장음표시 사용
661쪽
Hare regula tam est rectae ratio is ni contentanea , ut eam nec pagani ignorarim. Salum eam sentenciam indelieiis suisse Alexandro Severo Imp. auctor est Ael. Lampridius, Cap. LI. Clamabarque saepitu , quod a qpulturam , e Diarii, sive christianis audιeras Otinebas , isque per praeconem , quum ali- qaem emendaret, dici jubebat: ut D TD
BI PIERI NON VIS, ALI TRI NE FECx-
Ris. Quam sententiam ii que adeo dilexit, ua ct in patruis, ct in publicis operibus praescribι juberet. Probabile est, quod observavit Lampridius, Alexandrum
hanc sententiam a Christianis accepisse. In tensu enim sente totidem verbis habetur Matth. VII. II. Luc. VI. II. At inde non sequitur, ut non & ratio eam vcritatem peripicere potuerit. Similia enim lunt apud Simplicium ad Epictet. Enchirid. Cap. XXXVII.
f. CLXXVIJΙ. Quum erso ouod nobis fieri nolumus, nec alteri facere debeamus, f. CLXXVII, 6. nemo vero nostrum persectione ac felicitate sua, quam in natura habet, vel jusle adquisivit, ab alio privari, vel res suas deteriores reddi, id est, LAEDI velit: f. LXXXII. consequens est, T. ut & nos neminem imperse
ctiorem vel infeliciorem reddere, adeoque 8. & neminem laedere debeamus. Et quia ad felicitatem nostram ac perfectionem non m do CORPUs, sed & NENs praecipue, pertinet: 9. ad utramque hominis partem pertinere hoc praeceptum, quin IO. laesionem mentis tanto esse corporis laesione graViorem, quanto mens ipsa cor
pore praestantior est, Elem. phil. mor. ρ. XIV. facile intelligitur.
Hine graviter Epictetus invehitur in eos, qui id tantum damnum reis Putant, quo corpori rebus ve suis aliquid decedit, non illud, quo mens redditur deterior. χπω τι, inquit, ιλαώώ
νιι Ubicumque in his, quae ad corpici pertinent, missonibus aliquid damni dereperimus, Eare justiram nos fecisse arbitramur : sed in voluntatis Πωνμο quum detrimenta nolis eveniunt,niheso inus tumen, damnum nos ac risese ni tum , eensemus r quandoquidem ei, qui corrumsit aeterum , aut cor situr, nec capit dolet, nee oratus, nes coxa, sed nec fundum antitit, o qui Aius nihil volvimus. quam ista. Inter nos mera esse reptario niati est, ne medioeris quidem ,
Oreum saritis δε, volantiarem halere ρο- dieam , ct Neiem, an vero impudicam , o infidelem. Arrian. Dig. vita. II. I o.
Nemo CLXXIX. Totius hominis perfectio ac felicita; consistit in oeciden- VITA, id est, in unione mentis & corporis, f. CXLIII. P quae qui-
ει 3, mi dem persectio inter eas, quas a natura accepit, praestantissima, &μ relin uarum veluti fulcrum ac sundamentum est. Quum ergo alte-
noti narra perlacilone ac reticitate, quam a natura accepit, privare ne-
damnum fas sit, . CLXXVIII, 7. nec nos ab altero vita privari velamus: inseren- per se patet, f. CLXXVIII, 6. J II. ossicii nostri esse , nec alium occidere, vel Ita ejus sanitati detrimentum inserre, vel 13. mortis
662쪽
aut morbi caussam dare, Vel I . eum citra jus, aut occidendi animo , periculo exponere.
in I. x. immo in ipsis sacris litteris , L. Sam. M. I s. ubi di s equente Cl. XII. s. ideo homicidium Davidi exprobratur a Nathane , quod Uriam eo animo, ut periret, in periculosilsima statione collocari jussisset. Add. Pusand. de fure
) Neque enim magis peccat, qui hominem, in quem sibi nihil imperii est , periculis objicit, quam qui jure atque imperio suo ita abutitur, ut alterum, quem perire cupit, eo consilio exponat periculo. Sunt talia exempla apud Pol=b. I. s. Diod. Sie. Bibl. XIV. 73. XIX. 48. Iustia. Hst. XII. s. Curi.
