장음표시 사용
121쪽
χntonii Merendae I. C. de Cambio Nundinali Cap. IV. 1
-ου stamelius si initum sit huic vel illi mutuare; &.-deliberauit,secundo mutuare,si ali tu venienerit ante perfecti im m g Dirm , qui cum . Miaiori sita utili late pecun tarn accepturus sit , mutabit sententiatrati se progrediendo semper id. Iacturus est, quia non respicit utilitate ni mutuat xii per se, led quatenus sbi expcda; ergo simpliciter verem est, eum propter suum com ni odi: tunc ademisse destinationem ademptione mer . um, quae reddebat suam pecuniam magi, pretiosam ; ergo iniustum est , eum accipere com
. Pensitionem a mutuatario actus facti propter suu ommodum pe incipaliter; e contra autem iusti iassimum est , ut mutuans accipiat compensatione ademptae destinationis,quando id secie principa- alter ob commodum mutuatarii; quia tunc ipse Ut mutuatarius ademisse videtur huiusmodi desinationem a sui enim caulam damni dat, daminum dedisse vicietur; in hoc ergo causa vere confideratur, in alio autem occaso est, quia non r
. spici ersonam illius , nisi occasionaliter I equi seisieet accidit, ut sibi expediat, ipsi magis, quam
alteri mutuare. Alia etiam hi oritur differes eia, quia potest mutuum conueni hi negotium, si non erit necessaria intentio principalis subueni
di proximo, quod accidere non potest , si princiat palis intentio respicere debeat commodum multuatarii; secundaria enim intentio in omni casu. teperiri potest, qu mutuans putat, sibi expedire mutuas dare pecunias emptioni mercium dei sinatas, principalis autem intentio rarissime i remenit; Posse autem mutuum transformari imneeotium, Christiani religioni repugnat ia , Nemini itaq; mirum videri debet, quod idem. Nauartus aliud scripserit in cons. I 7. tita de usuris; consultus enim aNInclyta Civitate Veronesi, quianam deberet obseruare ineremone Motis Piet eis. quem pro Nili te citarum constituere desid fabalint ii, qui eidem Monti mutuabunt pecunia, pauperibus deinde minutarim mutandam, possetisne labe .lararia aliquid a Monte ultra sortem a cipere,respondit,no esse satis, ut dicta pecunia dei sinataesset mercaturi, alit emptioni rerum frugistrarum; sed opus esse, ut intentio , bc fin is principalis eoirim, qui Monti suaS pecun as mutuabunt, stiprodesse Mont1,5ι pauperibus; dc quod hac c . uia moti, omiserint mercaturam velamptionen, remm fruetiferarum . Hue respexi dem Nauar..coris in sine eode ita de usuris dum his verbis utitur .
Conetudo, quod qui sponte charitate paterna ,
. de Christiana motas, mutuat Inoximo egeti ad le-mndam indigentiam eius, patiendo damnum,ueromittendo lucrum,Sactiam opus exercet,etiam si Iege mutuet, ut ei quidpia soluatur pto damno emergenti, vel lucro cessante: Hrs consormia.
sunt ea, quae inibit idem Nauarrus eodem tita de usuras cons. 3 4, dam docet, mercatores passimve nies suas merces plus iusto pretio ob dilati rae, quam faciat earum emptoribus ad solve. pr tium , excusari non posse sub merextu lucri ceselantis , quia in huiusmodi venditionibus non potest alia ratio principalis considerari, tuam proprium commodum mereatorum; Sc intentionem, principalem eorum, qui omittunt negotiationem
ut emptionem. rerum frugiferaruma sederinyta esse iacendi nepct: usbi , tile ae proseu
- Sententiam autem NauaIri, quam impugna mus, tanti vari pace dixeriin, lat nimam amruisse ianuam usuris, experientia quotidiana ostenditi omnia.n. usuraria coincreta sub clypeo lucri eest iis defenduntur ἰ vix euim ullus reperietur, qui
non possit stipulari lucrum cessans; cum quilibet dicere possit, se se dcstinauisse suas pecunias negotiationi per se, ve I per alios faciendae; empti
ni prediorum,vel redituum ,aut censuum asinuom prout sibi commodius eritilaanc enim allegationesquipollere arti negotiandi, recetibus DD.pI cet, ut liquet ex Lupo de usum com tuu . I. g. 6. m IID in fine vers non per Me tamen Gaupare F derico de an is redis. lib. I.-I 6. m. 24. ι ῖ . q. s. n. 26. P. Barbosam l. 2. mprincipio p. I. nu. O. vers.
est, ct aliud aemum f. μι matri, o ex alijspis apoterunt enim facillime allegationi huiusviodi adhaerere , ad effectum conseque a. hierum cessans,
ta multi Iudices veIut notorium supponuti pa sim extare buiusmodi occasiones , etiam si νει non adsint Letiam in Ciuitatibus magnis. 4s Haec veto Nauarti sentetia ex eo probabilitaria non acMisiuit,quod nonnulli ex nouis Scriptor,hus ean, avide secuti fuerint, nenipe Rebellius Lessius, Valentia, Azorius, Im de Salas, Reginal-dite, Filiuccius, Petrus Arragona, Petrias Nauam
& Bonaccina, quia huiusmodi Authoressabsit ve bo inuidia ad o negligenter versati filere in ex
minanda opinione largissin a portam usiaris aperiente, ut non modo omiserint exameti findam
torum receptissimae sententit,sed in suismet dictis
sibi omnes aperte contradixerint.
Nam, quod pertinet ad Rebellatita 8. de obli
gationibus Iustitis quςst. 6. nu Lycis dicendum igitur, docet, patauri de quo agimus valeret, siue
mutuanti placeat magis negotiati quam mutuin sue contra magis Meat mutuationumenti . quaesto I u. clare docerinum,qui venditan,
posse aliquid ultra iustu pretium exigere se, praeis textu Iucri cessantis, nisi gratia tua sium eius ver-ha praesentes merces tibi credito vendere velitis
inferendo nu. 8, hoc non esse admittendunt,si ve-ditor non inueniat alio qui eastam mei s em tent numerata statim pecunia . Non omino autem .in eo puterea Reb Illum
fibi met contrariari, quod scribit, sundamentum receptissimae huius nostrae opinionis consistere imtraditione eorumalui deuntinon Ileere ex mutu sperare lucrum per medium alias licitum ς quam traditionem cicit, se se confiitauisse eodem libroq. 3 : ret Hiendo enim doctrinam eo loci sirmatam, clar E confunditur d. eius opiniorabia animno. ante versia, stimo, d et spe lucri pes modum debiti inducere usuram, etiam si sit secundaria; inde inserendo , quod nemo concessuriis est, licere pacisti de lucro sperato x quo admisso euidens est, usurarium esse pactii,de quo agimus, quando mi matarivs ideo mutuat, quia criait, sibi utiliis esse, mutuare quam neg*iari , aut emere res frugis ras , quia dubio procul tune 'erat luctum ex mutuo velut sibi debitum, cum in hoc consistat lati,damentum suae utilitatis. ε 6 Arragona de iust. & tur quaest. TR art e. a. cc Eunna I s. in principio admittit,valere Miamide
quo agimus, siue affectu charitatis mutuet, tam
122쪽
ro 3 Antonii Merendar I. C. de Cambio Nundinali Cap. IV.
