장음표시 사용
761쪽
Itemque secundo. Quot plicia Pa
cta 1 6 IUR. NAT. ET GENT LI s. I. abesse ΟPorteat mendacium, adeoque standum sit promissis pacti sique omnibus. deliberato animo initis, & hine q. nihil debeat si- de data esse sanctius , nihil perfidia detestabilius .
auemadmodum enim pactis dio itu est , magisque nefarison , fidem
quodammodo subvenimus indigentiae frangere, quae continet visam. Cic. pranostrae , idque agimus paciscentes tum Q. Roseis comoedo Cap. G. Hinc se aliis, ut nobis Oricia humanitatis & per generosum visum est .. beneficentiae , quae alias a plerisque νε- . Os vero, vel, ut rem eloquitur1rustra speraremus, praestent e ita fa- Euripides in Iphig. in Taur. v. Iovi .cile patet, iis selis inter se genus hu- Καλιν ut γλώσσ', ' πωπίως manum coistineri. Ergo tanto perst Pulcrum est lingua, citi ades scier.
6. CCCLXXXVIII. Accedit & altera ratio, cui non minua ponderis inesse , facile unusquisque largietur. Quum enim ossiciorum omnium, quae alteri debemus, communis veluti fons & sca
turigo sit amor justitiae, f. CLXXIII, I. isque nos subigere debeat, ut, quod nobis fieri nolumus, id nec alteri faciamus , c S.CLXXVII, 6. nemo denique sit mortalium, qui pactis dc pro
missiq ab altero decipi velit denuo sequitur, ut nec nos cuiquam pactionibus & promissis illudere, eumque propter fidem nostram defraudare debeamus, adeoque pacta omnino sint servanda
Non hic utimur argumentos quod nec societas civilis servari posset, nisi sancta hominibus esset religio. Quamvis enim hoc argum to recte Probetur pactorum fideique inter homines necessias, eamque Cicero de offle. II. ii. dc inde eleganter demo strarit, quod ne illi quidem , qui male
sis er scelere pascuntur, possini με illa articula justutiae , id est , sine pactis,
υivere e ex hac tamen socialitate nota esse originem obligationis hujus repetendam, jam iupra ostendimus g. XU. Itaque binas has rationest , quas hoe & antecedente aphorismis exinposuimus, ex principio nostro AMORIs derivare maluimus.
g. CCCLXXXIX. Ceterum pacta vel μονόπλευροι, seu UNILATERALIA sunt, vel διπλευροι, seu BILATE ALIA. Illis unus tantum alteri; his ambo sibi mutuo aliquid promittunt, adeoque posterioribus tacita inest conditio, unum praestiturum, quod promiserit, si dc alter ex sua parte pacto satisfacturus sit. Deinde uir que sunt vel OBLIGATORIA, quibus nova obligatio vel alterutrius, vel utriusque partis, eonstituitur, vel LIBERATORIA, quibus Obligationes , antea constitutae, tolluntur, vel ΜIxTA , quibus dc obli- sationes priores tolluntur, & novae pro arbitrio paciscentium con-1tituuntur , quales in primis NOVATIONEs , & TRANsACTIONEs de emta dubiis esse, nemo non intelligit. Sed horum Omnium e
dem est ratio, puta, s. ut summa fide dc quam religiosissime sese Vanda sint, 6. si vel maxime non eo consilio aliquid promiserit alteruter, ut obligari velit I.
762쪽
observandum hoe est contra illos , qui aliam promissionem prRFEc-TAM , aliam IMPERPE TAM eile it tuunt , ct illam quidem definiunt , quando non lotum promittens obligari vult, sed di simul ius in alterum Conseri, ut rem proinistam veluti debitam pione a se poscere queat et hanc vero, quando obligari quidem vult , qui promisit, ut tamen alteri ius non sit ad exigendum. Quo reserunt prOmissionem : Ego asinam , hoe tibi dare, O peto, ut milia eredas, itemque pollicinitiones virorum potentum aut gratiosorum, quibus alicui commendationem vel suffragium spondent. Grol. Iur. beli. O pae. II , α. PuisendorTI r. na . O gem. III, s , s. Sed r. saepe tales promissones non sunt pacta, sed di fa tantum , vel adseverationes ,
quas a pae is ipsi distinguunt Grotius &Ρusendorilius, immo aliquando non Pa cla sunt, sed praeparationes ad pacta,
quas vulgo tractatus adpellitant. 2.
