiter contemplain

CLXV. Ouom, Quumque praejudicia AUCTORITATIS & PRAECIPI do pra, TANTIAE veluti tenebras intellectui offundant, S. XVIII.

judicia & hinc sequatur, ut, qui se meditationi accingunt, ab illis vadu il/0' mos esse oporteat: S. CLXIII. per se patet , utilissimam fas iis, Τμ re dubitationem , dummodo I. ea non sit sceptica, *. CLIII , Mesq. & a. dubitetur non de criter iis veritatis, sed de nexu propositionum cum principio, nec 3. praesta te uegetur id, de quo du

bitatur f. CLIII. a. g. CLXVI.

Dp Dubitatio haec, tam accurate suis circumscripta limitibus, con- cum in tra opiniones quamplurimas, etiam vulgo receptas, scrupulos in aetasi. jiciet, teque facile docebit, I. O parentes, O praeceptores tuos , o viros magnos , ct celebres, ct probos , ct coitie venerabiles , aliquando & errasse, S errare pOisse e contra, a. nonnumquam Scolitorem e te quaedam ovortuna loquutum, adeoque 3. te nulli auctoritati, tamquam claudum pilae, inhaerere debere.

S. CLXVII.

Nec minus inde perspicies, i. mentem minus attentam facile opi .

Et prae

443쪽

pinionem receptam, quamvis absonam , pro veritate. id est, nu- praecipi hem pro Iunone, amplecti. s. Veritatem non ita omnibus obviam, ac prope in medio positam esse, ut veluti se sponte offerat, etiam minus diligentibus, adeoque. 6. ceu pestem fugiendum csse praejudicium praecipitantiae, & I. ea etiam, quae nobis penitu S perspecta habere videmur, quasi ignota accuratius investiganda esse.

q. CLXVIII. '

Ita praeparatus ac veluti praemunitus facile animadvertes, quid ordo in tibi , meditationi te accingenti, primo omnium faciundum sit. mςdi 'Quum enim cognitio nostra a sentione iiicipiat , sensio dotem , - 'ς sub diversis circumstantiis saepe repetita EXPERlENTIAM g - gnat, f. XXII L ex hac denique nobis ideas eLiras. disiiaictas , sdaequvias formemus: S. XXV. primum Edi PER UNDUM erat tam diu , doncc nobis, quoad licet. curam, disinctam, atque adaequatam ideam rei adquisiverirnus ' .

v Id non modo in rebus naturali- successit aliquo meditaberit de virtute, bus faetendum, sed & in moralibus x vitiis, adfectibus, quin ac de republi- eivilibus. Quemadmodum enim laustra ea, iuribus , similibusque, nisi , quas meditari conaberis de paritellis, nisi in harum rerum omnium inseλones, r Promptu sint tuae aliorumve physicin lationem , fines, enecta sint, experiundorum atque antranomorum obter, auones accurate didiceriti atque experientiaea ita non magis cum

f. CLXIX.

Ne autem fallat experientia: res ipsa te docebit, I. Tegulas, Primum quas de sensione & experientia non uno loco dedimus , S. XXIII. p tum seq. S. CXV. seqq. diligenter esse observandas. a. in consilium dum etiam adhibendas esse aliorum observationes, easque, 3. si fieri possit, c 2 repetendas, ut, an recte se habeant, tanto certi

scias. Alia enim experimenta instituere pathesiis, paraselenis, tometis, eransitu Deile est, alia vel disseilius, vel plana Μercurii per Solem, & similas, hoc

non possunt institui. Sic e. r. quae alii modo examinabimus, quia partim ne de natura auris, de ebullitione eert quotidiana, nec ubivis conspicua suntrum Oleorum, inter se mixtorum, si- hare phaenomena, partim, si quando milibusque phaenomenis observarunt , confingunt , non sine magno init 'iacile repetendo explorare possumus et mentorum ad paratu oblinantur. μι dubellius aliorum observationes de

g. CLXX.

Quo plures in promptu sunt observationes hujusmodi certae , & accurate collectae, eo proniorem nobis viam mutatvimus ad detini en veritatem. Iam enim nihil erit facilius, quam ex illa observati dum.

