장음표시 사용
581쪽
luti certam sedem ac fixum domicilium habeat, nihil, quod non
aeque tacite alienissimo , ac suo loco, pertractatum reperiatur. Aliquando contingit, ut auctor, qvcm quis ducem clegit, in re- . hus vel nugatoriis, vel απροσδι--κ, admodum fit verbosias, m gnoque conatu maximas agat nugas ; in aliis , perquam 1citu necessariis, tam brevis, ut eas saltu magis transsilire, quam attingere videatur. Atque inde duo coni equi necesse eit, primum ut o centes multa, quae auctor scripsit, refellere, rebus nihili cum ta
dio immorari, plura ab eo omissa magno cum temporis dispe dio supplere teneantur: alterum, ut discentes veluti per labyrinthum eo perducti, quo via recta multo facilius pervenire potuissent, res, tam variis interruptas disputationibus, suopte ingenio Connectere nequeant, atque ita praecipuo fructu, quem ex illis acroasibus capere debuissent, priventur. Id vero vel solum satis idoneam rationem iussicit doctori, ut in docendo suis, quam ali
rum, libellis uti malit, adeoque & mihi prodesse debet, elementa haec iuris & gentium scribere au , ne temere eum laborem suscepisse, aut post tot Homeros Iliada exorsus esse videar. Sed habere mihi vitus sium & alias caussas, quae me ad scribendum non modo invitarent, sed & quodammodo impellerent. Quicumque adhuc in pulcherrima illa disciplina versati sitiat, illi doetrinas
suas vel nulli certo ac indubio principio superstruxerunt, verit tes varias, easque utilissimas, veluti uno fasce, collegisse contenisti , vel principia parum idonea admiserunt , vel ea denique tam longe ex subtilissimis, quas metaphysica stuppeditat , notionibus petierunt, ut data veluti opera tenebris omnia involvere voluisse videantur. At ego, expensis omnibus, quae huc facere videntur, hanc sedi summam cogitationum mearum, nullius disciplinae phialosophicae evidentiora oportere esse principia, quam iuris naturae & gentium, quippe quod Deus immortalis non solis eruditis, iisque, qui acutius reliquis vident, sed omnibus omnino homunibus , non modo perspectum, verum etiam eorum mentibus inscriptum esse voluit. Nullum vero reperiri principium evidentius, exillimo, quam quod vir illustrissimus, SAMUEL L. B. DE C CHI , aulae Diuili do by Cooste
582쪽
aulae Regiae Prussicae Papinianus, tum adhuc admodum iuvenis, pereruditis dissertationibus demonstravit , puta VOLUNTATEM DEI. Quamvis enim plerique hodie veterem illam scholasticorum doctrinam de naturali actionum bonitate & justitia, a Pusendor otanto molimine profligatam, in lucem revocare malint: ego tamen periperisse mihi videor, esse quidem actiones in se & sua natura Donas: at justas illas dici non posse sine jure, nec ius intelligi mne lege, nec legem sine leginatoris voluntate Concipi posse: ade que bonitatem actionum naturalem posse illam quidem hominem, qui rectae rationi, quam cupiditatibus sivis obtemperare malit, obligatione quadam interna ad bene agendum impellere, verum non tamquam legem, sed tamquam consilium aliquod, quod qui non sequitur, imprudenter quidem, at non injuste , egisse vigeri potest. Sed non minus porro perspicue intelligere mihi visus fiam, Deum voluisse, ut vero bono frueremur. Quod quum aliter Consequi, quam Per AMOREM , nemo possit: eX eo solo, tamquam limpidissimo fonte , totum jus naturae & gentium prono alveo fluere, censeo, atque ita incido in harmoniam illam incomparabilem revelationis & rationis, quippe ab eodem henignissimo Numine prosectarum. Nam & illa, amorem totius legis divinae, quae decalogo Comprehenditur, summam, α, ι - λαιωσιν, τελος esse , diserte docet. AGIIB. XXII, 37. Luc. X, 27. Rom. XIII, 9. I. Tim. I, 3. Non equidem ignoro, quid obverti