Res est paene contradictoria aliquem promittere velle , & alii tamen nolleius ad exigendam dare. Quod nescio, an tale sit commentum, quo omnia PM cla S promisia turpiter eludi pollent, exemplo Mediolanensium , qui increpati de perjurio, respondebant: Iur minus quidem , sed juriami nitim ait nasere non promis us. Quod reserens Ra-
devicus de gesis Frideriei I. Lab. II. Cap. XXV. Digna , inquit, responsio,
ut moribus oratio consonares , O , qui 'prave ac posti vimere er facere mitie verant, aliter, ae perfide Opra , loqtu non pol ussient, tu vitam flagitiosa remo inio us comitaretur. Denique 3. si imperfectae plerumque sunt hujusmodi
potentum promit Itones ratione exactio- .nis: non ideo illico, quod ad obligationem attinet, pro imperfectis habendae sunt.
g. CCCXC. Ex quo porro colligimus, T. nihil jure naturali Iure n, interesse inter pactum & stipulationem, adeoque 8. falli Franc. turae &
Connanum Comment. I, 6. qui, Romanorum Commendaturus Ana nuda per
' αν, etiam jure naturae ex promissis, quamdiu stent intra termi- 0 nos simplicis conventionis, & in συνάλλαγμα non transeant, jus 'perfectum oriri negat. Quemadmodum enim ejus argumenta jam satis profligarunt Urol. de jure belli ct par. II, 2, I. & Pusend. Iur. nai. O gem. III, F, 9. ita nos addimus, Connanum minus magnifice de naturali pactorum obligatione sentire, quam ipsos Romanos, quippe qui pactis nudis vim perfecte obligandi numquam detraxerunt, quamvis actionem ex iis, ob singulares ratio
) Εx Romanorum s ementia obligabatur , etiam qui nudo pacto aliquid Promiserat, eumque , qui fidem selebi erat , illi non minus perfidum putabant , quam aliae gentes. Quin non imperiaciam esse existimabant hane obligationem , quae ex pactis nudis oriebatur , sed persectam , uquidem ratione illius locus erat compensationi ,
t. s. D. . compens. constituto, l. I. g. fm. D. de pecvn. cons. novationi, i. I. Heineccu Elem. Iur. dari .
n. D. de novas. fideiusseribus & pidinoribus, i. s. D. de pign. exceptioni. l. 7. f. s. t. 4s. D. de pacl. I. O. L 2I. l. 28. C. eod. Unde 3c , quod a promittente per errorem fuerat tolutum, comdictione indebiti repeti non poterat. l. s. D. de cond. in . Quorum pleraque ira sunt eomparata, ut in obligationem imperfectam vix cadam. Solam negabant AmiONEM , quia civilem invenerant modum, quo Paciscentes uti
763쪽
luisserant, pura stipulationem. Tam qui negligebant, perlutorie egisse videbantur. Quemadmodum ergo multis locis leges ex oppignoratione rerum immo bilium non dant actionem, nisi pignus apud acta sit constitutum, nec tamen ideo pignori obligationem persectam detrahunt, qaippe quae aliis modis 1 se exserit et ira nec de Romanis staturendum est, ins pacti noluisse persectam obligationem producere, quia a tionem inde oriri noluerint.
f. CCCXCI. Quum vero pactum sit duorum pluriumve in idem placitum consensus; f. CCCLXXXVI. CONfENsus vero
duarum pluriumve voluntatum in eamdem rem easdemque circumstantias conspiratio : consequens est. 9. Ut ille Consensus tamquam internus externo aliquo signo declarandus sit. Qualia signa , quum sint verba, sive ore prolata, sive litteris contignata ,& facta, & illa consensus expressi; haec taciti praebeant argumentum : S. CCLXXXIV. sicile patet, IO. perinde esse, sive ex preta, sive tacito consensu, aliqui paciscantur, dum tale sit fatactum , ex quo consensus in eam rem , de communi humani generis vel gentis cujusdam, sententia colligi soleat ). Immo 11. aliquando consensum recte colligi ex ipsa negotii natura, si illud tale sit, ut non possit non judicari, alterum non dissentire.