pe tueri , quod a repugnat doctrinae, quam
tradit eodem artic.col. I a. post medium; ibi en ini,
pondens argumento soli dicentis , non poss mutuatarium si rare ad lucrum i quod iuutuando
sponte i se arulicauit inquit. Aliud est,m damnii consentire, ει athid, damnῆ
emitteret& licet mutuans in patiendo cessatione lucti consenti Myon tamen tenetur gratis consem
vire E e. mare, si talis cessationis lucri passio est
pretio aestimabilis, nec interest, an ultronem, vel inuitus cocedat, imo est laudabilius , ut perdere
quis velit illud lucru , etia si sibi sit reeommanduproximo ossicium praebeat; quo fit , ut si do piis inuitus patitur damnu , potest illud recipere,ettia possit,illud habere quando voluntariε patitur. Cum enim mutuans ea de causa principaliter motus, quia putat, id sibi esse utilius , quam nego. tiari , omnino desideret,velitq; sua pecunia apud
mutuatarium manere, dens est, Aragonam sibiliae in re contrariari, cum in eo non reperiatur illa
passio, ex qua elicit iustitiam pini; clare etiam cintrariatur iis, γε scribit eodem ante. col.7.cci I sane prima , dum proponit velut cerium, quod si
mercator vult remouere pecunias a negotiatione, non potest lucrum exigere ratione lucri cessantis;
nam si hoc liceret, inquit ipse,quilibet sabtraheret
Pecunias negotiationi ad euilados labores, de perieula, easq; mutuo daret; Ille enitri, qui mutuat. quia putat, sibi minis expedire mutuare pecunias eum pacto soluendi eompensationem lucri cessatis , quam eas exemere , dubio procul voluntari4
subtrahit pecunias a negotiatione; ideoq; quilibet mercator idem facturus est, si sibi licebit, i.b hoe
retextu de lucro cessante pacisci , quotiescunq; adoneus debitor se se obtulerit, qui pecuniasme
cibus destinatas mutuas acciperein d: ii retineres velit, offeredo ei lucrum certum plus utilitatis asserens, quam ex mercatura sperauerit .
7 Et etiam appositὰ ad rem nostram idem Arra.
gona quest. 17.4rtic. I. columna l7. in principio, Querens,quando liceat pluris re vendere sub prae. textu lueri cessantis dicit, posse vendere rem pluris, quam valeat, quando rem vendidit ad inlia
tiam emptoris , secus esse docens , si ipse vendere desiderauit;
Aetorius p. lib. s. e. versi queres an pr terra, docet,non esse necessarium ad sustinendum huc pactum,ut mutuatarius malit negotiari,quam mutuare; quod tamen clase aduersatur iis, quae in quaest.ant edenti scribit; ibi enim docet,quod si mercator animum negotiandi deposuerit, nonia potest luerum,de quo agimus consequi, quia tune non est amplius d. secunia negotiationi destinataropus est eis ex sententia Αχoria, ut sustineatue hoc pactum, quod mutitans malit negotiaris au
seri autem di pecuniae huiusmodi destinatio
ille , qui mauult mutuare , quam negotiari, qui putat , sibi utilius esse,eonsequi interesse lucri cetat satis , quam pecuniam exercere; δc ante vers. s cundo not. est, inquit, tota igitur dissicultas inter authores est,an, uando sponte mea mutuo ex charitate,& beneuolentia, item ob preces mutuatari,
utrum pacisci possit,ut soluatur lucrum eessans, Acin hoc sum illae medictae opiniones;ex quo patet, eum supponere,apud authores utriusq; opinionis
exploratum esse , ut ad hunc effectum oporitat , mutuu ex charitate proximi principalino irh&lib. s. c. Io. quaest. . versi in hac ita quaestione, damnat mercatores , qui vEdunt ultra iustum protium merces. auas alteri non essent, numerata pecunia vendituri; Secundo ponit diserimen inter
lucrum cessans venditoris,dc mutuantis, & inquit, emptorem non esse in causa, ut venditoreesset a lucro, mutuatarius autem eo ipso, quod rogat alium ut sibi mutuum der, in causa est, ne ille aequirat illud lucrum quod erat eonsecuturus; 'ergo supponit, mutuantem moueri ex charitate d. miseruataria ad mutandum, quia alias non esset eno ,
sed oecasio deponendi animum mercandis quod clarius deinde explieat , dum post d. verba comdemnat dictos venditores ex eo, quod ultro , εο sponte i lucro desilitant;id enim dubio procul a cidit et,qui principaIiter mouetur ad mutuandum
ρ Leonardus Lessius eandem Nauatri sententiam
sequitur de iust. de iure lib. r. c. io. Ob. II. in Mne , contradicendo tamen in , quae dixerat dubio antecedenti nu. Tr. in fine i ibi enim reddens rationem , cur mutuans possit pacisci de damno emergenti inquit , aequitatem non pati, ut quis ex beneficio mutui damnum reportet; re proind
potest petere recoms satione hu tuis i damnitneq; enim is dicitur Mnelietum serere,qui intuitu sui commodi principaliter mutuat; εο sequent
num. 8o. ait , mutantem , qui mutuat pecuniam delimatam emptioni mercium , vel rerum frugiferatum , tradere videri lucru in ea latens obd. destinationem; eo enim se priuat sponte , cum huiusmodi destinatio evanescat illico, ae delibe rat mutuare, putans sibi id utilius este, Guam em re res delimatasa sequitur ergo,in butinmodi m tuante non posse admitti pactum lucri cessantis fundatum super d. ratione , cum in eo non m
considerari , quod se spolier, priuetq: d. Iucto sp rato; quam priuationem inculcat num. 8a. 83. ω9 1.ubi dicit,eum, de quo agimus,similem esse et ,
qui coactus mutuat; quod utiq; verum esse nonisi te isi charitas proximi ipsu impellat ad mutuandum, & num. 88. dicit , d. lucrum non m expectari ex pecunia dest inata ad emptim entia
mercium , vel rerum frugi serarum, quando extra- fuerit ex negotiatione, quia tunc amittit inrat Diatent,supra qua sundatur iii ilitia d. pacti , nisi extracta fuerit, ut illi mutuarem de colequenter velut clarum supponit , quod si mutuans id fecerit ob proprium commodum, dictum pactum non pota sustineri. so Ioi de Salas in tractatu de usuris dubio sci. m. q. docet quidem,satis esse ad validaudiim hoc pactum,mutuatem suisse negotiaturum . nisi mutis set pecuniam negotiationi destinatam,&nu. a tecedenti nominatim sequitur d. opinionem N uani quae tamen clare confunditur ex iis, quq idε
author scribit dubio antecedenti mi. 3r ibi enim respondens fundamento eoriam, qui docentinumquam licere pacisci de lucro cestante quando quis mutuat, lic inquit. Nam qiii precibus a me impetrat mutuum, vel ex charitate a me oblatum acceptat, vere impedit lucrunt, quod ex ea pect-nia , si non daretur mutuo , esem habitii rus; hinc enim patet, eum clare supponere inuoluntariam
ditionem pecuniae; di consequenter clare surponit,
123쪽
ponit , mutuum fieri ob charit Min prineipaliter:
hoc enim remoto, nec umbr 4 quidem inuolutaris. in eo potest considerari. Bonaecula disputati obie de mutuox & vspris. puncto Mnu. 3. clare epudia conditionem,de qua agimus, quae tam m velut utrissima retinenda. est,si verum est id, uod legitur eodem punctu Π.. a. veri responde sinuod nempe huiusmodi pa u. ι ponat, mutu sam ex c haritate principaliter fieri Mouet ibi Psoaccina dubitationet contra eos s. admittin. ii paαim de lucro cessante in sponte mutuante taex illo pratcepto Domini,mutuum date nihil inde sperantes, eiq; his verbis satisfacit: nihil accipi posse preelse pro munio; posse vero pro data πι emergente, εe lucro cessante; nec tenetur graue damnum p*ti, ut alteri ex chxcitate prosit; hic enim ratio non facit adum, si supponatur , prin cipalem mutuatana inteationem esse, sagere Lon . tractum sibi utilem,. quia tunc non facit actum in. ratiam proximi , sed ad proprium commodum in tetione enim principali actus morales denoe vinantur ut not. D D in I. si quis nec causam ff. si Cert. pet. no faceret etiam ad rem 1 Ila rati inquam. Proponit nu. I 2, antet vers. ex eadem propositio, ne, dum pro confirmatione pactj, de quo agimus, inquit. Tum via poteli aliquis exir minuu aliquid accieeret, ut desistata negotiatione ζ. Ergo, etiam in mulso potest aliqtud accipere, ut abuisneat ab emptione, vel ab alio contram, in quo mutuator implicaturus erat suam pecuniam; Vbis Cunq; enim supponimus, mutuantiS intent sodem Principalem eise , facere contractum sibi utilςm non potest aliquid .acci mre cui abstineat ab en Ptionς merciuita vel rerum frugiferarum , a qua alienus essς caepit stapim, accertus iactus sirit, se posse suos nummos cum majori utili in trader
Valςnti et 2. disputa s, quaest. χα ci empe &vendit. puncta a .condicione et .non satis se Mel. rat ; primo enim docet, oportere, ut duret destinatio pecuniae inutuatae ad mπcMuram , vel assiemptionem. rerum magi seruum ,. vd sustineatue hoc paruim; deinde admittere videtur, non esse opas, ut in t Matuo aliqli domuoluntarii reperiatur quod. clare rupugilat dict e destinatiotii; si enim. .mnino vuluntarie vult mutuare,coiis vens est , t mula. euianeat d .destinationis umbra eo ten P re,quacit mutuum; statim namq; ac voluntari εdeliberat mutuare, omnino euanescit dist, destitiatio, sutri haec sint contradi oria autem dicit Valentia, dicta destinatione ab aram suisse a. mutuantet propter conuentione: B sui mutuatario,. non urget,quia id non fuit sectum in gratiam mutuatari; principaliter, sed ob. propriam muUMRutilitate, ob compensationem. lucri cessantix ex mutu per modum debiti ab eo. spe tam; quod vero muri ararius teneatur reco
pensare id, quod mutans secit ob proprium commodum principaliter, nec probat Valetla,nec solidas ratiotii bus, aut idoneis authoritatibus probruri potest; de reprobatur a Iulio tertio Summo P tince in dictis lutetis scriptis super Monte Pietatis. Inclytet Civitatis Vicentiliae; na eo demsi casu d cet alienos suturos esse ab intra eos, qui vIrra sorte quid pia accipiunt pro pecunais destinatis mem Mura, in tu moda eri eis aliter abstinuerint ab emptione mercium,. hpatet ex Naualio tit. qe vluris cons. IT. 33 Regmaldu lib. 3 c. 8. Du 82. vel quamuis. autem Caietanus, expresie sesui tui opinionem Nauatri , qua talven clare coniunditur e hS qua eodem uun erost ibit pro cohrmatione opini nis docetius, licere spume mutuanti ante moram pacisci de lucro cessante;dum enim probare uult, non esse constituendam differentiam inter eum
qui spont*mut , dc eum qui coactς id facit,.
At id abi dum est quia ex eo most quis sponte μ
pratiam alterius praestat , no deiat esse deterioris. ςoditionis, quam si prηllaret inuitus;& paucis in-. eriectiS r;quia ergo pecuni negotiationi dest nata,eli velliti instrumentirm quodam, dum eam tui causa a negotiatione subniouet , etia si libere sebmoueat,i o debet ine eeioris conditiquis eo .
hinq; eniin in gratiam mutuatarij diei potest id fieri quod mutuans primo,&principaliter facit ob pro
priam vitaitatem; neq; similitudo existere potest inter eum,qui inuitus mutuat, illum qui id spore. Dcit ς. nisi ιλ qui sponte mutuat, moueatur Pri cipaliter ex charitate erga proximum α. q. Proponat. deinde Reginaldos fund mentum . . receptissilvari sententiae propositum a Caietano a.
quod caeteri vel clissimularunt, vel non confider . ierunt, eiq; respolidet, quod mutuans accipit tu crum cellans ex eo, quod ob contierit1onem in tam intc r elim, & miltuatarium eximit a negoti
tisene pecunias mutuatas; is mim potest suam ii edemnitatem procurare
I hac rei potione Regmaldus supponit pro ex om
to id, quod falsum eli eudenter ut ostendini saetquod nempe mutuans possit exigere a multi . tario aliquid pro mutatione volpntatis, quam inpio prium: suum coivinodum prinpacili tersiicit dum pecuniam a se negotiationi des in tam in mutuum sciens volensq; conuertit, ut plus uti sit iis inde capiat , q iam ex negotiationet se capta tum suisse sperabat . . Male etiam dicit , mutuantem posse suam com seruare indemnitate,cu in hoc casu mens eius su ri , per mutuum plus vitilitatis capere ex spe cimi ,.quam alias iacturus esset-ideo non agit de damno euitando, sed de Iucrandy captando ..s x Filii eius tractatu 3 q. p. .c. q. nu. 79.. ieiune
nimis grauissimam dii itationem explicat, nec se satis duclarat; sensit tamen, satis esse *d sustinem. hoc pamm , quoi ob mutuum exempta suerse pecunia muIuata ex negotiapione; Quod repugnat. rationi, quam ad sustinendum hoc pactum a eri; IQuod nempe pecunia destinata negotiationi plus valeat, quam simplex pecunia; nam plusqΡmis
verum est, mutu ntem, de quo agimus, adimer intuitu proprii commodi, huiusmodi destinati nem pecuniae mutuatae statim, ac deibberat L prospria utilitate principaliter nsderata dicta eecuniam mutuare Repugnat etiam exemploe suris ab ipso aIligarito ἔ.nam dicit,.similem suri esse mutuatarium, d quo agimus 2 intulit enim damnum, sunt eius ver ba , in pecunia, . in lucro iserato; poterit ergo Dacisei e. euius iacturam secit ob mutuatarium τNeq; enim baς quicquam commane habent eum
124쪽
5ntonu Merendae I. C. de Cambio Nundinali Cap. IV.
mutuante , quem propria utilitas persuasi rad
uiuuandas pecumas negotiationi destinata . 36 P. Nauarra de restitutione lib. Dc. a. nuci Oo. Hare docet cum Nauarro , ad validitatenui, liri
pacti rubit icterre quod mu δ suaui qusat uti- itatem principaliter a vel proximi, conina ea qu scribit nu.am in fine a ibi enim respondendo argiuuento Sia , quod mutuans se voliantarie pri-xet hacro , cum ponte mutuet inquit, imo laudabilius est , ut perdere velit ilia lucrum ut pro ximo ossicium exhibeat ; dc nu. seq. inquit, nam fi rusticus vel ossicialis rogatus νelit, lucri iactura sacere tua causa , recte poterat ratione interesses ali id accipere , cum tui causa, &contemplatione amittat; & illico inquit,sic igitur se habet pecunia; est enim vesuti quodam instrument utria, quod tui contemplatione extrahit a negotiati ne , vel arte; est veluti semen,quod tui gratia illea fiuctificando submouet ; cur ergo, si tui causia Iibere faciat,& non eoactus , peioris conditionis esse debet,aesi coactus patiatur &nu. fine eoneladit loquens de mutilatarior Iam sane est eausa einax lucri amissi alioquin meimari r saec enim non eonvenire ei, qui spontiὶ audire pecunias negotiationi, ut eas cum maiori sua 17 utilitate mutuet, in comperto est; Uerissimum . itaq, est id, quod asserui, dictam Nauarri sente tiam aperte repugnare communi sensus Theol gorum, & Iurisperitorum: primi'; huius mat xiae prinei piis manifeste ad ari ; di Scriptores. qui eam secuti suere locis allegatis , adeo negli senter , pace eorum dixerim, in tam periculosa
sententia approbanda versatos fuisse , ut non animaduerterint, eam repugnare, non dicam receptissimae doctrinae Theologorum,& Iurisperitorum, sed ijs mei principiis, qua ipsi sequebam
eurr An vero huiusmodi sententia Nauarri pr habilitate ex eo acceperit, quod in mult is Regio.
ncibus sc recepta fuerit, ut passim huiusmodi pacta fiant , ne ne ex Theologis, Iudicibus, Iuris.
