장음표시 사용
101쪽
Antonii Merendar I. C. de Cambio Nundinali. Cap. III.
ruultis machinationibus , & proinde placuit recondi ruribus legum nostratum id mo- occata: proptereaq; coercendo postulationes credito ruar, ad compensatione ni damni emergentis a pr4ntium, noluerunt, ean excedere quantitatein debiti principalis l. unica C. de sentcnt. s. quae pro eo, quod interest proscr. : Hae autem machinatione si pecialiter urgent contra campsores ubi ei a tua velut tempus soluendi primi recambii debitore non soluente , cur eum non vocaverunt in ius , dc suis acerbissimis processibus non obtinuerunt contra eu mandatum cxecutiuum Z quia nempe magis sibi expediebatii uum inire eam-bium cuco, vel accipere pecuniam sub cambiis a se ipso , aut ab ali S camplaribus , ut possent conflari illet crudelissimi coaceruationes pecuniam, quas omnes boni detestantur; & dignas esto.
moderatione , cum aequitati nimis repugnent,
ipsemet Scaccia admonet nu. 3ς; quod ipsi scissi re debebat ad cognoscedam diuersitatem existentem inter simplex interesse , & interesse alterius interesse. Ait Scaceia , aequiparari interesse damni eme sentis,& lucri cessa tuis: cum itaq; in interesse damni emergentis Omne omnino damnum resarciri debeat, ita debet haberi ratio omnis Iucri: in
primis ob llat huic arg. dccisio l. si sterilis a r. 9.cii
per venditorem S de are empti, & vcnditi, ubiciare deciditur, vendi torcinoi Sum tradenda re
vendita non posse condemnari ad interesse damni eminergentis secund ui modum propositur distinctio enitu drbiti colisleutis in pecunia ni metata,& eius, quod consilit in certa specie, nulla ratione geritim dicomprobari potesti. maxime dum agitur de partirapsius mei rei debitq,cum culpa deb oris pari modo in utrolis casu is dat creditorem : secundo dico. quod in damno emergente sane itum eli, nee ce edat di Iphina t. unica dolanti quae pro eo , quod date est. profer. & proinde hoc argumetum nori potest sust laetari ad comprobandas eas continuationes cambiorum, quae
duplum excedunt. Tertio dico, quod in damno emergenti inspicitur diminutio patrimonii creditoris , quae contingit ob culpam debitoris, haee autem per secent instit, nec admittit ullo modo. considerationem vitarat usurarum: adeas Fontanellam eu Doctoribus ab eo allegatis deeis io . nu. I x. cum sequentibus vlq; ad linem. xoo Asseri deinde Scaccia argumentum di ictum a Venditione ad cambium, quod licut una, de eadem res pote li per varioS contractus vendi, & re- uendi, ita possit sequi saepius ea venditio scuto tussi marche, ex cuius multiplicatione pendet it continuatio res cambiorum: Verum hoc argiunentum egreditur limites huius dubitationiς, cum disputatio noura non pertineat ad eam summa scutoriam di marcia, qua induxit continitatio cambi runa ut ostendi nu. 93 r sed ad eam, quam mora di bitoris inducit, quando debitor, aut creditor non volt renouare camblum ,& tamen non sellusetur numeratio pecuniς debitae: secundo claudicat argumentum, quia in vel 1d: tione ade si in ateriae capax emptionis, di vetulitionis; in hoc autem casu non adest materia cambii, sed mutui, clinia non habeat eius debitor , sciente id creditore, rationem conflandi pecuniam, ex qua possit solui cambium in nundinis: tertio stipponit pro bono
eo contractu, quod a pIurimis repronatur, & Omnes fatentur habere magnam i notas specieria ut in proposito large ostendit Iust .de contiiI. camb.
rot His addIdit Scaccia nu. So. in cambi s hanc doctra nam sacvius procedere, quia campi res degunt in Ciuitatibus magnis, in quibus sempet adsunt occasiones cambiendi, S quia interesse eam bio uni est semper certum, & pi rhoc non pendet a probationibus incertis: Vetu errat ni ni seste in utroq; Scaccia ut ostendi supra num .89 cum seq.: Quibus addo, quod tenipore legum de quibus agimus, questus per usiuras lMitis uortio do exactas , suscipiebatur et iustiis r ergo erat pro mutuantibus mani sestior ratio obtine 6, ys ras usurarum, quam ii ostri habeant eam Ptes cum enim moderatae usurae, & probibitio anat cisimi excitaret ciues ad ineunda migua sub vH- .ris dum pecunia indigebant, longe frequentio
reserant occasiones cxer edi v suras moderataS ,
qtiam adsint cambrendi . t supra ostenda: re utem Vibis Romae, quaei iam cst Irod; 2Civitas, quae ullana liabeat cum Ipsa, respectu illvis temporis comparationem ς tunc ergo cred itores pe- cui Iae mutuatae sub usuris poteraut at egare, se ob debitoris mora prauatu fuisse lucro, quod i erce- p illant, si Ioluissent usuras sibi debitas, cum Dot rium etat,occasiones s nerandi nn ιἀluam deesse cur ergo us hoc suit denegatum, uti atri si cectitudo lucri esset clara,cum suum haberent usurae modum Iegis aut lior irate decretum Z autem dis,
sicilius est caua psoribus probare, quod inituri erat' cambua si s bi fuisset restituta sua pecuina, quia de singulis nundinis id probandu est: nai nutu ire iatituendi tempus leges arbitrio contra lentium re seruabant: Ne autem dicas, leges non ademisi facultatem scimeratoribus postulanda lucrum cessans, essiciunt ratio iuris, di verba constitutionu snam superuacuet suissent huriasmodi leges,cum per hanc viaincosequi posterit facillim exseras usur rum ; Iuttinianus autem profitetur in d. l. ut nullo C. de usuris, d. l. finali C. de execut. rei iudicate, se induxisse, ne ullo modo suras ν surarum foen ratores conseque tentur, easq; penitus esse delen das: est enim mera verborum dii imitio, cum p re utroq; modo utilitatem consequantur, dic re, aliud esse, id consequi tanquam usiuras, vel tanquam lucrum cessans: legem autem se rebus ponere non verbis latum Iust. prolitetur: Et proinde manifestissinum est, per has constitutiones paci iure determinari postulationem lucri cessantis , & legitimarum usurarum , & absurcium esse, recedere o receptillima sententia docente, non licere postulare interesse alterius interesse, cumani lactissinia habeat veritatem, ac aequitatem , di contraria grandem aperiat sceneratoribus machination u viam; di consequenter nulluS remanet
capsoribus praetextus obtinedi id, quod iustis denegatur negotiatoribus r no conuenit . n., seuerius
se gerere eum iis, qui alieni sunt i suspieione .smrarum, qua fiat cum campsoribus, qui exercent ea cambia,quae a Doctoribus huius materis velut se neralitia comuniter suscipiantur: acerbitasq;, qua in exigendis suis creditis exercent est supra om- ciuit modum asperar na occasiones cambb
102쪽
Antonij Merendae I. C. de Cambio Nundinali. Cap. III.
endi habet valde incertos i qi aestusq; cambiorii
varios; Continuationes autem cambiori m, circa
quas haec nascitur disputatio, habet onmino con iuncta nes ligentiam exigendi sua credita; qi ae apud Doctores noli ros virosq; doctos simulae pios omnem adimit pretextu lucri cella litis. Ioa Hactenus exposui ea argumenta, quae cabia usitata sic oppugnant, ut nulla prorsitis videa ratione defendendi ipsa per se, vel ratione lucri cestantis. Ante oculos autem pona eorum speciem cCrda.