g. CLXXX. Attamen, quum nemo teneatur alterum magis ,
quam seipsum , amare , S. XCIV, 6s. dc saepe contingat, ut aut alicui ipsi, aut alteri, pereundum sit e consequens est, I s. ut eo casu, si quis nos adgrediatur, in ancipiti illo periculo quaelibet sit honesta ratio expediendae salutis, f. CLXIII, 66. adeoque I 6. & cum caede repellere adgressorem liceat, dum ne quis II. limites jus laede sensionis excedat. I. CLXXXI. Quinam vero sint justae defensionis limites, nemini erit obscurum, qui absolutam praecipue necessitatem, id est, nullo alio modo evitabilem, f. CLVIII. favorem mereri, meminerit. Ex hoc enim consequitur, I 8. ut tum demum moderamini in culpatae tutelae sit locus, si quis in absoluta necessitate , vel r spectiva quidem, sed in quam sua culpa non inciderit, versetur. S. CLVIII, s s. 36.9 I9. Ut defunctus omni periculo, nullo amplius defensionis jure gaudeat. 2O. Ut qui vel sine adgressoris laesone, vel leviore malo adgressori repraesentato, periculum evitare potest, ei jus non sit, ad caedem temere provolandi, quum ex duobus malis physicis id, quod minimum est, malum eligendum esse, vel ipsa recta ratio nos doceat. Elem. Hilof mor. s. CLII.
nos cogat moderamine i eulpatae
Homo obligatus semper est, ad ad evitandam alterius eaedem, si aliud eligendum id , quod est optimum. g. supersit periculo nos expediendi m XCII. optimum ergo quum sit me- dium. Recte Theocriti Sili. XXIII.
dium, quo lacillime ac tutissime finem 'Oλέγω - ωκε μέγα νειμε αν-- nostriam obtinemus: obligatos nos esse eειν. Par est, exiguo malo magnam si oportet ad medium facillimum tutissi- tem tollere. mumque expediendae salutis . adeoque
g. CLXXXII. His vero observatis principiis evidentissimis, ni- AdVe sua hil facilius est, quam ad quaestionea omnes, quae de hoc modera- quos eomine inculpatae tutelae incidere possunt, respondere. Si enim quae- uti possi ras, adversus quos eo uti liceati recte respondebis, II. adversus mu' Omnes , per quos in periculum illud sine tua culpa adductus sis g. LXXXI, 18. adeoque M. dc adversus furiosos, mente captos, i-
663쪽
temque 23. eos, qui alium invadere parantes, te per errorem invaserint. Uti enim praeclare observavit Grotius de jure belli O pae. II, I. 3. jus defensionis hic non nascitur ex peccato atque injustitia ejus, a quo intentatur periculum, sed a jure nostro periculum nobis intentatum propulsandi quovis modo, nec alterius vitam eo casu propriae saluti anteponendi. P -) Et hue pertinet sabula Oedipi,
qui patrem se adgredientem invadentemque tuendi sui caussa ignarus occiderat, quod factum ita purgat amas phoclem in o iis Coion. v. r 32.
Unum enim responde m hi, quod te im
Si quis te, virum justim, statim his
opprimens cecidere vellet: qiMerreone, rum pa re is esses, qui te occideret, an vero 'arim ti eisereris t yhmo, si dem vitam, amares aust
tarisereris, neque, quid , sum, cireum s ceres. In ratia mala o ego inridi, Diis impetuntibus, de quibus ne quidem Ianis Anima, se reia fias, mihi conreatae. tiara esset.