soleat huic sententiae, puta , amorem esse virtutem, ad quam nemo cogi vel externa obligatione obstringi possit: ac proinde ex eo sonte ossicia quidem humanitatis, quae & impe secta Vocant, non autem persecta, promanare. Sed praeterquam, quod decalogi leges, quae procul dubio perfecta non minus, quam imperfecta. ossicia inculcant, ad AMOREM , tamquam ad principium suum, ab ipso Servatore revocantur: luculenter videmur olfendisse, verum amorem non modo cum propensione alteri benefaciendi, sed & cum proposito, eum, quem amamuS, non laedendi, eique omnia, quae jure etiam persecto debemus, Iribuendi , conjunctum esse, & priorem AMOREM BENEFIcENTIAE , P mineuii Gem. Iur. Nat. ct Gent. c fleri
583쪽
steriorem J mTiΑΕ, commode posse adpellari , utrumque vero esse intelligendum, quoties ex amore universum jus naturae &gentium derivatur. Ceterum ex AMORE fluere ossicia omnia erga Deum, nos ipses, aliosque homines, eaque tum absoluta, tum hypothetica, re ipsa nos ostendisse, arbitramur. Nec aliam juris gentium originem esse, patet. Sive enim in statu naturali , sive in societate, vivant homines, ad tuendam vitam, sanitatem, tuta
stantiam, rem denique publicam, amore impelluntur, nec gensa gente quidquam exigere ex ulla ratione potest, nisi ex regulis amoris notissimis : Quod tibi vis fieri, id & aliis facito: itemque, quod tibi non vis fieri, alteri ne feceris. Immo ad ipsas ineu das societates nihil aliud impulit homines, quam amor tum sui, tum aliorum, quorum communi saluti talibus pactis consulere
voluerunt. Habes, CANDIDE LECTOR, meditationum mearum si -rnam, quibus me, ob illam rationis & fidei concordiam, magnopere delectari, non dissiteor, sed ita, ut eas obtrudam nemini , neque ideo aliorum doctrinis quidquam detractum velim. Ipse etiam hic libellus , uti spero , ostendet, me nusquam id egisse, ut aliis insultarem, sed ut mea proponerem, eaque Vel firmarem a gumentis, vel contra ea, quae obverti illis polle viderentur, m deste vindicarem. Nullum scriptorem, cujus memini, paullo ace bius reprehendi, quamvis aliquando non defuisset occasio: quineorum nomina plerumque dissinulare, quam aliquid, quod, non dicam immodestius, sed duriustule striptum videri posset , stribere malui. Metho)o usus fiam, Musis meis familiari, non m thematica quidem illa, vel geometrica , sed naturali & perspicua, quam auditoribus commodissimam esse, re ipsa per tot annos e pertus sum. Operam dedi, ut omnia praecepta ex Claris definiationibus , deductisque inde axiomatibus derivarem, eaque stilo , non ornato illo quidem, aut multis eloquentiae luminibus disti
cto , quem huiusmodi libelli non desiderant, sed puro tamen, quantum fieri potuit, & perspicuo proponerem. Plerisque para- graphis scholia subjunxi , in quibus modo doctrinas, in iis pro-Positas, aliis argumentis firmavi, modo objectiones quasdam sol-Diuit ipso by Corale
584쪽
vi , modo consensium veterum ac recentiorum, ipsarumque sacrarum litterarum, ostendi, non quod turpi μωαβάσει εἰς αἰσγένος, iuris naturae & gentium praecepta ex aliis, quam si is ac domesticis principiis, derivare voluerim, sed quod ea & oblectare lectorem, & convincere possint, talia esse huius disciplinae praecepta, ut ea & veteres solo rationis ductu per hexerint , Aipssi lacri scriptores, divino adflatu, humano generi inculcarint. Indicis conficiendi laborem filius in se suscepit , qucm non male hoc ossicio functum eme, spinamus. Sed quum spe longius procedere orationem, animadvertam, hic eam abrumpo, meque benevolentiae bonorum omnium, & tuae maxime, CANDIDE LECTOR, vehementer etiam atque etiam commendo. Vale. Halae Magdeb. ipsis Idibus Octobr. MDCCXXXVu.
