장음표시 사용
571쪽
ras acceptum, ut Iam in t errima
hac aetate , in quantam em adoles
T DA, non modo tot regna, sed Nunioresis Chrisianus orbis , exspo
ctet, idemtidem coxit non Nereor,
ne Tras taedio futurus μὰ liber, qui, quid recta ratio, id es, eum
auctor, DEUS, cum ab aliis hominibus, tum maxime a bono principe,
exigat, perspicue ostendit. Sunt hae illae leges, quibus religiose servatis,mauores TUI, rebus maximis pace
Muoque feliciter gesis, immortalem
bi gloriam pepererunt illae reginiae , ad quarum normam POLEM
retum componi I iduae denique Ius,
572쪽
mi N Reges omnes , N potentissimi
populi, quoties de bello, pace, foed
ribus, disceptant, unice reguntur.
dimenta, quam hoc jure imbui, eique inde discere, quae , quando iam gustum majorum solium conscenderit, in usuit habiturus ' Patere iti
que , CELSISSIME PRIMCEPS, ui flendidis um nomen TUUM in Donte libelli, qui de
sempiterna ilia ac immutabili Iustitia agit, fulgeat, utque exset hoc devotissimi gratissimique animi, qu0
TUO me aeternum devinctum fato
or , monimentum. Ceterum a summo,
573쪽
. quod omnia moderatur Mumine casis quotidie precibus contendam,
ut REGI, patrii que , avitis re- provinciis , TE servet immlumem, LEque ita adolescere umbrat , ut vere AD GEMERIS HU- .
admodum Lia adhuc pietatis, Niramus , holitiaeque regulas ex V
s vita petis; ita poseri easdem aliquando ex TUIS actionibus, tamquam perfectu mo quodam exempsi, petant f Halae Magi rgicae ,
574쪽
Ut adhuc in iurisprudentia civili, cum Romana, tum patria, illui tranda non perfunctoriam op ram collocasIc mihi videor: jam persuaderi mihi
passiis sum, CANDiDE LECTOR, ut etiam JUS NAr
RAE ET GENTtuM brevi libello complecterer, 8c e chiridion illud in usiim eorum, qui inlii tutione mea utuntur , typis exscriptum, publicarem. Et rem sui fortassis periculi secerunt amici, qui me consilio atque auctoritate sua ad concinnandum hunc libellum impulerunt. Quod enim ad me a tinet, ita jam pridem occallui, ut non magnopere reformidem ali rum de me iudicia, sed, sincerae bene de communibus 1 udiis merendi voluntatis mihi satis conscius, hac ipsa conscientia me facile consoler. Sive enim opuscula mea in virorum bonorum, &rerum hujusmodi intelligentium, manus incidant: non est prose to , quod verear, ne hoc Consilium meum damnent: sive obtre latores ea oculis tui rare non dubitent: eorum judicia ego non majoris facio, quam hominum, a lacu & furno redeuntium, quiabus non possunt non omnia, quae suis ipsi impuris manibus co
trectant , sordere. Quare, missis his, ad id venio, quod magis ad rem pertinere arbitror, id eit, ad consilium meum, institutique rationem, quibus perspectis , quid ego praestiterim, quemque fructum tu ex hoc libello capere possis, satis intelliges. Nulla est philoibphiae practicae distiplina, quae vel rerum argumentorumque pondere, vel utilitatis ubertate, cum hac jurisprudentia naturali ulla ex parte sit comparanda, quippe cujus tanta est dignitas , tantusque in vita humana usus, ut iis, qui, illa neglecta , solis rerum abstractarum ac naturalium speculationibus ingeniimine ii Elem. Iur Nat. ct Gent. b aciem
575쪽
aciem intendunt, jure merito occlames illa Helenae apud EurIpiadem in Hes. v. 928.
