장음표시 사용
521쪽
. DE SUMMI BONI EFFECTIBUS. is3
-re neminem pudet. Pretinet ad po- diversis Graecorum Ma oramque 1lerioris generis decorum CORN L a moribus. νε POTIS praesario elegantissima de
Hinc ex prioris teneris decori studio nascentur VERECUN- Vἰrtu se DIA. VERACITAS . HUMANITAS , ex posterioris URBA- dec NITAS , quibus ex una pane PUDOR SUBRUSTICUS. GAR e.
RULITAS, ADULANO. SCENICA URBANITATIS AMFECTATIO. ex altera ΙΜ DENTIA, MENDACIUM &DISSIΜULATIO . INHUΜANITAS, RUSTICITAS repu
Nec alterius teneris decoro ita studebit sapiens, ut omnem pra- Eo 3cvam vel saltim stolidam eoiisuetudinem imitetur, quamvis eam gravitas toleret, & humanum genus ex meris sapientibus haut constare α modo posse , statuat. Inde nascuntue aliae viriuies , non minus splen- - . PM
didae. GRAVITAS in incessu, vestitu. verbis. jocis, & Μ DERATIO , quibus ex una parte MITANSpanin & LEVITAS , ex altera nimia LENITAS & nimius RIGOR adversantur. . CCXXXIX.
Sed quis omnes virtutis modificationes reserat ρ Quod Stoico- Vinutis rum fuit misαδοξον. solum sapientem, id est, virtute praeditum, dri 'esse divitem , liberum, regem , amicum , pulcrum . nobilem, civem, magistratum, vatem , rhetorem, dc plura di id verissimum est, si recte intelligatur. In quacumque statione eum collocavi supremum Numen , in ea ita versatur , ut personam suam non incommode egi:Ie videri possit c P. Et hinc mille aliae virtutumdcnominationes oriri poterunt. I Ira vero intelligerula illa Stole
Quamvis autem virtus si una, . CCXX. 6. eaque variis sese exserat oecasionibus f. CCXXVI. fatendum tamen ei, hic metiti kii quoque vim aliquam temperamenti se prodere, easque Vinutes si eaera Meineerit Eum. Philas Para IL V tinto virtutem
, quamvis Mera H rmogenes, ea ear tamen asque
522쪽
tanto magis esucere, quae huic vel illi temperamento magis eo veniunt P.
s J Isine quamvis vera virtute emi- eqnvertendis paganis, in Ioanne m nuerim, Ioannes oc Paullus, apostoli: iorem furvorem amoris ac dilectionis in I aullo tamen maiorem servorem in eluxi Te, facile deprehendes. .
V; . Cuterum quantum ad Veram felicitatem conserat virtus, vel ei te his. indu pato, quod hominem in libertatem adscrit, voluntatis momtis mcderiar. menteinque tranquillam, Sc retinendo summo bono idoneam rcddit.
Tertius Tertius sumini honi ei sectus est vera AMICITIA , qua nihils in . sd ita vita suaV u , utilius est. Quum enim omne verum bo- hi, ami num simul Ll l ILE , simul honestum, ae jucundum sit: si. eitia. CXI.IV. utilitas autem non immediate tantum a Deo, sed &medi te ab amicis proficisci soleat: consequens est, ut virtute praediti illam utilitatem tanto certius sperare pollini, quanto ma gis ad veram amicitiam sunt idonei ).