444쪽

ΕLΕΜ. LOGIC. Cis. IV. SE T. Lad claram, distinctam, atque adaequatam objecti ideam adqui

rendam. I E. g. qui aedem definit duce ex- armo phaera , quid ali do aeris, quid perientia , quod sit eo pus fluidum, ΜΝ spatium, quid tacutim, quid oecurares Hrem intra certam a liminem ambiens, cuim ' cet. Et quamvis deinde in veri. o spasia in O supra eam, ab alias cor- tate cum aliis communicanda omniburporibus relicta, oecupans , nisi ab alio his definitionibus lorie non opus siniis quodam impediatur, ei etiam definien- rum sit: eae tameti non sunt supervacuae dum, quit sit empus , quid idum, quid in veritate invenienda.

f. CLXXI.

An abs. Definitiones reales non semper initio statim inveniri possunt, de cille rin tunc sufficiunt nominales , modo illae ad amultim factae sint γquirantur Z ς XXXVIII. seqv.

definiti I nes re Egregie enim saliuntur, qui de- omnibus alsis distinguitur, g XXXVIIIJ Ies finitiones nominales ast inveniendam ve- Εae notae fiunt proprietates essentiales. itatem inutiles existimant. Continent & hinc non possium non novas iuremiane certas notas , quibus res sumper ab ditare veritates.

S. CLXXII.

Irene podi Nec minus utilo erit, res definitam , si fieri possit, secundum ro divi, regulas, supra expositas. DIVIDERE, & singulorum membro-dundum. rum novas condere definitiones f. XII VJeqq. , Quo plures enim nanciscimur definitiones: co plures nobis sunt sontes inveniendae veritatis, modo observemus, quae supra de exploran

da definitionum veritate dicta sunt. f. LAIII. g. CLXXIII.

polleae, Singulae desinitionum partes singulaes dabunt praemissas, perienda ex quibus, addita nova idea , per regulaes ratiocinandi facile eli- axiomD cies AXIOMATA, quae hases sunt reliquarum conclusionum R. inde derivandarum ' .

E. e. esto des/itio et trium est, quod ex omnib:ιι sui partibus constar, es Od ex omnibus sol partitas movi. Habes maius unaquaque sim parae. Tritum ex erraemisiam: totum ex omnibus sui I -- nibus sui partιbus consat. v ergo totiuntius constat. Fam eompara eum iduis majus ι .iquaque sui parte. Quae consul mauus et ei minus esse, habebis alteram M axioma est. etiam praemissam. Ratiocinaberi ergo r

Unde Ubi ejus generis plura axiomata in promptu fuerint: per re- tuent gulas conversionis . S. LXI. seqq. oppositionis, f. LXX. Psq. 'i conatisque novis ideis, sacile reperies COROLLARIA quamplurima, ex quibus tamen ea potissimum, quae Vel maximi, vet. alicujus momenti crunt, seliges. Esto Oenido i Commodatum est contractus re initur, quo rem alteri gratia ed

445쪽

DE MODO VERIT. ΜΕDIT. INVENIENDI. D

eerrum ustim ita eoncedimur, in eadem inspecu restituatur. Habebis inter sta MeaxIOma : commodata rer non es abutenda, alias enim non in specie restitui posset. Ex eo fluent corollaria per con versonem: quota stimque nobis res datur ita ut abutamur, c veluti in mutuo , toties non es commodatum. In re ergo famobili non est commodatum. Per oppositi nem: Ddum ergo est, mmmcisaram rem

simi pos, adeoque o falsum , --

tuum Cr commodatum non differre, quam

S. CLXXV.

Si plures definitiones inter se contenderis .

