장음표시 사용
731쪽
146 IUR. NAT. ET GENT. LIB. I.
mus, quo virtus laudatur, ct alget: s. de eo commercii genete cogitandum fuit, quo alter non modo sola humanitate & benescentia, sed perfecta obligatione, ad rerum utilium, quibus indigemus , dominium, in nos trans serendum, nosve operis suis j vandos, obstrictus esset. Illud ili- f. CCCXXVII. Itaque per CoΜΜERCIUΜ intelligimus cointer insti- municati mem rerum operarumve necessariarum atque Utilium cum
tui non aliis, earum indigis, non ex sola humanitate & beneficentia, sedri ψ ex obligatione perlacta, prosectam. Quum vero per commercia ebri te Vel Operae praestentur, vel dominium & possesso transseratur , ea' vero obligatio nemini inscio ac invito sit extorquenda. ν. CCCXX , U. 9 consequens est, 6. ut commercium requirat utriusique consensum. Eum porro duorum consensum de rebus neces.sariis opcrisve, inter is non ex sola humanitate, sed ex obligatione persecta, communicandis, quum CONTRACTUM Vocare 1oleamus; facile intelligitur, T. commercia non aliter, quam inte venientibus contractibus , explicari posse ' P.
Eorum f. CCCXXVIII. Quum ergo commercia in communicatione plerique rerum operarumve necessariarum cum aliis, earum indigis , con- rum ς' sistant, eaque communicatio non ex sola humanitate & benoscen-
ἡ . tia, sed ex jure persecto proficiscatur: c s. CCCXXVII. 8. r
tium , rius pro isto continget, ut quis res operasque suas cum aliis gra-ount. Communicare vel possit , vel velit, sed unusquisque potius 9. aliquid sibi ab altero rependi volet, quod ipsi tantumdem Videatur, ac res, vel opera, cum illo communicanda. Itaque, IC. quires suas operasve inter se commutare volunt, non possum nora eius inter se comparare, eaque comparatio II. non aliter fieri pΟ-test, quam quantitate, per quam aequalitas obtineretur, reb operisve singulis attributa. Quumque quantitas illa rebus Operisve attributa, secundum quam illae inter se comparari possunt, si PRETIUM: consequens est, I a. ut commercia dc contractus pleriquc sine rerum pretio vix intelligantur c ' .
732쪽
' Hine eleganter Graeci non modo pacta ta coirtraehrs, verum etiam
rando eri e creendo. Qui enim res operasve inter se commutaturi sunt, ii eas inter se comparant , dum luae quilque rei vel operae certaim quantitatem tribuit, atque ita reperit rationem vel proportionem , quam inter se habeant. Sic e. g. si ponamus, rationem auri ad argentum esse undecuplam rutrique metallo tribuimus quantitatem moralem vel pretium. Eoque siclo n.-hil lacilius est, quam metalla ista inter se, servata aequalitate, commutare. Ceterum plerotque, non omnes contractus rerum pretium ponere dicimus. Sunt enim quidam statuiti: ae proinde recte contractus dividuntur in ONERO- vos, quando aequale utrimque onus est, BENEFICos , ubi alter alteri sit ad aliquid gratis praestandum obstringit , dc ALEAM CONT1NENT Es, in quibus ita dominatur fortuna, ut, quod praesta tur, alter modo gratis, modo titulo oneroso accipiat.
f. CCCXXIX. Comparatio illa instituitur vel inter res opera L Quod estque singulas: vel adsumitur communis quaedam mensura, quacum Vesvulga reliquae res operaeque omnes comparantur. Si prius fit: I3. inde νς3 - Oritur PRETIUM vULGARE, quod singulis rebus operisque tribui- ς' 'mus. Sin posterius . IJ. PRETIUM hoc vocatur Em NENs, quia illo omnia , quae in commercio sunt, tamquam communi quadam mensura, aestimamus et quale apud nos est pecunia. In utroque vero II. procul dubio requiritur aequalitas rei operaeve &pretii. ) Hine recte Aristoteles 'Geom.