spiguri f. CLXXXIII. Nec minus inde disces. quamdiu illud jus sese
eici iis adversus invasorem defendendi duret ' Recte enim hic distinguunt libertate doctores inter eos, qui in statu naturali nulli magistratui, a quo naturali. in defendi possent, subjecti vivunt, & qui cum aliis in civitatem coaluerunt. Quum enim in libertate illa naturali nemo sit, a quo nobis de injuria caveri possi r al. defendendi jus non potest non incipere ab eo tempore , quo in periculo esse coepimus, & durare tamdiu, quoad extra periculi aleam simus constituti. 3. CLXXXI, I 8. I9. Quandoquidem vero periculum nostrum incipit a tempore, quo alter hostilem animum adversus nos ostendit, & tantisper durat. dum illum animum hostilem nondum deposuit: as. tamdiu etiam durare jus defendendi, manifestum est. ). Atque hoc est fundamentum, Ia intentare tamdiu possimus, donec quo univenum ius belli nititur, ut al- deposito hossili animo nobiscum redieteri, qui hostilem advertus nos animum fit in gratiam. Qua de re infra suo I inanitello prodit, omnesque aequas pa- co plura erunt dicenda. eis conditiones pertinaciter reIpuit, min
in sta- CLXXXIV. Quum contra in statu civili, civis qui hosti
m ς vidi. lem animum adversus civem prodit , minas spargit . insidiasve alteri struit, a magistratu possit coerceri: consequens est, a6. ut civis nec insidiantem sibi alterum opprimere, nec aT. periculo desunctus ,
664쪽
vindictam , quam a superiore sperare potest, vi S armis petere possit, adeoque 28. tempus inculpatae defensionis expediendae angustis admodum finibus circumscriptum, cum ipso periculo incipiat, nec duret diutius, quam ipsum periculum.
Et ita recte iureconsulti violentam defensionem quidem permittunt, sed non nisi in continenti. Ulpianus L3. g. s. D. de vi ci vi arm. Eum igitur, ροι cum armis venis, postlimus armis r pellere , sed hoc con stim, non EX INTER-vaLLO. Et alibi expressioribus verbis concedit Paullus , ut , qui lapident, quum aliter s. tueri non posset, in i ruentem projecisset: non teneretur lege Aquillia, tam id itiendi dumtaxat, non etiam uLCuc ENoi eanssa socium sit. ι s. g. 4. D. M leo Aquissi
g. CLXXXV. Praeterea ex his principiis f. CLXXXI, ao. Modu,
facile intelliges, M. non licere ei defensionem ad caedem usque violentae adgreisoris porrisere, qui de ejus impetu praemonitus, aut eumdem defensio in tempore conlpicatus, domi se continere, aut 3 o. in tutiorem 'locum sese recipere, aut 3I. vulnere, vel mutilatione aliqua ejus
dem impetum cohibere potest , quamvis 3 a. ad fugam, ipso jam
servente conflictu, capessendam , ob anceps illius periculum , nemo omnino obstrictus videatur, nisi forte tutum ipsi pateat perfugium. Pufendorff. de jure nat. O gent. II. s. II. Ubi tamen denuo m nendum, 33. quum in statu civili tam breve sit defensionis tempus,
ut in tanta animi perturbatione omnes evadendi uias circumspice- Te non liceat, merito non omnia tam amare exigenda, ac veluti ad vivum resecanda esse.
') Μulto minus ergo quis ad vim servat, Thebanis ad aequa omaeia paratis, di caedem jure provolat, si alter ab ad- Laudaemontis et ero txhro tendentibus, b gressione desistit, ostenditque, se cum nam eatissam ab his ad illos transsisse. Vid. adveclario in gratiam redire velle. Grol. de I. B. O P. II. I. IS. talend. de Unde recte Aristides in Leuctrie. I. Ob- jin. nai. Ogent. II. F. I9.