C A p. I. D Iura di constiturione juris naturae ct gemium. pag. s. C A p. II. De actionum humanarum natum arque indola. p. II. C A P. lli. De norma actionum humaninum, veroque juris naturalis principio. P. a . C A p. IV. De ad Barione hujus normae ad actiones, ct emergente
inde harum iusserentia. P. 39 CAp. V. De inciis hominis erga Deum. P. S C A p. VI. De ossciis hominis erga seipsum. P. 3 3. C A P. VII. De Ofilis erga alios ab istis, ct perfectis , speciatim de nemine laedendo. P. 74 CAP. VIII. De officiis erga Myos imperfectis. p. ' CAP. t X. De ostis erga alios επωheticis, ct primo quidem, εim
585쪽
ta dominii adquisitionem originariam. p. 99. C Α p. X. De derivativis 'dominis adquisitionibus , quae vivo priore domiis fiunt. P. I 6 C A p. X l. De derivaritas ad uisitionibus per successonem, ex ἀθα- sitione desinas ct ab intestato. P. 126 C h p. X ll. De juribus ct osciis, quae ex dominis oriuntur. P. I 36.
Cap. XIII. De rerum, ιn domin o consilit utarum, commercio. P. I 43.
C h p. I. De flatu hominis naturali ct sociali. p. I9O.CAp. II. De Oficiis, in societate conjugali observanἀs. p. 2GI.C Α p. l l l. De οβ iis, in societate paremum ct 5berorum observam
C A p. IV. De Glitis, in societate herili observandis. p. 2 2 9. CAP. V. De socierare composita, quam familiam vocamus, osciisque in ilia observandis. P. 236. CAp. Vl. De societatis ciuilis Origine, forma ct adfectionibus. p. 24Ι.C A P. V H. De summa Isate, eamque adquirendi modis. p. a J7. CAP. VIII. De juribus majesia is immanensibas, quidque circa ea justum sit. P. 269. CAP. IX. Debribus m satis transeunti 1. P. 29 , CAP. X. De ostiis civium. P. 3 O,
586쪽
DE NATURA ET CONSTITUTIONE IURIS NATURAE ET GENTIUM.
S. I. Uemadmodum omne id homini BONUM esse di- Quid socimus, quod eum conservat ac perscit; UALUΜ, xio bona quod eumdem destruit deterioremque reddit : μ' Elem. phil. min. f. LII. ita & ACTio aONA erit, quaecumque ad conservationem persectionem ue hominis prodest; MALA. quae destruit eumciem, ac imperfectiorem reddit. S. II. CONSERVARE HoΜl NEH dicitur , quidquid ad ejus dura- Quid ineocii Hem. Iur. μι-. . A tionem - --
587쪽
ἀo, per' tionem & continuationem status praesentis aliquid consere; νεη-FICERE . quod ea omnia, quae ad essentiam integritatemque ejus es istu ei. pertine ux , quaeque omnino gradus admittunt, auget atque ampli sitabρ scat ' . Ex quo, quid nos DESTRUERE ac IMPERIECTIOREs , vel DETERIOR Es reddere dicatur, facile intelligitur.