tis uiris ut uno ictu , qualia sint facillime intelli. eant, posita pro vera ea doctrina, quam ostendi seceptissima esse,& verissima. Omnia scilicet ca bi iesia habere pro suadamento,ut camplar pu tet probabiliter,debitorem cambit esse itum eratoqrum muniam per se, vel per alium in loco dellinatae solutionis. Omnia autem, quae pono pro ueris quo ad praxim cambiorum,suis locis probaui authoritate recentium scriptorum artis cam ωriae usus optime callentium. Haec cambia fiunt lucri faciendi causa: lucru autem consistit in reca bio inito tauore campsoris I hoc vero recam hiu iniri no potest, si sequatur numeratio pecuniae
in nudinis vel aliquid ei aequi pollens: Quomodo
ergo putare possumus , campirem ea mente inire haec eambia, ut seqtiatur numeratio debitae pe , cuniae in nundinis vel aliquid aequipollens, si hoc sequente cessabit lucrum Horiam cambiorum Iutiones in pecun a numerata rarissime fiunt in nundinis, quo colore ergo dici potest, haec cam- via ex genere suo, sic fieri , ut eorum solutiones fiant in nundinis φ In nundinis nunquam adsunt
itum mi necessarii pro soluendis cambiis, quae sol uenda sunt in ipsis, non ergo potest diei, sic initi
ti litteras cambii ad eum, quem scit, posse soluere ipsum in nunjinis pecunia praesenti , sed vult,
ut debitor eas ad se mittat, vellum militorem, vel responsalem, eis mandando, v t soluant nudo calamo eambiu: qua fronte ergo dices,tu iniuisse hoc eam bium , ut soluatur pecunia inium linis 3 Campsores sciunt, longe magis expedire debitori cambii , soluere pecuniam numeratam in loco initi cambii, quam in nundinis, quis ergo proba-hiliter existimabit , solutionem in pecunia piae senti esse secuturam in nundinis ζ Camplor ibiis ineuntibus cambia pro nundinis sic te leti aper noceret, sequi numerationem in nundini S , idq; sci. unt tempore initi cambii, quo colore et go dices, eos inire cambia, ut soluantur in nundi uis F In continuationibus cambiorum pala est campsorii debitorem ea de causa nouum inire cainbium , quia non potest , aut non vult soluere ipsum tunc
temporis rq ita ratione ergo potest probabiliter existimare, id esse secuturia in nundinis quae mox celebrandae erunti Cambia usitata sunt plerunq; rauiora debitoribus, quam ea essent, quae Pius V.deelarauit usi Varia,quomodo ergo negatur, peri id fieri fraudem saluberrimae, ac iustissimae constitutioni e Cambia usitata sic exercentur, ut magis gravia snt debitoribus quam sit Penns illud, quod Gentiles improbum declarauerunt, & ima miae nota puniuerunt; quis ergo pietatis , & Otholicae fidei amator poterit ipsa perpetie Ea est disserentia inter scaeneratorem, & iustum negotistorem, quod hic minist habere debitam pecunia, qtiam accessionem crediti , quae sibi obuentur icit ob moram dc bitoris: E contra vero scenerator mauult accessionem , quam suum: Campsoribus autem moletiissimum est, idoneos debito.
res sibi suam reddere pecuniam ς ergo in camps Dbus existit illud desiderium , quod separat sce.
neratore a iusto negotiatore: quae ratio ςrgo tibi superest separandi a Malle foenerator campsores.
δοῖ Hactenus ea exposui, quς dicenda mihi visi
sunt cisca telebraniam hanc cambiorum disinit tionem: Cum vero in hae materia facile sit accidere, ut ii , qui cambiorum de sensionem medit buntur, sua magis, quam quae Dei sunt, studiose
quaerant, valde Opportunum erit, me nonnulla proponere,quae fraudes eorum valeant detegerer
primum eli quod in hac qu stione illud quaeritur,
ait ea cambia, quae scriptores huius materiae velut
v si iraria suscipiunt, possint consuetudinis clypeo defendi: di consequenter de ea re agitur, in qua
clarum est, consuetudinis authoritatem cessare, cum non valeat derogare iura Diuino,aut naturali c. sinali de consuet.: inter Catholicos enim est de fide credere, usuram a iure lammor probari c. q.de usuris,Clement. unica eodem titi lo: Omne'; sere Catholici docent , eam adi: ersari iura naturali, & quidem rectistinae, ut intelliges exscriptis in c. anteced. n.68. cum seqq. Hacqς de causa scriptores huius materiae nen ine discrepa- te concordant, cambia , qtiae vere usiuraria sunt. Consuetudinis author tate non potu ille estici lic sera, etiam si consuctu do a pcimis, quas leges msi
xitiae constituerunt contra foeucratores, eorumta
thores de sendere valeat: Non est ergo allega da simpliciter consuetudo generalis exercedi hae cambia ; sed satisfacindum est , saltein probabit ter rationibus ,-autoritatibus, situ bufouendimus haec cambia elle scin erat ilia, de de uide erit confugiendum ad generalem consuetudine in eurecepientem, quasi quod per ipsam cotu probata fuerit soliditas huiusmodi rationum, adeoq; non video, quo colore se possint cxculare illi confessarii, quibus est satis, quod can)psores dicant,se is in cambiis non recedere a consuetudine generalicambiorum: quod enim dictura sunt,se non intelligere modos quibus utritur in cambiis incundis. corum redarguit,temeritate in , cum sint linem Ores Graculi Divini, si caecus caecum ducit, ambo in solaea in cadunt . Io Secundo exponendum est id , quod multic pere non possunt, qua scilicet ratione recipi potui ierint in tot regionibus Catholicis florentibus gloria pietatis, ac doctrinae, cambia foeneralitia , de proinde est exponendum, quomodo id acciderit. Cambia non sunt per se mala, sed propter abusius,quos campsores mali circa ipsa introduxerunt: propritim autem scaeneratoriim est,uir
rum insignum authoritate , si id ipsis contingero possit,suos tegere contractus: sitimando itaque hanc rem iuxta regulam l. in obscuris ff. de reg. iuris dicimus , eos campsores, qui introduxerunt eam bia usiuraria hodie usitata, adluisse viros insignes pietate, ac doctrina suae patriaeaei'; sua commercia sic narrauisse, ut nihil praui continerent: quid aliud autem illi sacere poterant,cit amipsa approbpre λ de his sic scribit Iust. de cpnt in.