IX. t. nurnum desinit: υινον ρύπον , ,αος ο δην πάντα ανας ellov. κω ω μ π ι T : communem mensuram, ad quam omnia res runtur , quaqtie mensurantur Omnia. Unde recte numo omnia venalia esse dicuntur, quaecumquo sunt in comme
cio. Id tantum reprehensione dignum, quod homines re ea, quae non sunt in commercio , numis aesti mare &vendere solent, veluti iustitiam, pudicitiam , ipsamque conseientiam. Et hoc ipsum est, in quod invehuntur poetae.
I orat. Se . II, 3. V. sq. Omnis enim rex,
Vi rus, fama, decus, divina humana que , pulcris Divitiis parent: quas qui construxerit, ille Clarus erit , fortis, ilistus , sapiense etiam , ct rex, Et quidquid volet Properti III. IO. Aurea nunc vere sunt secula , pluri
mus auro Venit honos, auro eoneisiatur amor.
Atiro piti a fides, auro venalia jura, Aurtim lex septi: ur, mox siue lege pudor. Similia passim apud veteres, veluti apud Petron. Satyr. Cap. CXXXVII. Molim apud Μenandrum , cujus elegantillima haec superest sententia de di vite:
Ager, domus, medici, supellex argen
Amici , judices, teses e dederis mosc. Quin o deos ibos ministros facile habebi ἰ
733쪽
Quom6. s. CCCXXX. Et initio quidem pretium tantum VULGARE hodo vulga- minibus innotuisse, vel inde patet, quod eminens sine pluriumro desi' consensu constitui non potuit. At vulgare quisque rebus operi G ς' μ' e suis suo arbitratu imposuit. Quum tamen id eo fine ac con-1ilio fiat , ut illis quisque ea, quae sibi desint, comparare possit: f. CCCXXV, 3. consequens est, I s. ut in imponendo rebus operisve pretio ratio habenda sit aliorum , a quibus aliquid a
quirere cupimus, adeoque Iss. tanti aestimanda sit res operave nostra, ut, hos eas tanto pretio comparare sibi velle, probabiti
) Nam si fingamus, Rrabes tus 3caromata tui tanti aetii mire , ut pro centenis fiumenii medimnis non nisi unum drachmam dire velim: nee ipsi pro ture dc aroma: ibus seu mentum accipient , quia nemo urit, qui conlitione tam iniqua frumentum permutare veliti nec alii sibi comparare poterunt aromata, adeolue impediemur hoc modo commercia, quorum tamen causta inventum est rerum operarumque pre lium. Quum ergo talia oporteat elle
media, qualis eli 1 nis: tcniequens est, ut pretium ita definiendum sit, ut commercia intercelere poisint inter homine, , adeoque in illo constituendo ratio haberi debeat, aliorum , a quibus ocipsi aliquid adquirere votamus.
Qua tim. g. CCCXXXI. Quum itaque tanti aestimandae sint res operaenam cir-que nostrae, quanti eas alterum, a quo quid adquirere cupimus, eunti lan- tibi comparaturum , probabile est : S. CCCXXX , i 6. 9 facile iis ut i' unusquisque intelligit, II. pretium rerum aliquando intendere al- .hd si teriti S necessitatem & indigentiam c' . I 8. aliquando rei ipsius beriai sit raritatem: immo I9. rationem etiam habendam esse artificii, eto. ratios ipsius rei praeliantiae , a I. opcrae Sc expensarum, in illam factarum, a a. periculi. ejus caussa su heundi, a . denique eorum, qui re vel opera indigent, multitudinis, vel paucitatis , aliarumque
Verum quidem est, non ea semper , quae maxime neceilaria sunt , maximi pretii haberi, rem ita dirigente divina providentia , ut illa , quibus non facile caremus, ubique obvia sint, ct illa tantum, quae nec corpus, nec natura desiderat, viilicilius rariulque reperiantur , uti recte phi ibi hatur Uitruv. Areliit ecf. VIII. ρω . Attamen si necessitas cum inopia conjunc a esl, e.
lapses f. CCCXXXII. Obverti nobis posset, solere homines suis r
tium ad- bus attribuere pretium immensum . Vel multo majus certe, quam
sectionis' quo alter sibi illas comparare velit, sive auctor illas faciat pretiosas, sive raritas, sive factum insigne, quod illae nobis cevocant D fi magna ubique est seu gum stetilbras, Pretiam carum magis magicque intendi, ipia sa: is docet experientia. Aeprcinae tunc vere evenit, quod ait Quinctilianus Deciam. XII. In magna
Divia , quιiquid emi potes , vile col. Exemplum insigne vidit Aegyptus in septennali illa sterilitiite. Gen. XLVILa . seqv.
