장음표시 사용
91쪽
Antonij Merendae I. C. de Cambio Nundinali. Cap. II in r
sentes , de eo debito minime cogitantes , cuius grwtia nullam , in presentiarum , patiuntur mole .
Quintodico , in obscuris nos sequi debere id,
quod verisimitura est,aut plerunq; accidit L in ob scuris de reg. iuris: Cum itaqa noceat existima. tioniac patrimonio cam oris,omittere occasicis nos cambiorum licitorum, ut cambia sicca ineat cum. consequendi questum, quem excam
biis licitis secisset , utiq; inuerisimillimum est , id eum sacere absq; magna causa; & proinde requiritur probatio valde clara , quod id fecerit iuxta doctrinam c. quia verisimile de praesumpt.: Nocet existimatioo i , quia boni viri abstinent,qua tum possunt, ab iis , quae suam possunt denigrare existimationem iuxta Diuinum oraculum sinum
mmun distria milia: quod multo magis obseruan- in est exercentibus cambia , cum sit ars nimis suspecta ,: ostendunt testimonia scriptorum huius materiae,de quibus interius m I I 6. cum seqq. vlaetura autem existimationis est certa, ia apparet , eunt iniuisse cainbium siccum ς cauta autem , eur id secerit est occulta, cum non appareat , eum vere Omisille occasiones idoneas exercendi caminhia licita,& ipsum habuisse causam idoneam,ea omittendi,ut rem gratam ei facereticum quo ca-bium siccum contraxit.
66 . Patimonii vero iactura est euidens; nam in prithis nocet cammor. hus , allegari posse , eos cambia Mea inire consueuisse , cum soleant D D. ex solito contrahendi conuentiones sceneralitias
magnait, deducere praesin ptionem scenoris , vetiitelliges ex DD.in cad nostra de empi.'vend.
Nili alijs plurimis i is , de quibus Farinae. de
Blsitate q. 16 a. nu. t 69: si quis enim dixerit,cam- morem posse ostendere , cum opus erit , se tune temporis omisisse cambia licita,replicatio est parata, id valde dissicile esse, ut mox ostendam: csi itaq; eampsores exerceant artem meticolosissima. - constent pecuniam, stultitia manifesta est putare leos absq; urgentissima causa , inire ea cam-bia sieca, quae sibi non afferant plus utilitatis, qua cambia lacita attuli ilent , cum intelligant, indeciposse sibi oriri magnas dissicultates in defende dis in iiudicio illis cambiis, quae dissicultatem patiuntur , quoru multa exercere solere campsores , e nostra d isputatio euidenter ostendit.
7 - Seeundo pari potest iacturam patrimonij huiusmodi eampsor; quia sibi verendum est , ne debitor allegaturus sit , cum voluerit eum urgere ad Blatio m debiti , cambium esse ficcum , &pDde soluendo ei interesse esse usurarium, cum non haberet occasiones licitorum cambiorum rquis enim putauerit, esse adeo stultum aliquem capsorem,ut velit omittere ea cambia , quae nul lapatiuntur dubitationem , ut se subiiciat incerto
euentui consequendi id solum, quod sine dissicuutate erat consequturus ex negotiatione ivlla Ne cesse ergo est allegare,& probare causa verisisti lam , eur id fecerit camplar: nullam autem aliam inueneris praeter hanc , quod arctissimo iunctus sterit vinculo sanguinis, aut amicitiae cum eo , caquo Ambium siccuin contraxit: remota autem hac ratione, vix est, imo ne vix quidem est, ut ac cidere possit , campsorem orn isisse exercere eam via licita, vel alias negQtiatima iustor visam '
bium siccum cum eo iniret, qui sibi promisit vim
cessantis compensationem. ' . ' o . . .. . I
68 Vt vero detegam unpostulas , quae hae intes
latent,scias,ma iam esse consequentiaurii tempo.
re contracti cambii illiciti ha at occasione canibit Iiciti, ergo probata est intentio cam psoris: Cambia enim soluuntur in nundiniso vel loco destinate solutionis ; & proinde opus est, ostendere, noui cambis occasionem demdi. τι titisIer Et si autem in cambiis nundinarum non sit necesse id probare,quia tacite agitur intersos, ut sequatur recambium, non potest tamen id dic de cambin, quorum solutio destinMa sui; alio loco, quam in nundinis cambrori in mbijs
autem nundinarum , litterae quidem frosequbumittuimir ad campsorem et verum non pr*fp area sequitur, eum habuisse nouam occasionem in seundi cambii cum persona idonea fide, di facpita tibus; & proinde opus est probare, singi, num dinis occasionem huiusmodi extitisse, Fqd dissi cillimum est. ne dicam impossibile clare probareet
cum multa impedimenta sint, ti maxime circa.. diuersitatem precii scutorum di tabe ,&circa eam nὶercedem, quam appellant ia pro usione deniq; quia sepe accidit, eos sinere ob spem in toris lucri,appropinquari nimis tempus mindina rum ἱ adeas Iustinianum de coni. camb. q. mar,& 8, Raphaelem disp. I. q. I. in protegom. nu δε, q- τω num. q. cum seqq, nu sq. 'πίψs .cundum, qui locus videndiri est omnino in iconcipiunt interrogationes propon da euiribus campsorum priauctis ad probandum,extitisse occasiones cambiendi i videndus est ei. M 'idem disput. quaest. 8. in fine i insemr mcertum erit , an contracturus estet illud ean bium. potuit contrahere; nam experientia WRidinis ostendit in camplaribus prudentibus ter contingere a magno numnorum s rinia domi manere otiosas Dices , haec resistet v possibile , probare hacrum cessans, de quo a nut.& proinde satis esse debere,campsorem huiusm
. di exercuisse alias suas pecunias sub cambus r. n .earis mi homo; cum enim debeamus occurratu.
neratoribus, qui sub specie cambiorum scenus exercent, non debemus cum ipsis benign4 versari r benigne autem versaremur , si conceder mus id pro lucro cessante, quod cessauisse plenε non constat: Cur autem huiusmodi dissicultatem subierunt omittendo negotiationes licitas λ utim fateberis, eos spe maioris lucri cambia siccata iniuisse, cum eorum questus certior sit, quam esse illius eambit iusti , quod paratum habebant, nam per recambiu huiusmodi contractus finiebatur a Mala autem consequentia est., exercuit sub caminbsis licitis atra suas pecunias; ergo has etiam. exercuisset , nisi probi um suerit, illos, qui cambia huiusmodi inierunt , alias quoq; pecunias abi ipso suisse eisdein conditionibus accepturosis
cambiisac campsorem fuisse eas iisdem conditi nibus traditurum et Ea enim est rimoria cirram
cqnsuetudo , ut partem suarum pecuniarum cum mediocri questuexerceant, alias autem apud se, ob spem maioris lucri retineante solent et capsores a Titio accipere per cambium mille aureos, quia sciunt , se posse iis satisfacere nouo contracto cambio, maiorem summam non recepturi, cu
92쪽
78 Antonii Merendae I. C. de Cambio Nundinali . P., I II.
vertantur ne pisuleti sibi solvi pecuniam nume
ratam ireris, mitificia, aut eum postulaturunt esse
litteras cambi j sol di in locis sibi incommodis.