Hine dc nutum suscere, recte statuunt jura nostr.i : L sa. g. uis. D. de sit. di aci. Quinctilian. Deelam. CCXLVII. nec non patientiam, immo& silentium, L si . pr. D. locatι, I. II. g. 4. 7. D. de interc. in jure fae. & alibi passim. Quod almittimus omnino, nisi alia fuerit probabilis natio , cur quis, diisentiens licet, incere , quam disseditum verbis iactisve testari, maluerit, e. g. si filiusfamilias, truculentiam patris veritus , interrogatus , an Μaeriam, a qua maxime abhorret, ducere velit inceat e non illico conosen sese videbitur. Quid si enim, patre dicente i Abi domum , di suspendere, prae stupore tacuitiet filius t an ideo consensisse videretur
g. CCCXCII. Quumque consensus sit duarum voluntatum in eamdem rem easdemque circumstantias conspiratio . g. CCCXCI. voluntas vero nihil possit vel adpetere, vel aversari, nisi ab intellectu excitata: A. XXX. sequitur, I a. ut pacisci valide nequeant, quicumque rectae rationis usu destituuntur, adeoque nullius momenti sint pacta suriosorum, nisi dilucido intervallo distinguatur furor, nec non II. infitiatum & eorum omnium, quos ob lubricum aetatis rem non intelligere, probabile est, I q. pra terea aegrotorum , quorum animos morbi vehementia perturbat, immo I s. & maxime ebriorum, licet voluntaria fuerit promittet tium ebrietas P, nec I 6. eorum, qui jocantes aliquid promiserunt, sibive sunt ab altero stipulati.
Quamvis enim alias tunc de mum agenti non imputetur λ'Oi ex ebrietate perpetrata, si per eum non steteris , quo minus hujusmodi quid
764쪽
oontingeret, g. CUI, 3 r. per eum
autem, qui ultro sitavem illam insaniam sibi attriaxit, omnino steterit, ne
pacisceretur, quum actio ex ebrietate
profecti involuntaria quidem sit in se,
sed non in tua caulla : g. L. hic
tamen aliud statuendum Ec gradus ebrietatis distinguendi sum. Aut enim modica fuit, aut summa hominis aliquid promittentis ebrietas. Si modica: non ita caliginem illa o studit intellectui, ut nesciret, cui vel quidnam pro-
mitteret, adeoque hujul modi promitiis omnino oblicat. Sin lumina e non po ruit non illa incurrere in sentiis , a proinde alter, qui cum illo pactus est, vel in manifesto dolo fuit, vel sibi Ialtim imputare debet, quod cum homi ne vino lepulto ac tenui mni rem seriam suscipere & paci Ici non dubitarit. Itaque nulla est ratio, cur ut ius esse debeat, promissum, d Ilcussi alterius crapula, exigendi.
g. CCCXCIII. Ex eodem porro axiomate colligimus, 1 T. inu An utiletile esse pactum , ex ignorantia Vel errore initum, si vitium hoc si pa-
intellectus sit culpabile, vincibile, ac voluntarium: f. CVII , tum ex 33.) non, I 8. si ita comparata sit res, ut & prudentissimum posii noransit fallere, g. CVl II, 36.9 veluti I9. si de diversis personis re-u- Vςi
busve senserint stipulator & promissor, vel ao. si alteruter erra-ς y0 ς
verit circa personam , vel rem ipsam, vel a I. circa eas circum
stantias, quae non facile sciri potuerunt, & quarum si conscius fuisset promittens, numquam ita esset pactus
Flis observatis regulis omnes spe cies, quae in ipsis rerum argumentis occurrere possunt, facile explicantur. Sic non valebit pactum , si quis se ducturum promisit virginem, quae praegnans postea adpareat , quia hac in re falli potuit etiam prudentissimus t per n. I 8. nec sponsalia ullius momenti erunt, si cui Tulliae nuptias adsectanti, nomen vero ignoranti, Afrania per errorem spondeatur, quia, quum de dis versis personis senserim, non consem serunt in idem placitum. per nu. I9. xo. Denique si desponsam Tulliam epilepticam esse , vel alio retro morbo
laborare , pollea adpareat r ne eo quidem casu sponsus tenebitur, quia erravit circa me μαν, quae a sponso tam
facile explorari non potuit, & qua tamen cognita, illum has adses imirum nuptias fuisse, vix veros te est per
f. CCCXCIV. Multo minus ergo za. valebit paetiam , ad quod his
quis dolo alterius inductus, vel a 3. in quo dolo istius malo cim malo eli cum scriptus laesusque est, quia consensisse non potest videri, cu- citum jus menti veluti praestigias alter objecit , ut rem vel personam, de qua pactus est, sibi multo aliter conciperet, ac eam postea re- ipsa deprehendit . Contra aq. nulla est ratio , cur irritum esse debeat pactum, ad quod tertius alterutrum paciscentium , altero inscio , pellexit, quamvis a s. dubitari nequeat, quin is, cujus dolo famim est, ut ita paciscerentur, laesis ad resarciendum damnum sit obligatus.