734쪽
C p. XIII. DE RERUM IN DOM. CONST. COM. 11'
eant in memoriam. Enimvero, quum nos jam de ossiciis, in con mercio observandis , agamus , in hoc Iero pretii illius ord: narie non habeatur ratio, sed tantum in damnis resarciendis .
CCXII, ias. 2 facile intelliges, cur id pretium regulam no
stram non evertat. Adsectio enim ista ita compa- Hine Phidiae signum vel elaboratior rata est, ut in alterum transire nequeat, Apellis vetat Parrhasii tabula , q:ria om- adeoque nihil hune movere potis, mum adiectionem mereri videbantur, cur rem illam sibi ideo maiore pretio majori, quam vulgari, pretio venibanti comparare velit quod ea possessori ju- x. Si major sit adquirentis, quam pol- eundum quid in memoriam revocarit. sidentis ajiectio, e. g si res mea alta- Se i id ordinarie tantum verum eae rius rem in niter reddere pellit melio- Alioquin enim contingit aliquando, ut rem, ac pro nae is optet, uti ille apud in commercio ne id quidem pretium Horati Scon. II, 6. plane inlia per habeatur, t. si commu- O si a Ditis illenis sit rei adsectio ob auctorem vel ar- Proximus Meetae, qui maις deformastificem, a quo contecti est, vel obi agellam lsignem raritatem vel punchritudinem :*. CCCXXXIII. Quum vero commercia ideo inter homines Cur pr in Ilituantur, ut alter ex alterius adparatu , vel ejusdem opera, id , Humen
quod sibi deest, suppleat, f. CCXXVI, 3. & pretium quoque nen n
non ob aliam caussam excogitarim homines, quam ut in commu-VςΠNM tandis rebus ac operis aequalitas obtineretur : g. CCCXX III, II. 9 non potuit non saepius contingere , 2 s. ut nec semper al
teri superesset, quod deesset alteri, & 26. sac pe alter id, quod
alter dare vellet, adspernaretur, dc 27. ipsarum rerum . quas inter se permutare vellent, tam lubrica atque incerta esset aestimatio , ut non posset non alteruter damni incurrere pcriculum , quin dc 28. aliquando ipsae res commutandae tam magnae molis essent, ut nec commode in loca dissita transferri, nec in itinere commode custodiri possent. Quae incommoda, quum aliter evitari non possent: a'. ipsa demum necessitas invexit pretium aliquod eminens , quod & reciperetur ab omnibus, & in quo mutua interrem & pretium relatio facillime posset reperiri .
Id ipsum observarit Paullus IC. semper oe facile eomenubat, ut, qunm
I. I. pr. D. de contr. emi. dum emtio- tu haberes, quod ego demerarim, it risenis venditionis originem ira deicribit: eem haberem, quia teι arripere velles τωίο em Mi vemensique a permutati electa maseria es, eurus publica ac peronibus eoepit. olim enim non ιta erat nise perua a simatio dissultatibus per via I, nsque alitui merx, aeius pretium z contum aequalitate quan ita is subetvmrer, sed uni hui iste secundum ni ci starem tem- eaque mareria , forma publiea per Ia , porum ae rerum utilibur inutilia perm- ειιm dominiumque non tam ex stibi au-tabat , quando pleramque et enit, ut, quod ria praeber, quam ex quantitate, nec id Mura superis, alteri desu. Sed quia non 3ra MERx utriamque , sed aeterum P R
735쪽
1so J V R. NAT. ET GENT. LIB. I.
