장음표시 사용
81쪽
Antonii Merendae L C. de Cambio Nundinali. Cap. III. 67 ,
peemias verὸ sub caussiijs acceptas fuisse a cruditore , qvie requisita firmauit Rota in om
et a Tecmiaria ae Zamberse T. Aprilia I 38 I. conino Piniscio, in umana Vmea de Brinis 2. Dee bru4 3 9I . coram oram , in Romana cambiorim de Gr dis ita Naij I coram card. missim, in Romano Duriari Is . Decembris Is 99. coram Litta,ut refert, comprobat eadem Rota parit no mari decisio. 77s. n. I de . Set . p. I. recent. et quam doctrinam ..t Obant Gratiam cyriacus contromos a. m. 6o. cum sequentis. Gratianus rursus e. 987. m. 9. ven. praesertim m. IO, II , ubi aliam a
ducit decomem apud Zacchiam de societ. osciorum, dec67. . 6 , Nam a in Digessis nomismis tom. 3.m de interes c. 7, Larea decis Granarensi 8 num. I 6. par. a. quiae requisita si non ponunt , iustificari, & ex hoc capite ton potest ego Iocus r cam s. 6 Cum vero Sigismudus Maccia de commertiis,
de cilcito' 1. quaest. 7, par. a. ampliat. p. nu. 'cum pluribus tequentib. veritatem horum requivstorum in dubium reuocauerit; propterea necessarium esse putaui, eorum veritatem claram reddere dc apertam; quod ut sacere possim, cosidero id, quod decidit Iustinianus in I. unica C. de sentent. quae pro quod interest proseruntur circa modum probandi damnum emergens in illis verbis. In aliis assem casibM , Pi incerti esse ridetur. Iudices,
qvi eaὐ- dirimen a suscipiunt, persuam suMiluuia
inuisere , ut quod re vera inducitur dammim, hoc ridiatur: Cum pro regula traditum sit, ut Iudex ea solum respiciat,quae ex gestorum fide vera esse compererit t. illicitas g. veritas is. de ossic. Praesid. Qiid eausae fuit,ut in restitutione damni dati, quae euidentissimae innititur squitati, Iustinianus specialiter admonuerit Iudices, ut subtiliter rem set pendant, de illud damnum solum resarciri 1iiurant, quod re vera illatum fuisse apparuerit pnulla eerte causa idonea afferri potest a quam quia Me res impostaris, θι staudibus exposita est, ει ideo ispe accidit; ut creditores adeo coloratas allegationes afferant, ut facile Iudices decipisant, nisi subtiliratione veritatem inquisiverint, aeuse distinguendo verisimile ab ipsa veritate ; &hoe est id, quod significant sequentia vema Im- .veratoris. Et non puta tam machmanoM-, iris persuasiovibus in circuitus inex siesred antur. Machinatio enim signincat astutiarma eallidε rei veritate tegunt, unde Cic. a. de . oratore dixit, qui tanquam machinatione aliqua nia,
severitatem, tum ad remis em animi, tum ad irrstitiam, ad latinam et como'iodua: quo sensu
machinatio in iure nostro accipitur,ut in ι. I . g. I .m
versstis C de insidia.r .m ne c.de uatur. liber magis ad a nonram ide Iuninianus Me verbo mitur in l. r. in principio c. de Uiuraci iudaeum ait: cum .naam eo lituimus, usuras penit- esse delendas, nudi casu relinquimus,ex quo huiusmodi machinatio pol induci. 7 Aperta est itaq; mens Iustiniani, ut iudex uia taxando damno emergenti diligenter curet ut illud damnum solum iubeat resarciri, quod re vera, non autem apparenter fuit illatum ; atq;
ita hunc texis cum iter i Melli t
Bart. ibi nu. 3 a. versicis vero agitur contra non OI sum not.quod oportet verὰ probari interesse.Bal. u.27.
dicit, debere plene probari id , quod interm , Mic. ιn3. q. not. scribit, illud interin se praenandi , de
quo revera connat , Curi. ivn. nu. 'o. ad finem versconsidera; scribit, mur e tunc deberi, eum concludenter probatur damnum emergens, mel lucrum cessos,
Socis. Sen. in fine summarij norat, id pro interse peringe, quod veri intervi, cives. nu. 8. m fine dicit, illud interse deberi, quod νπὸ inducito, Berengarinum. 267. O 268. scribit, Iudicem debere submure versiari in inuenienda veritae Elegati damni emerge tis, Rebuus nu. I 6 q. not.Iudices debere subtiliter inquirere damnum, quod revera creditor perpessus fuit
ob mora sibi factam, D. Bolognet. m. 3 q. no tat , Iudicem in inueniendo interesse damni emergentis debere subtiliter inuestigare, ut veritatem inuenias, Nareus Nantua vu. 3 q. vers. vel exquiri, collisu ex
textu, debere Iudicem subtiliter, O diligento inquirere ,: quid veta debitoris intersit Cinae. in parataliseol. 2. vers. ET Iuninianus, docet, Iustinianum in baet lege sanxisse, ut Iudex in taxando interesse rei verita- tem diligentem iussicias, quod repetu in Recitatis l. 6. vers. nunc sequitur , o in ι. quarevus 2η , f. de reg. iur. vers. Denad oportet, Olib. 9. obseri c.3I.
18 Hoc praemisso, dico, monstro simile esse, ut mercatores, quibus mora sit a suis debitoribus, negligentes sint in exactione, quando pecunia sibi debita adeoqndigentivi ipsis necesse sit, ta tundem accipere sub cambijsr E contra saepissime
accidit, ut sub specie cambiorum prauitas usur ria adeo callide abscondatur, ut difficillimum sit, rei veritatem detegere. Primum non est, cur comprobare laborem, quia experientia quotidiana ostendit, mercatores nec coniunctissimis parcere, ut melius suis rebus consulant; secunduetiam lacile est comprobare, de imprimis auth ritate Summorum Potificum Pij &V. Quorum Constitutiones super eabiis editas recenset Sca cia in tractatu de cambjs g. s. nu. s r. & s a. inquit
autem Pno . Nos igitur cupientes erre. eorumque m zatorum insatiabiti usuraris prauitati, eorumque
miniarii saluti , ct mereantilis exerciti, fidelitati oee. paterno assectu considere oc. O in praemio eius no
nilitationis habentur haec verba, auaritiam omnium
malorum pessimumgenus, inter dilictos filios alma Vrbis praedicia mercatores ad eo serpuisse,ut lain vinuiq; eorum brevi, ac modico tempore proximi iactura diare sicere in peeuniss curvilium eiusdem Urbis, o prae pii e cisalpinis ad cambiam, σνecamirum, ut vulgo dicunt Mutuandis facillimus pateat aditus; verba auia Pii V. sic se habent. cum itaq; ad aures nonras m uenerit, legitimum cambiorum usum, quem necessitas
publicas militas in xit, ope numero ob illiciti questus eviditarem sic deprauari, ut sub illius praetextu
uraria prauitas ὀ nonnullis exerciarare . . ,α9 His praemissis, facile est, ostendere veritatem primi requisiti; si enim supponimus, mercatorε non siisse protestatum, se egere pecunia sibi de-hita , itaut sibi oporteat, eam per cambia accipere , nisi debitor ipsam sibi numerauerit; dicismus utique, eum negligentissime versatum fuisse in exactione pecuniae sibi debitae; 3e consequenter adeo inuerisimilis redditur allegatio, quod coactus fuerit quaerere pecuniam per cambia, ut