Inisper considerandum est, quod cambia contra ricorsa possunt in pecunia numerata solui in nu
cinis a &potest accidere , ut debitori cambit id expediat; quo eataverisimile est, id secuturun .esse si possit id fareret Dum o dicit campsor, se hasiisse paratos campsores, qui erant, ut ipsidietini istae laum a qui singulis nundinis erant accepturi per hoc genus cambii huhasmodi pecunias , ineetium reddit recambium,quia supponit, eis bisse iacile soluere eambium in nundinis in Meunia numerata , quia nemo restificari potest i si1 non expedivisse intuere eambium in nundi. ni, hi meunia numerata et opus est ergo , Ut diacat, se constenturum fuisse, ne id fieret, quod nonfligi agatur duplici de causa, primo quia hoc redinest easthlum usurarium euidenter,secundo quia non potest probari, eos sit, hae eonditione sitisse Hitutos eambia, cum fit valde insolitum. G Considera inlaper, quod potest cambium tanti ricorsa solui in nundinis in pecunia numerata: Ieam quaero acamptare; dicis te habuisse oce sicinem exercendi pecuniam tibi debitam singuus nundinis , intelligis ne etiam de cambiis , quae
an euntur in ipsismet nundinis si affirmabit , ab eo quaeram, singulae nundinae habent ne multas paratas occasiones ineundi cambia per numera tione pecuniae cum campsoribus idoneis si de , α saeuuatibus λ nemo uti camplariae artis peritus ad affirmaturus est de ijs nundinis , quae institutae
fuerunt gratia eam biorum, non autem mercium rQu'modo ergo poterit probare, quod singulis
nundinis , quo durauit continuatio cambiorum, se potuisse cum moenia numerata contrahere in . ipsis eambia asserentia sibi eam utilitatem , quam ex recambi; s capere studet ρ hoc nunquam per testes elidicos est probaturus: necesse est ergo ive dicat, satis mihi est,probare, quod Genuae ad
fuerunt occasiones eontrahendi cambia pro nundinis r Ego autem rursum eum interrogatis, puta has ne , eos in niuidinis suisse numeraturos pecuniam debitam e x cambio, euin quibus dicis, teis potuisse inire cambia e si assirmauerit , destruietum probationemr sin autem negauerit , fatebi tuti se suisse paratum contrahere cambia cum i , Vs putabat, non esse soluturos peeunias in nul -s; de consequenter fundat luctum cessans s
per questu eambiorum ilIicitorum , &per hoc sa-tetur, se esse dignum poenis sceneratorum. Io Hane vero doctrinam, quod debeat apparere velini eratum, vel musi certum, quod eampso qui contraxit eambia seca , esset contracturus cambia legitima ex in pecunias , quas erogauit in cambiis illegitimis, quando aspirat ad lucrum cessans, docent scriptores huius materiae passim
rat, se se amisisse lucrum,quod erat facturus, s d bitor non fuisset morosus et ergo debet probar id,quod dieit pro sentameto, suae intentionis taum de probat. ῖα quidem concludenter , mutest capax subiecta materia et non modo quia ratio i ris respuit probationes concludenres per po bile, vi not. per DD. in c. praesentia de rebat. de
aliis in locis, de quibus Surdus decis. 26o. m. s. dcto; maxime in hac materia, ut ostendi supra n. et 6, ea 7: Sed ct quia debemus occurrere staudis bus sceneratorum, qui in cambiis extorquent ustis iras sub specie lucri cellantis, ut ii os admonet Pius V. in sua constitutione de cambiss ι exercentes enim hanc arte usurariae prauitatis suspicione laborane, ut docene passim scriptores huius male riae,quorum dicta recensui in ira n. ι IG cum seqq.
Hanc vero doctrinam diligenter nota pro ilia ,
quς capsores ineunt pro duobus puta aut mutuis tribus mei sibiis cum pacto in casu morae a sepiendi pecunias per cambia, de quo dixi supra. i Sexto dico, quod camplar allegat, se ob mori tam debitori, cambi; omisisse illum questum, νε
alias erat acturus t ergo allegat, se non habuisse Decuniam numerata, qua posset contrahere lita smodi cambium, de consequenter debet id preb re plene iuxta regulam l. a. ff. de probatapiae m- cedit etiam in iregate id, quod coarctatur ad G tum locii, ac temptri, ut ibi not. glossa, de eum ea DD. omnes et ea adeas , quae scripsi supra lidiar.
i. tib. t. in correctis alia a 3 7, Grami cme. 987- .a4: Eo autem magis hoc obtinere debet ii campstro, quia eampsor potest facillimE, MAtis suae negotiati pilis libris, octendere, se se tum temporis omnem pecunim negotiationi dest natam in cambiis collocauisse: hoc autem non vult facere, quia appareret ex libris huiusmodi,
veritas i adeas l. non est nouum C. edendo, Rot1 p. I. recent. dccis a. nu. 7. & ea, quae scripsi s p lib. I T. c. 33. cum vero contractus intennia appareat usii rarius, merito dicemus, esse Iocum telementinae unicae S. I. de usuris: Nee restagantur
ea, ae scripsit Scaecia dicta ampliat. 8. n. a s s. ω seqq. r in primis enim admittit nunet. 26o, in stro conscientiae halin doctrinam procedete, de conse quenter admittit, ipsam esse veram per se: secti
O loco dicit, ham negati iam non posse concla
93쪽
denter probari, quod refellitur ex dictis; cu suosedc do libros negotiationis,apparere possit iacit
tune , an apud eum remanserit tunc temporis pccunia olima ex ea, quam negotiationi destinauerat; de quia sibi debet imputare hanc dillicultatem , cumst ipsum sponte in eam condecerit l. 2. NH. vers. neq; iterum is si quis calici: Tert id inquit,Genuae concedi induunm campsoribus co 'Pensationem lucri cessantis , etiam si non probauerint hanc negatiuam, ut ipse docuit eade glossanu. 2-: verum animaduertendum est , quod eo tempore, de quo agit Maccia. , seruebat Genuae 4ncam oria ut teliatur Raphae disp. 7. q. IO.. nil ri ;& proinde non est admittenda hodie huiusmodi maris,s um diminuta sic fuerit frequetiacambimum , ut nulla sit frequentior Genuae querela, quam dissicile nimis esse , inuenire in cambin cibitore idoneos fide, ac facultatibus e ni. autem costendas,huiusmodi praxim absolute receptam fuisse, illud efficit, quod versamur in materia usuraria, in qua cosuetudo negligitur c. finali. de consuetudo, ες quia usus Gemensium, juris rM.tionem euertereno potest in aliis regionitras; n ta autem hanc doctrinam mo illis mutuis factis a campsoribus , ut liceat ipsis in casu morae acciri Pere pecunias per cambia, de quibus dixi supra . 72 Septimo dico, cambia sicca. in quibus non fuit laxata certa quantitas, maius luctum afferre, non tam respem durationis . quam respecta precii quo emimur ac veduntur scuti di se nec proinde , dubia procul, sunt magis proficua eampsoriquam sint cambia licita :. Hoc posito, si apparu Tit,cam orem iniuisse alia cambia sicca,recte allegari poterit regula semel malus, semper pres mitur m lus coaem genere mali: de consequeri ter dicemiis , ipsum paratum fuisse principaliter ad ca/ribia sie , pen accidens autem ad cam bia Icita . nam agens agit propter finςm: Non Potest ergo dici,eiii Roaiasisse eambia licita alia ν ratione, quam quia suus finis erat questum maiore a praeserre minori, omissa confideratione, an cambiam. sit iscum, vel reale : non debemus er go dicere , cessare ei questum licitum ex culpa 'bitoris, sed ex sua propria det iberatione, quia iam constituerat, preserre eambia sicca realibus: Si ergo sua sponte repudiauit lucrum cambiorumiicit am, qua ratione nunc illud postulat Dica clarius, de inus uti a constituere disserentiam . inter faeneratores,&iuli negotiatores, ita ut horum conditio sit milior: ergo non potest asmitti allegatio foeneratoris, qui iniuit contractum usurarium , dum cogitur imputare in sortem v siser s, quod sibi erant paratae occasiones exercendis pecunias in negotiationibua iustis quia tunc melior erit sceneratorum conditio : si enim res.sbi fuerit cum iis, qui patienter serant suam crudelitatem , stenus lac uia exercebunt: sin auten eum lanc aeraxerint,qui eorum voracitatem compescere valeant,obtinebunt illum questum, quem rusti negotiatores consequi solent : Etiam si ergo admittamus opinionem recentium , quam exin pugnaui, ut lucriim coans debeantur ei, qui imtuitu proprii commodi principaliter adimit suae pecuniae destinationem ad mercaturam , non tamen admittere possumus,eum, qui magis desid tat faenerari, quam exercere cambia ius adametret sit pecuniae dςstinationem ad iusta cambiata, Quia eam non habet per se,sed per accidens; idest deficiente occasione cambiorum siccorum , cum haec desideret per se, realia autem per accideris, vi ex iis intelliges. quae scripsi d. c. I n. 37. cu
73 His diligenter perpensis apparebit, disse ite
nimis esse,campsorem probare requisita lucri cessantis a Doctoribus communiter recepta, ut non immerito dicamus, id esse.capsoribus dii scilius . quam in aliis contingat negotiationibus, ut admonui supra lib. a r. c. 3I. n. s: idem scripserunt
almasus de cambiis c. s. num. 3,Salon de camb. contra et P. nu. s. propd finem vers. quo fit, Nesina tit. de aesperusseram q. s. versea bia multi, vers habet a tem: idem sentit Card. de D tom. a. de iun. iure
74 Postremo dico , 'sic accipiendum esse lucrum cessans, ut possit dii ingui ab v sura : distingitur
autem scenerator Riusto negotiatore , quod illi magis desiderat, debitorem idoneum esse in m ra, ut consequatur poenam .his autem plus desiderat,consequi suum in tempore,quam. Nil tempus cum mena , ut docet Scotus, & cum eo alii communiter , quos recensui supra lib. 9. c. Inu. 8 rDuo autem sunt signa manifesta , quod camplar magis desiderat lucrunxcessans,qua in sibi restitui suam pecuniam. in tempore ; primo quia ean a tradidit illi, quem creobat,non esse eam restitu tyrum i a tempore : secundo cum praetermisit , modis consuetis suam, iudieis authoritate, rec perare pecuniam, cum venerit tempus restituendi eae Veritas huius doruinae ex eo clara est,quod mutuans non potest aspirare ad luctu cessans etiamst moram , ubi credidit mutua rium non esse in tempore re 'tuturum pecuniam D, AMoninus tu devsiuris c. a. g. I s. m. 3o. Rebustas ad i. unicam n .6 iv. versic. secvπsi beneficium C. de sentens. quaere eo,quod interest proficimBannes de iuRE' iure quest. 8. artici 2. N. 8. vos item Ocrarii sunt Gragus lib.