103쪽
Maenia Merendar I. C. de Camblo Nundinali. Cap. III. D
tabat , appinatione v rum eo loci insigni uacum non pini sibi persuadere , huiusmodi eampsores fraudulenter tractare cum suis confess rin , eaeperunt homines existimare Lea esse commercia licitar quod eo facilius contigit , quia praxim cambiorum pauci norunt: Hac autem opinione confirmara i, qui bona fide in exercendis cambijs versabantur,inim a suis consessatus de suis interrogare ro ijs, sincere ea expone-hanir Dum vero a consessisici audiebant, ea esse usuraria, replicinant, huiusmodi cambia palam exerceri a caps ibus N. N. N. cum consilio prς-cipuorum Theciogorum illi Ciuitatis: Coiisesi satio autem interrogante eos, an eadem forma Prorsus contraherentur, si respondebant, nulla adesse formalem differentiam , sic deterrebatur consessarius,qui sciebat is esse mediocris scientis. di existimationis virum, vi non auderet eis de ne gare absoIutionem; sicq; de uno ad alium re det ea, in ea Ciuitate inualuit cosuetudo ineundi huiusmodi eambia. Cum autem saetiis sit ut ille m nuit , descensus Averni, morbus serpendo caepit alias inuadere Ciuitates,quae e 5 sicilius ab eo o cupabantur,qua maior erat illa Ciuitas. mo hum induxit: sic enim dicebant, multi in ea sunt viri pietate, &doctrina florentes; non est ergin credendum, passurus eos fuisse , ut hoc commemcium publice exerceretur in ea. nisi probabilis ter defendi posset. zos Mulgatis autem his eambiendi modis, expetunt homines pis, ac docti ea aperte impugnareo
verum consuerubinis praetextus , 8c magna cam
psorum potentia eo rem redigebat,ut subtiIitat ecpugnantes pro ipsis, pro idoneis susciperentur
argumentis p cum enim meri Theologi essent . etiam si lumine naturae intelligerent, eas esse me ras cauillationes,exagerationibus in magis, quam formalibus res nsionibus eis satisfaciebant a omnes enim fictiones, dc variarum personarum xae ne otum distinctiones , quibus rationes campiorum innituntur , pendet ex meri iuri r dentiae princimis; oc per hoe campsorum audacia crescente, odiosos valde reddebant oppugnatores cambiorum, quasi quod sine idoneo iunda. mento ea impugnarent cambia, quae erant media optima trahendi ad suam Civitatem alienigenomai diuitias. os Alicta per hoc eambiorum authoritate, tot breui tempore regiones insecerunt, quot scimus, liberε hoc tempore ea exercere: Morbo adeo
eonfirmato, generali multiqi quidem pii, ac dorcti viti medelam parare curauerant editis com&tariis suis de cambiis, viribus tamen morbo dissucillimo imparibus: Cum enim consuetudini isti ac tantarii nationum authoritate confirmatI, vis magna nimis sit, nulla supererat spes eradicadi adeo grandia auaritia instrumenta, nisi omnis eis adimeretur species probabilitatis: Hoc auteduo requirebat, primo ut ostenderenti scriptores huius materiae reprobare huiusmodi eambiat s eundo opus erat, eorum sic euertere sundamenta,
ut nulla superesset spes ipsorum detisnsoribus , asserendi replicationes probabiles. Primum quidem praestare potuerunt, cum eambia huiusmodi passim a scriptoribus huius materiae reprobentur tacite, aut expresser verum ab hoc labin supe
sedere voluerant; nemo enim corum in boc accuratam tribuit nobis operam: Astetu vero prostare non valuerunt, cum exactam id requirat i risprudentiae notitiam , ex iuris enim lantibus omnino pendent ; nam suerunt authotes huiusmodi tractatuum Theologi Religiosi, qui iuris
ciuilis sontes, non nisi per accidens, adire consueuerant: Et si autem formalibus adhibitis distinctionibus non satisfacerent eauillationibus campsorum; luminet tamen naturalii facile erat intelligere, sublatas esse ab eorum responsion, bus; propicreaq; omnes, usq; ad buiusnaodi tempora huius materiae explanatores, quorum scripta edita suerunt, haec cambia repudiauerunt; ut non immerito quaerere possimus, qua ratione docti,ac pii viri, qui horum cambiorum praxim plene i telligebant, ea poterant suscipete velut probabilia, is reprobabantur ab omnibus scriptoribus praeclare acutissimus Patet Iustini aluis de conti
caro minois taurine ditanti Dotiorismi, lettenui, e
OT Sum enit deinde tractatus de cambijs sigi. smundi Scacciae , qui anxie in tutandis abusibus campsorum adeo versariis suit, ut rarissime ab irsis discedate noluit quippe ingratus videri suis magistris, campsioribus scilicet Genuentatas, a quibus, dum ibi Auditor esset Rotae Civilis, uniuersam eambiendi formam didicit et sactaq; per
hoc est cambiis usitatis magna auctoritatis acces s et non tamen tantat ut praeualerent quoad n merum , de aut horitatem ce sensores horum cambiotumr Tot enim ac tanti viri ea oppugnabant, ut Serenissima Collegia Genuensia necessarium manerint, super ipsis eonsulere Summu pol bcem Urbanum VIlI. ut ex eorum verbis intelli ses, quae supra recensui. Ad summam vero au. thoritate usitata cambia deducere nixus est Raphael a Turri, suo edito de cambus tractatui tanta enim subtilitate ex variis iuris locis adminiculauit abusus eampserum, ut opus sit, ad eius rationes euertedas eo Iurisperito, qui in enucleandis iurii sentiae principi s versatus diu sileritet
Quod cu rei inta tribus, amplius annis ea dilia sentia praestiterim, quam mea prae se serunt controuersarum volumilia,ad euertendum huiusmodi tractatum, quatenus cambiorum illec, torum
dosensionem respicia, animum applicui meum,
104쪽
so Antonij Merendae I. C. decim bio Nundinali. Cap. III.
Hoc autem, Deo vires dante sic praestiti, ut author eius , acutus licet, doctus I. C. silentio suo malam causam se fouere sit confirmaturiis luculenter: id enim euenturum ςsse ut praedicam, illud efficit , quod nulla remanet probabilis ratio delendendi suas doctrina siue argumentis pugnadusit, sive aut horitatibus: Eius aute exemplo admoniti Theologi cauere sibi debent, ne suscipiant
horum eam bioriam de sensionemr cius enim iuri
detiae notitiam , haud prudenter se superare . Theologum quantuinuis doctum non polle spe
rare, quisnpia videt 3 acuminis autem nomine, ne ponit quis eum superare , utiqi atribιtur ille. qui eius tractatum perscrutatus fuerit I tot autem annorum cursum, quibus hasce materias fecunia
ipse , de cum aeutissimis examinauit campsoristius, quis assequetur e subtilitatem veroςampsorin sua arte exercenda nemo utiq; poterit supe' Expendendum est nunc institutum piorum illorum virorum, qui animaduertunt i multos ais, qui cambia illicita exercuerunt , diuitias per ea quaesitas omnino retinere velle r charitateq;
proximi impellente ab impugnandis his cambiis
abstinent t Verum animaduertere debent, soconcurrere cum illis, qui velut probabilia hetc cae hia defendunt, & consequenter eoncurrunt in conseruando eo commercio, quod plurimorum hominum animas perditurum est , nisi sic re proqhetur ab illis, qui putant, esse illicitum , ut eorum silentium probabilitatem ipsi non acquirat. Et proinde similes sunt is medicis, qui pharmaca Ianos inficientia componunt, ut aegrotis dubiam Parent medicinam . Si hi, quorum Aaritas lingua
doctam , ac piam res aenat, capaces non sunt alicuius ex illis medelis, qua a Theologis in materia restitutionis recipiuntur ; dicemus , expedit ut
unus morti valde proximus moriatur, ne tota
cens pereat: quod si id otniserint, sciant, se reos futuros esse non exerciti talenti sibi a Domino
ro8 Antequam autem accedam ad postrem an
partem huiuς disputationis, Operae precmm erit a me propius ageredi cos , qiii allute suscepturi sunt horum eam biorum defensionem. Eos auto sic interrogo, pei pendisti ne accurate Ea p posui aduersus cambia, quae defenditis respor debunt autem, perpendimus si antem euincat scripta tua, pio bab diore melle sententia illa reis probantem,non tamen desinit esse probabilis ea, quam defendimus: Eos autem sic compello; putatis ne probabilitatem huiusmodi deduci ex auia ilioritate Doctorimi ea defenden rium , an ex rationibus, quibus defenduntur e Non confugienti
ut puto, ad author tates; nam sunt perpaucae, &leues: in con nrmadis . n. doctrinis,quas cum scriptoribus huius materiae consutauinuis, nimis negligenter,absit verbo inuidia, versati fuerunt ri
multis aperte lapsi fuerint, ut suis locis ostendi a Sequi nanq; Doctores negligentes in exponendis quaestionibus valde periculosis, absq; examine rationum hinc inde urgentitim, fac it locum oraco Io Durino, sextussicum ducit , ambo ιn foueam cadunt. Ad rationes itaq; confugient; eas autem allegatis, quas confiataui, an alias e si primas obcetis , vestra doctrina valde esse debet suspecta ,
cuin deducatis iplari ex is rationibus , quas scriptores huius materiae passim neglex it .