non possit Iudex, qui debet subtili indagatione
82쪽
68 Antonii Merendae I. C. de Cambio Nundinali. Cap. III.
inquirere, an damnumre vera illatum fuerit , ad- tur ut tantumdem sub scenore cambloram aereis mittere allegationem damni; quod enim inuer, perit , nisi causas apertas , euidenteri; ostende. simile est , a veritate adeo alienum censetur , ut rit , quae res ipsius ad tantam necessitatem rede- ad ipsum probandum non admittantur eae pro- gerint , iuxta textum in cap. quia verisimile de bationes , qtiae regulariter sussiciunt cap. quo praesum . ex quibus adeo cuia coistata sunt a v mile .lepraesumptumbus, ubi L ασpraeeipio punienta, quae affert Macciacotra hanc amplis- ωλαι. l. σa. di ad deputas in cons. I . a simae Rotae Rom. doctrinam,ri superfluum sit, eanu. lib. I. Harmata. de res ιbusq. 6 .mia Iqq. recensere, dc nominatim refellere: apertia enim
' so Ex eadem ratione probatair necessitas secundi aequi uocauit Scaccia dum dixit, omissionem harirequisiti , nempe intimationis; cum enim hac ra- rum denunciationum esse contra charitatem , notione debitor magis magisq; excitetur ad solvem autem contra iustitiam: quia non agitur hic deidum debitum; scit enim interesse eambiorum . offensione iustitiae , aut es tatis, quasi quod eo quod sibi necessario subeundum est , esse grauita hoc diminuatur veritas damni , sed tractatur de mum; incredibile est, campsore, qui hoc prae- reddenda valde inuerisimili allegatione damni termittit, adeo indigere dicta pecunia, ut opor- mergentis;& proinde, si clarissimis probati erat hae de causa per cambia debitam sibi pecu- nibus veritas damni appzret, hoc non esset imniam quaerere et stultitia enim apud mercatores pedimento creditori , a plam consequendum existimatur,quempia,ne suis debitoribus fit m aspiranti, iuxta decisionem d. cap. quia verisim Iestus, ea praetermittere, quae ipsos reddunt in . ter Haec autem probatio inter campsores est sectsoluendo debito sollicitos, ae diligentes: stulta impossibilis, quia ipsi accipiunt frequenter pe-
autem existimare mercatorem, experientia non cunias per cambia, lucri faciendi causa, ut etiam patitur , nec iuris ratio; secundum quam in du- admonet Scaccia nu.-ι; & consequenter non Dio credimus, unumquemq; in sua arte exercen, potest constare de damno per hoc solum, quod da diligςterti ex artis praeceptis versari, R. min. cambia inierit, cum possit esse, quod id fecerit
cons. I. - 9. Made . LII. m. s. e T. par. a. lucri causa. Ergo oportet, eum confugere ad I μα. Icenoch. cms II 2. . crum cessans, dicςndo, seis integre lucraturum
aeu. 3 . lib. 6. Croes. mus. 77. m. II i Buc. c . M. suisse issiquod ex parte lucratus suit, si sita sibi ille sui. q. Surdinciris. 14s. u. I6. lib. a. me iam tradidisset; Verum testa redigitur 3i De tertio requisito nunc tractemus; ex dictis ad magnam inuerisimilitudinem , eum legitimis patet, nos versari in materia prohibita, quo casu modis eum non adegerit ad suum sibi soluendurreceptum est inter DD. , confessionem partium di proinde dicemus, lucri cessantis praetextum non suffragari,quia alias in potestate earum esset, ab eo non polle allegari, qui negligens fuit ia acere licitum id, quod est illicitum, ut tradunt pxigendo credito iuxta receptam doctrinam, de set. istisi ἐὰanti f. de cis s. p d. IV. rq quainst num. 84: valde autem suspicandum no- Lydonatio m. q. C. de ruet. Surd. eo . i 86. m. bis erit de collusione circa eambia, cum nimis s. Couetum Patauinum consi. 7o. m. 3. sint Peregri inuerisintile sit, eum maluisse accipere sub calidi eum Hi, , de bi Macria decimisjs s. I. q. His pecunias, dc eas diu retinere, quam debitossi I. p. 2. a tiar. 8. num. 6,ta' Gyra M. i6. c. s. in ius vocare: Rem uno verbo expedia,nisi cam- . . de consequenter non debet esse satis con- psor satisfecerit Iudici subtilitatem suam exerceasessio debitoris ad prassiandum,quod re vera mer o iuxta sanolonem d.l.mics no potest obriperet cator accepit pecuniam per cambia , via hae r pi autemnon est satisfaciet, si omiserit id, quod tione latissima aperiretur vi usuris,ut optime ad- camplares facere solent,& sibi expediebat in monet Rota d. decis 77 .nu 1. de 3. ει α decis, ta l. in obscuris de reg iuris. a. anum. s. 33 Hactenus ostendi, ea cambia ustata, aduersus 31 Imo nee Institoribus, aut respons libus ipsius quae disputauimus, omnino illicita esse, explic mercatoris fulle credEdum est; propterea quod mus nunc,quid sit censendum de iis, qui camps noua inuenta campsoru in lucem in dies veniunt, ribus suas tradunt pecunias ; eos autem ad duas ruo faciliorem, de ampliorem viam ad augenda deduco classes; alν enim mandant ipsis, ut suaviuitias sibi faciapi; de cosequet ter facile Umi pecunias exerςeant in eamb3s, cetra eampsoritere responsalesia probandum id, quod quaeri' constituta mercede: Al vero eis libere suas tromus, esset aperire vi m latissimam usurit; quia . dunt pecunias certa sibi constituis annua qua hae ratione veritas cambiorum penderet ex test, titat et De primis nihil aliud est quaerendu, praemonio eorum, qui cambiis utuntur ad tegendam per ea, quae de ipsis dicimis campsoribus , cum usuram; debebit itaqi Iudiri ex ipsius iacti circu- per eampsores exerceant artem camplarqim: de stantiis veritatem damnorum magis colligem, iecundis autem animaduertentium est,solere ρο- quam ex testibus ; quia in e fisi quae ex circum- pulum exprimere huiusmodi negotiuindicendo,
Bantiis pendent, nisam est occasio suspirandi ha- D i s idniari a cumbis is eisque per ς tocontra eos, qui rem in testium fidem, argumen- a N. secundum quam formam loquendi usur estiis omissis, ded unt , ut sapienter, de more, as manifesta, cum deficiant omnia eambiorum ua monet Cic. dum pro M. Caelio sic loquebatur. lium praedicata: Itaq; opus est, ad alium nego-N-- πι--- in re, miliasus icis inmisa, πιῶ tutionem id digere: comuniter autem viden--exita crimisiis reperimer, Itaq; hac ciuis ab an tur introducere tres illos contractus, de quibus rinnems, . conrectura, ab M , --π-- Nauarrus in Manualic. 17. n. 2sq. dc seqq. dc in illustrari sint, adtestis tota tradusta φ; de proinde com. de usuris nu. 32. cum seqq. r Primus con dissicillime credendu est mercatori stibus pro- tractus est eietatis , in quo alter ponit pecunia,
banti se adeo indiguisse pecun3s, dς quibus R, puer dustriam: secundus est conu actus assecu
83쪽
Antonij Merendae L C. de Cambio Nundinali. Cap. III. s
tationis sortis: tertiMs, ut mites L molestis',
tmyain altero tanto ex lucro remis 3r Circa hanc doctiinam Nauarri recentes scriptores plurim scripserunt, in specie autem nos ra large eam examinaverunt Semeia de camb' S. I. giosis 3. m. 3 F. cum seqq. Gestus de credito c. I. tit. T. num 19 s.cum seqq. Raphael disput. 3. quaeli. Io. anu. 21. usque asinem: Dico utem in primis, Precium assecurationis lariis eget varium i si iusta suerit, scilieet iuxta modum periculi ;& proindeno video, quomodo possit defendi doctiina M. Marti certam regulam constituentis, ut remittas eur quatuor pro singulis centenis nummis tartis assecuratae, eum in plurimis negotiationibus sit iniustissimum , idest in illis , in quibus raro Meidit, intem periclitari, in quibus neg iamtionibus plerimq; hae conuentiones interuentur Assecuratio autem certi lucri, remissis quatuor in sngulis centenis sortis, ad euitandas molestias, ac difficultates, quae contingere facilε possunt in ineundis rationibus societatis, iniustissitim pinqest ex parte mercatorisAum sicile esset rem arbitrio amici communis in ea re periti, sic commi tere, ut ab eius sententia oon liceret discedere ι ut non immerito dicamus, sacilius esse, societateminite addita ei pacto, post eam pexsectani superqueniente, ut mercator assecuret fortemin lucrum
usque ad quinque in singulis centenis nummis facilius inquim est, non tamen est negotium i
sum ex parte mercatoris, cum minus tribrat
qua luctu illius negotiationis desiderat: ne aute dicatur, ex materia conuentionis vlararis deduci iustum contractam, etaiunt ea discrimina 4 quae versantur inter obligationem restituendi sortem iure societatis, bc t aqua quid mutuo acceptur hoc. n.pactu non mutat contractum societatis in reIi.