φὶ Hinc nemo dixerit, iure naturae Lea, quas manifesto dolo conciliaverat ratas esse debuisse nuptias Iacobi cum Labanus. Grees XXIX, 1 r. Neque mos Z 1 gentis,
765쪽
gentis, quo facti turpitudinem velare conatus eli Labanus, eum a dolo ex.cusare, vel Iacobum obligare potuit, ut sibi a locero malitiosissino tam proterve illudi pateretur. Nam nec obligatoria procul dubio suit illa consiletudo, &, si pro lege habita suillet, id praedictum esse oportebat, neque debebat Labanus Rachelem petunti Iacobo promittere, sed eum peregrinum,& conluetudinum Syriacarum isnarum
praemonere, sororem, natu minorem,
ante maiorem despondere, moribus patriis nefas esse. omnia ergo miris Daudibuε hie implicata suerunt, nec ea ramia fuissent procul dubio, nisi Iacobo peregrino latius visum suisset, concoquere injuriam, sibi a socero illatam, quam in ambiguam litem descendere.
An vi& A. CCCXCV. Quumque & vis δc metus quam maxime obstent ς φη ' consensui, nec imputari ulli possit, quod quis coactus fecit, si co- ψ μ genti nullum jus cogendi fuerit: 3 CIA, qῖ. facile patet, actnon obligari promittentem aliquid latroni, aliive vim injuste facienti. a T. Ratam contra esse promissionem, factam ei, qui, dum alterum coegit, jure suo est usus: a 8. multoque minus dubitari posse de validitate pacti, si non ipse, cui quid promissum . sed tertius, hoc ignorante, vim adhibuerit, vel caussam ineundi pacti dederit ), nec non , 29. si coactus postea rem ratam habuerit , quia tunc non ex voluntate priore, Vi & metu extorta,
sed ex posteriore ultronea obligatur. S. CIX , qt.
Quum enim cesset imputatio, si quid iactum sit, cujus quis nec causa nec auctor est, s C , a 3.ὶ hic vero is, cui quid promissum est, non sit
auctor violentiae, qua alter ad promittendum est adactus : illi etiam vim non posse imputari palam est. Sic e. g. s quis imminente a latronibus vel prae donibus maritimis periculo, praesidium sibi mercede satis luculenta conduxerit, stultra ille comitibus illis itineris, mercedem flagitantibus, reponeret, i metu latronum promisisse. enim istorum refert, an eonductor math/rsis, se a locataribus e This non D ' Horum culpam ese oportet, ut hortim poena sit: recte inquit M. Seneca Controm IV, 1
Conseri. g. CCCXCVI. Quandoquidem porro paetiam in duorum plusus pacis riumve in idem placitum consensu consistit : S. CCCLXXXVI. Vntium facile patet, 3 o. id non modo in pactis bilateralibus, sed & in iuuiau, uni lateralibus, justissimam habere rationem, adeoque 3 I. promit-
' tentem non teneri, nisi alter, sibi gratam es e rem promisi am , ostenderit. Quod tamen 3 a. aliquando merito praesumitur, tum C statu ejus . cui quid promissum, tum 3ῖ. ex ipsius rei, quae pro mittitur , indole, tum 34 ex antecedente rogatione, dummodo hoc postremo casu idem, quod rogaverat alter, promissum sit.
