장음표시 사용
71쪽
car VT QVARTVM. Dren eoque libentius in hanc arenam descendi, quod apud plurimas Regiones, ciuitates in . ualuisse videtur opinio, Veliterna vina, esse omnia, potentia, decocta, Mundequaque generosa, & si libere loqui licet, minus nobilium potatio nem esse Cum ergo apud nos in tot annorum decuisse, nullus plane sit inuentus, qui vini e literni apologiam promulgauerit,in hoc argu mento paulisper insudare, non grauabor, ut vi deant viris nobilisi. clarisi veliterna etiam vina esse optima, saluberrima, & digna sane, quae ad Magnatum, di Principum virorum.
Et in primis Veliterna vina commendantur,& inter optima, tenerosa ponuntur a Plinio lib. 34. cap. 6. quem sequitur Leander Albertus in descriptione totius Italiae pag. I 6.& memoria dignissimu videtur, quod inquit Athenaeus, vinum Veliternum esse suave potu.
Enimi uero, non video car non debeant maximopere commendari vina quae degustar , necnon etiam celebrare, nobilissimi,ac genero sissimi Principes, voluerunt. Atque inter alios, Eminentissimi, Cardinalis Borgia, ac felicissimae recordationis Cardinalis Aldobrandinus; G nec
72쪽
s SALUBRI PoτU. nec non Serenissimus Lad alaus , modo Polo. niae Rex dignissimus, cum Uelitris ab Eminentissimo Cardinali Ginnetto Sanctiss. D. N Uicario, modo Legato a Latere ad Principes, lautissimo fuit conuiuio exceptus, cum illustrissimus D. Marcellus Sacchetius Neapolim
peteret deguitando vina, clarissimorum, ac nia bilis imorum Dominorum de Tor utris, sua, quς secum deferri mandauerat, ut Omn Ino derelin querentur curauitari Veliternorum copiam ια.
peregrinatione voluit habere, in quibus se maximam delectationem in utilitatem percipere fatebatur, limis in longum excreiceret ora'rio, si catalogum Magnatum ac Principum recensere vellem, qui in vinis Veliternis oblectamentum , ianitati conducibilem inuenerunt conditionem , ut per multos annos praecipue Illustrissimus, Reuerendissimus D. Iul. Viuia. nus Epitc. Solon Suffragan. Ostien.& Uelitern . vir omnigena eruditione insignis, expertus est.
Et cum Velitris vinorum insignis copia colligatur, maior tamen eorum pars Romam deportatur, pro Albano, Ienzanio Marinio Nemeo, Castelcandolphio, a Romanis saepessime bibun-xur, ut quampluriminorunt, si verum fateri ve-
73쪽
c APUT FARTVM. Diinc unde annis elapsis Minister quidam Sere. niss. Principis Cardinalis a Sabaudia, non modi.ca Ueliternorum umorum emere voluit quantitatem, aditum familiis dicti Principis, quod magis videtur memorabile, Anno sequenti om nes ex dicta familia eadem vina bibere omnino voluerunt. Nec cogitet aliquis veliternos Cives vinis uti decoctis, habent enim sua cruda, tenuia suci tempore seruata in locis subterraneis, optimis quibuscumque vinis comparanda,vinam decocta solum operarisbibunt is indicium maximum inde fur dum est, quod paucissimi
Ciues, Helicatiores calculo laborent, cum tamen, si vinis potentibus uterentur, laborare deberent. In uniuersum nanque potentissima vina, habere facultatem calculum generandi, in renibus,&vesica, praeterquam quod patet quotidiana experienti probatur etiam ex Hipp.invictus ratione, Galeno x.& . de tuen sanitate 8.Meth. eruditissimo Petronio, & Baccio lib. 3. de Natura vinorum cap. I. lib. . de vino Cretico vina enim potentia praeterquam quod calefaciunt renes tartarum relinquere selent in renibus, ut in doliis,4 fortia vina solant es Crastiora, ad coctionem dissiciliora, de solent esse praῬ
74쪽
p terea flatu Lex Ariliotele o probi. r.& mill 1 de omno, vigili cap. 4 qualia vina bis lent etiam esse trullis in Regionidus, ut Gallia, Candia iurgonia, talijs locis Regni Neapo-luani, di in Hispania sunt aded generosa vina,
vi non nisi a valido ventriculi tolerentur, quo
rum meminit Syllius Italicus lib., si quis vero damnare voluerit modum vina decoqirendi sciat hunc esse familiarissimum, multis, Regionibus,& Ciuitatibus, & varios modo eo. queudi vina,4 fabricandi sapam docet Lutius Iunius ii ix. apud nos consuetudo vina deincoquendi inualuit tum ob copia effatu dignam vinorum, tum, ut melius . ac longiori temporis spatio possent conseruari sed fiunt etiam Velitris