e societiisti . n.-Itaque hic contractus ce sendus omnino erit iustus, si sic ineatur. Titius. Mercator acceptis mille aureis admittit Caium . in societate sua ncgotiationis, ex qua solitus es questum sacere quindecim singulis annis In sit gulis centenis nummis r aestimantq; ut Pares inrigustriam pecuniae sibi traditae, quia iam negotiatio caepta est,&eius industria est explorata, aefides; ideoq; ex lucro dimidia pars spectabit in Caium pro sua rata: Cum autem i nolit ad irravericulum diminuendae sortis, rogat eum, an velit sibi assecurare sortem, dc quantitatem Iucti iniendi usque ad quinque nummos in singula centena nummorum, ec ipse ei remittet partem Iucti , hanc summam excedentis; Mercator autesciens qualitatem suae uegotiationis,&eam a seis erceri, putat, sibi expellire, ei assensum praebvire itaq; conuentioq; Perficitur, si evi puto Pl runq; iusta erit. 34 His expositis ad eos Meedamus, qui campi ribus tradunt suas pecunias r Primo dico, ex cadipsoribus multos esse, qui sub specierambiorum exercent scenus improbum, ut passiis scriptores huius materiae testantur: Itaq; ille qui nescit, qualis sit conscientia eius campsoris, cui suas tribuit
pectinias exercendas , se te exponit periciust
contrahendi Qeietatem cum sceneratorer Et perhoe dissicilior redditur horum conditio , cyram sit iplarum capsorum: ipsi enim dicere potiunt, scio, Que canibia sint sit em, ego ab ipsis a
stinebo; cur ergo mihi vetas exercere camb a
iusta λ E contra Wro is, qui tradunt suas pecuniias
eampsorii, non possunt dicere, sc:o, quina sint campsores scenus exercentes sub nomine cisiis intra quorum numerum scio, hunc non fuisso, nee imposterum sutarum esset perpendant haec diligenter Sacerdotes vacantes sacris cofessionibus in Sureni a Genuensi ciuitate, de deuide deliberent , quatenus euadi pom illud oraculu, qui mat perisulum , peribit in eoi Ne autem
dicas, noui, eum esse timoratae conscientiae viis
rum , R proinde iustam causam habeo existim di, esse abstenturum a cambνs illicitis . audi Patrem Iustini num Genuenseae in Epistola ad
stondere in Fera , eve vias Atro canto, comedapem
Ione vir se, e di bona conscienata, set a is mimmo scropolo, o timor eri re, si famis is conuinuasionides
is, inguso contrarao: idem aut bor quaest. . . . scribit. Ionon soceris, comena Samira pinge part pia αἱ iso, ne me is decider la quessione . tutis ruina vi mis Murae traulamo misi eambvii, AE' ἐtempi nostri fumo vitai serra die la se a mandare is leuere, e pure si confessaris, e sono asto ,e 'nil Wari timorati di Dior concordat Raphael a Tum
qis t. 3. in I I nu. I, dum ait, plures quos ego cognoui timoratae conscientiae , ει qui toto nimo abh'minantur usuraS , pluries , mini conissae, contractus Aserari S celetirasse , quos tales
fuisse eonstitit, non per simillationem, sed propter incompatibilitatem: qui autem scKe cupit,laepissime usuras exerceri sub specie canthiorum , adeat testimonia scriptoriam huius materiae, quos insetius large recense ui: Cum vero usitatissimumst illud eam biendi genus, in quo fit solutio in nundinis ex pecuniis propriis canaesoris, non potet utiq; quis dicere, se putare probabiliter, situm eam, orem non esset initurum hoc genus ς ambii; de hoc vero. eambiendi modo haec scribit Salon de Umbias q. art. a.cQntrit 1. n. : ita mitissam periculosum esse, o occasionem maxisnam foenerandi ofrre, neminem existimo distine. Cum exercentes artem campsoriam ob tariculum se nerandi huic arti instrum,sint ex gen e sim suspe- ut testantur scriptores, de quibus insta nu. I I s.cum sqqq.: non potest utiq; daei probabilitet
de eo, qui exe et allegatum eam uin adeo periculosum , talem esse, de quo no adsit dubitatio practica, quod usuras exerxeat sub specie cambii.
Ergo oportet, concurrere aliquam qualitatem,
propriam ipsius, ut exclud tur haec suspieio . 3 3 secundo dico , periculum ςambiorum cosist
te in decoctionibus in ion campsorum, non autem in paupertate priuatarum personarum Quiabus pecunias per cambium tradunt: nam ha-hum uatus sic Mius est , ut sibi diluenter caueant
84쪽
int eruenientibus fideiussoribus idoneis , aut piasnoribus , quado vere periculum adest: Ubi autem maiorum ramosorum decoctio sequitur, minores, qui eum iptis inierunt cambia parem solet pati fortunam i ab hoc autem periculo nullam consequitur cautionem is, de quo agimus, cum non accipiat fideiussionem ab ψscam psoribus, quibus suas tradit pecunias. Tertio dico, quod magnam requirit ars campsoria petitiam, & lblertiam , eum multis modis possint pecuniae otiost manere , vel adire pericatum: nunquam itaquOclamnarem illam fmietatem, in qua diuideretur questus pro dimidia inter campsorem,& dominu Pecuniariun : non puto im, in hoc casu opus esse eeuratione sortis r in taxanda autem quantit te quinque in singula centena nummorum, incertum euentum questiis campsorum respicieti ut nempe eampsor exponat se periculo suplendidesto,si eius pars ad illam summam non ascenderit, E contra Iucretur id , quod huiusmodi summam excesserit. Postremo loco dico, quod lucri cessantis consideratio non potest allegari in hoc casu , eum is , qui suas tradidit pecunias cam ori , non cogitaret de exercenda sua pecunia in alia negotiatione, aut emendo res tactum se
36 Ut autem expediam caeptam de eambi' dispiserationem , duae sunt explicandae, maximi mom tidis attones: Ptimo an debeatur compens tk, tueri cessantis illi, qui iniuit eambium usurorium. Secunda amomodo versari debeant Sace dotes in audiendis sacris consessionibus campis, rum; quae indagatio non excedit meae artis limistes, eum habeamus in iure Pontificio satis Io gos tractatus de poenitentνς, ει remissionibus,
ex decisione texta in c. cie usuris meam doctri nam sim deducturus. Prima autem dubitatio hahet tres partes. Prima an debeatur interella Ineri cessantis campsori, qui iniuit cambium siccum. Secunda, quae conditiones requirantur, ut habeat Iocum postulatio compensationis lucri cessantis . Tertia an hae compensatio restringatur ad lucru quod percepisset ex sorte, an vero compraehe ciat etiam lucrum, quod sinutas erat ex accessi
nibus sortis principalis 3 Quod spectat ad primum; deberi interesse Imcri cellantis ei, qui exercuit eam bium siccum, si caetera concurrant necessaria, docent multi scri plores huius materiae, quos recensui infra m. 79. quorum opinione supposita, non autem admissa, scripsi supra lib. II. c. 3. num. Φ,&seq. ea, quae
naesenti inseruiebat disputationii Mouentur autem duplici ratione, primo quia ius naturale co cedit, ut quisq; imminentia euit et damna ἔ amit
tere autem lucrum paratum, damnum infert; er go ius naturale concedit ineunti cambia sicca,cuis rare , ne propter hoc damnum sentiat. Secunda ratio est, quia cambium siccum est, re vera, m tuum latens sub specie camb*: mutuanti auten licet postulare lucrum cessans.