vis Germanis gehehen dicatur & mintuum , & commodatum. Per rati in tionem denique: si res eommodata non abutenda es , eommodataria erit, eam di ligentissme eisiaire: adeoque, si ea illius culpa vel pertit, vel deterior reddita es, damnum resarcire, nec eommodam obstrictiu erit, si res exsat, pro ea aeripere MDmationem, ere. Sic unum axioma plura dabit eorollaria, si meditationem consimi avem. i plures Gennationes In Cr , e con enaeris: facile reperies Quom

dum, comparandam esse desinitiones, quae aliquid inter se com- mune habent: alias enim comparabis disparata , nec illis quid- quam invcnies, praeter propositiones negativas, quas & pueri 'si jam sciunt. mata

sint the Sic, eomparatis mutui ct eomm datι definitio uibus, habebis theorema :in murito, non in eommodato, transferrur minitim. Si contenderis definitiones commodati O rerum 'nobilium , selves problema: an in peetiniae eommodatum

eo sere posι Posse enim, facile ii telliges, ii pecunia non sit usualis, sed

ex numismatibus rarioribus, quae αsne abusu utilitatem praestam, constet.

S. CLXXVI.

Et axiomata quidem, & eorollaria, raro aliam demonstratio- An haenem requirunt, quam ipsam definitionem. At theoremata & pr inventae hiemata ex eorollariis, axiomatibus, definitionibus, demonstran- Proposida sunt, si vere convicti esse velimus. tiones e-6. CLXXVII. monstriis Denique nullum est corollarium , nullum theorema, nullum liotio δproblema denique, ex quo comparato cum aliis ideis novae Ve- Quomoritates non fiuant, ii aciem meditationis intenderis. ω eonS

g. CLXXVIII. . . πω

Ita veritates certae per meditationem inveniuntur. Probabiles fio lnon aliter reperies. quam si I. Omnia rei phaenomena ι quoad Quom

fieri potest, experiundo investiges, iisque inter se comparatiis , d. epe a. de invenienda hypothesi labores, ex qua illa explicari possint. ς'' Id enim quoties sieri potest, hypothesis illa erit probabilis, S uinhab; pro vera tamdiu habebitur , donec meliorem alius ostenderit. si ρ

f. CLXXIX.

Idemque observandum erit, sive de probabilitate historica, sive sive hi-du pusica, sive de politica vel morali, sis sollicitus. In hestiriea istoricae,

enim

sive aliae

446쪽

enim conserendae erunt regulae de auctoritate , ejusque gradibus: f. CXXXVI. seqq. in morali vel politica consilia & rei circumstantiae comparanda, & pro hypotheli ponendum, positis hujusmodi consiliis & circumstantiis , talem sequi solere eventum.

6. CXLII. g. CLXXX.

Cur alii Vel maxime tamen in inventcnda veritate probabili, intento ; Π νς φη quemadmodum in reperienda certa, judicio opus est. Et hinc non 3bμ f. mirum est, alios in v critatibus probabilibus, alios in certis invem abi, niendis esse seliciores.

tibus imveniendis O E C T. II. feliciores

oris DE MODO, VERITATEM PER INTERPRETATIONEM INVESTIGANDI.CLXXXI.

An te

libri

tinae, scripturM, 3c e selemiae, vel pauctissima tantum legenda cta , monuin

Non modo autem meditando reperitur veritas. Verum eadem

etiam ex aliorum libris eruitur S. CLX. Equidem si it

ageretur cum humano genere, ut rerum omnium caussas & natu

ram ipsi investigare potiemus: magna librorum mole aesuo aniamo careremus. Iam quum noc occasio sit, omnia expcriundi, Scvitae brevitas velut nos spes inchoare longas: in subsidium omnino adhibenda, quae ab aliis de rebus ad varias scientias pertinentibus scripta sunt Hine satile patet, quid sensem

dum de iis, qui vel omnem librorum laetionem adspernati commendarunt bi-iaiothecam Wψιμεν, libros puta na

S. CLXXXV. ou; iis i Quum it ue legendi Diat libri de rebus ad varias scientias peria Deetidi tinentibus, scripti . g. CLXXXI. consequens est, ut abstinendum si a libris, qui x. vel ad vitia irritanda comparati, M. f. CCLXXX. vel a. ad augendam scientiam nostram minus idonei

sunt. 3. Ut ne libros quidem, mentem honesta voluptate demul- Centes, alio sine evolvere debeamus, quam ut verum inde seu tum capiamus ).