An ea , ρ. CCCXCVI l. Quia praeterea pacta ineuntur de aliquo 'prae- snt pacti stando, S. CCCLXXXVI. erae stati vero nequeunt impossibilia , de rebas adeoque eorum omissio nemini imputatur. S. CXV, I9. con
i υ. f ' ωq est, II. ut pacta de rebus absolute impossibilibus inutilia
766쪽
sint, nullaque inde nascatur obligatio, nisi 36. tempore initi pacti res in potestate promittentis tuerit, isque postea vires , quibus pollebat, sua culpa detriverit, vel 3T. aliquis rem non abs tute impossibilem, quam tamen sibi linpollibilem esse satis noverat , dolo malo promi serit. g. CXV, 6α seqv. f. CCCXCVIII. Quumque ἐκ των άδυνάτων sint non modo , An de re. uae per rerum naturam , sed & quae per leges bonosque mores, bus turpiseri non possunt: f. CXV, F8. nemo non intellisit, 38. inu-bM'. tilia quoque esse pacta ac promissa, quibus leges justitiae humanitatisque refragantur et nec non 39. quae decorum , pietatem, ver Cundiam , laeδunt, quaeque adeo nos ue facere quidem posse, ere
dentam est, uti recte , & vere φιMσοφι is, scribit Papinianus. l. Is D. de condit. insit. F. Non obligari quemquam promisso , quo se ad patrandum delictum obstrinxit: nec, qI. illum, qui se alteri ad praemium delicti dandum obligavit , eo nomine teneri rac proinde qa. omnia pacta de rebus turpibus ac inhonestis in ta, sive uni lateralia, uve bilateralia, nulli ius momenti esse ' .
Manifesto enim contraiictorium est, jus naturae adsistere pactis, etiam iuri naturae contrariis: itemque prohi. bere illud ita pacisci, ex tamen pra cipere, ut pacto citisfiat, pactum d nique nullum esse , & tamen effectum sortiri. Itaque sine perfidiae labe ab huiusmodi pacti diiceditur, quod sineiummo scelere impleri non potest. Nec fidei laudem fert, qui praeitat, quod sine scelere praestari non potest. Recto proinde Deianiras, silentium sibi stipulatae , respondet nutria apud Senecam , tragoedum 9n Herenis Oeto Adt. II. m
Praestare, fareor, posse me tacitam ν
Si scelere careat , interim petiu es j
f. CCCXCIX. Ex quo porro colligimus, qI. non obligari quem- An sim quam ad praestanda promissa, quorum praestationem cum alterius vandum detrimento manifesto conjunistam esse , animadvertit , Μ. licet Py0m i vel maxime alter perire velit, promissumque urgeat. Quum enim laedere alterum jure naturae prohibeamur, f. CLXXVIII, 7. d. ii de iis vero , quae juri naturae refragantur , pacisci nemo possit o mento f. CCCXCVIII , 38. non pote It ctiam pactum qualecumque , conium' quo alter laeditur, valere , & ΑΠ qui fidem sic eraestitit volentitum t& urgenti, non minus poena dignus est , ac qui invitum dc repugnantem laesit. Nee opponi huic doctrinae potest, volenti non fieri injuriam. Et en regulae non esse locum, si velle liceat , jam supra ostendimus. Ue
autem non licet O , quae Deus Per rectam rationem , vel per reve
tionem, Prohibuit. Hinc quamvis r
Ius, rex, vulneratus adolescentem sit plex rogasset, ut se gladio transfigeret et tantum tamen abest, ut id impune serret , ut Davides eum, tamquam regi eidam consessum, confestim obtruncari iuberet. 2. Sam.
767쪽
18a IUR. NAT. ET GENT. LIB. I.