33 Contrarium , quod scilicet non possit aspirare ad Iuctum cessans ille campsor, qui fecit cambiu
q3 9. vers. quod se mala fides. P. candidus disquiset
instecul. cou. p. I.; ut. 9.quo. 18. vers secundis dico , Bumes de ruit. Cr iure quass. 78. artis. q. titi de cambiis col. 3. antequa conclus rapua de Gyis co-ment. 3. num. 69. in principior em quibus Hisco μcordant, de quibus iusta. Fundamentum est fi missimum , quia scilicet iubet sanctio l. no
dubium C. de legibus, ea, quae aduersis tur conis nitutionibus politivis, etiam si in ipsis id nos
exprimatur, adeo nuda esse,ut pro non scriptis,&non factis habeantur una cum omnibus co uentionibus,&i cautionibus pro eorum cons matione factis : Hine enim sequitur, canethia a
aduersantia constiti itioni P. V. haberi pro noria factis , & consequenter ex ipsis non posse oriri obligationem naturalem, Cum enim magni mΟ- menti sit in foro exteriori I. T. S. igitur nuda ff. de pactis, di maximi in foro interno,falsum esset, huiusmodi cambia habenda esse pro non scriptis.& pro non factis, si naturalem pariunt obligationem ea , quae pro ipsorum confirmat ne conueta fuerunti sublata autem naturali obligatione , nullum remanet sundamentum obligationis: de consequenter adimitur occasio dic edi , poenas nodeberi in foro conscientiae ante condemnatione;
quia id intelligitur de hs, quae no impediunt contractum perficiet hoc enim interueniente, imp ditur acquisitio iuris, sine qua non potest ullum habere titulum ad id retine mi impeditur autem persectio contractus, stim Iex vetat nasci obligationem naturalem i quod vero lex ciuilis possit impedire ortum naturalis ob Iigationis, est receptissima doctrina, ut ostendi lib. i . ciat in se zeessante autem obligatione naturali , cessat debitum absolute, di per hoc lucrum cessans radeas scripta supra lib. 23. c. 48. num. 23.&conse quenter non potest, virtute huius contractus, aliis quid postulari: virtute inquam contractus,nam restitutio sortis , circumscripta consideration contractus initi, ex eo debetur, quod non debet Iocupletari eum aliena iactura l. nam hoc natura
de condict. indebiti; quia scilicet satis est, eum
dicere, restituas pecuniam, quam sic a me accepisti, ut eam restituerest liueresse aute luctice Glantis non supponit, eum aliquid accep:sse , sed ipsum impedivisse eu,a quo pecuniam accepit ab acquisitione huiusmodi lucri : de consequenter
opus est, examinare qualitatem contractus, cuius virtute pecuniam accepit , ut intclligatur, an
sic res gesta suerit , ut congruat iuri naturali , cum accipere compensatione lucri cessantιS. Hoc est per te, vel virtute promissionis tacita, aut expreς . Hoe autem fieri non potest, nisi habeati it pro facto ille cottactus cum suis nact: s, qracio lex mandat haberi penitus pro non facto r adeas D mmildum coli de eambijs c. I .m clausula la violen-
tio congruit muneci legislatoris, qui debet diligenter
85쪽
Antonii Merendae I. C. de Cambio Nundinali. Cap. III. . Tr
te ineumbere inauertendis eluibus ab illi ei, iis metu poenarum l. I. ff. de iust. di iure , & regii. Iae Diuinae , quae punit homines per ea , per quae peccauit c. finali de immuli. Eccles. iidem suadet regula iuris, indignum ella beneficio legis eum, qui legem offendit c. quia frustra I l. de usuris et cum itaq, legem naturalem offenderit eampsor contrahendo cambiu illicitum , indignus est be- vesicio legis naturalis ei concedentis postulatea
QDiionem lucri cellantis.,ςcundo considero , eum qui init contractum cambiiij liciti, duobus modis vetiari posse. Pri .mo simpliciter contrahendo ipsum; fecundo emuenietido de com satione lucri cessantis. Si prismo modo id fiat, prout re vera fieri selet, quaero, unde deducat ius postulandi luetum cessans Exeo,quod suam ei tradiderit pecuniam 8nequaquai quia sponte eam dedit. Ex natura contractus o non equidem,quia contractus huiusmodi ob prinhibitionem legis positivae nullum parit iuris esse. m. ob retentionem suae pecuniae nec istud
quidem , eum non fuerit interpellatus ad eam re stituendam: receptissimum autem est, non essea locum petitioni lucri cessantis non praecedente conuentione, nisi interuenerit mora debitoris,ue liquet ex Doctoribus allegatis HMirideo 'soas
ίb. α , o revisum alii pa et Ergo opus est, ut coisiniat ad conuentionem , uuae tamen suffragari noli potest., cum in d. l. non dubium sancitum siti omnes conuentiones, quae initς suerunt pro comseritatione actus prohibiti a legibus positivis, pro non scriptis, & pro non factis haberi, etiam si in lage prohibente id non fuerit expressum , quia Ma prohibitio legislatoris hoe inducit per se. 39 Tettio eonsidero, quod incertum redditur, an
ille, qui aspirat ad lucrum cessans , ecit exerciturus petaniam huiusmodi in contractu licito, cum pateat, eum inire cambia illicita, iuxta regulam e. semel malus de regulis iuris Itb. 6: maior enim utilitas, dubio procul, capitur ex illicitis cambitu quam licitis: opus autem esse,ut certum sit moi liter,eum, qui iniuit cambium usurarium, alia r
tione legitima fuisse acquisiturum illud lucrum . QMd postillat, vel saltem rem diligenter cura
rum sitisse, ut per modum licitum exerceret hui tmodi pecuniam inmites sequaces contrariae sententiae docent: Cum itaq; semper incertum sitian esset initurus cambium, vel alium contractum licitum,vel illicitum; absoli itε verum estiinc ti ine fundamentum lucri cessantis, cum mens irsius directe probari non possit,de in dubio debea
mus contra eum pronunciare; quia constat, eg malum hominem,& suo exemplo mala excitare alios ad ineundos contractus illicitos; officium enim boni legislatoris est, metu poenarum com .pescere malos homines, maxime puniendo eos
per ea, per quae delinqunt; quod eo magis necessariu est in proposito, quia sceneratores audacius inituri sunt contractus illicitos, si sciuerint, nor , posse sibi deesse compensationem lucri cessantis ex contractibus licitis, quos inire solent quadoq; , ne sibi desit praetextus listi cessantis quo ad cam-bia illicitat Conuenire autem nobis, adimere occasiones isneratoribus exercendi eambia illi
ita,admonet nos Pars V. in sua constitutionei
Zelus honoris Divini, di proximi piis suggerit
4o Secundo destruitur postulatio interesse Iueri
cessantis ex cambiis illicitis, quia stante nullitate contractus, potest ille statim repetere suam pecuniam : Dum ergo id omittit,euidens est neglige-tia ereditotis in exigendo eo, quod sibi debetur, quod destruit fundamentum lucri cessantis , nauareceptissimam doctrinam,de qua DD.allegati infra nu. 8q; quae verissima est,quia donari id vide tur, quod nullo iure cogente datur liuorari de t gulis iuris: dum ergo sinit, apud debitorem m. vere suam pecuniam , quam repetere posset, non potest dicere, se culpa ipsius caruisse sua pecunia e culpa autem debitoris est fundamentum illius i cti cessantis,quod non postulatur virtute conue tionis,ut docent Doctores passim, de quibus Η,
te in iure,putando, cambium esse licitum, n5 erit audiendus l.le es lacratissimi tade legibus adeasea,quae scripsi Iupra lib. T. c. I qi Sed audio aliquem ex Lupis ovilis D.N.dicem
tem, sanctionem allegatae l. non dubium esse poenalem , quae non oblisat in foro conscientiae ante sententiam: ereas austri , alitia est, impedire aequisitionem iuris, aliud adimere ius quaesitum tin leeundo casu lex continet menam,quia ei suum
adimit; in rimo autem n adimit quidquam . sed impedit , aliquid acquiri per destructionem. absolutam, quatenus est actus ei uilis, illius tituli , ex quo pendet acquisitio; sine qua non potest dis ei ullo modo,eum habere ius; si autem non habet ius, Histra confugitur ad vulgarem quidem, v rum saepius male applicatam distinctionem sortituerat, & externi; quia in soto conscientiae opus
est, ut saltem adsit obligatio naturalis , cuius tum potuit, ac voluit impedire haec sanctio, ut supra mobaui lib. I. contr. 9.
1 Alius eiusdem sarinae homo dicturus est, leges fundat et in presumptione non habent Iocu in soroconscientiae , in quo nuda veritas inspicitur. N garisaliud est AE., lege sundati super praesummi ne; aliud, auctorem legis, ad occurrendum illieiistis , vetare id , quod non est absolutia malum, sed tamen potest deseruire malis hominibus ad patranda mala rtune enim damnatur illi,qui secer inum prohibitum, non quia Naesumatur existere
in eis illa malitia, quae dedit occasione Rhibiti pi; sed quia occasio, si actus tribuit saeiςdi malu , est sufficiens si amenrum absolutae Nohibiti
nis,ut intelliges ex D. Thoma a a. q. I 69. artio a. ad 4, 8c et scrimis seria lib. I 6. c.ψ. nu. 6r Huius autem generis est constitutio Pi, riderambis; profitetur eni se se eam edere, ut oecurrat quam
tum potest,fraudibus eorum, qiu sub specie eam biorum exercent usuras: ad idem spessint omnes leges positiuae prohibentes contractus suspectodirquis autem dixerit,non ligare in soro conscientis eas leges, quae adimunt Christianis occasonem precandi contra iustitiam, vel charitatem bono viro dignam e siem de more rectissime admonuit Card. de Lugo disput. 28. sect. 8. nu. III. 3 Contrari; authoritatibus responde huiusmodi authores sequi Caietanum de eambi;s c. I. antevris. dubia autem,aut Doctores se sim dites super