a. decisionum aurearum cap. I 6. . I 2. Toletus in instruct . sacerdotum tib . . eap. 3 2.Wrsic.secunda, Ut Macria g. I. qua l. 7saria. puru.8. n. I 86. Upse, secunda, ut mutuantium, & in pecie de cam oro cambiente cum eo,quem credit, non esse in.tempore litteris cambii latisfacturum, quod non pose sit aspirare ad lucrum cessans, docent Mercarus in
instrin. mercatorum titi de cambiis c. Io. nu. 2. verspurines Salon de ius L iuris putiis. de cambio quaest.
q. controvers. Iq. m. q. in princip. nu. 6 Cavatius de ea Als til. de Gur. l. s. Nesic. VI poterat conre qui sortem ibi sibi debet tertia nu. 3, m. q. νοί haec conclusio , imputare. Salon rursus artis q. cono. nu 3.3 Quod autem creditori negligenti in exigendo credito non debeatur lucrum cessans, est reces ta opinio , ut post alios tradunt Ιἰvinus cons. Ioss. nu. Io. lib. q. Plaus de in litem iurando nu. ψ6r. Pariscon 6 . i. I. volum. q. R. M. con Lues i8. I b. . a. oriri cons. I 89. num. 7. versic. status en cain, Fabius Accor sonus F sta Decaetras in Podam voto
data Pardo IV. S. Pontis relato inpram lauditoris
94쪽
Antonii Merendae I. C. de Cambio Nundinali. Cap. III.
mi 6. vers instinc 5e in specie nostra de eapsomno curante exigere sortem a camplario non sati Deiente litteris ea ij, quod non pota confugere latuerum einans, docent Menoch. εω s. I 8 I.
R--dus citi insiumlieras. e. IΦm ela uti bene detem, Sam ct coiris q. Α--.2- q.'I s. omittor Haωnus ea proposui , quae excludunt campsores contrahentes cambia ficca a lucro
cessante, quae apud pios, docto a iudieestanti
erunt ponderis, ut omnis cessatura sit occaso e
Poribus irridendi nos, dum illum questum,cluem faciunt per cambia, dicimus iniustum; tantu dem tamen ipsis sub prettextu lucri cessantis concedendo. Me autem doctrina detegit ealliditatem eorueampsorum , qui pecunias mutuas dant gratis cum onere restitutionis intra paucos menses , Scpacto , si non inter noti, accipiendi pe io Grambis 8ce. si enim negligentes fuerint in exigendo, pecuniasq; Mceperint ab alio eapsore percistam, perseuerauerintq; in continuadis embi euidens est fraus: si enim vere desiderauisset hahere suam pecuniam, debitor iudicis authoritate
compulisset ad eam restituendam. Operae autem metium erit, proponere casum cavsae illius Genu. ensis supra commemoratae, quem math reserunt Maceta, de mytus, cum ad excludendum allegatum interesse mirum in modum urgeat. Quidamnutas habebat multa millia scutoria apud duo
campistes, qui ad eius utilitatem cena acce pia 'mercede eos exercebant. Cum autem quida eius sororius magnum aes alienum magno sub faenore contraxisset eum rogauit, ut sibi traderet quinde
cim millia ex illis scutis ut se a graui illo fanoreis liberaret, oblata illi annua quantitare sex scutorupto centenis scutis. Consulerunt Theologum . ex societate IE S V clarum,qui respondit, id fieri posse attento quod pecunis mutuandi,in cambiis
tunc exercebantur penes campsores non minus
idoneos fide, & facultatibus , quam esset dictv latorios, e fietq; verisimillim ut luctum ex dictis cambijs pereipiendum ad huiusmodi ouantitate quotannis esse peruenturum, de quod ad di me mutuum faciendum mouebatur, non pro νcommodi intuitu, sed ut sororium 1 isnore grauissimo liberareti Cum autem diu ille sororius illam annuam quantitatem soluisset; orta inter eos lite super iustitia dicti contractus, res ad amplissimam Rota Romana delata fuit; Rota aut ε ea ex
mmmὰ discussa admisi huiusmodi pactam ob
multas circunstantias,quae in dicto easu concurre. hant a de primo quia pecuniae mutuatae re ipsia exercebantur in eambiss,ex quibus eonstabat petveras probationes, minuantem percemurum suisse ultra dictam quantitatem; Secundo quia m
tuum sinum filii latentione principaliter μecta
ad subueniendum mutuataris , eum ex narte mGmantis nulla extaret occatio dubitatidi, quod id fecisset ob proprium commodam h Sc. rcu stant 's simul iunci .s Rota adini sit huiusmodi pa ctum, protestans se id iton admittere quo ade sus,in quibus omnes dicte circunstantiae non concurrerent: Haec inquam est ad unguem iacti sp cies dictae causae, ut patet ex duabus deeisionibus in ea edis apud Marehelanum existentibus in
prima parte tuae praxis utriusq; signaturae sol. 838ι
77 Quod supra admonui, maetnam existere differentiam inter conlpensatione lucri cessantis. Que
ei datur, qui mutuat admonito debitore , sibi me
hoc cessare lucrum; de eos qui contractus repro batos ineunt, & ipsis Melaratis illicitis confim, . unt ad lucrum cessans perae precium erit confir
mare: Subuenire illi, qui se priuat luero promproximum,iustissimum est, de aequissimamr Eos vero adiuuare, qui stlanter ineunt contractus illicitos, haec vetant. Primo quia iniusti hom nes sunt; nisi enim iudicis potestate fiassene
coerciti, eam utilitatem caepissent ex iniusto contractu , quam pacti fuerant. Secundo,qui a suo malo exemplo alios excitant ad similes co
tractus faciendos, ideoq; sunt dim i magna poena
L r. ff. de iust. de iuri r Cum vero scri Num sit, ea, quae fiunt contra prohibitionem legis adeo nulla esse , ut neq; stipulationes , ne u emtiones pro eoru firmitate adiectae ullum ro- habeanti. non dubium C. de legibus: nulla utiq; actici eis potest competere ad postuladum lucrum cestinxvi tute conuentionum adiectarum reprobato c5-
tractuit ergo id debent postulare ex mero legis beneficior Dupliciter aute ea id nesare probatur, ex regula iuris, indignus est beneneiq legis , qui legem offendit c. quia frustra de usuris; de ex eo. quod scriptum est, per quae peccat, per hare dc puniaturi si leges curant avertere ciues ab illicitis contractibus , debent adimere eis omnem spetia capiendi ex iis utilitatem, ergo debent adimere
ipsis ius postulandi lucrum cessans, quia sub hoe
clypeo liber his in ibunt eos , cum sciam, sibi lueti cessanti x compensatione deesse non posset Teristio quia incerti semper sumus,an destinauisset eas pecunias contractibus licitis, dum apparet eum operam dare cotractibus illicitis,non sumus certi,
inquam fuisse ipsis destinatani, quia apparet, in lucri cupiditatem eum negligere salutem animae, de bonum nomen dum init contractum amiti trulieitum : hoc autem destruit praetextu lucri eris iis, ut ostendi supra lib. 9. c. I . a nu. 4o. 8 Expeditis probation ιbus necessariis ad O tinendam compensatione lucri cessantis ex par te campsoris, qui passus suit moram in obtine da pecunia sibi debita, examina iida est camps tum acerbissima allegatio , quod sibi liceat conruertere accessiones in sortem, ex intcgra sui ema noua conssare cambia, quod dicere tolemus consequi interesse alterius interesse: Hoe ius sua
esse , tanta audacia contendunt campsores, ut maiori non possent , si specialem haberent proseeonstitutionem gentium omnium colitentu firmatam e hoc autem ius . pus negant RGa decis
95쪽
Antoni j Merendae I. C. de Gambio Nundinali. Cap. III. 8 I
tin ea deris Granagensi 84. m. Ii in fine; hocs ista legibus Coellae ad ιersus connnores sancitum esse, scri
bis mι. , Ubi pro hac doctrina insupci' adducit Masιω- cmu ,- professo autem contra campsi res disipruat Salon tom. a. de iust. O iure tu. de cavisi s
niti et, I 'mualdus Mi de cambiis c. I . vers si augumenti: Cum his concordaverunt prytantissimi illi viri, qui Romelaxaverunt pecumam pro interesse cinctiorusoluetida ; ipsi enim sortis siosius rationem habuerunt
dicendo , Hrsitan id contigisse, quia de hoc non βιπιιnt interrogati ; quasi qμω non sit absiti dum cogitare, id
Disse determinatum non auditis camnoribus, aut camp-soribus id non venisse tu mentem: concordant Mossiems
in pari. sitae sis a tract. I 2. c. 7. vis. II δ. Nuno . de ratiocin. c. I .nu. 2 9. vers. licet, Straccha de mei eatina tit. de contract. πιι. q.