g. CLXXXVI. Denique inde non minus intellisi posse vide- Pro quitur, pro quibus rebus quis ad violentam illam desentionem sese ae- bu rob: Cingere possiti Quum enim quaedam sint calamitates, quae homi-' Mς ni aliquando ipsa morte videntur acerbiores , nec extrema tantun necessitas, sed & ea, quam salva vita ferre possiamus. favorem mereatur: f. CLVIII, sq. consequens est, I ut, quae pro Vita, eadem pro sanitate, ncc n. n 3 s. pro integritate corporis, immo& 36. pro Pudicitia tuenda, nec non 3T. pro magistratuum, parentum, liberorum , amicorum, sed dc omnium aliorum , quos an periculo constitutos esse animadvertimus, de sensione sint permissae. At hic multi dissentiunt, veluti mas. Iur p. div. II. 1. II 6. Budde Augustinus de libero arbitris L s. Tho- Thes. mores. Part. II. Cip. III. Sea. II L
665쪽
I. xx. . ex ea ratione, quod pudici- castitatis etiam externae iactura sit irra tia , tamquam Virtus animi, eripi aut parabilis. Quare racie Quinctilian. Devi extorqueri nemini possit. Sed quain clam. CCCXLIx mellam Uque in eam vis pudicitia mentis laus in tuto sit: adi injur traxisti , qua nihil g -ius bella tamen honestae virgini ac matronae non habem. Quis ergo vitio vertat honestae atrocior ulla videri potest iniuria, quam seminae, si tam atrocem ἐκ intolerabi- stuprum violentum, maxime quum al- lem injuriam etiam cum stupratoris ia- teri prolem ex se excitare cogatur, & teritu a se amoliri conetur
h & g. CLXXXVII. Paullo dissicilior quaestio est, an dc is, qui pro
pro ho- honore atque existimatione tuenda, e. g. pro amolienda alapa, ad noro re caedem provolavit, moderamine inculpatae tutelae usus eue vi-ς 'isti ' deaturi At quamvis nihil, si a vita discesseris, existimatione sit . iii praestabilius, & hinc sint, qui hic quoque locum esse violentae defensioni, existiment: vid. Grol. de jure belli ct par. II, I, Io. t
men , quia solum periculum Vltam aliaque , quae cum vita pari passu ambulant, amittendi jus nobis det utendi inculpatae tutelae mo
deramine , S. CLXXXVI. existimatio vero & honor propter in
juriam non amittitur, immo potius in statu civili non desunt legitima injuriam vindicandi mediae non possumus non 38. eorum suffragari sententiae, qui hic cessare jus violentae defensionis prudenter censent.
N.mo I. CLXXXVIII. Quum porro ossicium erga alios absolutum
laete' de nemine laedendo ad MENTEM non minus, quam ad corpus,du ψx o pertineat, CLXXVIII, 9. & mentis facultates sint INTELLEC- i. tu, Tus R VOLUNTAS: quod ad priorem attinet, nemo temere iam S ' Verit, 39. eum graviter laedere alterum, qui juvenem, Vel alium minus acutum, mendaciis ac sophismatibus in errorem inducit, N. eumdem a Veritate avertit, I. praejudicatisque opinionibus
imbuit, immo & is, qa. qui vel taediolia docendi ratione , vel adsectata severitate essicit, ut suae disciplinae traditus ab omni v ritatis ac sapientiae studio abhorreat s I.
Ita graviter omnino Maximilia- liberos, tandem essecit, in litteras magisnum I. Imp. laesit Petrus, postea No- odio haberet quam diligeret. Μansit etiam vae civitatis antistes, de quo Cuspinian. alta mente repositam, quantum detri- p. soa. Uri vero habitis per aetatem ad menti hoc ipso ceperiti Idem enim aue- licteras addiscendas fur Maximiliamu, tor est Cuspinianus, idemtidem de hoc magistro Petro traditus, aliquot aurus cum fato suo graviter conquestum esse Μob nobilis- quorumdam suis contubernatibus milianum, & aliquando inter pranden- Latinas didicit listeras. Sed quum eius dum, mesus adstantibus, dixisIe: S. N praeceptor, solis diale ficis argutiis doctui, hodie praeceptor meus viseres Peti πι , sphi rua illi in leare Uellet, ad quae Pamquam multa praeeeptoribus debeamus, capessenda aptus non erat: saepius atrocis escerem, vi se insiluisse me reniterer. er verberatus at eo, magis ipse verberan- Add. G Mo LP. VIII. p. 188. His, quum v bera servos deceanι, non
666쪽
C p. VII. DE OFFICIIS ERGA ALIOS &e. 81
6. CLXXXIX. Quumque non minus gravis sit laesio voLUM Necra TATIS , quae CORRUPTIONIS nomine venit: consequens est, q3. Τψ ut contra officium faciant, qui alterum corrumpunt, Q. ad vo-- μ':luptates, libidines, aliaque vitia pelliciunt, ε s. & vel verbis minus honestis , vel vis. exemplis turpibus , animum deteriorem reddunt , vel denique, s. quum eum a vitiis prohibere , & in viam reducere possint debeantque , id vel plane non , vel non ea , qua par est, animi contentione faciunt, sed, s. quantum in ipsis est, peccantem adjuvare student .