Petitisse aperie repugnisnte; videant ii, qui ex, miam pietatem cum maxima Theol iet scientia, coniunxere; Mediocres enim Theologos hae in re a sententia dicenda valdε illud remouere vi detur, quod admissa hac Nax arri opinione pro probabili , studebunt omnia serε commercia Miraria sub elypeo lucri cessantis tegere propter thoritatem magnam , quam hoc tempore hahet apud plerosq; consessarios probabilitas opipio in i,cenitenti is ietatis: uudebunt inqua ma- .sistri prurientes auribus .m modo probandi iste elueri tegantis ad i. micam . . d Ie ., q- pro eo, quia burru. I π Vcru meessans expers esse peccati,etiam si is,1 . qui ipsum in colluentionem deducit, intuitu Proprii commodi principaliter tradider: t suas p cunias alteri, veI concesserit debi tota suo dilati nem ad soluendum, docent multi ex recentibus scriptoribus, quamuisprincipia huius materiae, Fecommunis se sus Maetistroru iuris, ac Sacrς The logiae ipsis aperte adversentur ut ostendi supra lib. 9. c. I 3: Hanc autem doctrinam , quod lo peius est, in multis regionibus usus utriusq; s
ri , intremi scilicet, di externi passim admittit .
a Uerum res, de more, in peius ruit; mmmitapro absoluto habent, unum quenq; polinali re. 8e coiisequi interesse lucri cellantis, etiam si eri, rientia quot inliana ostendat, paucissimos esse , qui vere possint allegare,lucrum fili:, propter hocicesilauisse: , t autem dilucidum hoc fiat exscribo verba D. Thomae aet. q. 78. artic. r. in responsio. ne ad secundum t 1 reo enution υπὸ damni. quod covisi cratur m iac , quod depecimia nim lucran nos potium parum deducere; quia non deis vendere id, auod nondum barit, o potest muli1 iter. diri is habredo: Cum qua doctrina concordant etiam ii, qui propugnant lucri cessantis compe sationem in conuentionem deductam : sund mentum enim costituunt in eo, quod pecunia liuiusmodi sit pretiosior propter destinationem, quam habet ad mereaturam, vel rerum sertiliviri
emptionem, ut ostendi d. c. I 3 lib. 9.nu. 39. Nis q. nil. 43. cum seqq. usq; ad finem. Fundamentum ergo huius interesse consistititia destinatione huiusmodi, iuncta potentia a,
proxima , ut certum sit moraliter, eam adactum deduei potuisse , si mutuum explicitum , vel implicitum secutum non fuisseti Certum inquam, quia pro lucro incerto non pote si quis postulare compensationem certa mi destinatio huiusmo di pluris minori sue aestimari dcbet , prout utili
Vt vero appareant aovis intollerabiles, qui in hac materia quotidie approbantur ab iis, qui non valent, vel nolunt, hanc rem librare iuxta lancem iustitiae , rem ad praxim deducam; Incipiendo autem a Campsoribus, ab iis peto, an sit verum. paratos suisse campsores , uel alios ad soluenda a doti eos, qui iustum cambium essent inituri secum iis conditionibus, quibus contraxerunt cambium scelleratilium Z Si assirmanerint, ab iis quaeram a cur ergo tot campsores suas pecun as apud setinuerunt, quas cupiebant , sub cabi s iustis exedicere, si modo inlienissent debitores suspicion carentes considerent consessarii hanc rem,& in telligent , rarissime excusari posse sub specie lucrictitantis eos, qui cambia ita neralitia coettrahunt Considerent uisuper, quam stelluentes sint dec eiores δε quam multi dissiciles sint insatisfacie do suis creditoribus, intelligent, non poste a legare Iiκrum cessans eum, qui contrarat cambiuusurari u , nisi paratum haberet at, uaeque idonei, qui suas pecunias sub cabici iusto erat accepturus. Deinde qua ro, quomodo alIegatio lucra cessantis illis possit suSagari , qui ineunt cambia pro quinci; lex, amplius nund. nise Haee enim esse foeneralitia ostendit receptissima doctrina, quam alio expositurus sium loco, d ens , cambium esse siccum , nisi is , qui numerat pecuniam, putauerit , litteris in proximis nundinis vere satisfactum iri ab eo , ad quem cinguntur, vel alia ἔν
125쪽
Antonij Merendar I. C. de Cambio Nundinali Cap. V. r r
eione i Et enim mala ratiocinatio est , habeo p
ratas idoneas personas , quae pro proximis nun Aais meas pecunias accepturae sunt sub cambiis iustis , ergo idem accidet ui sequentibus . nisi di eamus , in singulis nundinis passim occurrere de hiinres suspicione carentes volentes accipere pecunias sub iustis eat iis, quod falsim esse , e petientia adeo clare ostendit , ut nulla frequenditim querela apud Genuenses st, rim nimis peraculosum esse, suas pecunias exercere sub eisiis. ε Dei j nia tractemus, qui in aliis exercent suas pecunias negotiationibux , quorum duas species constituor alii enim liment certam, ac determunatam negotiationem ; alii vero secundum id , quod melius ipsis videtur, hanc vel aliam eligunt negotiationemr Circa virosq; autem conside-xandum est, an retinuerint apud se aIiquam quan
titatem pecuniarum huic lusui destinata: Si enim hoc iderit , quomodo dicere possunt, Pec viam tuaram scisse destinatam negotiationi Dicam clarus , habebas in arca pecunias, eo con-Mo ibi retentas, ut lix utereris prout postulauerit cerasio ipsas exercendit Mutuatus fuisti eas eaonditione, vitioi pro Iucro cessante certam is Beret pecuniae quantitatem quomodo autem ossat tibi lucrum , cum dixeris , te eas sumpsit in exillas nummis quos otiosos habuisti Hoc a tem argumentum conuincit eos , qui concedunt uis debitoribus dilationem ad soluendum , eum obligatione dandi lucrum cessansi si enim r tinent in arca pecunio :osas , quomodo potest esse verum, eos dei inauisse negotiationicas p Cunias , quarum exactio erat dissicilis h Secundo considerandum est an illa negotiatioe passim fiterit utilis, & paratae occasiones negoti
tionis illius excercendaerii enim abi,quos tu in eRarte minavi superas, laeturam fecerint, quo ore propones uelut mammoraliter , te iactura non ibisse facturum, si pe niam mutuaram In eadem exercuisses negotiatione λ Si non omni-hus , diligentiam , ae peritiam parem tuae in alte- sata negotiatione asserentabus, occasio opportuna se obtulit emendi eas res , ex quibus deducis lucriim speratum , quomodo certum erit morali-
aer x te sic habiturum fuisse paratas huiusmodi occasiones Lut facile posses cum questu in ipsis ominnes illas pecunias exercere e Certum inquan moraliter; si enim uis comparare lucrum mob hilitet speratum cum lucro certo, Plus accipies, quam amiseris ἀου Tertio animaduertencham est, maiorem esse late utilitatem,quae ex negotiationibu& capitur , quam sit ea, quam praebet lucri cessantis compen-
latior Cur erga omittit negotiationem est dixerit, id fieri ia putat , sibi id magis expedire L
ammereatura exercere. Hoc autem te dic re oportet, nisi ualdharcto uinculo amicitiae,. aut
innitatis sis ei coniunctus hoc ipsiun reddit imceriunt allegatum lucrum ἰ non potest enim magis expedire minor questus, quam maior, nisi quia maior incertus sit, aut nimis laboriosust postremo inspicienduerit. 1 alias mutuauerit pec nus eodem modor Si enim id contigerit eodem rem pom , aut non multo ame uel post tempohuius mutui, reddet te incertum , an illo pecunias destinavisset negotiatiora uelauit acu
compensatione lupri cessantis ineundo 1 me
autem reddit incertam eam cistin alionem , ex
qua hacrum cessam pendet , cuius probatio ad eulpectat vi .Lde prob.: reddit inq uam incertam . quia utram ratione uti solet in questu faciendo; α obseruantia secuta reddit ualde neri similem destinationem.huius pecinnae ad mutandum , est
eam mutuam dederit, non autem exercuerit irramercatura; quae doctrina appli canda erit omni bus perso iis , de quibus haec disputatio agit
si Circaeos autem, iunam tantar exercinin .