Quid ain nucitia 's i Hoc ex instituto ostendit cicrno φιλίας . seu dr amistia scripsit, teste in Laetis seu de ameima, imitatus, ut LAERT. Liri, II. Segm. I s. videtur, CHRYs1PpuM, qui itidem
Est autem AMICITIA animorum, idem volentium idemque nolentium, conjunctio, P ad communem amantium utilitatem
comparata. ρὶ Ad quam desinitionem pertinent qtiri amiciti est' alter e , ite inque Ais illa ciCLaoruis: idem velle ae idem n. nisTor ELrse . ἰα-; ma . , ἐιὰ , ea demum firma amicina es; cica n, δωο --rs ι - : qu.d es amictu l
Consistit Quum itaque amicitia si conjunctio animorum I. CCXLIII. eae iam consequens est. I. ut sola consuetudo familiaris non sit amicitia, inter &.haee potius inter absentes etiam consistere possit. semes. S. CCXLV. At hori Quumque idem Velle idcmque nolle. ea demum vera sit amici-hisi inter tia : c A. CCXLIII. P sequitur, 3. ut inter dissimiles amieitia lo- virvite cum non habeat, adeoque Φ. nec inter duos sceleratos, nec in- praeotos ter virtute praeditos & sceleratos consistere possit, sed F. tantum-mowo inter homines virtuti deditos. Aut
523쪽
Aut enim diversis vitiis dediti
sunt, aut uni eidemque. Si diversis riurii dissimilest adeoque non idem v Ient nolcntque, ac proinde non erunt
que vitio student , unusquuque suae eupiditati iam tactum cupiet, ale que non omnia reserent ad communem utilitatem , ac proinde ne sic quidem alter alteri a cus erit, eod. tecto Focu rNCTtL M. Decla v. CLAI ILL vis amicitias similitudo murum ἰ mreis quon do interse amicorum lumina tu enao v fiunt, n e utvriuam amare in a uro potui, moi q:- Motas probar.
Ex eodem patet , 6. verissimum esse, quod omnibus sere phi- QVod dilosophis in Stoicis visum est , τὸν φιλι- ιν μόνοις -- i,
σπουδαισιε lῖναι, δα υν ἰμοιοπτα : amicitiam in sotis bonis es. , tisque ob similitudinon. LAERT. in Zenone.
Denique quia amicitia ad communem utilitatem est comparata: Rus e ι- ν. CCXLII1. 3 consequens est, T. ut amicus amici commoais non minax studeat, quam suis. 8. Ut amici communem habeant utramque fortunam, & hinc 9. se invicem consilio, re, ac opibus ataiuVent. Io. Ut tamen amicus amicum plus quam se ipsum amare non teneatur
Atque hoe recte vidis clCERO , cujus loea ex Labr. IIL Pitas. Tusc. M Libri III. de Diib. protulit Li .
s. CCXLVIII. ' . Ex quo facile patet . II. amicos veros amicis non adulari, quinax iniensissimum inimicum praestare amico adulatore ). 13. 'μ 'M 'Non posse non vitam esse suavissimam , his sustultam praesidiis.
524쪽
DE MEDIIS AD ΕRm ILLAM FELICITATEM PERVENIENDI.
DE SUI IPSIUS COGNITION E. f. CCXLIX.
Conne. Onsideratis , quae ad naturam hominis moralem de summum xio. bonum pertinent , omnibus, proximum est, ut, qua via ad veram selicitatem eatur, ostendamus. c 3. VIII.
ma Via Quum tale sit summum bonum , ut ab omnibus media non ad- ad felici. spernantibus possit obtineri , s . CLXIII. J media autem adspertatem est itati omnino debeat. quicumque nullo summi boni desiderio te-ς gRiU netur , denique desiderio ejus teneri nequeat , nisi qui miseriam suam accurate perspectam habet consequens est, ut bene viderint veteres, primam ac praecipuam, quae ad sapientiam ducit, viam esse illud: σεαυτόν, nosce teipsum ' P.
I susEca Epist. XXVIIL Disium es salinis notiira meram Eregie mihi Meduxisse videtur Dicurus. Nam , qui ρο- rare se nesis, corrigi non vult. Depre
hendas te oportet , antequam emendes.
Quidam vitiir glariantur. Tu exi mas , Hurula de remedis cogitare, qui mala sua virtutum loto numeram Ideo, quantum potes, te is coargue, inscire in te, Miscusatoris primum partibus fungere, de iudeiusulis, novi sime di precatoris. A quam do re os iae. Pri Hane ad veram felicitatem per veniendi rationem omnes commendarunt philosophi veteres. Eleganter Mu-
itu. Et quamvis PLATO in Alcibiade primo , ubi hane regulam ex hominis instituto interpretatur , hvpothesi suae serviens, s H. LXV. J itu sitis iam sui cognitionem ad solam mentem pertinere existimet: tamen, PM U' quum & corpus pars essentialis sit hominis , g. XI. illudque non parum faciat ad mores: f. LVI. γ ejus quoque cognitionem non plane negligendam esse, facile unusquisque animadvertit.