Quam gravis de haec si laesio, parte aedium deieceris, atque ira interierit satis intellexit Dionysius, tyrannus Sis Corn. Nep. Di . Car. IV. Non ignota Culus, qui quum aegre facere cuperet eadem ars Romanis adversus hostes tuos, Dioni, quum in Peloponneso malum aut dubiae fidei amicos, ceu docent ex- comparare, sibique bellum facere cona- empla apud Tacit. Hsior. IIJ s . A-ri, audiverat ritusu educari iussu, yic. XXI, I. Immo arcanum hoc tit indulgendo rurpissimis imbueretur euγα tyrannicum esse, obseriat Fors er. ditatibiis. Quamobrem puero, prius turm in Taciti Annal. Lib. I. Utinam lade de-γιbes esset, scorta adducebantur , vino mum hunc fructum caperet aetas cereapidisque obruebatur, neque ullum tempus in vitium flecti , monitoribus aspera, sobrιo relinquebatur. Is deinde usque eo υμ nullos se habere, hostes magis insemos, tae saltim commutruum ferre non potuit, quam eos, a quibus a veris virtutibus ab-
postquam in patriam rediit parer, nam- ducta ad mollem & luxuriosam vitamque adpositi erant rusodes, qui eum a pri- pellicitur: quin se tyrannis servire, dum Itino victii deducerent tu se de superiore se ab illis corrumpi patitur l
. CXC. CORPUs porro alterius quum non magis, quam men- Neetem, laedere deceat: cf. CLXXVIII. 9. nefas sane est, G. al-tione cointerum verberibus, plagis , aliisque injuriis adficere , so. vulnera por infligere, sI. membris eorumve parte quem mutilare, sa. corpus alterius inedia , vinculis, tormentis, injuria excruciare , res , quibus ei ad conservandam suaviterque transigendam vitam opus est, eripere, intervertere, deterioresque reddere, & si qua alia sunt, quibus usus corporis, quod sanum Sc intcgrum aliquis a natura acce Perat, alterius dolo vel culpa redditur deterior. Quum enim
ab his omnibus nos natura adeo abhorreamus, ut mors nobis minus , quam hae injuriae, acerba videri soleat: sane, quod fieri nobis nolumus, nec aliis faciendum esse, satis unusquisque intub
Et hinc edidi videtur, quod ple- apud Romanos, iuri illi talionis πιιτ
raeque antiquae leges poenam talionis locum fuisse: Ioseph. AniiqIud. iis Proponerent, qui membrum alterius IV, 7. Geu. thia. eo ipso tamen , justiss- pissent. Uid. Exod. XXI, 13. Lem mum esse, ostenderunt Iegisatores sa-' XIV, 1 o. Gell. Nodi. Att. 0, 3. Dioda pientissimi, illi, quod nolit, fieri, qui Sic. Bibl. XII, I . Quamvis enim vi, alteri, quod sibi fieri noluisset, secerit. probabile sit, vel apud Hebraeos, Vel
667쪽
Nee ra- s. CX CI. Quod ad statum hominis attinet, ad hoc capnt prae rionet exi cipue pertinet primo Ex ISTIΜATIO, tum S INPLEX, qua quis proni Ruin non malo habetur, tum INTENsIVA , qua ob merita prae aliis gau det. De opibus enim & facultatibus , quia sine dominis concipi non possunt, infra demum erit dicendi locus. Quum vero, quod ad famam atque existimationem attinet, aliquis laedi non possit
meliam S ignominiam alicujus comparata, quae INJURIAs vocamus: s3. ab utrisque abstinendum esse, eo minus obscurum est, quo aegrius eas scrre solemus, ab aliis illatas .