de ego apertissime consutaui: Hae rationes nonne dependent ex meris iurisprudenti ε principijs pNon poterunt emo prudentes vm qne stomacho audire, non quiaem unum, aut alterum .
sed omnes defensores cambiorum dicentes , in iis expendendis acutiua versato fuisse , quam eum iuris magistrum, qui triginta tres annos sic tribuit examinandis arduis iuris ullsicultatibus rheoricis, practici'; , ut illulima extent suorum sudiorum argumenta; quod si dixerint , se se n iras excogitauisse rationes, quae ostendunt proba, bilitatem horum cambiorum , ab ipsis quaeramia, pnex iuris sontibus eas deduxerint, ex propriis Theologiae principias Cum vero vi ixi', supponantur , & eodem modo intelligantur is defensoribus utriusq; sententiae eae doctrinae de ductae ex propriis Theologiae ibntibus , quae
huic congruunt disputationi , utiq; eos oportebit dicere, se ex iuris prudentia deduxi ila huiusmodi rationes: Eos autem decipi, vel nos decipere velle , aperto ore profitebor; Contendentibus putem ipsis, me non posse de eorum cogitatis iudicium Lerre, nisi mini innotuerint, meo iure ase firmabo ; mihi ante oculos mentis versari esse piam, proprietates, accidentia , pr imq; borum cambiorum , ti omnia iuris principia , quae commode, incommodeq; possunt afferri ad ea comprobanda ; ex ijsq; nullum esse aio, quod possit
suggerere argumentum , quod facillinie non valeat penitus euertere unus ςx iis, qui iuris princisia mediocriter calleati Defensoribus aut e camiorum contendentibus, sua argumenta sufficere ρd inducendam eam , quam aucupantur , horum
cambiorum probabilitatem, ipsis ne credendum sit, docti, piaq; viri , quaeso, mecum inquirant. Ips Defensores cambiorum possunt magaunia hinc sperare sibi, sui'; utilitatis,& existimationis augmentum apud eos , qui solent, aut meditantur sxercere lianc artem: Ego autem per hoc effetor valde odiosus plurimis; iisq; potissimum campi ribus ditissimis, qui in suis litibus enuclea in s
lent mea uti opera: Cur vero assimi, em , existimationi S augmentum m e no poste tunc expectare a iurisperitis, apud quos florere studeo, emciunt meς vigili ede ambiguitatibus iitris theoricinpracticiiq;jonge, large distrillior bus, quae hoc
volum ori malia continent; optinae Conradus de contra ct ibus quaest. I oo. coia T. in coli Iul. alta
ereo, per se conliderando , prudeliacs viri utiq; affirmaturi sunt, me qui deu, ea quaerere , quae Dei sunt; de lis autem , qui cambia deleti diint, id tua certum esse : Sin autem de iurispriidcist .ae notitia
maiori tractabitur , erit ne vi his T ii cologus, qui sua comparaturus sit in nite studia, citin meis. qui quadraginta ab hinc annis , alliduo si dio ei incumbo Sed proprius ad rem acced mus: Habetis ne, unde defendatis proh biliter haee caninia ἰ uobis utiq; ex animi sentcntia gra tutor , meamq; operam sic uobis polliceor, ut nominori , hilariori certe animo , sim haec cambia Propugnaturus, quam ea huc usq; oppugnaueran τι enim ualde incit plurimos, qvi Possident diuitias
105쪽
Antonii Merendae I. Q de Cambio Nundinali. Cap. III. 9 r:
per ea comparatas, nolle eas restitue : leoq; vehementer , pluri in s in ipsi. exercendis perseueraturos esse, uaulio. ut ps ad eandς artem suo exemplo esse tramros; Anxio itaq;
animo expectabo vestras doctrinas ire cuias.Verum aud.o dicentes, non videbis nostras vigilias cur autem non videam,cum quinquagesimum sex eum non expleuerim annum , de valde bona
utar valetudine φ Non emit gabinius dicent, nostras de cambi s luςubrationes: Nonne haee est materia digna , in iii vestri luceant intellectus Non eongruit, diAuri sunt, nobis , laudem quaerere ex editione nolirarum vigiliarum. Ohypo. ite tristes, m ior ne est vestra humilitas ea,
floruerunt plurimi Sanctissimi viri , qui sua opera
in rebus Ions minoris momenti e uulgauerunt
sed laruam iam augeramus saeuissimi lupis Gub iis Christi. Ad publicam vos prouoco disput
tionem i ed te uestras hac de re lucubrationes, Siletis Z Audite classicum r Null0s vestrum edit rus est de sensionem horum cambioru aere sulam.
Inter plurimos tot Nationum Theologos , qui audiuerunt sacras consessiones campsoru . qui hες
cambia, ipsis permittentibus exercuerunt, nulluserit, qui ostensurus sit, probabilitatem suorum consiliorum durare nullus: Doctorum virorum vicientium, qui ea defenderunt in suis operibu iam mulgatis nullus suscepturus est suarum , opinionum defensionem ἰ Nullu* . in tant doctorum hominum copia nullum poterunt ρο- uenire campsores suis ingentibus diuitiis , qui probabiliter possit defendere haec cambia Nullum. Si euentus huic re ponderat praedict oni crespondeb:t autem utiq; alterum te dicere Oportebit ; uel mς esse propheram, uel nullamadesse. rat Gnem ostendendi , h c cambia elle probabi εlia: Cum autem primum falsum sit , secundimia
verum esse necesse est, eum nihil adsit inter haeς medium , re accepta moraliter, prout fierim morat bus disputationibus I ro Accedainus nunc ad postremam partem n ii reta sputationis, in qua explicandum est, quidco. igruit ossicio boni consessaria circa exercentes h c cambia, volentes sibi Maeonfiteri pecata;Primo aute e xplic aridum est, an sacerdos mediocri doctrinae,& extili matre, si s possis sine scandalo concedere absoliatiorum suorum peccatorum
exercentibus ipsa sub speeie probabili. opinionis, evulgatis his vigiliis. Secundo βn δα cam. psoria sit ex ns, quibus coii it Diuinum in culum, qui amat perieulum, peribit in ipso. Tertiuali ine ars sit interdicemia' poenitentibus velut continens scandalum . Quod speme ad prismam , ponendum est pro explorato , arduum ammis esse pemtrare , subrilitates campsorum ut omnes docent scriptore 3 huius m/teriae, quod ex eorum vςrbiis intelliges, quae mox recensebo; Illis autem quibus satis est, campsoreS, quorum consession sacras audiunt,dicere, se sepon rece dere a consuetudine aliorue ampsorum congruit
Diumum montium. Sinite, eQ, abire: caeci enim sint , Fc duces eaeeorum: Cum omnes scriptores huius lateriae pronteantur, si1b pecie cambiorusequenter latere usuram, quae ratio persuadero tibi potet Matis esse, cambia exerceri iuxta com
ad perscrutandos modos usitatos cambiendi, reis linquas munus audiendi sacras cotist uiones caminpsoru nitis, qui eos bene callent, arduum etiam nimis erit desenore probabiliter cauibia usitata apud campisces: Mediocris autem doctrinaevseru profiteri se se idoneu penetradis, se bene dec dendis quaestionibus dissicilliniis in mat ta valde periculosa, est quid habens, ut leu ter sicam speciem mali: ergo continet sol male scandalum, mediocris doctrinae sacerdotem his ςognitis,
Audire sacras consessiones eius,qui exerseat actu, velitq; deinde exercere haec cambia r standa sum enim definitur dictum , vel factum minus re istum praebens occasionem ruinae proximo, ut per D. Thoinam 22. q. AI. artic. I. sed dicet quis, ii
beo recent et scriptores illustres testantes de probabili opinione, quid aliud milia querendum est pVt caetera praeteream dic inscriptorii in huiusmodidim in hac disputatione examinata fuisse vald diligetet , & detecta suisse in multis manifeste dein sectivaes.& proinde deducere ex ipsis probabilem
opinionem non perscrutatis filia ditus rationibus,
quibus eoru doctring impugnantur,est ignorantia stestata vel praecipitatis haud incosideratis, q)ue
inducunt mortale peccatum propter periculum , grande, quod imminet erranti, ut bene declarat Lessius de iiii . c iure lib. l. . a dubetri. 1 .hoe aut e medioeris doctrina no pretii abit sibi Di ses rursus , nemine ex scriptoribus huius materis proposuisse hanc docti aia. iit e tas bo .e v r;du .n.ςxagrrauerimi grande nutu, maeriqui hcultate, qu M aliud significauci unt.qua ab ea abstinere d here eo, , qui mediocre habent circa contractuu .iuititiana cognitionem e cx laoc aute genere sunt lubio procul, qui ex prosesso lis perscrutand S 1io incubueriin ἱ'n enim poli grandes in Tneologia speculatiua progrritus lac vacant casibus eposci sextae, vi,' ut 're seri, pressintem perserulei par di tui vi ein , scol rum verratis atringunt me.