lationisspeciem, considerandum erit ,. an Ἀ-buerit apud se tot ex in mere ibu ut dubium fit rit, an cxpediret alias compararet Anerit ei sinodi conditio temporis L ut non esset eortu num huiusmodi negotiationi 2 An omnes, qui eam exercuerunt questum fecerint: An panim adsectine idonei emptores LMibux eum Iuc vendi possent: An distraxerit omnes merces,. quas emith Haec enim singillatim po lanti et, tum reddere allegatum tutam offam.
1 Dei; saurem, qui uaria res emere solent,pr ut occasio tulerit Luteω cum lucro deinde uen dant considerandum erit , horum hominum n gotiationes esse inc tas, cum secundum uariet tem temporum plus uel minus pecuniarum it negeotiation S ex cranti Uvm ergo dicunt parata erae haec uerissia rerum species , quam emere solebam, ex quarum emptione lucrum Neturus eram, no afferunt p*bationem lucri omα sic Si enim quaerem ab ipsis, cur ergo, omisi, huiusmodi rerum emptione, pecunias negoti tioni destinatas miniastis , aut remanere permisistis apud debitores b non poterunt aliud res dere, quam , se putauisse , magis sibi expedire
mutuum sic contrahem mm negotiari et ince . tum ergo per hoc redditur, an ipse mercaturus filisset huivimodi res, nisi causa alpi,a utiletnnali get mutui sic facti eum minori lucro, quam n gotiatio huiusmodi pri mittebat a I De iis vero,qui per se non negotiantur,sed pedalios, erit inspiciendum , an adsuerit mrsona a suspicione aliena,cum qua societatem sie contrahere possent alicuiua negotiationis tantinis tueri asserentis , quantum ex mutuo accepit, Hoc a tem dissicile apparere potest, eum raro fiant has societates , & ocultus plerunq; sit negotiatorum
satus: Illud veru ante oen s habendum erit mel lis esse, ci' negotiatorpidoneo fide , ae sa-
cultatibus societatem inire, quam mutuare, dinplici de causa; primo quia ab ipso facibus quis ac
eipit fructum societatis pro sua ratai quam compensationem lucri cessantis a mutilatario; sec-do quia incertum est,quandiu mutilatariuS rete tutus si e pecuniam sibi mutuatain; econtra ueroispe eertum est, negotiatorem per anno, plures esse in societate perseueraturum: Incred: bal ergo est, eum , qui habet paratam occafionem ineundae societatis eum negotiatore id eo fide, ae faeustatibus,omissurum esse hanc occasionem, nisi mutuatarius si sibi coniunctus ualde arcto uinculo sanguinis, aut beneuolentiae , aut alia ur gentissima causa extiterit .
ix Ne illis, qui non sunt soliti negotiari, si prasundamento Iucri cessantis allegauerint,se potui iastinet res speclinias inta uel illa negoti
126쪽
, I i Antonii Merendi I. C. de Cambio Nundinali Cap. V.
tione , non est , quod aliquid latibam; cum enim
reti aci temporis cursus ostentat, eos a nego trando alienosivisse, non merent di lam , nisi vitendetitit, se ita miratuste opinioni. m , ut ii quid O appareat , futile meaepturos eam, quam aua ant negotiationem iuxta regulam l. in obscuras iis . iu de re' iur. : Deinde perpe endum est, non esie firmum illici ar naentum. od sumitur a questu eorum , qtii in negotiando vertati simi , ad eos , qui minc prinuim aliquat . incipiunt negotiationem: Phuomse prima , animestra: Deinde, si vere deliberauerat, illam 'redi Megotiation , cur imitu auIt pecunio
Adeos transramus,qui constituunt fundam et mn lucri cellantis super fructia temni sertili irria, quarum imptioni cimias destinauerant: Quod spectataici eos , qui ad allegat respectu domorum, orna disii tomimq;.Haec perpendenda erunt, Duno , facile homines labi in emptione harum rerum ob hypothecas super illis contractas , cum istatum sit, generales hypothecas singulis adiicere instrumentis publicis ; fidei eomniissorum etiam perpentorum usus frequentissimus est, quae alienationem impediuntl. finali C. com. de leg. e Secundo considerandum est , i sensu communi
horrere, ut is, cui sese Meret occasu, emendi domum , agrim , aediticiumve, quod suo respondeat desidetio, eam omittere, ut alteri suam pecuniam mutuet cum compensatione lucri cessantis, aut patiatur, manere eam apud sinim debit rem: nam incerta est utilitas ex mutuo uentura, cum incertum sit tempus, quo retenturus est lima modi pecuniam ς occasiones autem emendissimiles res absq; pericula, de suo respondentes siderio, haud iacile uenmnt: ideoq; si quis di
mrit, semissilla emptionem limi odi rerum, quam mucii ac iuxra suum desidcrium quo adsibila viam, & qualitates rei, & ipsus pretium, eam respectu quantitatis, quam respectu qualita eis, non erit audiendus , quia sentui communi id repugnat , secundum quem νnterpretamur indubio hominu desideria l. . in principio C. de tiar. Lb.: Tenio, petita cndus erit reditus humiin di rerum nec Do onera in limiptii qua in ipsis c,
seruand a seri solent; quod si sieceris, sacile intel-
Iiges, plus pro lucro cessante eunt accipere , qua capturus erat ex emptione liui ulmodi rerum rHoc autem Iolim difficiliorem redditanestatio. nem ipsius, quod id empturus erat iuxta regulam semel malus de reg. iuris lib. qua Din
res nostri passim utuntur, dum perae tantur o cultant voluntatem eorum,de quom contractibus P runt, an fuit stanetalitii.
Io Superest , ut tractemus de, iis qui dicunt, se socmpturos fuisse annuos reditus a priuatis, Ciui rativus, Principibusq; soluendos simulis annis rCirca eos, qui emuntur a priuatis, consideranduest, quod eorum ualor criait, ac diminuitur so nuum uerisimilem spem , quam habemus, amnuos prouentus suo tempore soluendos esse, ut ostendi stupra lib. II. e. 8. nu. Ir Secundo perrendi debet, annuos census esse perpetuo, de pro ii de subiecti sunt niuitis aduersitatibus uarim pedami prouentuum annorum exactionem, Eci Monsus vendationem sausi enim exactio ii hasmodi sit facilis , disset IE est, immatre eensimi emptoetes et Tertio illiud valde urget,quod vix
ut reperiatur redirus annum maior,certior, ac nislsorem quem asturunt anniti census, quando is eo soluuntari. quiadoneus est fide, ac facultu, hus; quo ergo colore quis dixerit , se omisisse
occationem suo respondentem desiderin, en o οι annuo, census perpetuos. ut pecuniam muta reicis cum mcertus esset, quandiu eam esset e
leturus e adeas regulam c. quia verisimile de perium. t Pollaemo considerandum erit, quod ρομuati vendunt mnuos census respondentes illi pocuniaram quantitati, quibus in me et di proin
de hoc quoq; , in hac tu examininu erat scientdendum .