) Eadem est persectionis idea, quae extrema quocue, proprium est PERFEC Simplicio obvertata est, dum at Diff. Tio a Nec aliter Aristotel. Metaph. IV. Enchir. Cap. XXXIV. p. 37s. stribit: ic. ubi licet varias vocabuli notiones
Aon prima tantum et media habere, sed
Homἱhει f. III. Quum ergo ea sit voluntatis humanae indoles, ut sem- aeque per adpetat bonum , malumque a Versetur: Elem. Hic morat. f. te, ac XXIX.) seri quidem I. non potest, quin semper actiones , quae 'ς δῖς ad conservationem & per ictionem nostram pertinent, edere v ibes limus , ab iisque, quae nos destruunt, vel imperfectiores reddunt, abliorreamus: at a. quia bonum & malum aeque adpare iis , ac Verum , esse potest, & bonum adparens Verum malum malum adparens Verum honum cst: Elem. pHL moraI. s. CXLIII. saepissime sane contingit, ut , quemadmodum Ixion nubem pro Iuu ne, ita nos bonum adparens pro Vero adplectamur , malumque adparens pro vero aversemur, ac proinde S. aeque facile male, ac bene , agamus I ') Id denuo recte vidit Simplicius
ad Diaei. Enchis. Cap. XXXIV. p. 18 . isti maximopere laudat voluntatis liber
Itaque ae. f. IV. Facultas ex duobus possibilibus alterutrum eligendi bonum adeoque bene vel male agendi potentia, vocatur LIBERTAS : a -- V . proinde negari non potest, q. dari actiones hominis bonas malasidie.hi.' clue libera'. Quumque omnia , quae aeque facile a tramite defice-tere, ac viam rectam tenere possunt, norma, ad quam dirigantur, indigeant e consequens est, s. ut & actiones humanae liberae ad normam quamdam componendae sint .
Eodem modo ratiocinatur Epictetus apud Arrian. Lib. II. Cap. XI.
onmisne recta ege ex ιmas pro eo, cuique
tisa fuerini At quisieri potest, ut pug nantia inter se sint recta Itaque ut aliquid recte se lineat, satu non es, ita alicui visum
588쪽
et faeni esse , quum ne in gravibus quidem eminentior, quam quod nobis ita a v id his dis mensurandisque rebus nudis visis videatur Sed qui Iieri potes, ut c arasimus eontentι, sed in omnibus REGULAM λDRNA nuru sis vel pervolgari non posquamdam aduheamus. An ergo in hir. Iis, qua invita humana nitii est magis G quibus loquimur, REGULA nulla eris neeessarium
S. V. Per NOR HAM hic intelligimus evidens boni malique crite- Et hanerium. Neque ergo 6. illa recte suo fungeretur ossicio, ni fi RECTA , quidum c ERTA , & CONsTANS esset. Pone, rectam illam non esse: nec nom Lmatum recte se habebit. Pone, eamdem non esse certam : non boni malive erit criterium. Si denique Lesbiam esse, sibique non con- lam eis. re hane normam fingas r actio ad illam composita modo hona, oportet. modo mala est futura, ac proinde omnibus his casibus nec normae
nomine digna illa esse videbitur .
Lucreti de rer. nat. Lib. IV. v. IF.
S prava est regula prima, Normaque si fallax rectιs regionisus
Et libella aliquasi ex parte elaudicat hi-
omnia 'mendose fieri atque obstipa n cessum est. Prava, et antia, prona, si pina atque absona tecta,
Iam ruere ut quaedam videantur velle, ruantque,
Prodita sudieiis sellaeibus omnia primis.