RET. LM. I. Orat. x quae est de fiacognitione : Elioties audimus, 'pollinem
res dis Croeso, bevium eum Iore, si secognssceret: quoties praereptum eadem de re in templo Delphico inserimm msse ι gimus: imies illud cogitare debemur, magnum quoddam bonum esse regnationem sui, quum inter trannes omnnim aetatum famnio viros e venerit, in eo positam findamentum selisitaris, nove tilia retinumqurmque nostrum in piara aut ς et mea mala , quam sui isus gnorarione , prolati. Legenda & cetera, quae set quuntur, citis praeclara.
525쪽
DE sUI IPSIUS COGNITIONE. 1176. CCLII.
Quod ergo primo ad MENTEM attinet, eam dupli e ter co- Mensx ngnoscimus, vel COMPARATE . vel ABSOLUTE . Prius st , modo quoties nos cum bestiis contendimus, & quantum illis praestemus, Comicteramus paullo accuratius. Sed, qui ea sola sui exploratione LR -'' contenti sunt, in varia ac periculosa praecipitia facile prolabun
ambitionem ae luperbiam facillime in- ω- axώσω iser' --. ρ ρο---cidunt, ut sibi natura satis praesidiorum εξ - υ - φ- et imaginationes dele, esse existituent at bene beateque via D:pe ieeum se sequeri r nune in potisa vendum. Hanc illa Stoicorum : In no- te meastum es, ut nulla in hae anima Ira polosau i φ .mν l esse opinionem, exsistas improbιtas, nulla eripiditas, nulla Npetitionem, desidorum, ais auonem O amnu perturbatio, sed tu ommbus, qualia quasliber nostras actiones. EmcTET. En- reapse sum, perspetitis, pro existimationeehir. Cap. I. item e Cξαλειφε ώς φασ- sua singulis utάν, memento potesaris hu-
Potest tamen & haec comparata sui exploratio utilitatem ali- Quam is quam adserre, si cum altera absituta conjungatur. Qui enim se & illa n tot mentis corporisque dotibus prae brutis a Deo Ornatum esse, titia non& has tamen facultates, nisi mens vere a vitiis emendetur, plus pl/Πς in detrimenti, quam utilitatis, adferre , probe considerat: is facile in- M telliget, eam esse Dei optimi maxima voluntatem, atque id comsilium, ut homo de sui emendatione & adsequendo summo hono sit unice sollicitus, ut & vita ae moribus a brutis animantibus se segreget, & non adpetitiones illas, homini cum his bestiis communes, sed rectam rationem, ducem sequatur .
Elegans eam in rem locus est φύκε, α ν. λ. Detu introduxit in munis apud ARM N. Libr. I. Dil -υξα Cam'. dum hominem, tamquam in pectorem op
Potius itaque omne punctum seri cognitio sui absisti te talis, sest &ndeoque danga nobis opera est . ut nostrae primum VOLUNTA- absolui
TIS, tum deinde INTELLE S, ae CORPORIS, Ly. CCLI. IV 3 ac
526쪽
ae denique totius STATUS nostri notitiam adquiramus accura
f. CCLV. L. Cirta VOLUNTATEM, quo S ADPETITUM SENSITD
elem quo VUM referimus, s s. XVI. J dispiciendum erit, I. quid maxime ad Diun ' concupiscamus t a. quibus laboremus vitiis ' 3. quodnam in his pri- ις mum locum obtincat Z quomodo erga Deum , nos ipsos ac alios adfecti simus 3 c. quibus in rebus maxime aducitis justi, honesti, ac decori regulas peccemus Z dc 6. a quibus denique veris bonis quam saepissime abhorreamus Zq. CCLVI. In qua Quum vero ea in re facile quisque talli ac decipi possit, dum
exploran. vel tibi ipsi blanditur & parcit , vcl ex vitiis primariis id, quod da tamin speciem aliquam virtutis prae se fert, sibi tribuit: tres in primis P Qςςd ' commendandae sunt regulae: I. ut quis dc indifferentes cogita-- tiones , quibus praecipue indulget, quam diligentissime exploret ea. ut Varia objecta, variosque casus, quorum alius ad voluptatem vel dolores, alius ad opes vel paupertatem , alius ad honorem vel contemtum pertinet, sibi ob oculos ponat, & quid ipse elemirassit, secum cogitet : 3. ut, quibus praecipue uticetibus concutiatur , subinde consideret As J Si enim ad nam te incalescere Ii uis turbam: VOLUPTATIS. Sid lenties quam laepissime r AMBlTIoe nique imitiam, nurum, a ratiorem: NEM in ie dominari scies. si , me- AVARITIAE ixtimas partes vile iaciletur, amor, Durum, aeto pia te prae r animadvertes S. CII. in.