Is De reditibus autem , ques a Prineipibus, Cini.
ratibus,aut Oppidis soluuntur, duo iunt consido randa; primo an fiat facilis exact. nis . N securi Si enim altera ex his qualitatibus defecerit , allingatio huiusmodi in proposito erit negligenda huelut inuerisimnis: SMndo perpendendum erit, quodno occurrunt facilε occasiones eme di huiusmodi reditus quando suiκ fac las ad ex sendii ac secutir Ergo ab omni recedit verisimi Alitudine,quod bona casios omisera, ut pec inam mutuaret .mani ab homina x sinules red ius anxie desiderenture Postremo animadueitoi melit, quo pretio emendicitent; nam luat μsmodi reditus, dum tum iecur S sacile exigui tur, in dies quo ad pretium augentur ἰ adeoq; non est satis dicere, extabant venalia loca moninim, reditus annui, ergo eos emissem, quia inspicien
dum erit , an empturus filisset huius nodi pretios
di per hoc latam doctrinae, de qua in decisione r
16 De iscietatibus officiorum Romanae Cutin
locis montium, ac oi iis vacabilibus,nihil dico, quia non omnibus placent huius generis reditus e Aliquibus autem placet, parcem suarum pecunia rumini semendis erogare , pariem uero in rebus,qua ad haeredes transmittuntur; ideoq; i certa nimis reddi r allegatio lucri cessantis super his fiandata .r7 Circa Banchum S. Ambrosit, ut eatera mi tam, duo dicor Primo, quod prouentus, qui ab eo accipi utitur, taciti me exiguntur , .. perpetui sunt; quia sors non restituitur, nisi repetauur: I credibile crgo est, quod ille, qui deliberariis tr dere Banc honuiusmodi, tuas pecunias , eaS mu tuet et , uel pcrimitat manere apud cum, de quo incertus est , quamdiu eas retenturus sit, & an sie ipsas restituturus, dum eas habete desiderauerit e. Secundo dico, quod non Oirmes pecu ae, quae Banct o huiusmodi tradii nutri se tauri si licturQuodsi omnes, qui a legam profund meto lucri cellantis, viai. tau m ex l ος , Bancho precipiendam,ei sitaS tradiis dissent pecunias, minis longum laberetur spatium, priusquam
ullam ex eis ea perent utilis in ratem: infimium ergo est
amores illud praeterea redarguit, quod milito
lucriam cellans inhaitur,& vltra quantitatem,
quam suo inmpote ab eo habuissent .
127쪽
Antoni; Mei8ndae I. C. de Cambio Nundinali Cap. VI. & VII. II 3'
a T, L mnino ea conditione a mereatore inito , ais Vt ssit ob moram pecimias mutuatas sub Cambus accipere, etia i semet ipso, tract ri Rota P. 1 re cet. decista Tl: Cum vero latere pol sit pra-intas usuVaria sae illimὰ in hoe contraia , eius lateb ras lareuiter excutiam: primo tonsiderandum Iret, an tempus assignatum suerit facultati accipie-
Qipe cunias subcambiis; si enim id factiim nondit,& facultas Hetit concessa id faciendi ab axu ora,vtiq;vbluit mitiuan, subi ere solutioni eius auod interest mitiuatarium ab ': mora quod iuris ratio pati non potest , adeas ea , quae scripsi m. a. in c. sequenti.
Aut vero tempus fuit assignatumr si quidem erit
tale, ut boni viri artatrio sit conueniens quantitati Pecuniarum mutuatarum , ins a ea facultato eas rellitiaendi, quae tempore contracti mutui erat ex parte mutuatarii, nulla extabit suspicio usurae asin vero nimis fuerit breue , euidens est usurae a sumentu; si modo res ipsa iaci ostenderit, mutua tartu eius mentis Disse,ut tune temporis vere mu- tuu restitueretur: Dicam elariusino potest bonus iurisperitus admittere eos contractas, qui viam recluctunt semeratoribus suas exere endi fraudes, quia semper debet cauere , ne fraus legibus fiat. l. non est dubium C. de legib. 1 Si autem admittimus. hune contractum, facillima erit ratio mutui di si ab usuris, quia lapso breui illis tempore,pote riti acillime inire contractam cambii simulati euali a foeneratote, deinde exigere a mutuatario qui equid ex litteris nundinarum apparuerit, licet xl vertim non sit, eum propter ii 'debere illi. cum quo contractum cambii inmite facillime in. quam, quia nunquam de suturi fiunt improbili in mes, qui foenus exerceant sub ficto nomine
A Meundb considerandum es , quod grauissimhiunt illae usurae, quas cambia parere solent: Non est autem verisimile, ut quis graue damnum su-heat, si commode potest ipsem euitare l. cum de indebito E de probati Dum autem dicimus,
mutuatarium promittere resistutionem mutui post breue tempus, puta poli duos, vel tres men-lea , sub poena subeundi damnum cambiorum,
alterum aicere debemus; vel eum verisimiliter putauisse, se se habiturum esse , unde conflaret pecuniam necessariam , vel tacit E intra eos ammsuisse de subeundis huiusmodi cambiis: Si primum dixeris; si deinde a te petam, cur ego passus fuit, tantum temporis labi cum magno ibo damno respondere debebis , es. quam ha hat verisimilem, eum decepit: hoc autem si dis xerit, ad eum spectabit onus probandi l. a. sside probat. 4 Tertio considero, mercatori sic mutuanti non posse adimi incommodum accipiendi pecunias mutuatas sub cambiis ab alio mercatore ri Etiams enim sit bonae existimationis apud cambientesita mulia accidere possunt, quq eum adigant restituere tempore sibi inopportuno pecuniam et , a quo ipsam sub cambiri accepit et maior etiamtiadditur existimatio merearonam, quo maiorem exercent pecuniariim quantitatem a necesse ergo est, allegate causam verisimilem, ob quam suas pecunias illi mutuauerit: Nisi autem at ei uinanfinitatis, aut amicitiae vinculum ad mutiri mei mdeduxerit, vix est ri possimus liliana causam Inu nire praeter spem lucri 'ex hoc mutuo faciendi, mediante ficto canibu contractu iuxta regulam c. quia verisimile depraesumet. l. in obscuris der gulis iuris.
Quarto considero,quod eam blam est cotractus, pur quem pecunia de uno in alium transsemur Quomodo autem potest quis a se ipso acciper pecuniam sub cambiis, cum pecunia, quae mea est Pleno iure, non possit m plius mea fieri sed si
rem legatarii Iust. de legatis r Quato a se, at, qui possit emete a semel tyo aliquid, aut secu ipla
inire valeat contractum permutationis 'negabis
utiq; nisi stultus sis r Ergo sateri debes, non pos se quempiam a semet ipso accipere necunias sub
cambiis, cum hic e tractus de orat, omnino, c
situi sub emptione,veI permuratione mod si ab legaueris illud genus cambij, quod a pDllatur
conti riscorsa , tu sensio parata erati vh eaeterit prpterea in praesentiam, quod id eonceditur in si Ldium: receptissima enim doctrina est ,desiderare huiusnodi cambium, ut cambiens nitet , satisfa- riti suo tempore litteris cambii. de quo alio loco large agere constitui, quia haec stateria plena est impostis, aequivocationibus creditori an liceat petere rueresse pro ter moram defunctu
aduersus haeredem ignarum debiti, Ocm noni uel pes t. cap.r orando debitor post contractam moram
obia, relicto haerede eo , qui nesciebath his ilio di debitum iuxta regulam l. qui in alte rius 42. s. de res. iuri, an interesse ab eo peti pos sit, tractat Tileia . decis aq7. Distinguit autem inter interesse conuentum, & illud , quod Iudicis Ostieio debetur a in illo sensit pro creditore , in hoc pro debitore. Vtroq; aut ε casu melior radetur causa debitoris ; nam conuentio super interest non tacit ipsum deberi eo casu, quo alias non de beretur secundum repulas iuris Pontificii ,' utex com opinione ostendissi a lib. 6. c. 17. mi. q.& seq: Et est certissima apud Chatolicos doctrina iuxta Clem. unicam do usuris. a siue ergo conuentio extiterit, siue non , credi--tor debet ostendere, eo in easu existere omnia
aequisita necessaria ad distinguendum interesse ab usura. Cum itaq; iusta ignorantia haeredis e cludat moram ipsius , sine qua non potest secum dum receptam doctrinam , habere locum inim ei merito dicimus, huiusmodi haeredem non magas esse excitiandum ab interesse legitimo, qua ab eo, quod in stipulationem deductum sol,
adeas Honded eum L,.I. cons. so. mim. 21 dc seq.&lib. 2. coiis . a nun . aq anum. I s. ex quibus locis intelliges, hanc sententiani ebmm ni Doctorum sensui elie eonformem.