86쪽
7 Antonii Merenda: I. C. de Cambio Nundinali. Cap. I l I.
doctrina Caietani non animaduertenda , qtradeius tempore non aderat consiluitio Pii V. de ci biis , cuius Mohibitio nimis res stit petitioni Iucri cessantis,ut ostendi,& tamen huius difficultatis nomeminerunt ij Caietani sequaces , qui scru serunt post editam huiusmodi constitutionem & proii de , absit verbo inuidia , non pollunt excusari ab
euideriti negligentia. Dum vero dicunt i lusi a. t seco mere,ut quisq; se conseruet indemne,
responde aliud essestractare de iis,qui dant operam actibus licitis,& de illis, qui ineunt cotractus reprobatos: in primo enim eas cum non iaciant aliquid contra ius naturale, digni sunt auxilio ipsus ; in ieeundo autem eis obstat regula iuris naturalis,stiastra legis auxilium eum implorare , qui legem offendit, damnum, Quod quis sua culpa sentit,sentire eum id non videri ; Mr quae peccat, ret haec Ac puniatur : Haec enim tisiniunt eam mvitatem, super qua consistit obligatio naturalis I. silebum, naturalis de solui. ; & consequenter non est admittendum, iure naturali esse debitam compensationem lucri cessantis ei, qui cambium illieitum perfieit i idem suadet regula,is natur a b quem iure gentium dare oportet l. is nat raΕ de reg. iuri; nemo enim astit mauerit , iure Mntium inspecto deberi interesse lucri cessantis eis , qui ineunt scienter contractus illicitos, quia sentes fila iura deduxerunt ex naturae praeceptis, eas Meommodando usibus hominum,de necessi ratibus humanis s. ius autem gestum init. de ius . di iure et non possunt ergo ii excusari, qui velut clarum posuerunt, deberi lucrum cessans ineunti-Discabia illicita, quando non interuenit conuem
iis seper hoc. M Ea autem interueniente, quid sit dicendum vis
deamus: Si res versaretur in puris terminis natu
talibus , altiorem indaginem postularet ; verum non versamur in his terminis , quia sancitum est, pacta aduersantia bonis moribus ciuitatis, nulla vim habere l.6. C. de pactis, quae sanctio est adeo
emax, ut lati im sit, non en obligatorium ad versus bonos mores praestitum iuramentum e. nΔ
est obligatorium de reg. iuris lib. 5; non potest enim negari , aduersari bonis moribus Ciuitatis ,
Per conuentionem circa lucrum cessans introducere usum contractuum illicitorum,aut confirm re i quod vero non patiant obligationem naturalem pacta aduersantia bonis moribus, inde liquet, quod dicit lex,nullam vim ipsa habere; salsum .n. id esset, si haberet vim producendi obligationem
naturalem: adeas ea quae scripsi supra lib. I. c. s. tDum veto ditant, cambium illicitum resolui in minuum , de per hoc in eo esse concedendum id , quod in mutuo conceditur,aduertendum est,mu-mum vere non posse contrahi, nisi habuerint animum contrahendi ipsum Li. g. finali Ede pacti si
in modixerint, se contrahere cambium, non
potuit stat in esse mutinim lamate; sed mat
riale tantum ι quia scilicet deficientelinito cam-hii pecuniae apud eum remanent eo modo, quo essent apud ipsum,si eas mutuas accepisseti Intee haec amm eu mam disserentia, quia vere non adest mutuum in secundo casu, ut intelliges ex S. item is inst. de oblig. quae quasi ex eonnam, L 1. is pioq; si de am di oblig. non debes autem .
diosum nimis, contractum ni mii lieitusubnotri ne contractus illiciti tegere a di per hoe no est locus benignis interpretarionibus I. cum quidam in fine de lib. Se posth. e.odia de reg. iuris in s. caltaq: extet ιn proposito tanta diuersitas inter Diuum,be contractus illicitos, videant docti,& priis dentes viri, quid sit censendum de doctrinis ei rum, qui traxerunt ad ineuntes contractus illicitos illud itis,quod oblaniatur circa mutua lieit . ficum nec animaduerterint quidem eam dissere tiam,quae sitas euertebat doctrinast elati enim et ris est,extensionem requirere paritatem rationis, ut intelliges ex seriptis supra lib. I a. e. 33. n. a. ν&a i Preclare Scotus . Sas. q. q. artici rastr
d prunum ilium eo; si mra Miltiam. e visibi necessanam reseraret; quia moue- necenat ad fac dammi e sdiam prax o e sed suin rine eo iam facmineces uatin exine amuri ma fuisse vitiaor. Vitiata autem est, dubio procul , misericordia, dum loco mutui explieiti eum p cto lucri cessantis, eligit eontractum illicitum veer eu exerceat opus misericordiaet adeas scripta
43 Hactenus exposui ea,quae apud doctos, Neo datos viros satis, dubio procul, erunt ad excita dos campires a postulanda tueri cessantis compensatiorie,q lancio exercuerunt cambia illieita .
verum quia haec materia adeo large a multis a cipitur, ut audito nomine lucri cessantis,illico co-tieescant quasi quod ne phas sit, se se opponere allegantibus , lucrum amisisse ob moram debis
toris etia si ναὶ perpauci sint, quibus debeative
lucri cessantis compensatio, quia raro accidit, v tum luerum ipsis cessauisse ob moram debitoris ut largo expoliti su p. lib. 22.c.3 I. Inter alios aut εabusus ille est intollerabilis, quod multi ponunt pro constanti,omnes negotiatores vendere pota pecunia praesenti cu lucro singulis annis sitias medices; cum tamen experientia quotidiana ostEdat splerisq;eonim id minime contingere ire proinde
claudicat euidenter eorum ratiocinatio , qui dicunt,aderat occasio en Edi has, et illas res ι er g lucraturus erat eo modo,quo caeteri lucrati fumat ex venditione huiusmodi retu; ut .n. ratiocinatio procedat,optis est, supponere,quod emptores ea rureru vendiderint praesenti pecunia tu allegat questu Omnes eas res , quas emerunt; si enim se cus sit , argumentum conuertitur in contrarium δsi enim caeteri non potuerunt vendere omnes res
eiusdem speciei praesenti pecunia , cur at firmasseum de quo agimus , id facturum suille Incertuergo nimis redditur quod propter l, oc amiserie lucrum allegarum , de proinde non potest esse locus lucri cessantis compensationi, cum lex iubeat iudicibus, ut subtiliter uersentur circa hanc rem, ita ut illud tantum ereditori tribuatur, quod , re vera , eius intersit l. unica C. de sententi quae de eo, quod interest proserentur, de tradunt Do. e quos re usui supra nu. 16.46 Insuper lucri resiantis allegatio ei tantum cOeedi debet inii intuitu charitatis proximi principaliter, omisi negotiationem, quam prae man,
bus habebat , si modo ivps principia, di magno
rum magistroru huius materiaeco m. sensun magis seo ut volumus, quam doctrin m Nauarri, qui
in deinde dereliquit, quanandam regioni με
87쪽
Antoni derendae L C de Cambio Nundinali. Cap. III. 73
usu confirmatam , de nonnullorum seriptorum P Mi vim, id titilla, penici suis. liacm re , sibi. aperte contraxerunt , is caec omnia large ex - - .suprali trist e. x3Feandein claruinam N uarii large etiam impugnat Iustin. de coiitinuata cfri oruinquaui. 6,qiii trunm aduerfit sensun v nunem det orem. receptissimae sententia
uocet, campae . nota teneri ad restiti itionem:
Si eam non adeli titulus. habilis ad acquirendudominium Lutiq;. re retinet rem aliena: Quod autem Iust dicit,non semper tenera adrestituti mi aeus, at peccam eontra iustitiam . ut caeteriti MFit audistinguendu est inaci Nisi uerit stomini Jo,.aut non acquisiuit: quiminiust deprimo. ', in secundo mirequo. versamur, esset absiard ras id asse re, cum retineat alienum imulo do-mino, qui uate contradicit huiusmodi retentioni divum ver6deinde inciderim insilios recetes stris P Ores det eadem rci agentex x operae Plec Iu erit,eorim scripta expendere diligenter Incipiendo, autem a Mucia L is de hoc largebagit in tractia de eam bisng. t. q. T. P. . ampliata 8. nilia I . eum multis set num i 77. & s q. e Considerando autem ea. quae dicit ex propria senten tu nu. t 23 infindi suam do strinam reli ringit ad
bo, tam fumara, qua inferio ire uigur, a quibus tera protiant, siuntura, nempe honesid vere, aeterum non laedere,. iussum crur: πιbaπer Hec enim si applicentire eν ω qui mo m. cliaritate proximi omittit exercere suam pecim iam , alia Oomis
sutus, bene se habeb:mit applicata autem eis. crii suadente propria, utilitate mincipaliter deis ponit animum eam exercendi , semotam praebebunt rationem r& proindo dicendam eii , Scaeiaciam, qui adeo multa scripsit de hoc, veram suam sententiam restrinxisse ad eum, qiii diei potest aliquo modo, inuituq d scedere a voluntat di exercendi suam pecim am k vel eum sibi aditer sari in suis principii L. cu quibus cong:liunt ea, quae scripsit nu. I9. & 1 . dum pro Hildamento lucri cessantis ponit , quod mutvi natura in mutetur propter destinationem pecunil mutuatae ad n eris eaturam . hoc enim colantuin casa verum est quo durauerit hviiismodi destinatio tempore cin tracti mutui L quod nota accidit eis a qui ante mi tuum deliberant intuitu promis commo a principaliter , abstinere a mercatura quo ad luxiusmodi
nummos, ut possint ipsos. mutuare et accidit nota
autem i1s, qui propter c inmodo proximi principaliter id faciunt,q ita in ipsis dimat de si rium
exercendi suam pecuniam in mercatura, licet de
sinant id facere victi 1 charitate proximi, quem nollent sua indigere pecunia, ut destinationi suae possint satisfacere exercendo pecuniaς mutuaniadas in inercatura: Qim dictis concordant scripta
eiusdem Macciae nu. IAR Dominicus itus de credito c. 2. tit. 7. q. a. num. IIo I. cum sequentibiis ex professo recenset
requisita necessaria adiscut quis pota
interesse lucri cellantis, fle emeris relectis dicit.