Quoia Ita &. ad INTELLECTUS iui recessus multo facilius jampe
intellec- netrabis, circa quem dispiciendum erit, I . quam diligenter res om- m. nos contempletur' a. quibus mxxime praeconceptis opinionibus
indulgeat i 3. quomodo se judicium, ingenium, & memoria acrona iniscentia habeanti & q. an denique tam prudentur rationes tuas componas. ut verae felicitatis tuae habeas rationem Z Quae
sane sui exploratio omnium diffieillima est ).
l Facilius enim homini vitiis obru- I. Dorare stultati . . Quin , pranto quisto perliratoris , eum a Vera virtute est stolidiori iasito magis sibi sapiens aberrare, quam homini stolido, eum videbitur.
Qui qum Quum vero tam dii scilis si haec sui exploratio : s . CCLVII.J
modo ex- id agendum est sapientiae studioso, I. ut se virorum sapientum Plu examini submittat, & a. horum monita audiat aequo animo Isir utque 3. ad consiliorum suorum ac cogitationum eventus diligenter attendat. Et
527쪽
l l Et hine est, v d piavo dirit, ipuus, id est, prosectus in virtute, hoc
g. CCLl X. CORPORIS exploratio maxime ad temperamenta pertirici. IIo- Quoadrum autem citaracteres jam supra sy, L III.Jeqq. dc '. CXX. leuet. J eo ira . iam distincte ostendimus, ut, qui eos recte in contilium adhibuerit, ei non dii scilis futura videatur haec investigatio. s. CCLX.
Quum itaque haec voluntatis, intellectus, corporis exploratio in- Quoad numeros fere morbos, quibus Iabora , tibi aetectura sit: facile statum etiam perspicies, satum tuum, qui ex hac mentis ac corporis tui imperrectione & vitiis resultat, non posse non eisse miserrimum. Quis enim se selicem putabit, qui morborum suorum aliquo scio su tangitur t
Multum tamen reseri . te infelicitatem istam, quam ex vitiis Homo oriri diximus, s g. XCVIII. seqq. J accurate consderare, & ex- miterrae plorare ingenue, quibus potissimum calamitatibus premaris, limesia iu/ς c vi que certo statuere, earum omnium caussam atque originem in te
s i Estea hominum infelicium indoles , ut infelicitatis suae causam non in se ipsis , sed in aliis sitam existi-
metit, di semper alios , quam te, a cui re malim. Quem stultitiae humanae characterem eleganti iii me tuo more exprelsi sENECA L s. I. ubi de caecitate Harpallae idae lepide narrat: Erudiatius agat , quam tu melior re ipse tidie facias , ut ahquid ex erroribus ponas, ut vitelligat, tua vitia esse, quae putas rerum uaedam enim locis errarιum Ontu in domo. mea remansi . - - Haee fama subtro tidere. Heredibilem tibi narro rem , sed veram.
Nescis, esse ρ caecam : sibinde paedag
u Nemo D avarum esse intelligis, nemo eupidum. Caeci enim ducem quaerunt, ursiue duee erramur, O dicimus e non ego ambit ut sum , m nemo aliter Romaenis vivere, cet. Legenda dc cetera , quae me exscribere Pigeret, te non Ie osse puderet. rem ribus asser timΜs: at illa, quocum. Me transierimus , sequu ura sum. Hae posten, s oris meae fatuam, scis heredi-
Unde enim omnia mala, nisi ex vitiis tuis: quorum haec ma- Etiamsi xima poena est, quod per se ipsa puniuntur' Et singe, alios te ab aliis in hanc calamitatem conjecisse. Sane aut irritasti hos vitiis tuis , aut mala tibi non futura eslent, de quibus lamentaris , si mentem haberes , vera virtute praemunitam s 'ὶ.