eeidens, hoe est si scriptores,quos adierim eam
ra i De iis nune tractemus , qui sunt grandis do tranae magistri in casibus conscientiae, quotam n merum exiguum esse ostendunt libri, qui ueter eduntur ab eorum profestoribus relebribus; si hi dixerint, se se perscrutatos Disse rationes utrin. que adductas , di tandem venisse in sententiam,qus his cambiis tribuit probabilitatem, non erant repraehendendi ab ias, qui id audierunt, donec labatur tempus opportunum ad suas edendas vigi- ias, nisi lius antea id benὰ praestiterit. Statim .n. ae aderit occasio idonea existimad. ,eos nolle suas puulgare super eambqs lucubrationes,erunt valde suspecti doctis, ae prudentibus viris: Cum enim 3gatur de ea materi/, in qua multorum aqim periclitantur, nisi defendatur probabiliras cambiota in hac disputatione impugnatorum quia nolit trestituere acquisita per ipsa , nee volunt ab itinere Ab iis exercendi, utiq;euidens est,eos qui dicunt, se habere pararia rationes defendendi pmbat,
litatem horum cambiorum , omittere id, qude a peccato liberaret ingentem nume um personarii; quod continet grande eorum peccatum aduersias charitate proximo debitam: proinde on δε no i
digni sunt fide, nisi ostenderint causam idoneam, cur non subueniant tot personis eonstitutis in pe-
106쪽
Antonii Merendae I. C. de Cambio Nundinali. Cap. III.
riculo salutis, adeas M. Thomam artic, T. ad .luari uiri in clausula quod patet,
Recenseamus illinc test uno a scriptorum huius materiae circa andem eius difficultatem :Gaetanus in princip o sui traei tus de cambiis lite scripsit. t si quid tu huius rei obcuritas,
inuolutio , ne hinc con uetudine non sine fautoribus, oei e doctoribus plurimis, moderans ta neu, tacendum potisumderetur. Solus denist, iure lib. 6. q. s. art. t. in princi p. sic ait , t Ieria haec ut cosmtu maia
etiam merearorum novit . quottidiani'; lmentιs antrica
, ac rubinde doctoriis opim inibus plurimum offuscatar deinde incriit. Secundo rarione finis: Puscilicet huiu modi commigatio non ad prouIdentiam proxime necessariorion vitae, ed propter lucrum fit, quod in Pitam appetendι sitim, atq; adeosic nude considerata male sonat. Accedunt etiam linc arti eadem inom-ν adstri per culorumq, genera, ac subinde fraudes, O
alia mala, qua superiora libros, a. negotiatroni annectiuslindimus: imo vero hae est pluribus delinqMendi occ4μmbui exposit . Ioi Limus de usuris com 3. a. cum nu. 43 approbauisset dicta Soli de eius dissicultate lenistentiam in sti sic scribit, in quo erit diligentissime mimaduertendi , quando sis huiu mori colore huius nostra Magis mercarores ob explendam imminera iiiviri Am sit , tot Muras palliarit , arq, confingum . quam dies magis magis'. gramnetur is υρ christia,--, unde hoc eambulegitur aptaribra diuisum: oen. I . inquit quamobrem propter huius lucri meras hanistim mortales cambium in No rationIs artem mula. t, prom hoc colore mensam infris publicis ad hoetummodo videmus illor retinere, in quibus , H pluri-m vn Parismum faenus exercetur rub - camb omnia by 'o c. ideo non sine rarame eambia nonnulli rati fum cu'Mes reprobant i qua h c de cola istent
viri ab dian Maraa. qualiuataq; arte deterrent homnes, qui ιιδι si dedunt mare audivi apud populi. . I r IU: baptista cauata n yi Opimio lin traciatus de cambus haec habet: cum antan me in ipse cog
de quibus Us. Tim quia sere inacessibilis est modbs
omnia, pwc cambia celebrantur propter es vinicies, subtilitases aruas nostri temporis mercatores annuixxt. Tum m me quia operoseim negotLmes, inter tot, catam variaώ, in hac pane, Doctomum opiniones , punctuverιtatu attingere , aut sentimam voram, sotaea ' filiam ranone statuerer Et c. in principio haec liabet. Cuperest, ut de cambio per litteras isse aneths..cuα quidem materia inter omnes mare, ius de compacti--s , Npou mιricanor, mastis stribentitas fices' ne . . solium, cir marorem ι erit discultatem, prolud peculiari ope Diuim Numinis ad hoc indigemiis, quo recto ordine, to procedentes viam ad tum descias materia intestemia Veri M. In c. aute s. iaprii c. lli scribit. Saeut qui prohindum , latumq. - .
musta pracpitia inti titia tro uel tos arit quorum in ritus - numerus: Eos rem . qui iam se hule negotio applicuita, mimaduorm cse cupimus de his periculis,
ve quam caute in exercehdth Ma te sedebant habere, quare oportet eos praescriptas sibi υtas lictu cambie
vi o 4 peritissimis, evema . approbatas obser
i7 Thomas Mercatus in proh mio sui tractat M
107쪽
Antonii Merendae I. C. de Cambio Nundinali. Cap. III.