cruda optima, tenuibus aequiparanda, quae pro 'pe Romam fiunt, & calculo laborantibas cons irentia, ut Albanum, Marinium, Ienzauium, Nemeum, Tolphanum Oruetanum, Caprar
lanum, Malia, de quibus videndus Baccius dαν vinis totius Italiae. Et si, ut sis periori capite dictum est, optima vina sunt illa, quae medium, habent saporem inter dulcem, austerum, funcodorata, fragrantia,clara fulua, nec nimis crassa, nec nimis tenuia, nec nimis potentia, nec nimis
75쪽
cap Vr ARAE V M. 3 debilin Non deest Velitris insignis copia talium vinorum apud NobilQres, ut omnibus patere Did degulla Hibusi, Annis praeteritis Illu. sitissimi quinque, Reuerendissimi Antistites
mea vina degustando experti sunt, ut pleno ore faterentur Omnes esse vina delicata , nobilia ALban MIen Zania, non Veliterna consimillata, immo perfectioia colligutur in suburbanis plurimorum nobilissimorum 6 clarissimorum Ciauium, quos omnes recensere si vellem, longestit mis excresceret oratio, ideoque studens breuitati praetermitto . Neque deest nobis conditio terrae talis, opportunus Ciuitatis situs, unde possint vina produci delicatisisma, si nanque ut iubet Hippocr. in lib. de Aere, aquis, & locis tex. 4. consideremus quomodo Urbs Vt liternas habeat ad Uentos, de Solis exortum, salubrem situm obtinere videbimus est enim exposita potius ad exorientem Solem, qui situs ab Hipp. censetur ibidem tex. Eo salubrior, dc ventis iapE perflatur Septentrionalibus, unde aer repurgatur, Ialutaris euadit i Ommitto modo laudabilem aquarum qiralitatem, quae omnino optimae sunt, si credimus Hipp. cum descendant Esublinu , fluxionem faciant versus Oriensem.
76쪽
3. DE ALUBRI FOTU.& hinc factum esse crediderim, quod ob aeris. aquarum .in fortasse etiam vinorum bonitatem in Auito suburbano fuerit Octavianus Augustus enutritus Natiuitatem illius aduersus Antiquisesimae meae Patriae dignitatem non audeo indu bium modo reuocare,officium est enim sapientis bene loqui, ut patriae vivat, dixit Scaliger Licet nonnulli Aristarchi, mimis seueri Censores, paradoxum me esse locutum existimarint , cum in alio meo opusculo pronuciaui, Octavianum Augustum sibi elegisse pro Patria Veliternania Ciuitatem hi nanque non deberent alior ut ivei bis inhaerere, tamquam Phytagoridictis,
sed remota omni mala animi perturbatione, de liuore mea verba diligenter, non oscitanter notare debuissent, in sonteres videre, nam rectius ex ipso fonte bibuntur aquae, o sic cognouiset me non aperte illis verbis Augusti natiuitatem, denegasse, vel probasse , vel dixisse munime Velitris eum natum fuisse, sed modum loquendi meum extitisse di non deberent alios irridere prae larissime namque dixit Democcritus, alter , alterius insaniam deridet , prudentia, & ex Platone in Alcibiade nosse se ipsum amn
77쪽
Non enim me latet quid de hac re fateantur, Dion lib. s. pag. 379 Leander Albertus imdelcriptione totius Italiae paginari 16. Baptista Egnatius lib. Rom. Principum , sed ne pigeat
audire Suetonium celeberrimum scriptorem,&historicum in vita Octaviani pag. 48 ubi cum loquitur de loco natiuitatis Octauiam , testatur eum natum esse Romae in Regione Palatij ad capita Bubula,& non repugnat in Comm. Beroalis dus,qui docet Romam antiquitus fuisse diuisam in . Regiones Suburranam, Collinam Exqui. linam,& Palatinam,in qua natus esse diciturAugustus quidem die cum de Catilinae coniuratione ageretur loquens deinde de loco ubi nutritus fuit,dicebat , Nutrimentorum eius ostendit adhuc locus in Auito suburbano iuxta Velitras permodicus,& cellipenuariς instar,tenerq, Ciuitatem opinio tanquam,& ibi natus sit. Hinc tamen ne minimum quid detractum esse volo
splendori nobilissimc Patriae, idem nanque Sue.
tonius Octavianum Veliternum Civem nominauit &in lib. cui titulas est, Antiquae ibis splendor, ex quadam inscriptione, utrina colligi legitur Octavianum Velitris natum fuisse uetusque Auos Velitris oriundos extitiise clare do.