79 Allegant autem cana psores , id ubiq; sibi con
cedi , ubi sua ars viget et qua in re primo distinguendum cst , an res versetur inter ipsosmet cam-psores , vel cum aliis ab liac arte alienis: si primo. modo id dicatur, recte dicemus , non ligari populos ab iis conuentionibus, vel moribus, quos campsoris artis prosellares inter se introduxerutrSin autem res cum alus actas allegauerint, dii linguenda n rursus erit, aut sine lite id contigit, aut per sententias iudicum. Si versemur in primo. casu dicemus, conuentiones , & patientiam eoru , qui non valentes reddere campsoribus pecunias
debitas sine maximo damno,eas conditiones ac Aceperunt,quas silorum campsorum voracitas ipsis dedit, non polla introducere consuetudinem caeteris grauissi.nam l. de quibus is, de legibus: Sin
autem per sententias iudiciales haec contigeiunt,. dii linguemus rursus interea Tribunalia, quae ab
ipsis pendent campsoribus, & ea, quae habent Iudices a campi oribus non dependentes: In primo casu rectit dicemus, neminem in propria causa iii dicem et Ie posse : sommuniS autem causa a.
omnium campsorum est, posse postularia debitoribus interesse alterius interes te. Abserdum ergo esset, ex horum Tribunalium abusibus debere nos colligere constreti id nem campsoribus fauentem in proposita diificultate. Si vero agatur de Tribunalibus a campsorum authoritate . non pendentibus , tunc dicemus , legibus non exemplis esse iudicandum l. nemo i 3. C. de sent. de interlocuta omnium iussiciam, cuius decisione
exornat Peregrinus cons. II. nu. 46, &seqq. lib.
3 ; nec poteli colligi consuetudo ex rebus iudicatis, nisi appareat, populo eas innotuisse, ipsumq; pro maiori parte tacite voluisse, sic in pollerum iudicari, ut intelliges ex ijs, quae scripsi supra lib.
in iliae p. a , Rota apud D. Vertinum de legitima decis. a. nu. Ia , & docet D. Uerlinus in combinat . Eo autem facilius erunt negligendae sententiae,si apparuerint latae hac in re pro campsoribus, quia Main potentiam coniungere solent quotiescunq; in iudicio impugnatur aliquis ex vsibiis segariis, quia agitur de re ad omnes pariter spectante: prouid c grandium Tribunalium grauitas, &e iistantia potissimum lucet in expendendis per iustitiae uncem suudamctis, usuum artis campisqriae , omissa consideratione rerum iudicatarum
non satis mature secutarum : Si enim res medi criter fuisset examinata , nunquam boni Iudices velut iussi ligulare agnovissent , licere cam Ploribus conuertere accessiones in sortem, & ex uniuersa summa questum nouum facere: Ars enim
campsoria odiosissima eli per se, cum minis si specta sit prauitatis usurariae, ut testantur scriptorcs huius materiae, quorum dicta recensui infra n. I ἔ6.cum sequentibus; & quia in exigendis pecuniis sibi debitis adeo acerbi sunt,ut ex iustis ne gotiatoribus nulli possint , hoc nomine cunia' ipsis coparari, ut intelliges ex scriptis supra n. I O. 8O. Ad rcgulas ergo iuris consuetiant campsores, si volunt audori, dum asserunt, sibi licere conuertere accessiones in sortem, S ex uniuersa summa nouum facere cambium: licet autem Cagnotus, Menochius, & non nulli alii putauerint, firmandam esse regulam, quod liceat conuertere in sortem id, quod debetur propter lucrum cessanS,receptissimum tamen est apud Doctores, in propolito esse parem causam usurarii na, & interesse lucri cessantis ; ut scilicet non possit conuerti in sortem, ut per hoc lucrum ex eo creditores faciant; sic autem reprobata coir ria doctrina clare sci ip- seriant I in cons Is .col. peuult. vul. 2. Lupus de
cis. 2 O . nu. 2. clim seqq. 7; Iirilias decis I 2. . num. 3o, vertitus decis sto. m. ro, νω dicit hodie videri te meramitim reccssi re ad hac doctrina, Senatus Sabaudia apud Ane. Fabrum decis , Lari ea decis anatonsi 8 .nu. s. p. 2. Psii puri cons. 28a nu. 3, Costa de portioneratae q. I 42. nu. . cum seqq. Gulier de turetis p. 2 .c. s. nu. 36. vos Despecti , Manentus cons. Iq8.nu. ψῖ. p. 2, ubi scribit, Duces Mantue nunquam voluisse primmittere Iudaeis ex re interse alterius ι uerse, IIer mosilia adi. Io. tit. I. p. s. glosia . inadd.4 vitra Ide interesse nu. 28 , RIegalius de contratibres lib. 2. c. 6.nu. 29. r nullus itaq; bonus I. C. ab ea recedet.
8t Et si autem ad excludendos campsores,in proposito sufficere deberet, Doctores, &vsum Triabunalium vetare ηs Mercatoribus, sine quibus vllus populus ciuilis conseruari non potest,comie tere in sortem accessiones ipsis debitas propter lucrum cessans , ut ex ipsis lucri cessantis possint
postulare compensatione, ad eos tamen compescendos,qui probabilibus opinionibus modo suo constitutis anxie student placere campsoribus, inprimis considerandum propono id, quod claro sqncitur an dict. l. unica C.de senten. quae pro eo,
96쪽
8a Antonii serendae I C. de Can bio Nundinali. Cap. HI
quod interest , vltra duplum crediti; per hoc
enim baee disputatio cessabit, si cambra, di recam-hia transgrediantiit summam principalis debitisieq; docent AHatos lib. 6. Parzrgon. c. l .
fine vers. qua ratione, Manentus coni. 48. m. 3Verum audio ea in psores clamante Ν, hoccsse per uertere artein suain, cum ubi Q; accidat, et ' incratione intra paucos annos longe, & l let e vitia duplum augere pecunias,quastra id runt a negotiationibus alieni sunt, conviertendo accessiones in sortem in singulis cambus,3c recambiis: Hoc autem est id, quod bonos, doctos iudices vehementer excitare debet ad tantam compostendasti iniquitatem et quis vobis concessit eas lages transgredi, quae vetant, id quod pro interes se postulatur, eo usq; peruenire, ut per hoc cre ditor consequatur ultra duplum sui crediti λ no
strae artis dicent ipsi, stylus inueteratas id nobis
indulmi r Ergone miseroru debitorum in scilicitasve stra immuni acerbitate oppressa a poterit inducere, fauore vestrae artis illa d ius, quod caeteris denegatur negotiatoribus ob usurae suspicione alienis e Si valebit haec argumentatio, samerato..ribus utiq; licebit, suas corruptelas per cosuetudine suae artis Ermare, na& ipsi sua habent initia
licunq; ergo allegauerit, cair psores per con sine istudinem adeptos fiuisse lioc ius, lebcbit clanluςere ad consuetudinem generalcm, vcl speeta est ostendendo consensum gentium, aut malaris patiis alicuius populi, hoc priui egium absurdissimucam psoribus tribuilla et negligentur autem casus singulares, nisi apparuerit, eos sic a maiori parte populi filisse approbatos, victa tim sit, voluiiIO
idem obseruari in posterum: laoc autem tum qua Probabunt, quia populi is velaenici iter dctellatietinui clistimas canali Olum continuationes: Ti; hunalium autem, maximc si a campsoribtis pcndeat i , sententias, ta res iudicatas iton fuit ragari in proposito A intelliges exscripti si rota lib. lo.