M et satur. Si initia habet Aristorei. Zon. de aeregraeti S. II.p. s. septi quem-L: u. ad Ni m. V , 8. oc Pol. I, s. admodum Paulli testi inonium Duaren. quae loca crudite exposuit Iac. Peri- Difix annivers. I, s.
Titi re- f. CCCXXXIV. Idem finis numi, vel pretii eminentis, id ex-
nec usu ac prctio destituta, nec 33. dissiculter in quasvis partes divisibilis, 'ε. nec justo fragilior, 3 s. nec quae dissicilius custodiri, vel ῖ6. aegre in quemvis locum transscrri posiet, clige-rctur . quia, ii rara nimis citet, non sui siccret hominibus: si vulso obvia, nullius pretii esset: si prctio destitueretur, non reciperetur ab omnibus si non in quasvis aequales partes dividi possci, non obtineretur in commercio aequalitas: si fragilior e mei, vol usu dctererctur, possessores paullatim reddcrentur pauperi res r denique, si nec commode custodiretur. & difficulter in quemvis locum transscrrctur , idem maneret incommodum , quod commercia, ante inuciatum numi usum, dissiciliora reddidi sie, diximus.
Quare recte o det vavit Aristo- piat, nisi virum specta ae fidei, O heu-teles Nicomache r. V, 8. nurnum esse plerem, in vut autem homine parum eau εειν ἐγγυῶν, και το νεμισε μ itionis esse putetur: ira prore utique occur-eενῖι εἰν λαβειν, velari sed uisoron , reme, pia:a pro manipulo terrae acit are- quem qiti Iecum ferat , q:M Us venalia nae , neminem rem stam permutaturum ,
accipere posset. Hinc vero prae lare col, quae ipse magno labore M indi fria fuerat ligit Pusendori ntre nat. o gentia comparata. V, 1 , 33. uti nemo si idni orem aeri-
Cur ad id s. CCCXXXV. Quae virtutes omnes, quum in nullam aliam adhibita materiam, quam in metalla pretiosiora, cadant, puta aurum, armuralia gentum , dc aes: 37. haec metalla huic usui adhiberi, de inde 38. Mobilio' nu mos variae quantitatis ac ponderis cudi, plerisque gentibus cul- - tioribus commodissimum visum est. Quin 39. si quibus alii materiae qualicumque pretium aliquod eminens attribuere placuit P rid , vel urgente neces state & pecuniae inopia, factum cst, eo constio , ut cives, defuncti periculo, pro pecunia illa συμβολικῆ solidum numum reciperent, vel F. pecunia ista tantum in una gente functa est pretii eminentis vice, nec commerciis, inter plures di-Versasque gentes conciliandis , fuit idonea.
Sic Carthaginiensbus pro mamo gentibus pro auro , argento & aemerat nescio quid, pelliculae exiguae il- conchas, Leo Asta tab. VII. aliis gra- Iigatum, & publice obsignatum, Aes- na dc baccas, aliis masias salis, adhi-Chin. dial. de divit. Cap. 6IV. p. 78. bere placuit. Pusendoris de jure nata eriait. miri Horrei. Lacedaemoniis pon- gent. V, I , II. De corio, papiro , ius ferri , & quidem inutilis. Idem plumbo , aliisque rebus, in calamitatei M. p. 8o. Plutarch. Lycurg. p. 1 I. Mis publica, rudiame obsessis urbibus, pro
736쪽
CAp. XIII. DE RERUM IN DOM. CONST. COM. 1st
Meunia expensis , ut recentiora , no- loco tesserarum, vel chirographorum, lirique aevi exempla praetermitramas, quae summi imperantes, defuncti pe- videndus Polyaen. SVMagem III, Io, riculo, parata pecunia se redemturos, i. O ibi M tiae. p. 27 . Sen. de belles pollicentur. Ita enim apud Polyaenum V, I . Enimvero , uti quisquiliae il- Timotheus persuasit mercatoribus, ut lae, quibus barbari pro numis utun- ipsius sigillo pro numismate uterentur,tur, non nisi minutis commerciis inter ἀ- ασσομένουσ δ ἀν σμγγ in καὶ cives ejusdem reipublicae explicandis o ἀπνω- λα, θ' reddenter idoneae sunt: ita moneta - εν λικη , IKι Ilium, argentum reciperem. in calamitate publica adhibita, vere est
g. CCCXXXVI. Quamvis vero pretium numi definire sit sum- Quantum mi imperantis , ceu infra suo loco pluribus demonstrabimus o ta- Π nmen , uti in pretio vulgari ratio habenda est aliorum, a quibus ς'4 V quid adquirere cupimus, M. CCCXXX , I s. ita facile patet, qI. pecuniae quoque tale adsignandum esse pretium, quod alias
gentes, quibuscum nobis commercIa sunt, non adspernaturas, probabile est, adeoque q2. sequendam esse rationem unius metalli ad aliud, quam pleraeque gentes Vicinae cultiores probare solent, ni 1i vel alios deterrere, quo m: nus nobiscum commercium habe
re audeant, vel ipsi insigne detrimentum pati velimus P.