esse necessaria quatuor quae recenset , inter quae non adel, quod id fiad principaliter intuitu comis modi proximi knomaute notavi ibinem propria principalaled, indubitatumqtalueumn .admi sisse hoc requisituin quost tamen respueret non poterat tetento ea tantameto. quod pro pomenum Tq . ω seq., dum ait ideo emitor exstiti teresse propter moram, quia mora debit struscosa,
ut illo lucri; per hoc si disi concesserit dila Ovim debituri. O pendente Ganone pactus fiasset de incusserueri antis,supponitis cestui lucri ab initio
--; ergo non est neces a inamara , re tantum Rhhoc opera x partium pamm, quantum operasin mora et Si hes applicentur et,qui nollet miri 'e,'de ecere suam pecuniam bene ra iocinatur hii t. cim peditur a mora ab exercendo. suam pesimiama. ita impeditur icharitar provinxi, em desiderat sebuenire N Sin auremapplicentur ei,. qui intuitu sui commodi principat ter deponit animum e excendi pecunia eius vii eorruunt eui in quia charitas proxima nullum ei praestat impia menta ad exercendam suam pecuniam Lut e. eo liquet. quod ii venerie aliua inluet idoneus meliore
offeretis conditionem ante persectum contra neglecto priori. x controet matuum cum secundo, etiam si iam Gliberauisset .suas ei per mutui tradere pecunia cum pacto obtinendi co ea sationem tueri eestantis sibi oblati QP Raphael a Tum intra tu de eambis disputa
3, quaest. t I num. 3.cumsequentibu , etiam a
explieith non requirat, ut id irat mincipalit i tuitu commodi eius,cui suas tradit pecua asgaticitamen eui innitit inhoc omninDdpsideratait . n. nihil en tam natur Me iuri. , ae hostia meritum, quam quilibet es eruetur indemnis ab eo, ineuia fauoia incommod- sientio enuctua certe poteri L iure denegare
creditori, qui proprias eremura, quή expositas bab has ruper inqua ticita nexonsione. precibus arunis cessit, rum poste conmentione, ac pacti sibi Indemet
ropter his cum mercatoe νε petam. suad. exercet Erc. eas precibus, O miram mm aliquata etiam mi nu, eoncedis alicui num seu Principi ζ pMario ini---reri Mimal est 'ri putet, eum mari γ' siri piam ne tu simem cst etiam uodcvrq intercerc. radicari rem c ac veriori caM escarissima sese Maias Memnemi iam creditorem, nedum asorte, sedetiosas tiro inter , modesti consecuturus crevsit tamsi beneficium: emia, Dum mutuana intuitu propti Nommodi primet Ister adimit si pecuoiae eam destinationem
ad mercaturam , mrambabebat ut mutum tra
dat Seio non e Merat Seium per se sed quatenus sibi expedit , ei mutuam dare pecuniam; quia
alio superueniente aeque idoneta meliorem conditionem asserentii eum negliget: Ergo non est
verum, mutuum cum eo contractum pendere eas β precibus, aut mereri nomen heaeficiis Cum K .utea
88쪽
aurem mila electici eligenti sit tribuenda, cum li-het. id fecit, utiq; comni utatio mercaturae in mutuum libere omnino facta, tribui debet mutuantia ergo non potest dicere, se pati damnum propter mutuatarium, sed propter huiusmodi mutatione et dicere ergo non potest , se propter ipsum pati damnum, sed propter suam malam electionem eligendo rationem prauamri randia Ei autem, in id facit propter commodum proximi prinei paliteri id dicere licet,quia alias no esset hoc a riis,ec ei displicer, non habere muniatarium alum rationem coparandi pecuniam . Μolsesius inu. pari. suae summae c. 3. 43y.hm scribit,secundam conditionem lucri cessantis hsse , ut mutuatio,vel solutio rei alteri mutuatae sit 'causa imissionis talis lucri, vel ut patiatur tale timnum: Si minima tuum fiat principaliter ob commodum uisataria alias non se rus, vero mu--m ine usa trussionis talis lucri; erit autem oceasio , si initum fuerit principaliter ob propriu
mmodum: Conco at id, quod scribit mi. 3 p. in principidi dum ait , mn in os queri cinn: cessat enim omnis
species benefici, si intuitu propriae utilitatis prin, ripaliter id secerit, cum en ne esturus sit , si ali
superuenerit ollarent meliorem conditionem rvon mutu tenim propter commodum muniat iij, sed propter propriam vellitatem. Em. Minalis de Lugo de tui . iureto a. disput et s. i.agit ex professo de lucro emante mi autem num. 87. ad fundandam lucri cessantia competisMionem a Sipetat ab opermo, ut ab ope ramis --rmeario m o tetur , mi d emere ιμ-3, ex suis operispoterat Ea re, O. Oscame tim potest per
reno Jepi cationis, quam in tuisratiam simittit , erganet intim petrit exine pre , ut in tui grati da negonari ec t. Si merces , σαω in aliud ti Mseruare decreveras, quo μκου valebunt, vendra ingra ει- adleriin, potes ratione illim lucri cessant Maturuisi sura pretium praesens exigere, νι colligιtur ex c. nati rami de muris, ergo est in t o ratione rucri csanna poterit Ura sortem exigi. Solidissime, de moreis. Dee scripsit, si in mutuante stipponatur,quod mutuet principaliter ob commodu mutuatarii , alias
non mutuaturus; aequivoce autem , si propter siclutilitatum principaliter id fecerit, cum non possit dici factum in gratiam mimiatara , quando Id verimit per Meldons , prout accidit iii , casu; ideo
enim ei mutuat, quia non extat alius mutuatarius meliorem asstrens conditionem . err/rpautem in
re manifesta admirabilis doctanae virum, stultum est aliirmare.
' ero, o MIonacione resar, quia tinam riuia habeo istiam pecuniam , qua MIMiari ρέα, se ιν is murasi considium, που aliam ob causam, mutumno fica a, quod lupam cesset: Cum vero ille , cui sese octit. occasio mutuandi accepta compensetione lucri cellantis , ideo deponit animum exercendi Mam pecuniami quia credit, utilius fidi fiaturum essea
mutuum, quam mere tura, mutet consilium,quod habebat exercindi suos nummos in mercatum tutiq;verum est,mutuum non esse causiam ςessationis lucri, quia precedit mutatio consili persestio.
mutuit cum bis Oscit id, quod scribit n. pr.