bus comparauerim , qtria iaci S ago , cpiic ontiis nuationes cambiorum assirmant, polic excedere duplum pecuniae, quam in PraTo canal to lNUn rauerunt: nec pueris enim peca radiat e pD cciitat,
debitorem canibit, qis α mercatura omissa numeratione 'stri ae pro reca in biode
quaterq; , si haberet parat nis M. cm istaec nili in nundinis cambiunt in t l. oc
ri non potest , si receptis triani Ceastris veristia ia/ doctrinam magis, qliam vestros a. u. 0, sc iii Ian. dem placuerit, quae docti, cambum: e ac Lenera. titium cum campsor suspιcalu inita, e m. meraturum pecuniam in nundinas : locos rinιm inqirum, cum ab uno, quod ego sciam, impugneis tur Raphaelea Turri manibus innixo argumens ''seeluido . ix eonsiderandum propono eam
do bina, qua anxius Ad uocatus campitatu Scacis clade re nostra scribit f. i. glossai. num. 82. ponens enim cond.tiones, propter quas camps Oribus licet convertere accessiones camhiorum tria
sortem ait , id continyrς, quia circa cambia tres
ii Iae conditisnes concurrunt, quae vi alijsHεatan tittunt comerci I, repugnando tamen recςptis.
sinae, di verissimae doticinae id absolute negantitquae perpendamus , prima n sic exprimit r
1 tr possibile passio fucia intincte: huc autem qu
bienditiis, negotia oribus, q ii pecunias sub c bio , quaeret ut, cum ab ipsis non possic Tari ea
utilitas, sto Detur in cambiis ii .itis cuin 11S, Qui sunt alieni a n ouatione , nisi sitit iriodicae faei negotiatores undam vero conditionem sic ex pt imit Scaccia, fiscuneo . lihodqvitritas interse p.: s Gucem: Si autem in i uelit. dis canibiis cam-pso res inter se variis prGi Semunt scutos che , quomodo certusa crit intere sis, de quo agismus , cum Ulla ratione milit concludenter pro bari, aliunvidoneum Iide, facultatibus suis sngulis nundinis venditurum t.bi scutos Amasecte eb pretio , qu 'tu e nulli a debitore recambdno liabente, unde lib. ius petcuniam numeraret.
Cia ex tempore hoe plerunq; pendeat i quo enim
est remotior dies nundinariam , eo minori precio venduntur scuti dιniarcher Si circa eam mercede quae vocatur lay omsone solent irequenter fieri conuentiones eam diminuentes dum agitur domagna summa pecuniae in eam bio compraeheu sae, qua ratione tu poteris plene i robare, inuent
1 tu te sui se personas fide, & iacultatibus idoneas,
quae cambia inirent absq; eius dura inut. one Si in nundinis infra precium taxatum plurima recam-bia incuntur, qI modo tu poteris concludentre Probare, inuenturum te sit: tic personas fide, & α- cultatibus idoneas,quae palli: rae essent,recambia inirinum idinis taxato precio scuto tu rimarche iuxta rninium eorum precium in loco destinatae solutionisi Cu. n. campi res,& alii ni ercato es quatientes pecunia et sub cambiis loleaint circa hse ex arte, hoc est callide versari; si a mente pcrraro detegunt pro xcnetis cambioru ante qua venerit 83 lepus perficiendi cambit Tm tro art Scareia, qued
mmcr Π.m, ex octit hoc fit e. ustitatu, visemper quando d/j,oliterclar, t .rbo et promptam occasionem renouandi: Ut autem intelligas,hqclion coul lenito arti camplari ε , considera, ad
tres species personarum eos redigi, qui per cam-bium, de quibus agimus quetriint pecuniaS: Primost campsorum; lioc autem contingit tribuam odis, primo quando habent paratas occasiones exelccili liuiusmodi pecunias in cambjs utiliter rbi aute accipiunt pecunias eo viliori precio, quo cambia eo loci exerceantur; idem accidit quan
do adest verisimilis occasio cambiendi easdc pecunias cum alia, quod contingere non solet, nisi quando S. M. multa centena millium aureorum per viam cambiorum qi aerit; secunda causa est, cum quaerunt ad suas trahere arcaς maximam pecuniς numeratet partem,ut eam cu aliis deinde cum agna utilitate cabire possint: Hoc vero ram ac
cidit , quia perpauci campsores pecunias habent huiusmodi monopoljs faciendis necessarias:Ter
tio id contingit, cum campsiores verentur, ne res
suae pereant, de quibus non est in proposito agendum, cum prudentes campsores ab ipsis a stineant: haec de campsoribus.
3 Ad mercatorcs me conueno, quorum multi Ment
97쪽
Antonii Merendae I. C. de Cambio Nundinali. Cap. III. 83
solemaeeipere pecuniam per cambia soluenda
in iis nundinis mittitui merces: sed Dc non spectu ad eas nundinas cambiorum , ad quas merces non destruntur : secundo id acqidie 10 mercatoribus, qui non valeot suis uti, sacere.
creditoribus, uti necessarias merces Comparare,
niti quaerant pecuniam per cambsa: Hi utem rari. sunt, quia illi, qui multas merces distraxerunt habita fide de precio, habere facile possunt pecuniam paratam, cum enim singulis diebus sic me ices vendant, solent singulis diebus pecuni s acci-.pere a suis debitoribus r. No*ςgo de Mercatori hus , qui accipiunt per cambia pecuniam, ut eam.
exerceant in mercatura;quia id perpaucis in locis: eontingit , cum valde magnum oporteat esse . questum mercaturae , ut expediat eam sic exer
3 Ad tertiam speciem me itaq; conuerto; hoe est
ad eos,qua mercaturh& arte campsoria sunt alie
ni. Ex his aliqui sunt ,. quibus opus est hisere in.
presentiariam peςuniam. numeratam , quam pos lunt quidem ex venditione suarum rerian conflare , verum id facere nol*nt , cum certam habeant spem habendi parat os nummos tempore soluti uis rerambur horum autem numerus rarus est,&eorum eambia fini ture itissimῆ. Alii vero ex his. sunt, qui possent per veinditionem annuorum cen suum pecuniam , quam desiderant, comparare, a qua tamen ratione abstinent, quia non putant congruere id suae existimationi. liis qd , rari sun . di eo tum cambia non solent tres, vel quatuor excedere nundinast Tertium genus est eorum, qui
di si diuites sint, ob sumptus tamen magnos suo annuos reditus superantes no poesunt facile eon. . flare pecuniam sibi necessariam ex fructibus re
Tum tuarum, nec ex venditione annuorum cen
srum , quia existimantur dissicitis exactionis λquia tamen veri diuites sunt e periunt fideiussores idoneos apud campsores,eo i propterea ad . eunt,& ea cambigineunt, quae multas continuata annis eam pariunt dubitationem de qua agimus rAd hoe genus spectant Ciuitates, & Oppida insignia, quando quatitas temporum fert, in multis Runptibus grandibus inuoqui: sicut enim lare iores sumptus in iis duinibus, de quibus mox dixi- .mus,&negligens ratio administrandi patrimonii. tribuit occasonem e/mpsoribus perseveradi diu in renovandis cambiis . ita in Ciuitatibus, ac OPpidis sumptus ν des frequenter occurrente presens omnino postulan tes remedium , facito suadent, non cogitari de extinstione illius cambii.
quod sortiter quidem, verum tacite deuorat d uitias debitorum: Et hoc est illud quod odiosi se simos reddit Camplores apud bonos viros: Si enim serio interpellarent debitores cambiorum ad ea soluenda i non sequerentur miseriinae allae clades debituruMhqiusmodi egyabiorum,qui accidunt passim et hoc qum, est illud quod noria
permittit se par Mi hos eampsores a scenerator bus: proprium enim signum feeneratorum est,eo magis laetari, quo longiori tempore debitores eorum retinent suas pecunias, ut cum Scot Odo, cent Doctores co m. quos reconsui supra lib. s. c.