Hinc recte Simplicius ad Epicto- probra, ct et uium animarum. Quod ve-s Enchirid. Cap. XXXVIII. p. 1 7. in- ro naturae mentis contrarium S in se jurias & contumelias vocat --ta malum est: illud contentaneum esseum; I xyi νειο --, Gῶ ,.σus ara . non potest iuri naeturae, quod vos ad bo- ιχη νγε κακι - - xis , ad ἰiiones num obligat. d. LXXVIII.
animae, na: urae contrarias, quin motbω,
Neera- f. CXCII. Deinde & ratione PUDici TIAE laedi potest homi- Dene pu-nis status, quia . illa sive blanditiis sollicitata, sive vi prostrata, 4jςMiδς, & existimatio detrimentum capit , & ipsae turbantur familiae. Quum ergo nemo laedcndus sit: g. CLXXVIII. 8.) facile patet, Sq. nullius pudicitiae struendas esse insidias, s s. omniaquestia pra , tum violenta, tum s6. voluntaria, multoque magis FT- adulteria, & s8. reliquas nefandas ac intolerabiles injurias juri naturae omnino repugnare. Quamvis enim hic cessare vide, rumpit. Qimm vero nos, si sapimus tur axioma: Quia tibi non vir feri, alio corrumpi nolimus: nec seminam illam ri non Ieceris, quum uterque contentiat, corrumpere licet. Tantum ergo abest, adeoque id, quod si, sibi fieri velit: ut exculanda sit illa alienae pudicitiae Primo tamen generatim nemo sibi quid. sellicitatio, ut eam quidam legissatores quam vult fieri, quo fiat infelicior. In - gravius puniendam existimarint, quam feliclor vero fit, qui ad voluptates, libi- stuprum violentum, quod eos, quι vim dines, aliaque vitia pellicitur, adeo- sciunt, odio haberi ceneverunt, ab illis , que ratione voluntatis laeditur. g. quibus vis illata es: quam qui se insinu CLXXXIX. Deinde plerumque lae- do pessuadent, adeo anι mox peret errant. It duntur & alii, veluti parentes, sponsi , aliorum uxores sibi reusant berrevolenti cognata. ac saltim, quod ad hos attinet, res, quam maritis, o universam do mmanifesto stuprator violat axioma illud stiae Deiani potesatis, libri osque reddant juras naturae praecipuum 1 2iuod tibi nan inerram, mariti ramine sis tr an aruiatri iii feri. alteri ne fereris. Denique qui ritim. Lysias Orat. I. stuprum seminae persuadet, is eam cO
Laedi , CXCIII. Ex his vcro, quae adhuc diximus, satis intelligiliquis po-tur, s9. laodi aliquem posse actionibus tum internis, puta CO Gl- eii cogi- TATIONIBUs, ad alterius laesionem comparatis, tum ternis, V
668쪽
C p. VII. DE OFFICIIS ERGA ALIOS &e. 8
patet , 6O. etiam odium , contemtum, invidiam , aliaque animi vi-tia juri naturae adversari ). 6 I. Abstinendum quoque esse a ge- ς β' stibus , ex quibus odium, contemtus . invidia elucent , quique a terius animum perturbare possunt. 6a. Multo gravis limam in foro humano esse laesionem , quae in verbis factisque consistit. Ouia auctor juris naturae est stat: f. LXXX. non potest non iuri
Deus , sane non minus ejus naturae repugnare etiam odium alterius, voluntatem violat, qui quid Contra Ie- adeoque aversario cum percepta ex alte
sis ibae praescriptum cogitat, quam qui rius infelicitate atque imperih. lione de- allam verbis factis iue transgreditur: ac Iectatione conjuncta, quamvis illa in- proinde jam sis pra jus naturae ad actio- terna sit, & in sola cogitatione consistat. nes internas non minus, quam ad exter- Hinc Servator noster, optimus legistras, pertinere observavimus. g. XVIII, divinae, tum naturalis, tum positivae , 36.ὶ Deinde quum juris naturae ge- interpres, S actiones internas legi adnuinum principium sit AMOR. g. venas damnat. Et haec LXXIX, 37. ) is vero non primario in iis opponenda duximus, qui jus naturae actione externa, sed in adpetitione boni, di gentium tantum ad actiones externas cum percepta ex alterius persectione M pertinere existimant. selicitate delectatione conjuncta, consi-
f. CXCIV. Quum vero & vERBIs, seu sERMONE, Iaedi alter Sermo 'possit: . CXCIII. 62. operae pretium fuerit , de ossiciis circa 'ς ho
SERYON 2Μ agere paullo accuratius. Tanta nimirum erSa nos est bruti g. providi numinis clementia, ut non modo mentem nobis dederit , culiarem
quae percipere, judicare, ratiocindiri, adpetere item & aversari habet. possit, suarumque cogitationum sibi sit conscia, sed & facultatem cum aliis communicandi animi sensa, ut & hi, quid cogitemus, Velimus, nolimus , non ignorent. Quamvis vero & bruta animantia hinnitu, rugitu, murmure , boatu , latratu , similive sono incondito animi sensa & adfectus obscure & consu se prodere videamus : homini tamen id praeterea divinitus datum est. ut, quid cogitet, clare & distincte eloqui, de eoque alterum certiorem reddere possit.