3 Quod si ageretim de creditore , qui facild pol
rat interpellare haeredem, res erit kinge clarior contra creditorem ; quia tacendo os ierdit, sese desiderare, pecunias sibi debitas interi retine
ria debitore , ut possitropter hoc percipere alb
128쪽
quid annuum ultra sortem, quod sorinalem usura introducit , ut oliendi infra lib. 9. c. 13. - Qind si aurum non potuerit haeredem interpellarec Contra debitorem urget, quod mora de bitoris est requisiciam necessarium ad illud interesse, quod admittere solemus; moram autem non possumus considerare in haerede uastam habente ignorantiam debiti , ut allegati Doctores ostendunt οῦ Contrarium videtur vovis, primo ex regula ι a. dicente; mra enim expresonabarcta coae oridotis immutatur, de ex regula L c- bcres II. f. de mors naso i . cum
haeres in ius omne destincti succedit, Unorantia D δε- Γιvmam excisiau: Ubicunq; enim excluditur occasio peccandi ex parte creditoris , nulla causa videriar existere assemandi, hasce regulas a iure Pontificio in materia usia rarum reprobari; occasio autem peccassi excluditur, dum dicimus, eas ei soli creditori eonuenire, qui non potuit interpellare haeredem , quod facturus erat, si eum certiorem mero potuisset mors adesuncto contra et Hoc enim in casu mens deprauata cessat,
quia desiderat hau ere id, quod sibi debetur , Ni itur inuitus, interim apud debitorem rema
nere suas pecunias .s Ne putes autem , mi pillum, minorem , uniue statemve; quorum res per alios reguntur , posse hoc alimare ; sum enim ex bene gestis ipsorum utilitatem sentiant, secundum naturam est, ut pa
tienter serant incommoda, ex eoruin negligen ria venientia l. secundum naturam T. de reg. Iur. 2Maxime , eum aduersus eos in reddenda ratione administrationis hoc possit proponit diligenter
enim cauendum est, ne aperiatur via inducendi per hanc rationem usurariam prauitatem; Hoc Ergo in casu impedimentum ex parte rei esse debebit , vel personae, quod non potuerit a dilι- sentissimo viro superari: iuxta eo n. doctrinamim qua Mascardus conclus. 88Φnu. 9. Societuras intorum F omanae Cytae an valeam,si exces
r K Aximi momenti est ea quaestio,in qua qui Iri titur, an societates ossiciorum Romanae
Curia excedentes valorem ossicii , super cim co-
tractae sumunt, sint validae; si ab eodem ciumsistem pinibus,vel a varus personis initae fuerint: Eas . autem no vaIere . Rota si pius declarauit, et intelliges ex decis. xyi. post tractatum de utili Sabai no interdicto, ubi testatur, idem sensisse Congregationem iussu SH mi hae de ea a specialiter adunatam,quinq; Eminentissimorum Cardinali in trium Reuerendissimorum Auditorum Risese
hi in mentem venerit pro validitate huiusmodi societatum, in his scriptis breuiter proponam ἐAmplissimoq; Rotae Tribunali , iuris prudentis s ti plurissimo, e non pijs,simul ae Disissimis V
his Theologis , ac Iurisconsultis examinandum propono; quorum benignam hac in re censuram, omniumqt, hucusq; in lucem l me editorum, ac in posterum, DEO fauente, edendorum re intenti E semper suscepturus sum.
Illud pto. explorato isnendum est, quod licet
haee offeta per mortem ossicialis redeant-D in.
Sedem A postolicam, non tamen impedit e talis, libere de fructibus sui Ossicii quo ad vix rit,disponere, dumodo nihil interueniat diminum iura S. Sedis: Et proinde clarum est , posse te talem communicare alteri ius percipiendi huctus ossicii quousq; vixerit L quae de tota S de reavind. r Haec autem communicatio induciis i ,
talem super huiusmodi fructibus inter eos L si
illa societas , q appellatur societas ossici omni in Rom. Curia; ideo p videamus, in quo eam idiuersitas consisto; 3 Hoc autem,exemplo proposito elarὰ apparebitρ Possum eirca merces dupl iciter inire iocietat tiprimo super dominio ipsaru, sequncio citia neg- tiationem earum: si primo modo id fiat, potituo
illico separare dominium communc mercium sobtenta eamn: diuisione . secundo autem mod
foetetate inita, non possum id iactae, uili .iqua secietate L si eonvenerit C pro socior Dum itaq; ossicialis communicat ius luecipiendi emol menta ossicis alteri, illico ille potest prouo re, ipsum ad eam diuisionem, cuius capax cii ossiciue .ubi vero quis init societate super emolunientis ex ossicio venturis, similis est ei, qui contraxit soci
tatem super negotiatione mercium , qui nin P
testante tempus discedere a societate; idem contracta societate super emolume is ossicii, per sex menses proximos precipiendis . non potestante lapsum huius temporis recedere a societate. Subiectum ergo harum socieratum muri per inpiendi emolumenta officii existens ex parte
ficialis; deminde societares sic adhaerent huiu,
modi iuri , ut eo sublato non possint consistere iuxta regulam l. a. s. de visit. t & hoe est illud, quo consistit dissicultas huius quaestionis: aam r spectu caeterorum , quae circa hasce societates in eidunt,ela nest, ouod nihil iri iustum, aut ini-Laecidit quo aci ullum ex sociis, ea de cruseis, quod societates snper huiusmodi ossicio eo tractae large sumam eius valorem; Dicitur ergorio sumtamento nullitatis hamn societatu, quod bubiectum ipsarum esse debet aptum ad redde dum illum reditum,qui ex ipsis percipi solat clii modo autem id potest esse vesim , si initae sociive societates reddentes aureos milIe singulis antis super eo ossicio, quod reddit soIos aureos annuos
quingentos s. Dieo autem, dissicultatem remoueri ex ea cortinuentione, quae in his foetetatibus fieri solet; ise
, licet ossicialis, ad removemus cniatentiones,qui Deile oriri possent inter eos xlirca duris Oilei emolumentorum ossicii , a socio coii lucat suis tripartem pio certa merciae , de qua aguiu L,adris cons. 78. in principio lib. I. R ia d. decit. 29 .nu. 3.r lvec enim conuentio efficit , ve : puti ris-cialem remaneat ius exigendi emolumentacti eo modo. quo ipsum habebat ante societatem; neq; enim iscius circa quantitatem emolumentorum ex ossicio' percipiendorum potest onitis quam ab ossiciali perquirere , cum libere ad eum
omnia emolumenta pertineant; prout etiam non
potest sociita postulat ut sibi soluantur illi meeis
129쪽
Antonii Merendar I. C. de Cambio Nundinali Cap. VIII. Iis
m*i, qui ex oriato Pcrci pie atur, cum liberum sit Oiliciali,de ipsi, disponere, da modo plene s ciora: snadab pso, vel ab alio a 6 Cinii ergo Oiticialis habeat ius libria disponendi de einoiaa entit ollicii non obitante iocietata cum at o init γ., non potest dubitari , quin tunc apud eum existiae subiectum capax nouae societatis, quatenus, se se extendit ius tutandi; cunia tribuat Otrie tali facultatem capiendi ea n pec niae Qua Litatem ex ossicio, quae potest in set uir pro lub tecto laeundae societatis ; ergo poterit -- sui a ire societatem aequalem priviae: Si autem