He etiam altantipoterit, ut insans indemum
re or Ex quibus intelligimus, tuo sensu scripserit nu. Io8. eum, qui mauult mutyare, quam pet
rare in exercenda sita pecunia, posse spm
adlueram cessans; quando scilicet meo neu
rit fundamentum iucri cessantis, quod est malitan statiam mutuatari); dupliciter eisim tingit , pum malle mutuum, quam mercist M primo propter sitam utilitate mi secundo prome
utilitatem mutuatari; in Cum autem soli expliceti
ruomodo id intelligati KR; intelligenda iste
ostrina iuxta iundamentam lucri cessantis G propositum, ne admittamus in Doctore longe.
p stranti Gaio repugnantiam inescae.
Dymantis inope morali p. r. sem s. tract-εἰ secti I s. n.9, sic scripsit, necesse est M luerum ci
vel damnum emnens inpactum deducasin expressia tractu, fiatq; contrσctus mominarus; in tuam rearindesinam ab hoc lucro, via damnum boς subiis , ut m nilai Mem; falsum enim est iob gratiam mutuata vi id fieridi alii mutuaturias esset, qui interim rere. liorem condit onem offeret; quod semper sequetur, si intuitu propru commod i principesiter de
Donit animuna,suam exercendi pecuni/m; Diradidus de e mbiis s. I. quaest. Sq. Iarge examinata quatenus eam ori liceat stipulari lucru cessans a En. t r. sic scribit, quarto limitatur, ut conchisio nostra locum non babetat, quando campsor , non gratia mutuataris, sed ex mera sua electionς, ac motu proprio ex cambio reali, vel iusta neg patione pecuniam ς tractam dat mutuo a quoniam tunc usuram committeret cum obligation arcistituendi lucrum ex eo, perceptum: concordantea quae scribit S. a. q. 6. nu. 3.16 Trulle hi super Decalogo lib. 7. c. I p. duri' '. n.9.cIare docet,lucru cessans admittiMehere in
τ qui ob lucri niuiua Muia eu lii crusit preeio estimabile, parum facit ad illius iustitia,ut hoc vel illo fine facias; quae ratio ossedit, eu negligentissime, absitvetbo ita uidia versatu in bac re suisse,quia I cru,quod aestimari debet, est in potentia, no autE in actui huiusmodi i ero potentia .pponit dur rionem destinationis V exercendam memiam mutuata, quod accidere non potest, si ea mutuet propria commodi intuitu principaliter; statim . . ae videt, sibi muta expedire, mutuaro cum co-- pensatione lucri cessantis, deliberat , deserere ea rationem I Nndi, qu me te t. subrogando mutuum in eius locum, quo iecuto , non potest amplius considerari lucrum cessans, quia i te reuocauit eam duiberatiosςm. ex inius exeo tione pendebat.
33 Tmlienubium autem in sua doctrina sibi eo
tradicere ut intelligas, considera id , quod scribis . I. dicendo , lucrum cestitu dicitur, pia δε vii me in ab aliquo bono cinsequendo a tuerinqua,
89쪽
'Antonii Merendae I. C. de Cambio Nundinali.
paliter, impedimentum huiusmodi adest i quia
esuritas pro fimi non sinit ei, exercere suam pe- cuniam fecitndum modum destinatum: ubi vero mutuat ob proprium conanis duna, nec umbi a quidem adest impedimenti , cum non moueatur
ex eliaritate proximi per se , sed per accidens, ut ex eo liquet, quod si alius superuenaei meliorem
conditionem offerens, ei suam traderet pecuuialetia si sciret, longe magis priorem indigere ipsa
Concordant ea , quae scribit mi. 2. dum ait, ratio est, quia centum negotiationi exposita, lino im gis valent, quam centum per se considerata: nam lucro exposita sunt in potentia Lerandi, O quasi instrumen iram lucri,invelut semen lucri per in Iuriam, sic tri risum desinatum sationi plus valet, quam aliud secim dum se,quia in eo continetur fluctus, ct ideo eum eo simul fructus tradere videtur: Cum enim is,qui sal tuat principaliter ob proprium commodum,sponte mutet priorem deliberationem, verum est, eudestruere potentiam illam lucrandi , cui adhaeret lucrum cessans: 'debebat ego Trullenchius explicare, quomodo admitti positi lucrum cessans inta
hii iusmodi casu: Quod si id non animaduertit
intelligis, quam accurate versetur in proponendis do Minis maximi momenti; in materia enim usurarum ulla est , quae maioris sit ponderis, vi x: admissa enim opinione verissima, & apud classicoRDOctores receptisItina, perpauci erunt, quibus prodesse possit praetextus lucri cessantis , cuiua velamento passim usurae formales defenduntur. 9 Naidus in verbo interesse nu. i. simplici asser, iione contentus concedit interesse lucri cessantiari,qui mallet mutuare,qua in re aduersatur ijs,quς scripsit num. r o, dum docet, iundamentum elua esse , quod sibi praestitum fuerit impedimentum ad lucrandum, nisi intelligas, maluisse eutra murimare propter charitatem proximi principalitor εnullum enim potest considerari impedimentum. eum id fecit ob suum commodum principaliter x
uia tunc considerat utilitatem mutuatari jocca
onaliter; hoc est, quatenus sibi praebet occasi in nem lucri, ut ex eo liquet,quod si alius sibi meliorem obtulerit conditionem, absq; vlla cunctatio, nem eam neglecturus erit.
6o Bartholomaeus a S. Fausto Theologiae moralialom. a. disput. 6. quaest. 7 . in postrema clausula sic scribit. Hinc qui mutuas, no in militatem mutu ris,sed in suam, O quia ira siti expedu, non potest ex gere damnum emergens: quia scilicet opus est , ut di, xit in clausilla antecedenti, quod siolum intendat per
mutvum utilitatem mutvatarii, est non suam. Conin cordant ea, quae scribit in quaest. 8o. col. 2. dum ait. Quarta conditio en, ut talis animus negotiandicia pecunia , quam dat mutuo , duret toto tempore mutui; nam cum ex eius animo pendeat, pecuniam suam esse in proxima potentia ad luci andum , ex animo eius iliarer pendet, lucrum illud cessare : Agit deinde duea Nauarri doctrina , circa quam versamur, mlicet eam sequi videatur, tamen concludit, eam esse admittendam , di modo mutuans decreverit ne
gotiari , o solum ad preces petentis mutuum d potentia proxima lucrandi peonias suas separet, Ille enim, qui utilitate sua suggerente principaliter, deponit
animum negotiandi, non facit id,solum ad preces petentis mutuum, ut ex eo patet, quod si alius su
rcruentat,qui meliorem sibi offerat coditionem , ei suam traditurus est pecuniam , etiam si preces
non interia erant; alias sibi manifeste contradit ceret,quia is, qui mutuat principaliter ob propria utilitatem adimit potentiam proximam suae peis cuniae ad lucrum. Hactenus recensui dicta D ctorum; Si rem consideraueris attente, usus lu
cri cessantis a plerisq; sie recepitur, ut nihil sane
disterat ab usura manifesta 6i Conuertendo autem me ad campsores exercentes cambia illicita, quatenus possint retinere, aut consequi id, quod ultra sortem habuerunt, vel petunt sub praetextu lucri cessantis: large tractatur a Scaccia de carebib g. r. q 7. p. et . ampliat. 8, Grum decre o e. χ, tit. 7. ὰ nu. I 679. ad ram. I922,rbaeleris Iut. 3. quaen. i or Primo considerandum est , Pium V. clare profiteri, se se vetare conuen tiones determinantes: certam quantitatem. solue
dam in casu mori pro interesse Iucti cessantis, ut adimat occasiones peccandi, statidibusq; occurrat sceneratorum: non tectὶ ergo Nauarres dixit in soro conscientiae cessare hanc legem, si modo fraus abfuerit: quia haec doctrina, re ipsa,docet,no obligare in foro conscientiae eas leges,quae editae fuerunt ad tollendas occasiones pecc*ti,nisi se qiratur peccatum, quod absonum est, cum scriptust , qui ain t periculum peribit in eo. : quis vero dicetur amare periculum , si id non affirmabit in iis, i se ijs exponunt periculis, dum Sanctu
Sedes 1 postolica, edita speciali lege, vetat Chrisianis, ipsis se exponere λ Cum vςru scriptum sit, ea pro non factis habenda esse, quae fiunt ad uersus prohibisionem legis positius i. non dubia
C. de legibus, merit' dicemus, pactum taxans interesse in eambi31in ςasu morae , pro non scripto.& pro non facto absolute habendum esset adeasto: Lupum in c. per vestris not. 6. in fine, Siluomunis conia i o. nu. M. Vers o adeo inescax , Lancellotum Galliam cons ist 3. 69, ET TO, nu. yo, cin M. Re-bussim ad i. unicamnum. 6Iq. C. desent. γάρ eo, quod interes Rotam decis 3 as . ni 8. apud Farinari vol. a. cong. Lopera lib. a. de contractibus tib a. c. II. col. ia. in sine vers. Vnde sententia, P. Candidum p. I .