jullo majus statuimus, aut eXteri Irobiscum commercii quid habere dubitabunt , aut mercium suarum pretium, Pro ratione valoris interni monetae nostrae, intendent. Sin minore pretio mimos nostros expendimus, quam gentes vicinae : nihil certius continiaget, quam ut numi nostri probi ad vicinos migrent, eorumque loco iactentur improbi dc viliores, ut nemo nesciat, quantum habeat. Hinc quum apud plerasqua gentes moratiores pro ratione temporum aurum ad argentummodo esset in proportione duodecupla , modo undecupla, modo decupla, aliquando etiam auri pretium vel intenderetur vel minueretur r Vid. dispret. g. XXIV. sepi. seri non potuit, quin detrimentum insigne capa. rent Arabes, qui pro aere & serro, teste Diodoro Sie. Biblioth. III, 4s. aequale pondus auri , vel , ut Strabo G 'a'. XVI. p. III 4. edit. noves refert, pro aere triplum, pro serro duplum, pro argento decuplum auri pondus re .
scitiam, tum quod indigerent iis, pl. a contra accipiebant, qu cumque isus m gis videbatur ad et iram necessarim. De
Peruvianis suis simile quid resert Ynea Garessials de la Veca dans thistoire des
CCCXXXVII. Iam ut ad CONTRACTUs . quibus intervenientibus commercia explicantur , g. CCCXXVII, 7. perve- te inven-niamus: facile unusquisque intelligit, qῖ. alios NONDUΜ INVEN- tum nu-TO PRETIO EMINENTI & quum solum adhuc obtineret pretium mum a vulgare, locum habuisse; S. CCCXXX. 2 alios, is vasaeo de-t qui si 'inum N Urio; alios tum ANTL IN ULCTAN PECUNIAM, tum EA jam
737쪽
is E JUR. NAT. ET GENT. LIE. I.
IκvECT L, innotui sia. Inter eos, qui nondum invento pretio eminente locum habuerunt, familiam veluti ducit PERMUTAT o. I. itio enim qq. non aliter, quam Vice rerum, commercia exercebant mortales , seu merces suas operasve inter se permutabant, ac proinde qs. permutationes sunt genus contractuum antiquissimum . quod Q. & multo post retinuere gentes omnes, non modo quae
auro , argento , aeri nullum statuerunt pretium, sed & quae jam pridem pecuniae usum habuerunt.
Id de majoribus nostris refert
Tacitus de morib. Germ. Cap. R. qui tamen observat, iam suo tempore Germanos Romanis provinciis viciniores, aliquam pecuniae cupiditatem concepisse. Idem de Scythis memoriae Pr
didit Iustinus Histr. II, 1. de Satar-ehis, Scythiae Europaeae populo, tam .pon. Μela de situ orbis II, 1. de Hispanis Strabo Geogr. III, p. 233. Sed& hodie idem inititutum servant La pones , Samotedae, populique Asiae , Asrieae & Rmericae quam plurimi, idque de populis barbaris eo minus mirandum , quod N invento pridemnumo,& Graeci & Romani diutissime
non alio contractu, quam permutati ne, uterentur. De Graecis notissimum eis exemplum apud Homerum Lias... v. 481. de Romanis videndus Plinius Imst. nat. XVIII, 3. XXXIII, r.