Ei sectus f. CCCC. Quia porro paciscimur de iis, quae nobis ab altero Pa torum dari serique jure persecto cupimus . g. CCCLXXXVI. dari
dς ςbv aut em vel fieri non possiunt ea, quae alterius dominio arbitrioVeli bi, subjecta sunt: recte negamus, 66. quemquam utiliter promittereres, factave aliena, nisi mandante domino ; immo s. ne proprio quidem res, in quibus jam alteri antiquiore pacto jus aliquod quaesitum est. ψ8. Obligari quidem eum ad omnem diligentiam ad hiahendam , qui se operam daturum promisit, ut alius det faciatve ,
immo & 69. ad id, quod interest, si , se rem steri confe-etam daturum , receperit, FD. non autem et , cui quis rem factumve tertii promitii, jus esse, rem illam factumve a tertio exigendi. Vid. Hera. de obI. alium datur. facturumve.
Quum enim plus , quam ope- iam ejiu conditioniι sunt , tu ess sum ram suam diligentiamque , non promi- praesare debeam , quibi Dam pro Uscelia serit: nee plus ab eo exigere poterit est , omnia artentas e , tu espcerent. Si is, qui sibi illam pactus est. Et gene- omnia fecit, tu sanaret et peregis medimaratim , quoties quis sibi aliquid impin partes Ilias. Etιam damnata reo, oratori latus est, quod in alterius potet late a constar eloquentiae corium, si omni ariesolute non elle praescivit , vel praescire rasus est. LMu ιmperatori, etiam victo , Potuit: toties promitaens, praestita omni o ducι redditur, si prudentia di indiligentia , liberatur. Eleganter id ob- d ista, ct sortiri o muneribus suis fun- servat Senoea d benefie. VII, I 3. Lu-- cia es.
pachum M. CCCCI. Ex eodem, quod datio vel factum, quod promit- ει pure, titur, ab utriusque consensu pendet, I. CCCLXXXVI. sua
re sub sponte sequitur, sI. ut in paciscentium arbitrio sit, PURE, an SUR
ά . hi h ςumstanti . a paciscentibus accurate esse observandas, dum, Sa.diam feea quod ad Conditionem attinet, illa effectum pacti ab incerto evenie initur: tu Vere suspendat, id est, dummodo vere sit CONDITIO. Ex quo non ta- pMet, . id, quod sub conditione impossibili, quam vocant, promen iub missum est , non deberi, quum nec noc additamentum condita condu/ψ i iis nomen mereatur, dc ii, qui, quod fieri non posse Prae sciverant, promiserunt stipulative 1unt, aut jocati , aut insanuisse , ac priore casu pacisci noluisse, posteriore non potuisse, censean
Est enim CONDirio certa quae- pacri essectum , adeoque non sit condam circumstantia, a paciscentibus ex- ditio. Cavillabatur ergo Miltiades, qui pressa , a qua pacti effectus 1 inpendi- urbis deditionem a Lemniis ex paetorur, tamquam ab incerto eventu. Quum postulabat, quod domo prosectus, vel ergo impossibilis, quam vocant, con- io Aquilone Lemnum pervenisset. Ne ditio non exprimat incertum eventum, pos Miltiad. Cap. I. e ' II. Lemnii enim sed , quem non exstiturum , certissi- Athenas intellexerant: nec aliter Lem P um est: I equitur , ut nec suspendat niorum verba capere poterat Miluades,
768쪽
qui eo tempora nusquam , nisi Athe ritum, maxime quum illusisse Lemni nis, domum habebat. Cond:tio ergo Μiltiadi, & irridentes hoe dixisse, adeo- erat Hirpossibilis, quae, quum exsistere que jocatos elle , facile intelligere po- numquam posset, pactam reddebat ir- tuisset Miltiades.