di q. 2 o. artis. l7. b. 2. O Ohie .seq. prope em Secundo dico, id quod cret toris interfuturu est ob moram debitoris,consistere in facto l. qiuare
nus cuiusq; is de reg. tutis; quia nemp4 pendet ex circunstanti)s , di per hoc eius probatio est dissicilis l. finali de praetor stip. 6. finali inst. de ver
obligatas ergo t)xatio certae quantitatis pro computatione lucri cessantis,suspecta est usurariae prauitatis, cdm velit creditor determinare id , quod pendet Ox fututo euentur Imo est manifesta usura,quia vult per modum debiti id,quod incertiam est,sibi debitum iri ex causa lucri cessantis. Dici clarius, tueri cessantis compensatio non debetueantequam iudex, adhibita diligenti inquisitione. intellexerit, re vera tanti eius interesse l. unica C. de sentent. quae pro eo, quod tuterest: ergo creditor non habet absohite ius consequendi aliquid pro interesse lucri cessantis, antequa iudex declaarauerit, id sibi deberi l.qui per collusione s l . f. r.
de act. & vendit.:cu vero creditor taxans interesia hicri cessantis velit absolute eam quantitarem ve-
Iut sibi debitam , si debitor morosus fuerir in foruuendo suo tempore; utiq; plus vult in casu morae, quam sibi debρatur ex natura contractus; haec a K et tem
90쪽
6 Antonii Merendae I. Q de Cambi Nandinali. Cari II L'
dim est vibra laenialis , ut intelliges ex receptis
in onibus, de quibns supra lib. s. c. II. nu. T. ει 38.6ctae est ratio, cur Pius V. distinxerit easiones peccandi a fraudibus sceneratorum . Pereandi enim occasio eos respicit, qui νςlut deis vitam volunt quantitatem pecuniae taxat m i casia morae, quia volunt velut certum debitum, id quod pendet ex declaratione iudicis: fraudes auia rem sceneratorum ea respiciunt, quae sceneratores Per suas machinationes introducunt circa lucrictantis quantitatem: qua de causa lex admonetiaeem, ut subtili tra voselut it c in re, ut intellis ges ex scriptis supra nu. as,& 2 T. Ea Tertio dico, quod conuentio partium non potest inducere obligationem soluendi, lucriectantis eompensbione indis casibus , in quibus lex id vetati. unica d sep Ne pro eo, quod interes et indo cena pini Catholicos , quia essetvsuas minis; Ergo pactum taxatis interesse nores it substantiam,sed qualitatem ipsius ; hocq; cuia docent omnes, qui admittunt pactum ta-πans interesse, quia id clare restringunt , dum overisimile sit interesse taxatum: Uerum bona venia dixerim hic est Gror manifestus; cum enim indicta listaea mandetur iudicibus, ut per suam subtilitatem examinent, quantum re vera intersit; utiq; conuentio partium no potest derogare huic
Luctioni l. stis opublicum is de pactis: Ergo est anim necesse est dicere; consessionem scilicet pa cum plene probare, quod re vera tantum intersit Meditoris; vel iudicem debere, no obstante hacmmentione, examinare rem iux modum sibist seriptum; Primum dicere absurdum est,quia iuris ratio non patitur , credi attestationi partiuis prohibitis: hoc est in iis, quae leges non reser
iam eorum potestati, ut intelliges ex scriptis supra Iib. 16. c. q8.nu. q;& consequenter non de- hemus id admittere in hac materia , quia alias aperta esset ianua latissima usuris; debitores .m
hac ratione soluerent sceneratoribus usuras sub nomine interesse et Hacq; de causa Rota sapien
ter, de more, decis. 3. nu. . p. . recent. ad
monuit nos , plurimum referre Reip. Christianae, ne eredamus assertionibus partiu in iis, quae apetite possunt ianuam usuris : Quid enim responde. bimus haereticis nos redargyentibus, quod usuras exerceamus sub nomine tu ri cessantis, si scen
ratores obtinebunt per ipsum id,quod desiderat 'Obtinebunt autem,si iust ipiatur pro vera assertio debitoris assirmantis. tanti vese eius intestiturum esse , sibi moram iactam iri, quanti voluerit scenerator, eum exprimere: Insuper astellio debitoris in iis, quae pendent ex circunstantiis ab eo ignoratis , utiq; versatur circa id, quod scire non potest ;quomodo ergo poterit iudex , qui de eversari sita iliter hac in re,suscipere pro vera asse tionem debitoris taxantis interesse, cum id dependeat ex iis euentibus luturis, quos praeuidere non potest, di ex iis circunstantiis, quas perscrutari non valet, cum spectent ad patrimonium, cnegotiationem debitoris e Cum ergo apud iudicem Ulare non debeat taxatio interesse; utiq; debet perscrutari rem aequE , ae si non interuentisset, di consequenter superuacaneum est pactum huiusmodi; ars autem , 8c natiua non admittunt
sipetit maximὰ inan, quae obesse possunt. 64 Quarto: d , duas esse maestiones lampo
to, prima est , an pactum taxans interesse verutvsurarium pactum su sic suscipiendum, ita visa biiciat creditorem p nis laneratoriam et secunda an ullam habeat vini ad probandum interine , caagelidum erit de eo soluendo: in primo cala ver in lautur Doctores ad ni itientes ipsum, si fuerit veri sitnile , non autem in secundo, ut ex eo li aetaquod passicia docent, non obli ante hoc pacto,creod.torem probare debere , quatenus sua, re vera. , intersit obniorain debitoris , vi intelliges ex imquae scribunt Feritraecia se mseph
8 . m. I lib. 3 a Sic*m proposito consideras Foelicius de societ. c.2q. n.7 o. r Qu masterii. partium circa quantitatem interesse nihil valeat ad probandam eius quantitatem, euincia certi
muni illud iuris principium , quod in prohibitis negligatur conseilio partium,de quo supra lib. I GC. 48. nu. Α, c alia quae propositi numero aut e dentuideoq; caueas, ne huc tral;as eas doctrinaque versantur circa eas materias,quet carent suspi picione usurae; quod nepe stetur iuramento en
qui danu passus ivit,quia esset aequivocatio mini Asta,aequiparare in proposito materias huiusmo- , μdi , cum indubitatum sit iuris principium , quod nihil prorsus credatur partibus in iis materi s xii quibus non est liberum paceisci, ne per indirecta obtineant,quod directe consequi non possuut, ea r hoc stam euident et legi fiat: adeas inlicium
de socier. c. a q. nu. 79. ne putes autem,esse alia observandum in foro conscientiae: non debet.
consessarius credere poenitenti in iis, cpiae possum esse damnosa alteri , si veritatem pomitens ex aliis scire valeat, tu facile decipi possit: debebit em
O consessarius eu adnaonere, ut vocato debitor limia sic examinent veritatem lucri cessantis, ut plus non ret Ineat eo nomine, quam Veia sibi de beaturr Nihil ergo prorsus valent eorum cam- .psorum pacta, qui conuentute, ut suo stetur iura mento circa dainna, expensas , &interesseaedenterq; istierat ilia sunt, cu in ipsis eontineatu ne possit contrarium probari ; eum autem hoc in iustitiam contineat euidentidiniam, de facultate tribuat exercendi foenus improlissimum, puto. Deminem bonum eampsorem usum unquam sitis.
se pacto adeo inius or idem: satis erit , ad ostendendum animum foenerandi , tali pacto conuenis re cum debitore eamba j, qui non sit facilis ad c standam pecuniam, quam i estituere debet, prout sunt ii , qui a negotiis abstinent, oppida, Clint tetq; per cambia acquirentes magnam pecuniaria summam; hoc enim in casu eampsor claia intelia ligit, valde diruile esse eis, constare pecuniam eiusmodi , sibi magnam superesse spem, in longum trahendam esse restitutionem debitae pecu niae , cum magna summa iit , & ipse abstenturus
sit Ainterpellando serio tibitorer hoc enim es ficit , ut ministri oppidi , Vel Ciuitatis debitricis occasionibus urgentibus applicent pecunio pri