euia ae A. CCCXXXVIII. Est ergo PERMUTATIO rei nostrae pro re
uotu- alterius datio. Quod quum dupliciter fieri possit, primum , ut neu-PleX pela tra res aestimetur certumve ei statuatur pretium , deinde ut utriusi v δ60 ' que pretii ineatur ratio e sequitur, M. ut permutatio prior recte vocetur SIMPLEx, posterior AESTIMATORIA, & hinc q8. illa donationi reciprocae; haec .. emtioni venditioni quodammodo similis sit, I. I. C. de permul. I. I. f. I. D. de contr. t. quamvis,co. priorem ideo diversum a permutatione negotium esse, statuatrusend. de o R. bom. O eiv. I, Is , 8. quod in ea, ut aequalitas Observetur, necessum non si r quum tamen sI. nec in permuta
tione aes atoria observanda sit aequalitas ).
In hac enim uterque contrahentium rem non suam, sed alienam non justo, quod alia statuerent , pretio, i)d ex adfectione tua, aestimat, adeoque nulla est rerum, sed ad secti nis tantum, aequalitas. Quoties enim major est adquirentis, quam postidentis, adsectio , toties oc in commerciis
rationem haberi pretii adfectionis, diximus b. CCCXxXII, i. Exemplo eTe potest commercium Glauci &
quiam issa materiae inaequati as a. qualitate propositi, quo aeter dedis aeteri, compensata esset.
S. CCCXXXIX. Di iligod by Corale
738쪽
CAp. XIII. DE RERUM IN DOM. CONST. COM. rs 3
8. CCCXXXIX. Quia ergo permutatio SIMPLEX donationi re- Quid tu EProcae quodammodo similis, nec in ea necessario observanda stum cise
est aequalitas f. CCCXXXVIII, 47. 9 s I. facile intelligitur, ς p
ς a. neutrum contrahentium de laesione conqueri posse, nisi ei. alterius vis, vel dolus, accesserit, S. CCCXXII, 6 I. CCCXXI. ' Γ nec sq. ob laesionem irritum esse contractum, praeterquam si is, qui rem pretiosiorem viliore permutat. non gaudeat libera de robus sitis disponendi facultate, I. CCCXVI l. seqv. sit vel maxime F s. res ipsa, quam quis hoc modo jactavit, ita sit comparata, ut non sine turpitudine possit alienari, nisi forte 36. in pari turpitudine ipse quoque accipiens versetur .
η) Ηine dubitari posset, an in soro rata saturia fulsi et permutatio Iacobi & Esain, quorum hic σκιῶν seu primogenit ιι e iura, pro pulte turpiter vendidit. Genes. XM , 19. Jιν Quamvis enim reprehensione dignissimus sit Ecavus , qui praerogatiVam ,sbi a Deo o. M. concessam , flocci secit, ac ille proinde ab Apostolo iure vocetur , Hebr. XII, 6. tamen non minus turpiter egisse dixeris Iacobum, qui ex fame fratris fructum capturus, eum hoc insigni jure defrau
nim Flavus sine erimine vendere non potuit, id nec sine noxa a fratre em re potuit stater, cujus potius erat, fratrem ab ea stultitia absterrere, non dijus abuti stultitia. Sed multa ejus generis ob rationem typicam admiranda sunt, quae , si ad regulas rectae rati nis exigantur, vix defendas.