Nam turpe id esset, quum Icias hominum ac Deiamiam est, eritque, j a te haud cognoscere. Sane ii, qui ad jurisprudentiae civilis intelligentiam cogitatIones suas ac livdia conserunt, ii magnopere falluntur, si se operae pretium, sine hac praeliantissima icientia, sperant facturos. Nam sis demum ad veram ac solidam doctrinam rerumque scientiam pervenitie dicendus est, qui, quas pel specias habet, veritates, ex fonte, non ex impurioribus lacunis, hausit: jurisprudentiae pro-Κcto nostrae non alius sons, aliaque scaturigo eli, quam ius illud primaevum, quod non didicimus, accepimus, legimus, v rum e natura ipsa arripuimus, hausimus, expressimus, ad quod non doeti, sed facti, non instituti, sed imbuti sumus, ut si quis maximam jurishrudentiae Romanae partem jus naturale, factis hominum adplicatum, dixerit, is me non admodum habiturus sit dissentientem. Vidit id incomparabilis philosophus, Epictetus, qui apud Arrianum Dis. DEI. IV, 3. eos, qui sapientiae student, ad sempiternam illam legem divinam, tamquam ad limpia dissimum sontem, non ad solos legum Civilium rivulos , vocans:
- Κασσίου. Hae sunt inde, a Deo γ ad nos misae leges, haec praec Ia : horum interrerem fieri oportet, his obedientem: non
Masuris, aui Cas. legibus. Et Tullius nolter de legibus II, 4. ubi ex instituto de legum iustitiaeque origine disserit: Hari, inquit, video sapienti morum fulse sementitam, legem neque homianum ingeniis excogitatam, nec scitum esse aliquo, populorum , sed
MIennum quiduam, quod universum mundum regeret imperand prohibe raei ne sapientia. Ita principem legem Eum di uisimam, me rem e P disebant, omnia ratione aut cogentis aut vetantis Deid ex
qua illa lex, quam dii humano generi dederunt, recte es laiada
576쪽
ta, es enim ratio morique sapientis , ad jubendum re ad deterrendum idonea. Addit, sibi a parvis eisiscendum fuisse illud : sis susvoCAT , id est, corpus illud XII. Tabularum : & haec , aliaque jussa ac vetita populorum, vim aliquam habere ad recte facta vo- Candi , & a pravis avocandi: quae vis non modo senior sit, quam aetas populorum & civitatum, sed & aequalis illius coelum atque terras tuentis & regentis Dei. Quod ubi praeclaris cxemplis d monitravit, inde porro colligit, este aliquam rationem , prot diam a rerum natura, & ad recte faciendum impellenicm, & a delicto avocantem, quae non tunc denique incipiat lex esse, quum scripta sit, sed tunc, quum orta sit: ortam autem ciue simul cum mente divina. Eam demum esse justorum injullorumque dis iii ctionem: ad illam antiquissimam & principem naturam leges hOminum dirigendas esse, quae supplicio improbos adficiant, defendant aC tueantur bonos. Haec illo loco Cicero, qui & alibi de ossiciis III, i . hunc locum tractat, &, ubi discrimen juris gemitum & civilis ostendit, prioris principia paene ex hominum m moria ςvanuisse, ac proinde iurisprudentiam Romanorum sere totam oblangu uisse, graviter conqueritur. Ita enim intelligenda sunt verba viri prudentissimi sequentia : Quia cisio, non idem continuo gentium: quod autem gentium , idem civile esse debes. Sed nos veri juris , germanaeque justiae , filiaeam expresamque effigiem nullam tenemus: umbra ct imaginibus utimur. Las i as titinam se queremur, seruntur enim ex optimis naturae ct in iraris exeia Hic
Quid vero aliud hic docet Ciceio , quam quod noS non satis in quam doceri posse, itemtidem monemus , praeclarzm esse Romanorum jurisprudentiam, & ex optimis naturae ipsulque interioris thilosophiae praeceptis expressam, sed inanem cani tamen Lmram, ac vita veluti destitutam imaginem suturam, n si accedant
veri iuris germanaeque justitiae principia , quae, quia sola ab ipis Deo immortali divinaque ratione piosicisCuntur, nullius h minis imperio suffragioque populi tolli atque abrogari possunt Z Haec vero si conjungantur ch.m civili illa, quzm juriscon ulti perro liunt , sapientia: tunc demi in illud nescio quid praeciari m & s n-- b a gulare
577쪽
gi.lare solet exsistere. Accedit, quod, si vel maxime ita compar ta est i iuriis rudentia Romana, nullo ut alio praesidio indigeret, totaque ex decemvirorum tabulis , allitque legibus civilibus, tamquam eX Uberrimo fonte, promanaret: ea tamen nihil auctoritatis habitura sit in definiendis integrarum gentium litibus & controversiis, quippe quae inter se non alio jure, quam quod ipsa