S. CCCCII. Quum vero, & quae rectae rationi, legibus, bonisi Mul oque moribus adversa sunt, ἰκ των αδ αrων esse censeantur, c . C., minus
18. ) id vero , quod sub conditione impossibili promissum est , iub turpi. non debeatur , s. CCCCI, s 3.) quin generatim de rebus turpibus pacisci non liceat: S. CCCL CVΙΙΙ, qc. , inde merito colligi
mus , sq. turpes etiam inhonestasque conditiones Vitiare pactam,
) eumque, s s. qui sub hujusmodi conditione promisit , illam
adimplere non teneri: s6. si vero adimpleta sit, utrumque paci iacentem poenas merito dare , dc promittentem quidem, quod delictum perpetravit, alterum, quod talem serendo conditionem , pro caussa 1ltius facinoris morali merito habetur. S. CXII, 49.
ta singulari tatione Romani estnditi e percipient, quae dedi: si eo usconditiones , tum physice, tum mora- nnetim in partes eonciuerint, O , assan-liter impoisibiles , pro non ad Icriptis te populo , comederint. M, quum ex nO- esse voluerunt in ultimis voluntatibus. stra sententia non alias ultimas volum S.Io. Ins. de her. inst. l. i. t. I9. D. de rates agnoscat jus naturae, quam quae
nil. ins. l. s. OL 2 o. D. de condit. O per modum pacti sunt: S. CCXCI. dem. Quemadmodum enim absurdum s. ) nihil obstat , quo minus , quae videbatur , testatori indulgeri , ut in de pactis, sub impollibili vel iurpi co actu iam gravi dc serio heredi illud ditione initis, diximus, s g. CCCCLre, nugatque agere posset: ita nec lie- & CCCCII. ) etiam de ultimis volum redi fraudi esse debebat omissio actionis ratibus valere debere dicamus: ut adeo impossibilis , in 'quam numquam eon- absurda dicenda sit Thebanorum Iex , sensisset. g. CX , sy. Et hinc lega- quae conditionem adimpleri jusserat H-ta accepturi nihilominus ex jure Ro- diculam , ut heres captator mortuam mano sitissent, ab Eumolpo honorati, testiatricem nudam, ει oleo unctam, apud Petron. Sat. Cap. XCI. si vel humeris suis efferret, maxime non adimplessent conditio- Scilieri elabi siposset mortua , eredo,nem: omnes, gruin testamento non to Quo nimium instiferar vitienti gaιa habent, praeter liberos meor , hac Vid. Horat. Serm. II, 3.
S. CCCCIII. Quia porro & per modum mandati, & per nego' An Ilaea tiorum gestionem, cuivis licet alterius utilitatem promovere, eum- per aliosque ope sua, juvare: S. CCCXLVI. non possumus non in- promtu ferre, sT. perande esse, sive ipse quis paciscatur promittatue, sive ejus mandato alius. Quum vero negotiorum gestor tantum adistiliter gerendum obligatus sit, g. CCCXI VI II. 9 non vero utiliter gerat, qui de alieno liberalis, aliquid sine consensu domini promittit: F. CCCC. U. 9 consequens est, s8. ut liceat quidem negotiorum gestori alteri stipulari, adeoque s 9. aequitati naturali parum conveniens videatur regula juris Romani : neminem
769쪽
La , etiam ad contractus Per tinent. Axioma ta genera- Iii de min
t8 JUR. NAT. ET GENT. LIB. I. minem posse alteri, nisi cujus juri subjectus sit, inputari: g. q. DV .
de inut. sip. non tamen 6O. pro absente & ignorante promittere,& talis promissio dominum plane non obstringat. f. CCCCV. Denique, quum ineunte hoc capite a nobis observatum sit, inter pacta & contractus jure naturae nihil esse dis. criminis , siquidem utriimque negotium utriusque consensu capit substantiam: f. CCCLXXXV. ) facile patet , 6 I. Omnes regulas, quas hoc capite Vidimus , non minus ad contractus, quam ad pacta, pertinere, nec 62. male illum ratiocinari, qui a natura pactorum ad contractuum indolem eruendam ducit argumentum. C A P. XV.