parte comem e mortistro. Michaelison de cambiis q. t. artic. a. nu. a. in
Die in clausula alteram partem scribit; cas toriam nes simpliciter , omnino licita, o honesidi
secussos aliae arte , quam Rep. exercenturhu Osredura. Nammpr scamno male inter omnes a du, modum est de atiss ατιιbus. Secundo, cammoria, quod iteratu non pomi experientia tesse continet in se maxima perutilasiae rarivi, quibus periculti uonstat ita expositi alli ai tifices: itu. o. in principio sic scri
ceriam veritatis Ma tenere valeamus : Et contriter
vers ego certe, O Aeqq : he': dissuasio illi praecis innititur fundamento , quod mμtuum ficile patriari potencambio, ideri, eambium esse miris pectum de Us. . . scribustuli, quos citauisupra g. I q. a. nu. 26, Opra . . sertim hoe eamοι- recWfa, cum in eo maior sit ram
sui trionis. iis Romvaldus Gli ante Biam tractatum doe1-biis sic lectores alloquitur: ti ne tiodes camino ἐpieno di molle discolia: si per eser diuersi immeritia i
quamsaepissim/ nonsint dissuadenda hominibus
propter actus , qμossaepe in eis committunt, O propter pericula intuendi se sternam beatitudinem, qui sIe exponaost Parum ti oratι, qui huiceti sunt.
iaci Conradiis de contractibus quest. 99. infino sic admonet confestarios . Ει Me de cambiit dictas sciant, tuantum ea de rigore scholastico: Et qri
multifarιam statis, o con retro potentirere μηχδή-dam movis cambiarum supra memoritis, ideo circa Mos re Hostae quibus est problema, aietas spini ηum apud Doctores an sint lιciti. mi illiciti . . signa in circa illos, qua fiunt habite. ad hoc, vi sub illis lat re νώωα tira , ct homines mente corrupti: ct cir ca ιltis, quι habent Ueci maei, debet confessa servare documentu issici, quod saepe est comemoraIuniis supra circa contractus discites,σ ancipites atqus pericia us, prout q. 3 66, 67, 8o, σ 8 . scilicet, ut quantiscκnq; psent tales carus de rigore Scholastαι de sensari tanquam non usurarii, aut ilis contra iustitiam inmutatii am: tamen ante factum runt O , o di uadendi immann factum est imponenda poemtenitia act ritas, prout paratiq. 8o,s etiam ponacthm Antaetores induc Mi ad omnimo abstinendum de caetero a tatibus ex causis membratis q. 8o, O etinnatis locu .r a I Franςiscus Fabron apud Amatu decis rar. 6 ο
108쪽
cu duobus ima instrviem,propinsa. voluptatibus, utilitatibus ducta . ut eo mutitim lavatur, de Hsci lis exuus detur, cumq: Me in innumer A Ubier: locorumce Iur rebus, attamen mappam ιn iis casibus, in vibus bomines ira pecunia cupidine πψcti operantur,
tiae, o inanibus tineris, deniq; Druitur cum intem , ubi pri- inepta fuerat: Reumat diis lib. 2s 1 u. 466. ait; Interea aBIem monendi sumseriis , valde bricam, plenam pericula se cambior improindeq; caueant diligenter, ηe pecuniarum cupiritas stram bos agas, o di i laqueis umectas. re nubil temere moliantur, c tuus aut auraiis inuexIM ni, rem fulli insistant, in Meupando Grum , O argenturi
pereambium; sed is do imis, oeperuissimis prae sicuptas, o approb a , tanqu-licitas eambuni ra' tunes ad unguem in omnibu3Iequantur: Numero a tem sequenti sic scr,bit. Denarica biorum usita tabo te malo tacere , quam perperam dicere in experintus tu tot subissitatibus lateat tenebras Qundentibus. Hon, obcinus in examine Ecc Iesi allico p. a
trin. 9. quaest. sq. in principio suppositorum haec scripsit. Suppo OH δ, materiam ea torm per se abflausissimam se . multis dissicultatibus inuesuta.
mam, acobinde Dinorum opinuisi remum cstisescaram: si quidem inter plurimas 4rtes, ind di imo Exeogitatas ruis mori princto solertia. Moa-ιs ex potus modus , qui ex sua pecunia negotiari e per
cambu contractim provenit, comentum , dubio procul
Mutissimum, ac subtilissimum Doctoribus semper Ui.am U; ut proinde nonini dubium esse debeat ; se hoc con trahendigenus, tot domismisi graui Π q; orbor bestram absolusu Theologia . quam iuris Caunntcι ιιιν '
Er quasi in auritos cambiendi modos , quos pra ensatae inuerit eam uenes modos. veritates mcut nec nos perceperist. nec latensem usurariani pravi Nem denerauerant. Raptui et a Turrran tractatu de cambiis di ut . qu*st. r4. in fine haec script 1s tradidit
Non siit eo vitium aliena omnia rimari , quasi mea facere, ficta quantum si huic tum s affare , qMod non putavi ex iis me consequi pose, qui licet
opti meriti de hoc eodem argumento, tamen de sua pantaeomeniti in referendis, o iure retand salior ι
dictis summa γα laude versatisum. Hieroi v mus Llanias in summa , seu instructione consessar. p. t. 9. 32. haec habet: poctquam
in tantum creuit cupiditas, ut mmasoribua trimentis, o utituas mmaturae parua videatur, exim ξ is hinc ε . vix diminuta est mmatura,σ modo sita retaliter deperdita mundu a cardine ad cardi mouet: est quaedaplusquam metaplastica, ct imginaria nia lana, qua
et otiorum bomines, pre fidem, siue cui ipsi vocant
Gessitum in litteras, omnium nundinarum mundι --
lem p risit; omnis negotiatio redactaenia pecum rvm eontrassus, prα elit m pro 'tistis, litterarum pro
z Philippus Faber de ressid. v. n. 16 . Melia bet. In hoc contractu eam&oru Ii υ de dirutis ire iustitia,σ in unitia secundum omnes. Scorta super Constit. Pontificiis theoremate 283. col. 3. post principium haec scribit. Negotia res steque ter addunt. O variami plures cirerestaηtias, ς- Mo ammarum suarum leuis , σ1heologorum per plemtate: & theorema 79, post principium in fluit,cani biotum materia perd sicilis est, de domviri in e explicanda desiidauerunt. Duardus in
prohemio sui tractitus de cambiis in principio it quit; Sινσι premia as fraudes o illiciti lucum
senem; euum tiam derasiaberis: de in octauaqusmprobem, onstar. nu, 32. haec scribit , ariem cam Horiamuneralitiam per prius exercebat, non aintra Laveram, O realem . Et quasenus Uream αμμιμα ἔadhuc ramen ad eam nobit redire ; quia negari non po Iesi, quin etiam haesit υsde peruulo a seMIan ratis cambiorum negotiatio, citra peccaτη clare Sexercerι poteIt; ua etiam realis non sine magna discu ' Me : nam ob id Greg. in illud Io. e a D ioquitur altem
nati inquiens. Nullatenus , aut vix non potest exerceri liue peceato , id si δε Menui seneris tarum, h's en cum magna d4'ult.ae νeatu, ob periculia Ponendι in ea est mum finem; eand mq; eurcenda sola nutioris lucri cupiditate, oe pecvmao in contumo coem hieni circulo ponendi. Idem Du rilii, r. qua su 26. mi. I. i a hiu' Rit , in huismodι cambus ver an sola fit immanulariorum negotiatio, σι umera Iubeorum sessio commutantur usura . sunt testsenionia lcriptorum huius materiae clare probantia, in exercendis can hi)s saepissime fieri contra-viradios, & diiselle esse, subtilia penetrarea inuenta cam pirum: ex li is vero sequitur, aperte errare eos, quibus satis est, campsores, quorum consessiones sacras avd unt, affrinare se sequi co-
suetudinem aliorum campsoru : cuni enim exesecentes cambia sint suspective fetiore ; simplici-str sequi consiuetudinem campisrudi, nihil aliud est , quam sequi ducem suspectum 1 Ex eo a xem , quod est dissicile penetrare subtilitates Lampsorum , ne colligas , valde difficile e intelligere modos ineundi eambia, quia salsum id pst ; nam pendent ex modis contrahςndi claris per ie,si declaretur significatio terminorum hul priis, re negotium a sua origine usq; ad finem e. planetur ; Sed dissicultas consistit in penetrandis consequenti, is quas deductitri sunt eampsores ex
concessis, quas praeuidere ii soli possint, qui optime callent hane artem r de ideo magna temeritas est,approbare nouum modum nςgotiandi in hac arte, quo ad eos, qui coniunctam non habent magnam contractuum scientiam , qtiae perpaucis
contigit,cum exacta cognitione artis eambiendi. D s Exponamus nunc, an exercere haec camh et
109쪽
Antonis Merendae I. C de Cambio Nundinali . Cap. III.