528쪽
non posse , quin verum desit propoli' vultu ' Incipi mur demum ι . prosos
Itaque cipus est argumentis, quibus mens , adeo immersa Vitiis, otiis . . ad concipiendum hujus modi propositum excitetur. Quum autem ι . su' ea sit natura voluntatis nostrae, ut naturaliter adpetat bonum, & dem ara aversetur malum , s f. XXVI ll. J & hinc semper a malo ad bo- mentanum movcatur: f . XXXIV. J consequeris est, ut non alia s qu inpiummiora snt ad concipiendum verae se licitatis propolituni incitamen- 'ia, quam si homo sibi satus sui ρ es iis miseriam, & summi boni veraeque felicιtatis indo exsilunii. suavitatem ac praesum iam vivide repracsinitet .
Cur enim vitiis suis tantopere oblectantur homines ' Quia ea ipsis grata , iucunda , utilia videntur. Cur virtutem, cur iplum sum trium bonum iam temere adsperarantur Quia illud cum moleilia & omuit voluptatis privatione conjunctum , .uleoque boni timmine vix dignum esse , existimant. Quapropter si eo adducendi sunt , ut vitia adspernari, re virtutem sumntunseque bonum sectari serio decernant: ita dirigendus erit. animus, ut vitiis nihil detestabilius , statu pravorum homi num nihil miserius, ae 1iammi bo polla ilione nihil suavius praestantivique esse , agnoscat. Usus est hac methodo i pie Servator, dum status sui miseriam
sTATUS sui MISERIAM non rectius sbi ob oculos poner v.1hil homo . quam si illum & voluntari divinae adversari, O nisu δε- ῶ-s. Qitio
hae habere, de eum innumeris malis, ac summa, non modo corpo-lorum ris, sed dc mentis, pariis nostrum praestantissime , pernicie con- misia ia. junctum osse, vere intellexerit.
φ Quum enim primo Deus nos non brutis secerit similes, sed re- ofuricta ratione instruxerit, Volueritque adeo , ut non cupiditatibus , status re- sed rationi & voluntati suae, obsequeremur S. CCLIII. J quid pugnae miserius, quaeso, quam eam vivere vitam, quae Deo displiceat , C iunx ri
Deo , inquam , omni praesenti, s s . CLXXXIV. J omni scio , s f. , ς' CLXXXV. J & tam Γν. CLXXXVI. J ut non possit
non poenis gravissimis adficere omnes, qui ejus voluntati obluctantur t Quid periculosius, quam Dei voluntati denegare obsoquium, cui de exsistentiam & conservationem nostram unice dc
529쪽
bemus ' Quid denique intolerabilius, quam intra se audire eona. scientiam , laesae majestatis divinae crimen dies noctesque exprobrantem ls J Agnoverunt 3c pagani philosi quidem. Et nihil verius illo DEMOsTua
phi, incumbere nobis necessitatem piet Nis enthymemater Adi uas Avivendi, quia degamus sub oculis Dei, μιis νύν ψυλων. Tati S ε ς -- omnia videntis, oc vindicantis severe. ἀ- - , - κρα- rata Se re exin Interrogarus sine THALFs Μ 1 Ius , pedis iis obedise , qui rerum pmuntur. λ πε λ - νωπ -ὲ an lateat Deo igitur parendum , qui in aeternum Deum homo ι usse agens ' respondit : dominatur. n.' aVi . immo ne inguans
f. CCLXIX. 'me sili. Deinde quid solidi habet vita eorum , qui adhue vitiis immersidi quid- suis cupiditatibus indulgent i VOLUPTAS brevis est delectatio.