S. CCCXL. Contra ea , quod ad AEsΤlΜATORIAΜ attinet per-Quid sp mutationem, quum in ea utriusque pretii ratio ineatur, ς. sit Rost 'CCCXXXVIII. 9 fieri non potest, s T. quin utrimque obse anda sit aequalitas, & s8. neuter alterum laedere debeat, neque adeo s9. rata sit permutatio, si alteruter circumventus sit, nisi G. tam levis momenti sit laesio, nulla ut ejus ratio habenda vide
Pretium enim rerum vulgare est duplex, LEGITIMUM RIterum, alte rum CONVENTIONAL g , quorum illud lege vel superiorum arbitratu , hoc
conventione vel conIensu contrahen
tium desinitur. Quum ergo illud ce tum sit, di veluti in puncto consistat, hoc, tamquam incertum, latitudinem aliquam admittat : priore casu laesius ille recte intelligitur, qui vel minimam pariem pretii salvam non habet, po steriore alicujus momenti esse oportet
damnum, ob quod negotium subsist re non debeat in foro humano. Quid enim interest , inquit Seneca de bene-μ. VI, I s. quansi sis res , quum depretio inter ementem O vendentem Gn- venerit ρ Pretiam eum que rei pro tempore es. Quum bene ista laudat eris, toti sint, quamo pluris venire non p0sivit. Hinc in civitatibus animadvertimus, tantum ob laesionem enormem, qualis jure Romano est , quo contrahens ultra dimidium pretii laeditur, contractus retandi. t. 1. C. do redi c. t Ἀ-dit.
S. CCCXLI. At 6 I. non res tantum permotabant homines, sed Co x dc Operas vel pro operis, vel pro uiis rebus, sive promittebant, ''
739쪽
.io,ing.,, sive sibi stipulabantur. Unde 62. nati contractus Do UT FACIAs:
di facio, FACIO UT DES, FACIO UT FRClAS, cruorum eadem est natura at-
ut iacia . que indoles, ac permutationis, ut acleo 63. dubitari non poisit , quin & hi sint vel si ΜΡLiCEs vel AEsTiMATOR ii, f. CCCXXXVIII. & hinc 64. omnia, quae de permutatione SIMPLICE & AEsTI ΜΑ- Tosti A diximus, g. CCCXXXIX. seqv. 9 etiam de hisce contractibus sint observanda. Aut enim operae ad rem operasve alterius certo aestimantur pretio . quod negotium paelum reddendae vicise studinis non inelaganter vocat Ammian. Marcell. His. XVI. Io. aut sine aestimatione rei Operarumve aliquid pro re vel opera fit daturve P. Ubi 6 s. priore casu servanda aequalitas ν & damnum alicujus momenti resarciendum est: 66. posteriore Omnis querela de laesione quantacumque merito cessat. ὶ Tale fuit promissum Agamem
nonis apud Homerum Iliad. Lib. X. v. II . seu i. qui Achillem Briseidis iactura ostensum placaturus, ejus operas contra Troianos redimere volebat o latis septem tripodibus, decem auri t lentis, lebetibus viginti , duodecim g nerosissi inis equis, septem seminis pulcherrimis, inter quas & Briseis, vi abducta, addito promisse, deleta Troia, Achillem non modo praedae maximam partem avocturum , sed ac unam ex stiabus, quam ipte electurus esset, uxorem ducturum, cum dote septem urbium. Ex quo patet, saepe aliquem sibi stipulatum ab altero esse operas inaestimabiles, α pro iis promitiise, quidquid alteri quam gratillimum se re existimaret , nulla habita ratione aequalitatis.
Contree- f. CCCXLII. Sunt & alii contractus, quibus ante num um i
tus com- ventum commercia explicari potuerunt , nimirum omnes gratuiti,
Modri quibus id egerunt homines, ut , quae sibi jure impersecto, vel ex amore humanitatis & beneficentiae, debebantur, in posterum jure perfecto deberentur. Talis est contractus COMMODATI. Quum enim ad ossiciositatem obstricti simus: s. CCXXV HI , 48. obstricti etiam sumus , ad rei nostrae non fungibilis usum alteri, qui eo indiget , cum obligatione restitutionis praestandum , id est . ad rem CoΜΜODANDAM ). Quum Vero, refrigescente amore, sperari vix queat, alterum id sua sponte facturum : f. CCCXXVI. 967. ipsa necessitas homines adegit ad invenien/um contractum , quo alii ad rei suae usum iis hoc modo praestandum jure perfecto obligarentur.