86 His diligenter perpensis apparebit, tantum
abesse , ut possit dici de arie capsor adesse sem 3
per occasiones paratas cambiendi cum personis idoneis fidet, & iacultatibus, ut omisino dici debeat, in plerasq; mercatorum, & ne gotiatorum. speciebus euidentes existere occasiones compa randi merces sibi opportunas; qu bus tam LI Doctores nostri frequentissimis calculis negau runt ius peteodi uitet esse eius, quod sua inter Bit,
moram. sta iactam non fuisse. Vnde autem emrandi occasio orta Macciη fuerit vigeamus: Didicit ipse praxim Cambrorum Genuae,dum esset eius Rotae Civilis Auditor, quo tem re sua Maestas cum negotiatoribus Genuet ibus pase sim contrahebat partui vi novi dis di Cunia enim ipsi non pollent ex suo , maxima ex parto, Regi satisfiacere, α Campsucibus magnis grades numO 'summo acQpiebant sub cambiis, hi autem a minoribus, sicq; res gerebatur,ut Omnes questum facerent: non deerant proptesea unquarunc temporis occasiones cambiendi idoneae rDupliciter ergo errauit in re Maccia, primo dum ex statu artis Campsoriφ Genuae exercitae deduxit regulam generalem, cum claruis sit, m M. ximam existete qu0 ad liqc, differentiam inter Ciuitates, quae habent hanc arrem r secundo ere uit , quia sundauit doctrinam Mneralem super ea. circunstantia quae facile poterat deficere, prout ver defecit ut intelliges.ex Raphaele disput. I.PIO. nuar: Equidem, multis ab Me annis, nu iam audiui frequentiorem querelam Genuensiu ,
quorum pluri Mos Pisis in hac noui Regia Clusetate Ticinensi. in patriR habentes. domicilium νquam eorum pecunias man e ociosas , quia non inueniebantur personae idoneae fide,&facultatibus,cum quibus cambia pollent iniri Absurdum ergo est mam sest , supponere, quod nunqliam
deficiant Occasiones campsoribus exercendi Labia cum dubii 'ribus idonei, cum ea utilitatis qua exercentur per cotinuationes, de quibus agimus. -d si interrogationes oppominae collisentur ex hac mea disputatione, eo deducem litoxenetae. ec alii estes campsoru , Ut velint , norint,suis testimon iis iugulent pirapriam existimationem , vel suoru in campsorum causas Scacciam autem non suisset secutus Duardus S.I . quaest. nu. et . , sit c ei venissent in mentem.
ζ7 Ostendinatisq; errores patentes Scacciae, dum anxie fauet campsoribus: haud meliu se se gessit
Dominicus Gaitus; retinens enim suym perpetuum morem sauendi largissime aspirantibus ad Iucri cessantis compensationem destit. T. n. 2689.
cum seqq. hans proponit in nostra dubitatio distinctionem: Aut interesse debetur ex mora. aut ex promissis ni certa debitoris, eius quanti. talem decemente : in primo casi; non debetur interesse eius , quod creditqris interest, in secundo autem casu debetur; & proinde semper debetur in cambiis, quia in perficiendis nouis cambi semper decernatur qirantitas dehio obcambiata antecedentia non solutar Circa me distinct:ω,
nem erimo est not. eam reddere vanam recepta
doctrinam , quia in potestate creditoris es , de
Ierminata quan itate interesse nouam exto quece promi nem: hanc autem cautionem ut euitaret Iustin. edidit l. vi nullo 28. C. de usuris.
Vbi id apertissime damnatur in usuris, quarum causam in proposito autho treceptissime sen L a tentiae
98쪽
Antoni j Merendae l. C. de Cambio Nundinali, Cap. III.
rentiae eaq; parant cum interesse, explicite hunc . casum damnando, quo per eonventionem in sor ni conuerterunt interesse . ex professoq; hoc damnat Faber de errori de cade 2 O. c. abutitur autem Gai tusscr ptis Fabii dς Annata Cons. 68. nu. I9. cum seqq. cum de eo casu agat iciis istutum fuit realiter intereste, ει ipse num. 3 I. De clare suam restringit doctrinam: Abutitur etiaexemplo proventuum annuorum censuum , quia
non debemur veluti intereste, sed per se, de ab
Ilite, ut declarant Franchus ab eo allegatus decis. α φ nu. 4 sariuellius deci . io , Fontanella de- Cis a s. nu. 3 ; hoc autem non potest dici deinteresse determinato ab pso met debi ore, quia
non promisit per st , sed propter lucrum ces.fans, nutusmodi summam; & proinde non potest Domisso alitet intelligi, ac dicta causa patiatur I. circa primam is de doli mali, metus exceptione: ut interim non omittam, irrationabi-
Iem esse hane distinctionem, dum enim omittunt determinationem , quatenus creditoris interstshi moram factam suisse , utiq; parent legibus non permittentibus hanc ipsis determinatio-riem ut intelliges exscriptis supra nu. 61.&seq. Cum ergo in re par sit ius, cur plus lauemus creditori , qui plegit viam reprobatam determina di id, quod-debetur es 8 Pari scelicitate hanc distinctionem applicuit
eam biis r in continuandis enim ipsis nulla un- quam fit mentio inter eos morae,aut intereine I hoc modo res geritur: Camplar mittit ad nundinas primi cambuliteras,institor autem,responsalis, aut ipsemet campsor, seu eius socius, acceptatis literis scribit in libro cambiorum, se tu illa sibimet debitos ex causa cambii lciuos in Miube: Cu uero debitor cabit deinde nou loluat in pecu. ma numerata huiusmodi scuto, intra tempus smlutionibus cambioru statutu, aeribit literas cambii ad debitorem pro quo soluit cambium, ut soluat
tot lculos di Marche caui psori, quot literae cam- his exprimebant, taxato in huiusmodi literis v a Iore dictorum scutorum iuxta decretum in nundinis publicatum super precio eorum i addendota indi eam staminam scutorum, quae sibi debetur perla 'agrouisiosse: Ca lapsor autem receptis huiusmodi literi, i ea , cxl,ibet debitori, qui carens
pecuma numerata , ad nouum cambrum ipsum prouocat rcui hilariter consentit campi Dr, qii M.
tunc viliciri prccio sinitos eos di Narebe ςst mi ab ciex quibus constatur summa cambit noue metua dirconscribit itaq; epistolam canthu, quam campie mittit suo tempore ad nundinas, v bt i s. qineam
soluit, idem pr6rsus obseruat, quod fuit obseruatucirca primum cambium : sicq; res progreditur eousq; adeo enorm is summa conssata fuerit, ut
eius vel ip m pudeat campsorem T in eam bioruergo,vel recam biorum summa conflanda nunqu1 habetur emi sideratio eius, quod intersuit campis hio,sbi moram facta in suisse, ni licteras cambii , quas pro solutione accepit, nulla interposita mora volvit a misero constribi debitore t a deis Raphaelem disp.'Dq. Macciam S. T. glossa 2. n. i. Nullus autein campsor unquam tractabit de in te veste in proposim, sed aget desciitis dia archetas 2 emptis, lusibi iluendis in nundinis, & do lautis riter di--ςbitis vittinc teeambirimia scilicet fateretur, eambia,& reeambia illlaitatuisse; stultum enim ellet, id quod sibi clare debetur per cambia licita, incertum reddere reuoca ido ipsum ad considerationem eius, quod tersuit, mora se passum fuisse : auitur aute de hoc. cum declaratum suit, aut mox aeclarandum cre- ditur, cani bia illicita suisse ; tunc enim eampsor conscientia eu admonente cambia fuisse illicita, consigit ad praetextum lucri cessantis, aut damni emergentis. Campsores itaq; ineunt qui dep super interesse absq; aliqua eius taxatione, vel cxi taxatione ; no deuenitur in ad eius taxationεpricis a durante continuatione cambiotu, quia.