dum poenitentibus ea exercere, supposito, quod sit probabibilis, opinio ipsis fauens. Primo autς dico, quod probabilis opimo non eli tuta in conis
scientia , quando poenitens de eius veritate dubitat,sic praecise docet D.Thomas quolibet 8. attic. I in fine, dum haec scripsit. non habet con- sct Lm de contrario, sed certurιdinem: sed tamen ista quandam dubitulanm inducitur ex contrarietate opse onum: oesie remanente tali dubitatione , plures pra-hrudas habere, periculose committit: Grsis procul du-hio, peceat,utpote magis amans beneficium temporale, quam propriam satalem. Aut ex contrariis Opmonibus:
an miliam dubitationem ducitur;Wse non committit se discrimini nee peccare quam dominam clare exprimit Clem. U. cum Vienensi Concilio in Clemet. exivi de Paradiso item quia in illis verbis.
tendenses,quod in bis, quae anims salutem respiciunt, ad vitandos Paties remorsus conscientia , pars securior eiugerunda: remorsus enim conscientiae tunc omnino adsunt , ςum poenitens inducitur in dubitationem pra cam ex iundamentis contrariae opinionis. Nee his repugnat probabilis opinioni aut horitas hoc saeculo adeo exaltata , in tanta copia eoru scriptorum,qui,bona venia dixerim,melius fecissent, suas si occultauissent lucubrationes, quia eius sequaces supponinat,abella ab eo qui imiam sequitur, dubitationem praeticam: audi Michaelem Salon de iust. & iure quaest. 6q. artic. 2.
conclus eoi. s. sic scribentςm. Nunc ad arg. pro prima opinione: ad primum res ondeo, Riventem provibabilem creditam veram , non se exponere periculo emrandi, neesequi regulam dubia n, quia m dimiximus iudicat illam veram ; eiq; adhaeret ut optonaequamuis, quia opimo est,sit cum aliqua urm:dine ; -- de laeet speculativid sit dubius, quaenam ex istis sit vera; quia veram probabiluereti dera; practice tamen certus,
est, licere sebi σmplecti eam, qua probabilis vi, e probabiliter credita , quae doruina , si bene in suis fundamentis considerabitur, non potest reuocari in dubium: non est autem omittendum id, quod idem Salonin col. antecedenti scribit in secundo fundamento in illis verbis. IIoc tamenes siolati, in
tanta opinionu virietate, M si FIs,omiat humano seia
D affectu , simplici, ac nudo affectu artingendae veritatis, diligenti fludio, ac orasione ad Deum ροι omnιs veritatis, ac lucis sns est oebis sis adbibiuis, hanc vel illam probabilem opinionem, qua sibi vera radetur, amplectatur, manet tutus in fici otia: etiam se opinio
illa i parte rei sit falsa: in od est illud, quod des
derat Sanctus Thomas, ut non mqueat ut ex bonutemporali ad sequendam eam opinionem probabilem, qui sibi tribuit ius retinendi. His sic proepositis dico, nos versari in ea re, quam campis-
res lumine naturali , & negotiandi arte instructi , non minus intelligunt, quam cotingat vitis doctis exercitatisq; in perscrutanda iustitia comercioru i quia fiundamentum opinionis receptς ascript ribus huius materiae , consistit in doctrinis lumine naturae,& apud negotiatores clarissimis: An scilicet possit considerari animus permutandi pecuniam praesentem cum absenti, vel emendi pecuniam absentem in eo, cui noxium esset,sibi numerari pecuniam absentem in loco destinatς soluti nis: Nec pueris quidem persuaderi poterit, cam- Psores, qui exercent hanc artem lucri faciendicauia, dum ineunt cambia habere animum conseqquendi pecuniam numerata in loco destinat ε s
Iutionis, quando id esset sibi damnosum: & proinde exercentes hanc artem id non sunt inlictaturi et detracta autem me te consequediscutos viniarcire in loco destinatae solutionis per numerationem pecuniae , euidenti si mum est, & receptissimum, este cambium stan erat ilium: hoc est ea men factum, ut pecunia soluatur in loco miti cambii.
ias Illam scripturam, in qua institor , responsalis, aut ipsemet campsor sese scribit debitorem summae scutorum di marcia debitorum virtute cam-hii , non esse veram solutionem, quia nullum p rit visectum vers solutionis, omnes omnino ne gotiatores intelligui; qilia omnes sciunt,quod extinguitur debitum illud, cuius χlutis vera inte Uenit praecisset vel aequi pollenter: & conseque ter omnes intelligunt,en actum simulatum ma dare, soIutionem horum eam biotum fieri in nundinis ; quia nolunt Iiberari, ulla ex parte, dubito. rem cambh per solutione secuturam in nundinis ; consequentur omnes intelligunt, recambia suo carere fundamento, cum in eorum literis dicatur, ideo se ei mandare, ut so Iuat laudos di marcia expressos in literis, quia ipse soluit pro eo cani biva
Omnes intelligunt, eambia eon Ia ricorsa raris sime , idq; cum dolore campsoris, solui in nundinis in pecunia numerata, sed id sere semper sequi in loco, in quo inita suetur, quomodo aut ζ potest mens alicuius negotiatoris auerti a cogitatione , quod fuerit id introeluctum in staudem constim-tionis Pii V. cum videant, solutiones, quae fiunt per scrip uram in nundinis,nullam alium essectuna
realem parere, praeterquam sternere viam reca n-biis Z Vident campsores , magis prauari per sedebitores per cambium e laricoda, quam fiant per cambia damnata a Pio V. r qua ratione ergo poterunt,sibi persuadere, ea esse foeneralitia, hoc
428 Sciunt campsores, arid se, caeterosq; sue a
tis professores, plerunque manere otiosos multos ex i7s nummis, quos exercent in cambios; &longe minoris utilitatis esse, cambia inire cum .campsoribus, mercatoribusue, quam cum iis quidon sunt negotiatores: qua ratione ergo poterit eorum mens credere, sibi deberi propter lucrum cessans questum, quem secissent in continuati nibus cambiorum, quas exercuerunt cum iis, quition sunt negotiatores λsi confessaria d: ligenter eos super his interrogauerint, nullum inuenturi sunt, quem no cognoscant, practice,ut leuissime dicam, circa haec esse dubium: quomodo ergo poterit linsis sustrinari praetextus probabilis opinionis Preclare Iustinianus de continuat. cambiorum quis t. 3. nu. I 8. ait. Hora inraso si fasto, chlamo i negytinuiae tribunale delia propria conscisin a, e ti chie , se inserto mono loro quina veri carebi, veri pagamenti,scontrarii reali, o pure nocti das citilli se bannovaeutomat, cheis creditore dia damari A suo debit
re, accia chelo oti se non usseliniamente in Arundedi quali reflarato, ὀ lene rIegiudicano bon contrario, cambiare ii suo con il fluo, e eon ibues soldi mini pare losuo Resso studo di marche . . colliso -i i Dinori bein commim consensogridano umtamente, sereat vero cambio necessario, ebe chiprende in Gemua, habia il
110쪽
Antoni; Merendae I. C. de Cambio Nundinali. Cap. III.