g. VI. Praeterea T. parum utilitatis homini attulerit haec norma Nec non actionum, nisi ita sit comparata, ut motivo aliquo, quod vocant, ς' ob impellatur voluntas ad illam adhibendam. Quia enim numquam agit homo, ut non aliquid, quo impellatur ad agendum, simul a- ei itis. nimo obversetur: sane nec normam adhibebit, vel saltim parum sua interesse existimabit, adhibeatne eam , nec ne , nisi motivo aliquo ad id impellatur. Quum Vero motivorum nexum cum actione
libera OBLIGATIONEM Vocemus: consequens est, η. ut normam
actionum humanarum, si ossicio suo fungi debeat, oporteat esse obligatoriam. . VII. Quandoquidem ergo obligatio est nexus motivorum Quid &cum actione libera g. VI. illa motiva vel in ipsa actionuni bonita quotu-tate pravitateque : vel in entis cujusdam, cujus imperium agnosei P QK suo mus , actiones aliquas sub comminatione poenae prohibentis praeia Mys cipientisve, voluntate consistunt. Priore ergo casu OBLIGATIO INTERNA e posteriore ExTERNA vocari solet. vid. TΗoHM.funae jur. 1iat. ct gent. LV L. Cap. m. g. LXI. ρqu. Illa ad actiones BONAs , haec ad a UsTAs homines impellit. Utriusque vero correlatum quod vocant est a Us. Si enim alter est obligatus: alteri jus est, vel facultas aliquid ab altero exigendi. . VIII. Iam facile intelliges, 9. non sussicere homini nor-Nonfusimam, cum interna tantum obligatione conjunctam. Quum enim fi et ob- A a haec ligavia
589쪽
nem in- haec obligatio bonitatem cum actione connectat, ..VII. adeo-t Π que hominem ad agendum ideo moveat, quod actio bona si futura , at ita natura comparatum sit, ut bonum adparens saepe pro
vero amplectamur: f. t II, a. fieri prosecto non posset, quin
norma, cum interna obligatione conjuncta, incerta sutura sit, ade que indigna, quae normae nomine veniat g. V.
Non equidem negamus, sp eiem obligationis rubilissimam esse internam , quippe quam sapientes & probi viri sequuntur, secundum sententiam notissimam: Oderunt peecare boni
virtutis amore. Quin veteres omnes vel eo maxime nomine laudarunt nascen
iis mundi hominos, quod suopte ingenio , suaque sponte di sine lege, quae justa rectaque essent, secerint. Senecaei'. XC. Primi mortalium, di ex iis
eamque habebant er diacem, er legem. Adae Ovid. Alclamorph. Lib. I. v. 9 . Tacit. Annia. III, 16. Sallus. Catil. Car. IX. At suiscere illam negamus, quia quaerimus jus naturale, improbis Echonis , stultis & sapientibus commune, ut si quos ratio continere in offcio non possit, obligatio saltim externa, vel , quod eodem recidit, periculi metus es-ficiata
Ne vaga proslliatfraenis natura remotis. Horat. Lib. II. Serm. DI. VII. v. 74.
Opus er- IX. Si vero nomia, cum interna obligatione conjuncta, ii η' i certa esset latura: opus omnino est IO. tali, quae obligationem u. e ternam producat, atque in entis cujusdam, cujus imperium agno-
vel im scimus, Voluntate conisistat. Quum vero ens illud nos vel sine coa- peti M. ctione ad virtutem vel honestatem obliget, vel actiones quasdam, sub comminatione poenae vel proposito praemio, prohibeat pra cipiatve, prior obligatio IMPER PECTA : posterior PERFECTA adpellatur. Denique II. voluntas entis supcrioris, actiones quasdam sub comminatione poenae prohibentis praccipientisve , dicitur L Ex rac proinde I a. norma aerionum humanarum liberarum, ad quas persecte obligamur, consistit in legibus, earumque complexio κατ' ἐξο-
Ius enim, quatenus pro norma actionum humanarum accipitur , est complexis omnium legum untur ijusdemque generis. Elem. Inst. d. XXXIII.
Itaque jiu sine relatione ad te em vel obligationem externam concipi non posse, ipsa vocabuli origo satis ostendit. Est enim illud non a uti sibi
persuasit Menag. Amoen. Iur. Cap. XXXIX. p. ass. nec a Iove, uti post Scip. Gentil. Orig. p. 27o. existimavit Grotius protegam. iuri belli O pae. q. XII. sed a jubendo. Iura enim vetem res Ius Λ vel Iussa vocabant. Festus et D a, Iura. Add. Hieron. Magii Homo f. II , i. Similiter & Germanicum Fcua involvere notionem legis, iuris rectorii, principii, dirigentis actiones humanas, pluribus ostendit Io. Georg. achter. Glcar. p. I.