natura inter Omnes homines peraeque conllituit, reguntur, jure , inquam , illo universali, quod in foederibus , paHionibus , co ditionibus ' sorum , exterorum regum, in universo denique belli jure ct pacis versatur, quodque Cn. Pompeium cst , quum requis ceret, litteras , ct , quum rem gereret, rem sesam docruse, gloriatur Cicero pro L. Cornelio Balbo Cap. VI. Quare in quantum integrae gentes & resipublicae prae privatis quibusdam hominibus eminent: tanto jus naturae & gentium est jure civili, quod inter Privatos tantum cives viget, excellentius, ut de eo vere dici posisit, quod, comparatis inter se Graecorum Romanorumque iii guis, dixit Tullius pro Archia poeta Cap. X. jus illud narurale ac gentium apud omnes genres vigere a civio suis finibus , exiguis sa-- , contineri. Qui jam vulgo glossatorum nomine veniunt, homunes , diligentes illi quidem, nec iuris civilis imperiti, at saeculi viatio balbari, non aliunde decidi oportere, exit imabant, illas regum gentiumque controversas, quam ex diffusa illa iuris Jullinia- Dei collectione, qua comprehensas leges si quis recie imbibisset, eum , tamquam ex tripode , de belli pacisque iuribus oracula illico fundere posse, iactabant. Et sane id tam facile faciebant, quam Pirum vulpes comes . Quoties enim quaestio incidebat de jure
imperatoris augustissimi in universum orbem , per quem olim Romani arma victricia circumtulerant: sedes hujus doctrinae erat in
LEGE IX. DiG. DE LEGE RHOD. DE JACTU , in qua, tamquam gemma
quaedam fulgent verba illa Antonini Imperatoris: Mis τοῦ κώσμου κυριος. ο δἰ νομος, δαλα σωζ. Ego quidem mundi domianus e lex antem maris. Si de iure belli disteptandum esset, in ciales suos ablegabant ad titulos Digestorum de captivis & postliminio, & redemtis ab hostibus, de re militari, de castrensi peculio , Di iligoo by Corale
578쪽
culio , de veteranis, de testamento militis , de bonori m postes.sione ex tellamento militis, & in primis ad titulos insignes C dicis lustinianei, qui militare possunt, vel non possunt, & deservis, ad militiam vel dignitatem adipirantibus, Sc ut nemo duplici militia, vel dignitate & militia simul utatur, negotiatores ne militent, de re militari, de castrensi peculio militum & praesecti norum , de erogatione militaris annonae, de excoctione & translatione militarium annonarum, de militari veste, de metatis &epidemeticis, de salgamo, similesque alios quam plurimos, in quibus omnibus tantos jurium belli & pacis thesauros reconditos esse, adseverabant, ut copia ipsa inopes redditura sit omnes , qui illis occupandis animum velint adpellere. Quid si de foederibus, pactionibus ac sponsionibus liberarum gentium esset respondei dum I Quid vero I Quasi non in pandectis aeque, ac Codice il- gerent veῖbosissimi tituli de pactis, de transactionibus, de verborum obligationibus, de duobus reis, de contrahendis stipulationibus , & similes: quos quisquis, multis vigiliis excutas, in iuc- cum Sc sanguinem converterit, eum nihil existimabant ignorare, nimiique stupidum esse querebantur illum , qui in ista rerum pra stantillimarum farragine vel decisionem, ' vel argumentum legis , quod vocant, non illico reperiret. Sic & de legatorum iuribus disceptantes, nihil desiderare posse contendebant, si in consilium adhiberent titulos de legationibus. De iure vero leges serendi, magistratus constituendi, poenas infligendi, exigendi tributa & v
ctigalia , & similibus, omnia jam in titulis de legibus , senatus consultis, longa consiletudine, constitutionibus principum, de ossicio praesectorum praetorio, praesectorum urbi, & sequonti bus, de poenis, bonis damnatorum, interdictis & relegatis, d nique de publicanis , vectigalibus, & commissis, & similibus exhausta, & ad liquidum perducta esse, credere auditores sua fide iubebant. Quin si vel maxime ibi aliquid non satis explicatum
alicui videatur: eum. tamen sitim non melius expleturum , pul
bant , quam si in subsidium adhibeat scripturam sacram, ius Cano
579쪽
rum seliolasticorum opera, in quibus omnibus & ille iuris gentium vindex, Hugo Grotius, mole m. q. XLVIIL ct βρώ. inveni1Ie tibi visas eit quam plurima, quae ad ius illud naturae &geluium ill uitrandum non parum adserant utilitatis. At, si dicentium quod res eii , boni illi viri vix secum expendiise videntur, quam parum ponderis apud gentes , iuris Romani ignaras, & a Christiana pietato alienas, habitura sint argumenta ex iure lustianianeo, sacris pandectis, jure pontificio, i homae , Alberti Magni, S. Bonaventurae, & aliorum operibus depromta. Apud Pla tum M NE III, i. v. 29. consultus a domino, Theuropide, Ir nio servus, quid nunc faciendum censeat, quando ea omnia facta neget vicinus, quae ipse retulistat I lepide ac percallide re pondet :μμ' iata censeam Iope, obsecro hercle te, cum eo Mna judicem. Sed eum , videto, in capias , ρώ creae, mihi: Tam sario vinces : quam vulpes pirum comess.