Iro Ad hie eonfirmada spectat doctrina Conradicie contractibus quest. loci. col. 2 l. in fine, & col.
aa .in principio dum ait. Septimo arguitur Eccles. 3. i aemu periculum peribit in Mo, Igitur quis peccat amnabiliter , cuisequitur omionem illam, qua ιuilia 'a ahquem actum, quem ilia op o donas: quia i osse exponit periculo. mendum, auraritas praedicta intelligitur de periculo ποbabili, vel aequilibri: non au rem de pericula improb i, O lavi, er scrupuloso. Nodo stat quod sequens opinionem iustificantem actum , non exponat se probabili, aut aequitibri periculo. Puta a nee probaviliter eredit nec aequi credit, se pererre. sicut credit, sie non peccare. Immo probabiliter credit, se in narro perearer licet habeat aliquem leuem motum formidinis de opposito: qui tamen non adeo poti Rsbi obnare, ut lina emelen a dicatur, eum uti facere; sic non peccabit ex parte temeritatis ; nee ex parteam. sabir etiamsi sit alias in se illicitus t quia peri vincibilem ignorantiam excusatur , sise habes, in eo das easus docet concordat Salon dicta controuetsi m. conclus Q col. 2. in clausula quarto si quae ratio esset in illis verbis; mio emm probabilis credita, stetimnum habet dubium; habet demformido , uni tmen diarium, quod patet; cria assensus dubius .mceps, σm neus m Hrte declinans; assensus autem probullis opinionis non est anceps, Ieddere ninus in et partem, viseefias, ut iudieaIM; quamvis eum aequa fumidine, quod parum refert, eum m opinione quoq; probabiliori, qua non seuidens, vessicita, si etiam 'mi do: s e tum de natura opinionis quantu eurii probabilis, ut habeas ameram formidinem . ohendimus periculum magnum euidensque horum cambiorum quo ad inducendam mentem campsorum sic assentiendi iis, qui ea defendunt, quae exercent, ut possit suifiagari ipsis praetextus Irobabilis opinionis: ostendamus nunc, haec ca-ia per se, e te adeo periculosa, ut eis conueniat oraculum Diuinum Ecclesiastici c. I. num. 27. ν tam habebit locum in novissimis; qxi amas periculuperibit in eo: Pericul Mi agnum eorum exagerant scriptores allegati supra nu. I la, cum seq. quibus accedit Mis hael Salon coripheus inter des ores cambii eon laricorsa hod .evstat iris enim incomtrouersia I a. u. D sc scribit, illum igitur saris peria tofum es, oceasea Daerori maximam osse re, neminem exit imo dabitirer huhasmodiq; eambiuomnium disseillimum esse, scribit Filimius muser esui disiensioribus tract. 3 626. c. 8. in sprincipioi neminemq; sanae mentis id esse infleta tutum puto, si vel mediocriter ea perpenderit,
qui scripsi supra, du hic eam bia suis expressi e
3 Perpendamus nune decisionem s. Pontificis in c. 6. de νsuris,hrchiepiscopns Genuensis interis rogauit S. Pontificem circa usum mercatorum Genuensium , qui solebant vendere quasdam merees habita fide de pecunia, iuxta illud preeiu, quod verisimile erat, eas esse valituras tempore blutionis faetendae, responditq; S. Pontifex; licet testi contractus ex tali forma non posuerestri nomine
Guramo, nihilominus venditores peceatum incurrant, nisi dubium sit, merces illas, plus, minusue venditionis tempore es valiturast Contractus ergo liuiusmodi, per te erat iustus, veri in facile erat, eum viistiari ex mala mente venditoris merces vendentis
huiusmodi plectis , etiam si putaret , eas non esse tanti valituras tempore solutionis preetir inde Pontifex infert, ideoq; cruci tui saluti suae bene con .sulerent, se a tuiti confractu eesiarent: Ex eo itaq; , quod duprauata voluntas venditoris facile potest vitiare hunc contractum, colligit S. Pontifex, bene consulturos esse eos suae saluti spirituali, si alatiuiusmodi contractibus ineundis abstinuerint rω hoc est illud, quod significant sequentia verba cum cositationes homin Omnipotenti Deo nequeam occultarι. aeutem illa ψema Aluti suae istis confiderem; nam significant,eos, si leos secerint. male consulere saluti suae r sicq: hunc textum eius interpretes intelli unt, Alsa in verbis nise dubium, Boiensis nu. 7. in 'ne, ct 8. Io: Andr. nu. 2. iri fines
13a Deduxit aut e S. Pontifex hane doctrina ex D Paulo I. ad Timoth. c. s. nu. 19 ars voluntae siles fieri laridunt in tentationes, laqueum diaboli, in desidenta multa, o nociva, quae mergunt homines in interatum, perditionem e ructx momnium maloriam cupiritas r hinc enim sequitur, materiam nego tiandi, lucri faciendi causa, esse ex iis,qt ae malo ris periculi si init & consequenter in ipsis habet locum regula, ubi maius es periculum , ibi cata est agendum e. 3. de elect. lib. 6: & si ergo caute pro
cedatur admonendo negotiatorcs de omnibus squae vitanda sunt in commerciis, quae exercent ἔnon tamen cautius versamur , dum permittimus eis, exercere illud commercium , quod in potesate eorum est, cum suo commodo vitiare;
debemus eis inter dieere huiusmodi comm GCIuane imprudenter in hoe versemur cum periculo salutis negotiatorum imprudens enim ille est, qui putat, se satisfecisse muneri suo, caute versando In eo negotio, quod ex iis est, in quibus cautius est procedendum. 333 Hueresp eit doctrina D. Thmvς p. Dq. 4 I.
art. a. ad a. dum ait. Duplex si text. tDvis occasio. Una quidem ex parte h-ιω; puta cum aliquis pccc to se propinquum facit, occasio spe eandι nsv rvἰta s. Tι -u occaso renis is est vitanda sichi d. IMm est . Lot. Genesis t9. fleteris in omn/rσιone Goca S dst- nam. Aia vera tentationis occiso est ex parte iis ii , qui permulcet ad meliora tendemibua : car talis occasionis tensarie non es euitanda .
I 3 Ad haec confirmanda spectant ea, quae scribie
Conradus de contractibus quaest. 8o, col. 2 3, c ius verba recensebo : implebunt enim aures eΟ rum, qui sciunt laudes Dei, ait alitem. Eis illa prima causa nons Pit ad hoc, ut omnino amneas a talibus; tamen secunda eausa es; quia homo attendere debet, quod facu, non solum, an bellum sit,sed etiara expediens. Omnia put Apostolua mihi licent; sed non omnia expedians. Vnde iamo MItinere debet etiam 4 licitis, quarenus mae ins tum detin f ons, est' via etendi iniquitatem , sicut Apollotus non accepit D ptur ab his, quibus praedicabat, is non poneret Offendiculum Euangelio, ervi nevis a notis non esset locus ad peccandum, quia vadde viems sit illia contractus, praesertis in tertio casu, mutuationi usur ris, ei prae cunctis alijs simillum is: ct ideo illi, qui non
verentur tuationem Wariam exercere, acciperem viam eam exercendi sub illius contractus nommer unde
in foro confessionali dico, abstinendum sesimpliciter arasi contra antefactum, suo momq; ps fa mis