Hoe eonsilio legendi sunt libri eariositatem, id est, in voluptatem, e a biforici, romoediae, sarrici poetae, libelli det hoc legentis studium. Praeclara quaerestui, ephemerides retiditorum, & smi- dam hanc in rem monita dedit PM es. Non cortici hic inhaerendum, sed TARCH. in libello de audiendu poriis mi us quaerenta , alioquia in v Mina Tom. II. δ'.

447쪽

ε. CLXXXIII. Quum deinde scientiae caussa legendi sint libri r q. CLXXXIII. Quomo

m consequens est. 3. ut & media, librum cum frictu legendi, ad-d. - Ἀhibenda sint, qualia omnino sunt q. notitia vitae, doctrinae, sectae auctoris , s. ejusdem institutum, quod vel ex praefatione vel ex historia litteraria discimus, 6. ae rata libri partitio, T. doctrinarum principalium ab illustrantibus discrimen, S. subsidiorum, quae ad explicanda difficiliora loca faciunt, usus, dc 9. quod praecipuum est, meditatio de qualitate & veritate doctrinarum accuratior

si enim hare lectioni adjuns, nee facile ad bonam frugem perveniet. tur, multae quidem lectionis homo lose Confusionem erum parit lectio promistassis diei poeerit, at non parum occupa- cua, cui meditatio non accedit. V hitur praejudicatis opinionibus. Quin arare Epist. ILadsuefiet homo centonibas consuendis,

, CLXXXIV.

' Quumque memoria sit labilis, vel saltim eum aetate decrescat Anores. 9, omnino Io. consultum est, ea, quae meditando bona depre- pendum hendisti, in adversaria referre, & futuris usibus seponere.

Equidem memoria senibus tri- tera attinet, obliviosi sint, & eorum mis itur: sed rerum, quae antea cont, xime, quae legerunt, audivriunt, dia gerunt. M. S. LXU . Quod ad ce- xerunt, parum memores.

f. CLXXXV.

Quaeris tu, qua potissimum excerpendi methodo utendum sit tEgo vero te ea de re nolim sollicitum esse. Nemo sane sollicitus' est de certa methodo, opes dc thesaurcis commode reponendi. Ratio ipsa tibi dictitabit, optimam esse excerpendi methodum , quae nec nimis operosa est,& res excerptas, quaerenti illas, facile exhibet. Perinde ergo erit, sive res notatu digniores sub certos titulos reseras, eorumque conficias indicem, sive eas margini alicu

jus systematis adscribas λ

Ea excerpendi methodus vel ideo veI index ipsi systemati subiunctas, I, commodillima est, quia sic&res, ad cum, ad quem adscripsitti observationes diversas disciplinas pertinentes, leparati- stingulas, iacile ostensurus sit. tur, di non opus in novo indice, quum

f. CLXXXVI.

Ceterum ipsa suadebit prudentia, loca auctoriam, unde singula Quaedam delibasti , diligenter notanda esse. Si libros ipse possides, Sc loca circa adsunt prolixiora, recte facies, si eorum tantum sententiam breviter verim expresseris. Sin breviora sunt, de ea vel ex codice aliquo SCto , Ω Ρ' vel ex libro rariore, Sc non ubivis obvio depromsi ui , integra omnino describenda crunt, si facere volueris Operae pretium.

f. CLXXXVII.

448쪽

Libros sesentibbus opus est reginiis her

Quid in

S. CLXXXVII.

Quum denique libros cum fructu lecturus praecipue adhibere debeat subsidia, quibus ad intelligenda loca dissiciliora opus est o f. CLXXXIII, 8 . eo in primis pertinent regulae de probabilitate HERMENEUTIC . quarum genuinum tundamentum jam supra attigimus. c S. CXXXIlI. )