QUIBUS MODIS OBLIGATIONES EX CONTRACTIBUS PACTISQUE
SOLVANTUR. f. CCCCVI. PActa summa ri DK & quam religiosissime servanda esse, nihil
que data Fing debere esse sanctius, supra demonstrare nos meminimus ; f. CCCLXXX VII. seqv. FlDEs vero hic nobis nihil aliud est , quam promissionum pactorumque impletio , adeoque vere Cicero de o . I, 6. quamvis parum accurate ad grammaticorum regulas, FIDEM adpeliatam, ait , miia mi, quod dictum es. Ex quo colligimus, I. tum demum paciscentes finem suum adsequutos, quando pacti legibus satisfactum, idque, quod dictum , tactum sit. a. sne autem hoc obtento, qui ex philosophorum sententia primum in intentione, & postremum in exsequutione est, Vel ita comparato , ut obtineri numquam possit, A. CCCXCVII, 9 ipsam quoque obligationem, ex pacto promissove natam, Ceilare Oportere . Iure quidem Romano distinguitur inter modos, quibus i Pso IURE, di quibus opa ETCEprionis tollitur obligatio. Quoties enim facto aliquo paciscentium perimitur obligatio, veluti solutione, in s olutum datione , accepta- latione, ceteris : toties ipse Iure illa exspirasse , si contra Propter aequitatem eliditur, per exceptionem subIata dicitur. Quamvis vero nec octoiiam existimemus illam jureconlisitorum distimctionem, nee eamdem omni ratio. destitui contendamus et quam in rem praeclara sum, quae disputavit celabo rimus Henr. Cocceius di s de eo, quod
si ipse jure , cam tamen ignorare jus
770쪽
C p. XV. QUIBUS MODIS OBLIGATIONES &e. 18s
naturae rectamque rationem, facile no- quae illos ad excogitandam hane dilitabis largientur ii, quibus explorata est ctionem permovit. Romanorum res judiciaria, ratioque ,
S. CCCCVII. Quum itaque cesset obligatio, ex pacto promis- Μodussove nata, quando pacti legibus satisfactum, idque, quod dictum , primu , factum est: cf. CCCCVI, I. a. consequens est, 3. ut illa cesset, facta soLUTIONE, quippe quae nihil aliud est . quam natur, lis praestatio ejus, quod in obligatione est, illi, cui quis ex promi ira obligatur, facta. Quemadmodum Vero . ei, cui solvencium. perinde est, a quo sibi solvatur, dummodo vel rem ipsam, quae debetur, vel, si res fungibilis in obligatione sit, tantumdem accipiat. S. CCCLXIV. 3. quam ita naturaliter illi praestetur, quod in obligatione est: ita ex eadem ratione facile patet , F. alio se ad pacti impletionem offerente, non liberari paciscentem, si quid, quod vicariam alterius praestationem non acimittit, pro
Id toties contingit, quoties per senae qualitas vel industria aliquos ad paciscendum impulit. Hinc si Titia ex pacto sponsalitio oblisata esset ad nu-pssias cum Sempronio contrahendas reae sane non liberaretur, si vel maxime Sialeicia parata esset ad pactum pro Titia implendum, quia Sempronius Titiae qualitates, virtutes, aetatem, sormam, frugalitatem, ele I, adeoque ei non perinde est, quae sibi nubat. Contra commodatario perinde est , sive Iibrum commodatum a commodatario, sive a tertio quodam , quocum ipsi nihil negotii fuit , recipiat et creditoris quoque non refert, utrum a debitore, an a tertio , etiam ignoto sibi homine, sortem usurasve accipiat e quia utrique hoc modo naturaliter praestatur, quod in obligatione est.
s. CCCCVIII. Ex eodem principio colligimus, 6. praestandam Quid, Scesse vel eamdem speciem, si alteri usus tantum vel custodia rei Cui Mi non fungibilis concessa, vel T. idem genus, seu tantumdem , si res fungibilis alteri abutenda δata sit. 8. Creditori invito non o trudendum esse aliud pro alio, multoque minus 9. eum cogendum esse, ut panem pro toto accipiat. vel IO. tardius, alio eloco, quam legibus contractus cautum est , solvi sibi patiatur ): quia omnibus nis casibus tunc non praestaretur naturaliter, quod in obligatione est. g. CCCVII, 3. Praeterea ex eodem patet. II. non alii solvendum esse, quam creditori, dummodo leges il- Ium solutionem accipere patiantur, vel Ia. ei, eui ille nomen cessi, vel I3. cui solvi mandavit, quum alias praestetur quidem, quod in obligatione est, sed non ei, eui ex promisso obligatus
Quamvis' enim iaepe debitori & leges humanitatis subigere de aliquid indulgeri iubeat necessitas, si boni creditorem, ut aliquid do rigo