Itaque eo MΜODATnu nobis est obligatio persecta ad usum rei nostrae, alteri sub conditione restitutionis in
specie gratis praestandum. Dc eoque Patet, iure naturali commodatum vix differre a precario, inter quae tamen
me civili aliqua differenda est. Facile etiam inde decidi poterit quaestio , M
trum commodatum a solo contrahe cum consensu, an a rei traditione ibam
substantiain capiat Quamvis enim linre naturali & solus consensus de ulures, alteri praestando, obliget et g. CCCXXVII, 6. nondum tamen m-
740쪽
modatum est, quia is, cui hoc promis gatur commodatarius ad rem restitum. sum, ad rem, quam nondum accepit , dam, ex pacto autem de commodanda in specie restimendam nondum est ob- promittens vel commodaturus, ad rei ligatus, sed pactum de commodando. In- usum praestandum, adeoque diversaeter hare vero rei pia discrimen esse, vel obligationes ex illis negotiis nascum inde patet, quod ex commodato obli- tur.
f. CCCXLIII. Quia ergo gratis, at sub conditione eam in spe- ossiciacie restituendi , rei usus praeuatur e A. CCCXLH. comm commindatarii est, 68. rem non modo non aliis usibus, quam ad quos 4R eam concessit dominus, adhibere, sed & 69. eamdem summa cum sollicitudine ae diligentia servare : ac proinde To. usu finito, vel
domino eam revocante, eam in specie reddere, simulque II. omne damnum , culpa sua datum resarcire, Ta. non autem praestare casum fortuitum, nisi illum ultro in se receperit: f. CVI. 27. nec 73. impensas in eam factas repetere , nisi tantae sint, ut
mercedem , pro ea locata solvendam , excedant. Primus equidem Grotius de jure tuiti & eventus, a sila providensa dio belli O pae. II, Ii , 3. distinguit, vina profecti, nemini imputentur: sq. resne apud dominum similiter peritin CUI, 1 . ii sine nec commodatariora suisset, an non , & posteriore tatim imputari possitnt. Nec obstat lex d,
casu damnum a commodatario seren- vina Exod. XXII, et .sequ. Neque dum esse, existimat, cujus sententiam nim illa aliter intelligi potest , quam de etiam sequuntur Pusend. de rure nat. culpa commodatarii intervenieme. Vid. gent. V, 4, s. oc Μornac. ad i. I. C Io. Clerici Commem. in Exod. p. IIo comm d. Enimvero , quum calus sor-
g. CCCXLIV. Deinde humanitatis amor unumquemque obligat. Contra ut alterius res pro virili sua parte servare studeat. g. CCXVI, tus depo- Quum vero & id tantum ab altero jure imperiecto exigere si
possimus : M. saepe nostra interest, ut rerum nostrarum , apud alios depositarum, custodiam , ex Obligatione persecta praestanciam, nobis stipulemur: eoque consilio T c. inventus est contractus D EP SITI , per quem intelligimus obligationem persectam ad res no
stras, depositarii fidei commissas, gratis custodiendas , & , qum documque nobis placuerit, in specie restituendas .
Eo contractu veteres nihil habuere sanctius , quia deponens summam fiduciam in dapositarii fide ac di ligentia collocat, nihilque excogitari potest turpius, quam amicum ab amico
amicitiae obtentu falli ae decipi. g. CCCXXII. Hiae insitnia depositi
religio non modo apud Hebraeos, de quibus Exod. XXII, 7. seqv. & Ioseph. antiqv. Dd. IV, 8. 38 verum etiam apud Graecos , sc reliquos paganos , eeu docet exemplum Glauci apud FI rodotum VI, 8 . & Iuvenalem su. XIII. qui ideo υ. 1s.sacrum vocat dFos
. rum. Hinc non mirum, dira quaevis vete.
res praedixisse illis, qui depositum abnegare non dubitem, quin vi eosdem infamia notasse, nec minore poena, quam iures, dignos judicasse. Quaeda in hanc in rem dicere meminimus Gundlin gium in Gιindi manu Part. II. dig. VIII.