f. CLXXXVIII

Est enim interpretatio eorum, quae ab auctore vel brevius, vel obsicurius, vel negligentius dicta sunt, probabilis & verosimilis explicatio. NO. f. CLXXXIX. Hu, finis. Itaque finis interpretationis est, sensum auctoris divinando adsequi, quem ipse verbis non satis expressit. Quum enim signa cogitationum sint verba, sive Ore prolata, live scripta e contingere potest, ut signa haec non sufficiant rei designandae, sive obscuriutas si i. in scripturae forma deformi, sive I. in ad breviationibus vulgo minus notis, sive 3. in sphalmatibus scribarum vel typographorum , sue in defeetia vel vitio interpunctionum, sives. in verbis obsoletis , novis , peregrinis , aequivocis , abruptis, si perfluis, perplexis, sive S in sententiis contradictoriis, dc quae paullo dissicilius in concordiam revocantur .

Singulas has obscuritatis caussas Cap. III. g. XXXVI - IV. quem & in accurate, ut solet, recensiuit, atque exem- sequentibus passuri non sine ratione se-plis illustravit THOMA s. in Praxi Lo . quemur.

f. CXC. Regula Quum itaque hic in signis explicandis versemur, S. CLXXXIX.

I. de ad- sma autem ad auctorum ad tectum & finem comparata esse opor-Dau N teat: f. CXXXIII. consequens est, I. ut verba interpretan hi)ς icri' , secundum statum , adsectum , hypotheses auctoris, qui νεμ μ seripsit. Ut enim duo , quum faciunt idem , non est idem , ita duo, quando idem loquuntur, non idem semper sentiunt. P

Ita nemo dubitat, immortalitatem NOTA quaedam de attributis Dei non animae aliud significare Pν hagoreu dc male dixisse videatur, ea tamen aliter Platomias, aliud Simula, aliud Christa- omnino accipienda esse, ac si a Chrinis. Nec negandum , quamvis LIN. sm- istianis scriptoribus Prolata essent.

S. CXCI.

Regula Quumque, qui loquitur, animi sui sententiam explicare cone Mazy tur, idque fieri non possit sine propositionibus , sequitur sane a. ut ipsum saepe praedicatum fgiuscationem subjecti; 1ubjectum notionem praedicati indicet .

Talia enim sunt subjecta, qualia praedicata, qualia esse permittuntur a fiιisFrram mur esse a Imr praedicatu ; talia suUectit. Hinc si canno quis mortuus d

claus

449쪽

DE MODO VERIT. PER INTERPRET. INVESTIG. 8 i

tatur, plane aliud erit eancer ille, 'quam mediise dicitur. quem Titius summa cum Voluptate cω

8. CXCII.

Id quod etiam in vocabulis obsoletis . rarioribus λεγομένοιι interpretandis usum egregium praestat ).

a B HARTus , Ios. LUDose collegerunt, mr illum eroeiadum, per νm,s dc alii ex praedicatis quae Levia- hunc h9prepotamum intelligi.ι λιαι dc Behemotho tribuuntur a Iobo,

S. CXCIII.

Quum vero subjectum saepe in antecedentibus latitet, praedicatum in subsequentibus accuratius .explicetur: consequens est, Τ.ut interpres antecedentia dc consequentia semper in consilium adhibere, nec unquam textum, si sieri potest, extra contextum considerare debeat.

Hine vel maxime eommendare 1Cti solent comparationem te tuum unius ejusdemque veteris iuris consiliti, ex eodem libro depromptorum, ex quo rum nexu siepe perspicuus fit locus, in

nec non IAC. LABDTI Usum iaciuu Pa des . ubi rem exemplis illustravit. Id quod & IA ua Ainus, IAC. GOTH FRE-Diis, & hic quidem cum in aliis opulciniis suis , tum in luculento Commentariam regulas ruris o Commeatariis in Cia rem Thetasanum praeclare praestit runt. In exegesi sacra usum huius regulae erudite ostendit . OLFG. FRANNυε de Interpretatione.