singulae epistolae cambii sic decernunt quantitate debiti,ut nullam prorsus admittat dubitationem, si debitum per cambia, & recambia contractum fuerit legitimum; Dissoluta autςm negotiati ne,si orta fuerit inter eos discordia, accidere poterit, ut ad certam deueniant laxationem, qui nouis det cambiis occasionem, verum id rarum est ;quod si acciderit,erit Otςrminandum iuxt/di M
89 Veritatem receptissimae doctrina minchreul.
ter ostendemus , deinde expendemus ea sund menta quae proponit Scaccιa pro campsoribus 7. glossa 1. nu. I .cum sequentibus: Cum autem
clarum siti vetitu Iti este , init calculo usura tim, eas in unam sumniam una cum sorte coaccluare,
di de ea coniunia in usura postulat ei. ut millo r8. devsuras, dii licuitas in hoc consistit, ait id a uolsancitum fuit circa . luras, habere dc bt at loci. Iria in intere ite, quod negant sequaces partis contra
riet,quia usurae vetitae sunt iure naturali,ac Diuino
cu tamen interςsso lucri cessantis, S damni eme sentis omni iure licitum sit, & est fauorab Ile, cum κqu:tas naturalis iubeat ei, qin sua culpa damnuinsere, vel lucrum impedit alicui, et omnia test ruere, quae ipsi ademit a non restituet autem omnia, nisi resarciat an, stionem lucri, quod percepturus erat ex pecuniae debiti accessionibus; Η pii summa eorum, quae afferuntur, vel probabiliter asserri possunt pio luiiusmodi se tuentia , quae speciosa quidem valde sunt, verum re ipsa sub
specie aequitatis apertam nutrire iniquitatem. mox ostendam: ex quo patet Scortiam in tonsi stir. Pontificiis epito me Io 7 theorem. 289. 1 3duertenter nimis versatum hi isse hac in re, dum putauit, istis esse probatum, accessiones cambio
rum posse conuerti in sorte, & ex ipsis posse noua conflati cambiu, ex eo quod extinctis prioribuseabiis,noua contrahuntur: quem tamen ad ungue secutus suit Diana tract. 8. de contractibus resolui. , re , de moro, leuiter perpensa . . Dico in primis , clarem iure nostro decisum esse, ne possit exigi intereise alterius interes vis quando per hoc cogeretur deli soluere vltra duplum pecuniae debitae : non tu i cst decisium clare in l. vnica de sent dii xtro eo , quoa in terest profer. etiam in interesse damni emergentis r di proinde haec dispiat et ici solima pertinebit ad eos casus , in quibus quantitas inte esse nondum excessit quantitatem deb ti principalis; si . eam excesserit, ce Iat displitatis, an interesse al-xerius interesse debeatur, cum subIato iundamen to cestuat hdificium.
9 I secundo dico, in L finalici de usuris rei iudiciti
99쪽
Antonii Merendae I. C. de Cambio Nundinali. Cap. III. 8s
euadeellum esse non possit peti Meessioeliis messionis , quae eo editur ob lucrum cessa , vel damnum emergens , dum absolutὶ vetat creditori habenti pro se rem iudicatam , aspirare ad usuras rarii usuraria, quae ex die litis contestatqei deberi iudicatum fuit: Cum enini facillimό
accidere putat,ut creditor suis pecuniis exercendis vacaret, absonum est dicere id non venisse
in mentem Imp. ;& proinde non potest dici, hos casus non compriis endi sub lege iuxta regulam l. non possunt ff. de legibus , quam exornavi liapra lib. I 1. c. I nu. 3. cum seqq.: QMd meliust relliges per nondo rationem huius constitu.
eicinis expressam in illis verbis: cum mam ram conflat uti Mario muras penitus esse delandas: nul ἐ-u ea reliqumiu , ex Pobuiu modi machinatio
possis inducii Vbi de usuris agebatur debitis ei, qui rem iudieatam obtinuit.ibi agebatur de usuris debitis ei, cuius pecunia i vel res retenta fuisset a debitore contra eius: voluntatem; ερ per hoc agitur de in casibus , in quibus proprie habet Iocum postulati' Iucri cessantis , di damni emergentis: Ergo Iustini ni constitutio de usuris usurarum lat coprethedii qm et casus, in quibus ideo debebatur
usurae, quia pecunia retinebatur contra volantate
creditoris,alias nihil habuisset similitudinis cu casu proposito: Ηος aute in easu nominab tur quide
surae eae pecuniae,quae soluebantur ereditori;veri non erant usurae formales quoad eam partem, quam complestebatur considet tio lucri cessanti vel damni emergentis: Cum ergo absollite lex vetet stipui ri usuras usurarum, clare vetuit, id sacere quo a eam partem , quae pertinebat ad I crum eqssans , dc d mnum emergens: Cum itaq; absolute 'hibeat , initis ealculis, conflari summam unic4m ex usuris, & sorte, ut ex ea promit tan- vs η, utiq; id etiam prohibuit quo ad eam
partem, quae spemt bl l runis essans , de damnii
emergens; alias eas parte separauisset si AE iuitate ni nostrae sententit nunc excutiamus: Dum dicunt, usuras esse contrarias iuri naturali,aediuino , bene d cunt per se; non autem inspecta opinione Ruthorum iitris ciuilis , qui id non credebant , quia nondum clare decisum suerat is. Ecclesia, pleriq; ex ipsi era it Et nici: Ex e
enim veritate, quam nos profitemur, non est di ducendum, odios sapia est fuisse usuras legitimas ; sed ei colligendum ex opitiiqne, quam ipsi
sequebatiar, etiam si errarent, iuxta regulam l. quo loco g. l. de haered. instit quam lath exornat Mantica de coniecturis lib. 3. tit. Io: eos autem habuisse vellit odiosas usura lςgitimas nunquam ostensuma est notanda autem ivnt illa verba Iust.
d. l. finalis ex quo huismodi maturiationsa in circum enim machinari signincet ea, quae occulte sunt I. I. S. st. de dolo , non mitest trahi coin-
moti ad aςcessiones, quae ex ias inducuntur a quae manifest sent; commodissime auUm applicatur accessionibus , qui inducuntur super praetexm I
cri cessantis, R damni emergentis, cum ex iis dependeant, quae occulta sunt: Cum autem Imp. absolute id sanciat, sequitur, eum appellauisse machinationes, eorum postulationes, qui vitra
sortem aliquid potalant sub praetextu lucri ces-lantis , de damni emergentis ; de proinde probat hic textus,odiosas fuisse apud conditores iuris eis uilis has p stulationes, quia sacile in ipsis latere
possunt machinationes fraudem facientes lcgibus non patientibus , creditores expectare accessiones a debitoribus vitra certum modum. sa Perpendamus nunc lucri cessantis praetextum, quem recentes scriptores adeo facile rccipiunt: Ante Nauarrum omnes huius materiae scripto te docuerunt, non esse locum lucro cellanti, si quis, intuitu proprii commodi suam pCcuiuam auerterit a mercatura, 3c emptione rerum, quet fructum erant sibi redditurae; Nauarrus autem d ixit, hoc non esse necessarium, sed satis esse , quod pectima destinauisset negotiationi, vel emptioni rerum serentium fructum, per hoc docendo. eos, qui propria commodi intuitu principaliter id secerint, polle aspirare ad luctum cessans; quam tamen sententiam deinde mutauit , velut paradoxsecam, de clare aduersantem primis principiis huius materiae: Haec omnia vera esse ostendi supra lib.