idem, vereor, ne pollulent ii, qui te iura belli, pacis, foede-rum, omnesque, quae inter gentes intercedere pollunt, controversias, vel ex legibus Romanis, vel ex jure pontificio , vel ex sacris veteris novique foederis libris, vel denique ex vastis phil sophorum stliolasticorum commentariis, se definire velle pollia centur. Judices enim postulant eos, qui his libris sibique eorum auctoritate fictis , Credant, pollicenturque victoriam tam facilem, quam si vulpes pirum comedat. Quid vero si gens quaedam cum Turcis, vel Sinensibus, vel Iaponilius de violatis Qederum legiabus ex polluleti His scilicet facile persiuadebitur, iusta esse omnia, quae non dicam iureconsulti aut pontifices Romani, vel Tho inas Aquinas, sed ipsi prophetae ac Apostoli stripserunt. At cgo id eos, credo, non facilius consequuturos, ac Turcas, si Mali medem ; aut Sinenses, si Consucium siuum nobiscum iudicem capere vellent. Ex eo vero profecto consequitur, ut aut omnes gentium rerumque publicarum controversiae inter τὰ ἄπορα restien-d sint, aut in promtu uise oporteat praecepta vel leg , quas
580쪽
ipsa recta ratio vel Deus potius, rationis auctor, inter omnes gentes , quantumvis linguis ac regionibus dissitas , constituerit . quibulque se populi omnes, qui non plane Obbrutuerint, obligari fateantur. Quum vero haec ipsa non alia sint, quam quae juris naturae ac gentium vocabulo designamus: quid quaelo , ut lius , quidque magis in omni vita frugistrum cile potest, quam praeclara ilia vereque divina precepta ita percepta habere, ut iis non ad olientationem, sed ad dijudicanda integrarum gentium Civitatumque negotia, utarist Quis praeclare de studiosa juventute mereri neget eos, qui se illi duces ad tam incomparabilem sise
tiam profitentur I Denique quis non eos ipsam rectam rationem in extilium agere velle dicat, qui operam omnem , in jure nat rae ac gentium collocatam, non modo infructuosam, lad & n xiam , & cum maximo juvenum detrimento coniunctam cile, clamant 2 Sed haec quidem fortassis ad pudorem purgandum mihi sumcerent, si vel solus, vel inter primos, in hac perpolienda di
ciplina operam aliquam atque indultriam collocailem. Jam vero quum jam pridem non modo aeterna illa Grotii & Pulandormi opera in omnium manibus versentur, sed & hodie nemo sere sit umbraticus doctor, quin aliquod meditationum sitarum, ad hanc universalem juris prudentiam pertinentium , specimen , tamquam evullum splendidissmo palatio lapidem, circumserat: actum egisse videbor plerisque, & otium, quod melius trans gi poterat , in adornando hoc libello male contrivilite. Enimvero hos meminisse velim , tuum cuique esse judicium, &, quod uni supervacuum videtur, id aliis non modo utile, sed & necessarium , videri. Et sane qui in academiis erudiendae iuventuti operam navant; ii re- ipsa quotidie experiuntur, quanto cum taedio conjuncta sit serviatus, cui obnoxii sunt omnes, qui aliorum libellos enarrare coguntur , ac proinde nihil illis accidit molestius, quam si alios duces sequi, & confidere jubeantur alieno ingenio. Saepe enim talia liint auctoris cujusdam, quem interpretandum suscipiunt, principia , qualia ipsi probare non possunt. Saepe ille pleraque sine ordine etiam confuse pertractat, ut nihil sit in libello, quod veru