Aliquando auctor dominam in aliis quoque locis exposuit, &tunc saepe, quod uno loco obscurius dixit, altero multo dilucidius expressit. Ex quo patet, q. loca auctorum parallela, quae vocant, diligenter esse conferenda, ex iisque genuinam eis in sententiam eruendam . modci ista loca sibi non manifesto contradicant. s J Id quod vel missio & data opera

Leit auctor, ubi sententiam tuam euias secundis emendat, cujus rei exemplum praebent Aucius Tua libri Retractari num , vel ex imprudentia, & inaduer. tentia animi. Quales itae eontradita nes frequentius occurrunt Passim quam

credas.

Si constet, data opera sententiam mutasse scriptorcm, tunc i, posterior sententia anteferenda est priori, id quod tamen 6. ni pactis vel ideo non semper obtinet, quia homini non sempcr libera consilii mutandi saeuitas est ).s J Aut ergo pactiam posterivi inter sententiam mutare. Sin eum aemorsu zoasdem re senuis initum est, aut eum dis prius pactum excludit posterius, quia versis. Si ιnter easdem e posterius omni- priori paciscenti jus quaesitum per nono tollit prius , quia potuere paciscentes vum pactum adimi non potuit. Excm

Regula

cti versis unius au

450쪽

. CXCVL

Sin inconsulto & ex inadvertentia auctor in contradictionem incidisse videatur , quod tamen, si ulla conciliandi ratio supersit. credere nos non patitur spes, de hominum diligentia concepta. cessat interpretis ossicium , ac potius, utra sententia rectae rationis primcipiis magis consentanea sit, secundum regulas logices dispiciendum

t J Unde facile patet, quid semien- bus, si illis humani quid accidasse eseas ldum sit de quaestionibus: an in Iure cic similibus. Longa enim liare fab dortur antinomia quomodo illae cone, la est. haniae I An ursinia si mris mile for,

f. CXCVII.

Nonnunquam tamen conciliandi aliqua ratio superest. Et tune insignem utilitatem praestabunt regulae: P. in dubio is sensus . eligendus, qui vel nihil absurditatis habet, vel 8. essicit, ut res aliquem e flum sortiatur ).l J Non enim probabile est, qui, quam dicturum scriptiarumve hominem ideo , ut sermo vel striptura et iectu:u non habeat, nisi perspicue adpareat , Ioquentem aut scribentem vel Lia opinra iocatum, vel cmotae mentis su ile. linc quum a militibus praesidiariis Euboeae deditio ea lege fieret, ut capita ipsis salva essent, perabsurda erat Tudicarum cavillatio , dum dedimios medios dis .cabant, sic capita salva fore. in re

seria nugantes.

Quando itaque eum sensum eligendum csse dicimus, ex quo niuhil absurdi sequatur A. CXCVII, 7. illud non modo intelligenduin est de absurditate absolute, sed oc ex bpotbes tali ' . Ex

quo sequitur , Q. ut vcrba ita interpretanda sint, ne qui sanae mentis fuit, aliquid contra sensum communem dixisse videatur. Io. Ut interpretationem consentaneam esse oporteat w stentati auctoris .

t J Saepe tamen, ubi temeritas &dolus accelsit, verba absurda in pocinam , Vul tamquam absurda accipiuntur, donec contrarium probatum sit , vel pro non scriptis habemur. Prioris exempla passim occurrunt in delictis imiuriarum ti blasphemiae. Vid. at ER Dejιn. ur. crimin. ad Art. CVI. g. XXIV. r. III. e v. novi. Posterius praecipue fit in conditionibus impossibilibus , turpibus , perplexis, quae ultimis volunta. tibus adlectae deprehenduntur. L. r. L. I . 2O. pr. L. 17. D. de edimi. ms. L. 43. II. ιie hered. in . Ita pleraque sNNOZAE dicta aliud quid tonare , si separatim audia tur, aliud, si eum. toto ejus systemata comparemur, iam supra ob crvavimus. Et hare est illa aniat gia M. ι, quam Theologi in interpretandas labris iacris, analogia juris, quam ICti in in:er Grandis legibus commandant. Mia cλempla dedit THOMAs. Prax. hir. Cap. III. i. LXXXI a.

q. CXCIX. Ita procedendum omnino, si contradictio quacdam legento

SEARCH

MENU NAVIGATION