Eius Iesis X. Jam quum s V ERI Us procul dubio dicendum sit ens, a quo non Rinius & exsistentia nostra, & essentia pendet, cujusque agnoscere tene
u bolia mur IMPLRIUM , quia & justam habet caussam exigendi a nobis 3 obsequium,
590쪽
C P. I. DE NAT. ET CONST. JUR. NAT.' ς
obsequium, & facultate pollet malum nobis repracsentandi, si hae- quamna mordeamus, & voluntatem suam, quod huic imperio numquam Pς-Τ renunciarit, nec renunciare umquam velit, argumentis luculentis
simis ostendit: i 3. istud ens superius, cujus imperium agnos
cere tenemur, non aliud erit, quam DEUS o. Μ. adeoque I q. hi so
lus etiam auctor dicendus Iu Ris illius, quod univerib generi hu
mano pro norma esse oportere, diximus. Iusta obsequium exigendi caussa
procul dubio est non modo ipsa enus alieulus persectio di bonitas, ceu vilum
est tum Mos I A MIRALDo dicera. de tu re mim res creatas, tum olim DEMO-eRITO , cujus est dictum noli ismum :
ra evenit, ut, quod melim est , impertit Stob. se . XLVII. p. 323. Verum etiam dependentia. Quis enim negaverit , eum merito ab altero exigera obsequium, qui alteri existentiae ac conservationis causia est Iure ergo o, sequium exigit Drus D. M. ιν ωρον,
molemur O stimas. o. x VII, 18. Porro & malum nobis fraena mordentibus repraesentare posse Deum, e jus iustitia α omnipotentia nos dubitare non patitur. Elem. phi I. moras. g. XYXV. seqv.ὶ Denique si renuncia Tet vel etxrmnum renunciaret huic in homines .iliasique res creatas imperio: hoc indignum esset ejus sapientia ae bonitate , siquidem satis novit, tamquam ens carietitissimum , nos sine ejus imperio ae di ctu fore miserrimos, utens vero optimum non potest ens a se eonditum, quod se ipsiam gubernare nequit, de serere, ac siimmae miseriae objicere. Quod vero ejus sapientia bonitateque indignum est, id nec velle , nec potia intelligitur. Renunciare ergo imperio in homines δc res creatas nee ville nec posse intelli vir. Idque observandum est contra illustrem Leibnitium, qui quum vir illustrissimus, s A M. a coc egiis , singulari disertatione de principis Iuris na:ur is tinteo, vero O aDe-quaro , Francos. ΜDCXC IX. edita, solide demonstrasset, non aliud fimgi poste juris naturalis principium, quam voluntatem Dei, anno MDCC. in Ephemeridibus Hanoveranis, quae
monar liehe atiset Ee vocabantur, mense
Iulio huic hypothesi inter alia objecit
Obf. VI I. Si fingeretur, ereaturam lantarum virium ese posse, ut a crea: e s mel prodestia , deinde non posset cogi: eam habendam fore pro manti nil a , tili liberin ius eo pervenice potentiae, tir a Faren- ιι in ir, a quibur generati Int, cogi non posint. Id enim fingere esset insanire, quum contradictionem involvat fictio rei creatae finitae tantarum virium , ut a creatore, eme infinito & omnipote te, cogi amplius non possit. Quales sunt & reliquae illae fictiones, quibus verissimae doctrinae absurditatem olfendere ibi conatur vir docti stimus, veluti , quod ,singeret κr, malum quemdam genium summam rerum potessarem habere ,
non ideo , quod irre Itibilis esset, L Eurus Elesin malus esse, ct injustus, ct iurannus. Fingi enim non potest, malum aliquem genium rerum potiri, si Deum
infinitae potentiae exsiliere credimus. Sin Deum exsistere negamus, nec ma tu in genium, nec res creatas exsistere, salva ' recta ratione, concedemus. Μωgnum hoc profecto veritatis argumentum est, s convelli non possit propositio, nisi setionibus, quae contradicti
nem manifestam involvunt.b. XI. Quum ergo ex his omnibus adpareat, non aliud nos quae- Nee alixere a Us, quam quod Deus o. N. universo generi humano, tam-ter ea loX