Meeanis alio sono iram, alIo se indicet, edit, veluti pisces, cochleae, dolorem, alio νων, alio alios ostreae. Unde non potuisset Pythagoras adsectus prodit: at quid speciatim co- magi x cordatioribus omnibus debere tu gitet, nee clare distincteque exprimit, dibrium, quam dum se brutorum se Rec ullo sono exprimere potest, quum monem non modo intelligere, verum tamen & caner, & pleraque animalia etiam cum iisdem colloqui posse, iacta- Persectiora iisdem paene organis lo- vit, seque hoe ipso vel sanatici ingenii quendi, quibus homo gaudet, instructa hominem, vel insignem impostorem es uni. Quin quo imperfectius est animal, se, ostendit. Vid. Iamblich. vii. orba eo minus ullam sonum , quo animi sen- Cap. xIII.
. CXCV. Quandoquidem ergo id, quod circa sermonem prae Quid cae- L. a brutis mot .
669쪽
brutis peculiare habemus, in clara dc distincta cogitationum nosistrarum communicatione cum aliis consistit: t L. CXCIII. experientia porro docet, id nos consequi per sonos articulatos, id est, per sonos, per organa loquelae tam diversimode modificatos,
ut diversae inde voces, quibus res omnes , earumque modos, statum , actiones dc passiones denominare placuit, emergant. Quare sERMo est sonus articulatus, quo animi nostri sensa cum aliis clare & distincte communicamus. luti colloquendi per digitos, quem in
Turcia ab elinguibus inventum, magnatibus ibi admodum familiarem esie, resert Ricaut taleati de t Empire Onomanis qtae Cap. VII. p. 12. Ut jam non dicam de oenitisquio ec pedisequio, de quibus singulares exstant Molleri Abornensis dif
friationes. Haec omnia quamvis sEMεωNIS nomen non mereamur, tamen sunt
loco Iermonis , ac proinde, quod eirca sermonem, ἰdem Sc circa haec signa, iustum et . n At ingenium humanum in eo non adquievit, quod bus omnIbus certa ac dii linc a nomina imposuit, sed &alia invenlt signa, quibus loco sermonis uteremur, si non e et eo utendi occasio. Sic enim invenimus modum , dc cum abientibus animi nostri sensa per figuras litterarum, ita distincte communia candi , ut verba nostra non audiant, ted visu percipiant. Quod sisne tam stupendum cst μου, ut quidam id ipsi Deo tribuere non dubitent. Est de modus ve-
g. CXCVI. Ex qua des nitione satis patet , 6 I. sermonem n bis nec Dei. nec brutorum , 6q. sed nostri aliorumque hominum caussa datum esse, ac proinde Deum velle, ut eo animi se se , quatenus id amor , quem nobis imperavit, exigit, cum aliis communicemus, ) adeoque 66. ut ne sermone quidem nostro alios laedathus, sed 67. nostris aliorumque commodis etiam sermone nostro pro virili serviamus.
Recte nimirum ratiocinamur, seri nonem non Dei causta nobis datum tae, quia Deus Omnes cogitationes nostras, & sine ullo sermone nostro intelligat; nec brutorum caussa,
quam sermonem, sed tamquam ulla, quibus adsueta sunt, signa percipiunt: adeoque nihil superesse, quam ut nos se moeinandi iacultatem nostri aliorumque hominum caussa primario accepisse statuamus. Nostri causa , non ut nobiscum cogitationes nostras communic mus , quippe quarum iam tum nobis iiimus con:cii, sed ut alios reddamus certiores , quid nobis fieri velimus, dc qua in re alios nobis utiles esse velimus. Aliorum cauila, ut Ac his, quae scire e
rum intereti, oc, quid illis utile suturum sit, indicare possimus. Quum ergo alii amandi sint aeque ae nos ipsi, ocquod nobis fieri nolumus, id nec aliis
faciendum sit: conlequens iane est, ut neminem termone nostro laedere, aliis vero pro virili prodesse tenuamur.