78쪽
38 DE SALUBRI POTVcuit Leander Albet tus.Immo testatur Idem Suetonius Oetiuiorum familiam praecipuam fuisse in Ciuitate Veliterna ubi incaepit, ac floruit, inde Veliternorum Civitas illustris semper manebit, cuius etiam honorifice mentione faciunt Dionisius, Liuius, Strabo, Dion, Plinius, Volateranus, omnium praeclarissime Leander Albertus in sua totius Italiae descriptione &Auctor libri, Antique Urbis splendoris, haec habet, Veliterna Ciuitas nulli quidem post Neapolim per eam fere regionem secunda mediocriter opulenta, ut iam melius de ea scripserat Volateranus, frumento,uino, populoque abundantissima a Quare, ut fine dicendi faciam. Velitris etiam saluberrima, & optima esse vina omnes fateri
debent, testatur praecipue Ciuium in uniuersum laudabilis habitus, temperamentum ,4 coolor, qui ex Hipp. humorum dominantium inis dictum est, qui nunquam a malo vino boni esse possunt, &ex hoc fortasse Velitris, Incolae solet
esse vitae longioris, ut enim scribit Plin. I .cap. 6. Liuia Augusta annos suet aetatis 22. vin pucino, non aquoso retulit, motare debemus , quod docet Auic.lib. . fen. . tract. .cap. 2. quod
79쪽
e APUT IVINT M. 3 in vulneribus neruorum mire valet vinum dea coetum,cum perueniunt ad sanitatem,cuius co .
pia Velitris habetur,4 de his hactenus.
An si salutari potu niue refrigeratus.
QVamuis ex Hipp.& Galeno, alijsq; viris te.
leberrimis, varissint refrigerandi modi, quos legere possumus apud Mercuriat tib I va. Har. 8. Mercat. lib. I. Indic. a. ijque faciles, non graues , aut periculos, nihilominus humana curiositas, alium refrigerandi modum adinvenit, vascula aqua, vel vino plena nive circumis dando, quia vero apud omnes sere Nobiles hae nostra tempestate inualuit isticosuetudo, Opor tune faciemus,si de ea longiorem instituere orationem conabimur; Qvidebimus an talis potus nive refrigeratus sanitati conserat, an veroranquam periculosus sit rei j ciendus. Prima opinio eorum est qui tanquam nostrae saluti inimicum, lumanae naturae aduersum a talem potum omnino damnare nituntur, suam que sententiam, primo probant ex Plin. lib. I9.
80쪽
ε. DE SALUBRI POTUniues, illi glaciem potant, petenasque montium in voluptatem gulae vertunt, seruatur algor aesti bus, excogitaturque, ut alienis mensibus nix
Probat secundo ex Conimbricensibus ad lib
Meteororum Aristotelis tractatu . c. I. cum dicunt, quod est ista scriptorum quaerimonia , sed sine fuctu de ijs, qui non contenti vina dissundere veterana, per sapores,aeta es que disponere inuenere, quomodo aestate media niuem stiparent ad potu, &ad stomachi seruitutem col3 cretae aquae struxere officinas citant Plinij auctoritatem proxime allatam
Probant tertio, si ex frigido emplastro admoto ventriculo, cuidam mors est lubsequuta ex Beniuenio c. Is cur non alitis ima symptomata ex frigidissimo quotidiano potu subsequutura timemus Quarto ex Gal. variis in locis colligitur, quam sit noxius nivis ustis,in potus nive re uigeratus in comment. 3. in lib. Hipp. de his quae in med. fiunt auream ponit sententia, cu dixit, qui igno rat, quisque est ex ijs, qui de frigidae aquae potio 'ne scripserunt, qui non dicat eum duo Bicere consueuisse, vel damnum ex refrigeratione , vel