9. c. II: Superuenerunt deinde multi ex recentibus scriptoribus, qui non animaduersis disticuli xibus doctrine Nauam, eam secuti suerunt adeo auide,ut clare sibi contradixerint in suis princ piis ut eo loci ostendi a i . que . ad n. 3 7: de hoc capiten.q7.cu multis seqq.: Haec cu sic se habeant tu asistitiabis, esse fauore dignum lioc intς res et Receptissimum est,cessare praetextu lucri cestantis,si negligens suςrit creditor in exigendo eo, quod tibi debetur , ut intelliges ex aut hori biis allegatis supra nu. 83, q8: tu autem assirmabis, esse fauore dignos eos, qiu non curant consequi fuit ab to , qui sibi accessiones prestat annuas sub colore tueri cessantis φ Ea est differentia inter foener tores, di eos, qui iuste negotiantur, quod illi deinsiderant magis , obtinere accessiones , quae sibi promissae fuerunt, quam suum, hi autem ξ contra,
ut eum Scoto docent com. Doctores, quos recensui lib. 9 c. I 3. nu. 3 tu autem putabis, esse dignum fauore, imbuere ius postulandi com pentationem lucri cessantis et , qui sui commodi gratia, defigerat suas pecunias retineri ab eo debitore, qui est idoneus fide, δή facultatibus φ S. Pωti sex in c. in Ciuitate de usuris docet, male coissulere suae saluti eos, qui exercent eum contractu,
qui, de si per se iustus sit, tamen facile, ob prauam
mentem, po est vitiari , tu vero putabis, esse dignum fauore, tribuere compeiationem lucri cessantis eo in casu,in quo omnes ante Nauarriam Sc post eum pleriq; docent, fieri non posse absia labe usurae , cu magna sacilitate interuenire possit animus accipi ndi aliquid ultra sortem ob solam
dilationem tρε Η .ctelius ostendimus, quantum vacillet subis
stantia lucri cessantis praetextus hoc tempore ad-m: ssus a plerisq; rad praxim nunc considerandam
accedamus. Appellatur lucrum cessanS, quia propter mutuum expressum , aut tacitum cessauit
creditori Iucrum illud: Cum vero aliud sit dicere, cessauit hoc lucrum, de dicere, verisimile est,me Iucratutum svisse ex hae pecunia, citr suscipis profundamento ipsius eant probat.oncm, quae comcludit per posili bile, non autem per 1:ecessc Experientia docet, raros esse negotiatores, qui ex omni stra pecunia omni anno questum faciant; quo colore ergo admittis,omni anno so Iui debere 4ccessiones , quae praestantur pro lucro cessam
100쪽
- Antonii Merenda: I. C, o e Can bio Nundinali. Cap. 1l I.
et si experientia doςet, in omnii omnino rejgione magnam p*πς'a p.:rsonarum no ςsse ido, eam nςgotiationi nummorum ;& eos, qui sua pecunias destinaverun emptioni rerum corporali uiri, ac incorpor4llusn fructum strent umi rarrissimi eas mutuare ob compensati Oium lucri cessanti, cur admittis pro eius iundamςnto i in dubitato, quod credit DI poterata eη pecunus mutuatis emere aliquas ex huiusmodi rebus λ ad eas ea, quae scripsi supra lib.et et c. 3 i : Hae sunt illa: dissicultates,qui plerunq;cocurrunt in iss casibusi in quibus hodie admittitur a multis compensatio
lucri cessantis , di tamen nos dicemuS, esse male
riam 'uQrς dignam Dices, quo ad hanc postreri
mam p rtem in foro conscientiae credi pomitentibus: verum non per hoc cessare debes ab opriportunii intcrrogationibus,quas si accurate,pro-
in materia postulat proposuerisi facile intelliges rarissitne adesset fundamentum lucri cessantis et Deinde dico, quod ubi agitur de damno alterius non debet lac ilς consessarius credere poenitentii cum proprij comm0di ratio possis secile eum excaecare a & proinde tunc debet omnςs qumere vias, quo sepiecta materia praebit . euitandi occasionis, ut quis sit iudex in propria causa; faxit
Deus, ne Medici corporis sint diligentiores inscurando corpore infirmo, qua sint nonulli Medici spirituales in curandis morbis gnimae.
os Verum audio dicentem, baec nihil ad aequita- tem , quam quarimus pertintret verum dicis, plurimum rament haec valebunt apud eos, qui foenu
oderint et ad aequitatem nunc me conuerior Habemus duo extrema hac in re i primum est , ne culp/ debitoris noceat vere creditori, secundum ne calliditas creditoris aqxia sit debitori r Medium autem estivi res sic geratur, ne vlhis ex psit gravetur, Quo ad creditorem utem spectat, stipem habet verisimilem capiendi maiorem utili, ratem ex suis pecuniis, quam praebeat postulatius opili is intercsse, in acriter xion urgςt debit rena , & eo non soluente, ad iudicium ipsum non prouocat optime Doctoies communiter, ut ii erelliges ex scriptis sipra nu. 8 7, & 8 . doc yerunt. R ip proposito Menoch us cons. ligo. n. 13. n linς,ν nu. i cum e GratianuSc 987.1 . I T, cellare praetextuin i lcri cessantis in nergligcntς exigere cie ditum: si enim putaret, id sibis ox turn futuriim esse, ad iudicium deueniret: iprgo mora in soluendis accessionibus promissis sibi noxia est, cur ad iudicium non vocas eum
dicere utiq; debeti quia verebar, ne nulli peculi' ineam restitueret; charit tςm edim
lagare res eiit risu digna ; ergo mani inllum est eum hon amisisse lucriim, re vera ob huiusmodi moram; Qio ad debitores vero spectat , magis ipsis nocent plerunq:, creditorςs aspirantes aqςompensati opem lucri cessantis, qRam faciant iii qui Merbe exigunt situm s horum enim diligentia
essicit, ne pecunias in sumptus c-lertant non necess rios; hi vero, haberis laxatis tribuunt an
sam non cogitandi defraude suorum creditorum qui eo magis silent, quo magis credunt , posse εdebitores debitam sibi pecuni*m cnmparare texpect indo illud tempus, quo rehu ipsorum in
arctum coniectis,sperant ex sua acerbitate,ac du
m maximum caperς stinum; odiosissimi err
go bonis, ac prudentibus viris erunt ereditore 2
qui leniter se se ger do cum suis debitorjbus,
sis magnam occasionem dederunt retinendi suas . pecunias, ut deinde per lucri cessantis colorem magnas cis aufferant vltra sortem p pecuniamnasin ima S ἰ cum itaq; legum conditores corrigant diminutionem charitatis debitae proximo, erraiit pratiiter illi , qui tanta facilitate in foro conscientiae liberant Christianos a vinculis legum saluberutrarum, dum contendunt, hac in re esses obseruandum merpinius naturale, cum absurdust dicere, in soro conscientiae non obligare eam
legem, quτ curat, Optimo allato remedio, curis ' .rere peccatis ex diminuta charitate orientibus:
Uerum haec nolunt ii capere, qui sua,non quae mi
sunt, quaerere solent. ρ6 Expendamus nunc ea, quae proponit seaceu pro cana piscibus S. T. glossa a. nu. 37. cum seqq Primo allegat duthoritates scriptorum sequςnt hanc partem, qPae nulla ex parte sunt compara dae cum sequaςibus alterius sententie, lemmmisu, adhaerent rationibus, ut mox ostencam: secundo i legat, passim interesse cani biorum a Genuensis bus sic taxari; cu vero usus campisium Genuen
siuiri non possit derogare sanctissimi sanctionis
bus id ustantibus, non est unius ni omenti haec pilegatos et maxime quia reciprocum cit inter irsos commodum ex hoc oriens, quod tribuit m bur contract i , qui at ias infirm retur l. de fideicommisto C, de trans.ἐκ ini pedix extensionem ad cambia cum aliis inita, quia requirit paritatem rationis etiam in matcria fluorabili, ut intςlliges
suctudoq; praecise est probatida in casia , de quo
ρ7 Allegat deinde nu. 3 . argumentum deductum ex d tetrina glossae primae in l. sed N partiis r 1. de
eo , quod metus eausa, dum docet, 'venires iis ictus in huiusinodi actione, quod ea ratione con tingit , quia res in eo iudicio est restituenda citra omni causa, ut legitur in textu, de est adeo odi sus is, qiii insere metum , ut accessiones quadruplicentur, ut ibi hor. Bald; sin prima lectura in principio; ubi Angelus nil, 3. ostendit, doctriniplossae ex eo pendere, quod cum omni causa res est restituenda: concordant ibi Faber col. a. vers sed etiam causam omneln, ' ante eos odosreduxpoli princi p. vers. u omnis causa: Non pertin ergo ad rem nostram,cum nulla lex sanciatipecu niam accretam sub cambiis rest qui debere cum
omni caus* . sccpnd0 adducit i. socitam is i. ff. pro socio cum sua glossa, ςui setis facit Fabius de Aris
bus col I. yyrs. quidqua obseruandum est: Asducit etiam ea , quae scribit pia, sq, & 3 3. ad proήbandum i quod ex stpst bus potest augeri sors,
quod non negamus , verum dicimus, hoc non a
susscere, ut stipulari possit creditor usuras , aue
compensationςm luςri ςessantis i cum leges iaprohibeant.
Allegat deinde num. 36, quod ratio naturalis suadens concedi compensationem lucri cessan eis, habet locum in interesse alterius interesse, Nproinde non debemus inter ea inducere discrimen. Respondeo, materiam hane este subiecta multis