quam ha - fertur in res vanissimas, nec amore nostro dignas, & mox ev
xὰδ nestentes. Et quanto quaeso voluptuoss constat brevis illa , quam 'ititati Q, at helant, delectatior Quanta molestia sibi homo viam ad illam Iumie. sternit Z Quanto cum taedio eam exerceti quanto cum dolore amittit
De hono- Quid HONOR, nisi aliorum de nostris actionibus opinio rre. quid vero opinione leviust Quam parvum est hoc terrae punctum y quantula pars hominum in eo viventium nos noviti Horum iptorum quam pauci sunt, qui sapientes sint, & res suo pretio aeriimare norint. Quam mox demque futurum est, ut opinio illa, quam de nobis conceperunt, eum ipsis hominibus exspiret 8 Attentius porro, quaeso, considera, quanto labore honores parentur, quam dissicile conserventur, quam facile & qua to cum dolore amittantur: nonne tibi exclamandum videbitur: O vanas hominum curast o pectora eaeea f
f. CCLXX I. Iuci ; Quid DIVITIAE Z Quid Z nisi possessio terrae lapillorum,
mastarum splendore aliquo praeditarum, quibus hominum cupiditas pictium statuiti An qui harum rerum plus aliis possidet, ideo reliquis beatior est y an tranquilliori an non aeque suaviter vivit, eui necessaria suppetunt, quam qui abundat superfluis I annon ille aequiore animo. morietur, quam dives , cui opes pro numine suntl Quanto porro labore parantur illa malorum irritamenta y quot curas, & insomnes noctes advehit eorum possessio ad quam desperationem amissio & jactura illorum hominem adigit r
o utinam meditari inciperemus, quid diligamus P, & quam
530쪽
DE CAPIENDO VERAE EMENDAT CONSILIO. 163
anima immoriali indignum sit, inhaerere rebus perituris, Sc cum vera selicitate nullo modo conjunctis r
J Eleganter EPICTEr. Enchiriae nimia. S. ollam iasigis, dis r ullam diden CF. VI. In unoquoque, inquit, eorum , Ste , ea fracta , non perturbaseras. Naquae ain delectant , aut utilitarem prae suum tuum amara, arat uxorem , dier Miam, ain dati m- , mrmen o et saera hominem Ligere: mortuo enim eo, mure, quase ιd quidque sis, incipιμι a -- perrarebaberis.
Quot mala secum vehant vitia, jam supra ostendimus pluribus, Porro H-s f. XCVIII.seqq. J Et quid denique fiet cle homine, qui de men- tia mulinte emendanda numquam cogitavit . ubi jam vita excellendum ubi mδὶ imminet aeternit , & mens indestructibilis atque immortalis ea ς' omnia, quae bona credidit, post tergum relinquit 7 Nonne conscientia ipsa convincet ejusmodi hominem, nullam ipsi spem esse melioris status . summumque periculum supplicii, quum Deus justus non possi non in hominem, voluntatI suae per omnem vitam adversatum, aut in hac vita, aut post mort cm, animadveri e re , & divina tamen providentia permittere soleat, ut in hac vita bona malis, mala bonis plerumque eveniant .s J Itaque omnino summum mo- saepe msa. -Ia boms eveniunti Erit mentum inest ratiocinationi: quia Deus itaque , quando post mortem malos iustus est , malos aut in vita hac pu- Puniet. Iis Ipse ratiocinatur fALOMON nit, aut post mortem. Non autem id E s. III. io. sqq. semper facit in hae vita, quia bonis
Ita sneerum illud animum emendandi propositum excitabimus, Emenda considerata status nostri miseria. Tanto magis autem illud firmabi- tionetamus, si CONDITIONEM eorum, imιi βummo bono potiti sunt, paul- iu se
lo diligentius expenderimus. f g. CCLXVI. Ig. CCLXXIV.
Solidam esse hane selicitatem , nemo dubitaverit, quia sempiter- Π.Condina est illius possessio. Γ F. CXCIII. J Maximam eamdem esse cum M' seli a ex attributis summi boni, s f. CLXXXIX. seqq. J tum ex effectibus ejus, s g. CCU. seqq. J satis patet. Quis Vero leve quid Pu- h. ita
tet, Deo sevi, mentem circumferre tranquillam, nullisque ad te- Quie d etibus, euris . conscientiae tumultibus, perturbatam ' virtutem monstr sine taedio sectari l aliis denique vinule ornatu amicis uti l At- tu qui haec omnia habet, quisquis summo illo ae periectissimo bono potitus est.
t J Atqui dc virtute praeditus es, Ia haud raro eveniunt, s g. CCLXXII. Imitatibus premitur, & bonis etiam ma- Ita est. Sed quam parum haec Omnia x x adquie