f. CXCVII. Quum ergo ad animi sensia Cum aliis communicanda comparatus sit sermo, f. CXCVI. 6s. idque fiat per sonos a
ticulatos, quibus res omnes, earumque modos, statum, actiones,'
passionesque denominare placuit: g. CXCV. consequens est .
670쪽
C p. VII. DE OFFICIIS ERGA ALIOS &e. 8s
68. ut colloquuturi verbis: non aliam , quam quae semel placuit , notionem tribuere, vel Θ. si verbo insolito, aut notione miniiqvulgari utantur, mentem suam accurate CXplicare teneantur , nec TO. aegre ferre poisint, ii ceteroquin Verba eo sensu, qui semel inter linguae peritos obliuet, vel hoc tempore receptus est, acci-- piantur, si id verborum συναφὸ aliaeque circumstantiae serant. s. CXCVIII. Quumque Deus vest, ut sermone animi sensa, Nemo quatenus id amor exigit , cum aliis communicemus, g. CXCVI. sernions O S. amor vero hic non patiatur, ut alterum sermone nostro laeta taedς
damus, ib. 66. denique laedere sit . aliquid persectionis felici- - 'tatisve alteri detrahere: ρ. LXXXII. sequitur sane, TI. ut nihil , cujus notitiam jure perfecto imperiectove a nobis exigere alter potest, tacere: Ta. nihil, quod falsum est, eo casu eloqui , neque T . quemquam sermone in errorcm inducere , vel ei ullum detrimentum adferre debeamus.
perfectuin est correlatum o, aperte dc sine dissimulatione elo'uendam, ligationis perfectae, impersectum imper- quoties alterius persectionem felicitatem stelae. Prius exigit, ut neminem lae- que sermone nostro amplificare licet. damus, s uimque cuivis tribuamus: g. Ius ergo alterius persectam laedit, qui CLXXIV. ) adeoque toties veritatem sciens, alteri insidias a percussore strui, jure persecto a nobis exigere quis po- id diffinulat, vel illi plane persuadet,
test, quoties, illa dissi itulata, vel con- Percutarem, tamquam amicum, salu- versa in mendacium, vel adulterata cal- tandi eaussa accellarum , itemque, qui tim, a nobis laederetur: vel quoties ex suscem rerum alienarum custodia, sures pacto, ipsius ve negotii, quod nobis cum adesse sciens dilamulat, vel eos tamquam illo intercedit, natura id illi debemus, viatores apud se divertere, mentitur. Ius ut veritatem eloquamur. Quumque po- imperiectum alteri intervertit, qui erranslerius nos ex virtute obliget ad alterius te altero, negat, sibi rectam viam n perfectionein ac felicitatem, aeque, ac tam esse, vel ei plano viam aliam mon notaim, pro virili amplificandam: faci- stratile patet, totius nos teneri ad veritatem
f. CXCIX. Qui tacet id, cujus notitiam alter jure perfecto vel limperfecto ab eo exigere potest, is D IssIMULAT. Qui eo casu elo-Iquitur aliquid, quod falsum ast , ut alteri detrimentum inferat, is HENTITUR. Qui denique alterum, cui mali quid faccre cupit, in errorem inducit, eum DECIPERE alterum dicimus. Ex quibus defi- initionibus, cum superiore paragrapho Comparatis, liquido patet, i . tum dissimulationem , qualem descripsimus, tum T s. mendacium somne, tum 76. deceptionem, juri naturae ac gentium repugnare. s. CC. Attamen quum ita comparatus sit , quem aliis debemus, amor, ut hos non majore, quam nos ipsos, sed pari amore prose- 'qui teneamur: f. XCIV. 6s. consequens est, T . ut tacere li- 'ceat, ii sermo noster alteri non profuturus , nobis vero aliisve
detrimentum aliquod adlaturus sit. 78. Ut & salsi quid dicere, &