is seeunda societate fiat, prout semper fit, eadem Datio iuris percipiendi emolumenta officii, pari modo acquiret ossicialis sub ςctum capax nouae societates parisqtrantitatis pecuniae t & proindes licebit ei, tertiam societatem inire; & ulteriugmogrediendo poterit inire alias simili ratione societatis: & per hoc excluditur ab hac quaestione exemplum ab an is cmuibus deductum ; ipsi enim inducunt seruitutem stipes ipsum met Lindiscensitum ei inseparabiIiter adhaerentem iuxta com. doctrinam , de qua dixi in secundo volumi
seq. proinde non remanet apud domi m . suadi censiti subiectum capax noui census, cum duret seruitus huiusmodi quousq; dura3Merit cesus ἀExemplo pro potito ostendo veritatem humaratiocinationis r Tituis dominus vineat tu fundoe Albano existentis vendit seu Iocat Seio eius vi demiam a deinde conuerue eum eo, ut sibi liceat, vindemiam huiusmodi vineae percipere facta ipsi promissione dandi centum odos uini expressi exuuis collectis in vineis, intra fines sundi Alban, existentibus: Persecta hac conuerulone , nullux dubitauerit , quin iustissime alteri eiusdem vineae
vindemiam vendere possis, re locare , cum perseeundam conuentionem acquisiverit rus de ea disponendit Si autem alteri eandem vindemiam vendiderit, vel locauerit , & deinde similem cum secerit eos tuentionem, pari ratione rursus ei licebit . eandem alteri Iocate, aut vendere vinde miam: quod si id secerit,&eandem inierit con
uentionem, rursus vendere,&locare vindemiam
iustistime poterit, dumodo ei suppetat facultast ex propriis , vel alienis vinis satisfaciendi sitissulis: HN .ero interuenire in societatibus olim
totum constat, cum sociuscontentus sit proniis
sone eorum , quε pro misi ali inluere promittunt societatis pio rennis, trita regulam
Huic laudamento inird i. . t puto, probabiliter opponi potest, quod in hoc exemplo dom nus vineae per secun Lm conuentionem recupe-' sat illi id ius , quost habebat ante Iocationem , seu venditionem vindemiae in scocietatibus aut cuia ossicioria ac Miritur osticiali ius ab eo diuersum,
quod prius habebatmempe his percapiendi em lumenta omnemante locatione sibi semidisorum a s iri di proinde extinω illa societate ,
ex qua dependet , extinguetur ius huiusmodi; ideoq; societas ei adhaerens consistere noria potestieo modo, quo accidit illi , qui rem conduxit a primo condu re, possquam prima condu-ἀo fuerit finita Iai quis conductiouis C. de loca'
το, conducto. γ Protalutione huius difficultatis , ex qua pendet,
ut puto, decisio huius 9 aestionis , conlidem, ius percipiendi fructus remn esse effectum promist dominij l. s. g. idem scriba dena kndie. L panum c. de rei voiam scitem ιlli, L qua ratio mi dereri diuiKι. quiscos deus is r Dum vero ad alium, qui non habet dominum, tranfitius percipiendi emolume citarti no nascitur nouum has ; sed illud ipsum ius, quod est, aut filii apud dominu, in alia transfertur; finita autem facultate ei conces percipiendi fructus rei alienae , i ludmetius, quod prius a proprietate separatum fuit , reuert, tur ad ipsam: meq; de cavsa iuris nostri auth res , dum agunt de visitam dicunt, ius per piendi mictus rei stuctuariae, dum eo editur visen arto , separari a proprietate , & transire ad scutararium; ipsumq; finito usumictu reuerti ad proprietate , ut intelli es ex l.ι, idem is quem usus Lamita .ε. I. rimae usust accis viasse. l. cain sudo in minci p. 8c antef. diuottio,in ante S. s
ita Hoc praemisso dico, societates. ossiciorum, contrahi super iure percipiendi emolumenta ot ci, nou autem super dominio of h,quia cernimest, dominium eius remanere apud ossicialen dum ergo contrahitur societas super aliquo O cio, socius non effcitur dominus vlla ex parte οὐ ficii, sestacquirit prolata parte ius te meruli emolumenta ipsius di Dum autem Offetalis comdueit ab eo hoc ius L non dicitur acquirere umnouum percipiendi emolumenta eis; sed illulius , quod prius habebataeuertitur in dominium ossicii: -unq; emo ratione Ossicialix habuerit ius percipiendi mictus ossicii cum lioera tamen facultate de ipsis disponendi , habet semper idem ius; idest illudiuet ius, quod ex dominio osse ii oritur: Et proinde no potest dicisce ex
vincta prima societate, in quas vis fibi locauit filum ius pereipiendi emolumenta ossicij, dic tur extinctum illud ius, super quo iecunda soli
raseonsiliit, cum Ossicialis ipsum habeat iure illius dominii, quod adhuc durat apud ipsui ἔconductionis enim contra s Ussiciali restituit illud ipsum ius, quod prius habebat virtute dom, ni, ossicii; & hac est disterentia , qua existit intereum , & secundum chndcctorem , quia secundus
coriductor non habet alium titulum, praetereo duct onem . quam cum primo cotitraxit conductore: Offcialis autem habet proprietatem os,
cij,quet ipsi uibuit hoc iusinisi is alio impediaturu
x T vae in Decretalibus Gregorii IX. rex. iris
D tit. de usuri in quo expresse d-ditur , mamritiun , cui socer pignus dedit , fructus suos Q. cere quousque distulent dotem soluete, cuius vectahaec sunt. Sa riter, o infra. -ἐgene adfructus sessioram, quaesitia horam pro crata sitem
sum obligata , e viandos credimo
130쪽
Antonii Merendae L Q de Cambio Nundinali Cap. IX.
Cuius deeisionis rationem intelligere perutile
eis; ex ea enim facile intelligetur, quando huic textui locus sit, & quemadmodum iudex in hac re , cum occasio contigerit, debeat versari. Hoc autem clara, de solido exponere perdissicile est, cum variae admodum sint,& contrariae sententis circa hanc rem, non modo Iuri litorum , sed di Theologorum, qui de eadem re tractare solenta di Prima opinio es eorum, qui ex fauore dotis constitutum fuisse aiunt, ut maritus suos faciae mactus aduersus regulam c. .e 'a .eod. tu de uria Lymr dotis enim causa semper di inique praecipua est L r soluLmviri cuius se tentiae auctorex recenset Petrus Barbos. ad LX. rapula f. H. matris. Haec sententia communiter reiicitur, di iuro merito, quia usura intrinsecε mala est,& crimen. di i leo iure Diuino, naturali,& Canonico prohi-
vssi ad HL io. Et ideo non potest causa dotis, etiam si valde fauorabilis fit, reddere usuram Iicitam, quod optime probat rex. in c. q. de usuri ubi
Summus Pontifex volens ostendere , nec pro re demptione captiuorum usuram esse permissam, ait. Rce fondmus, quod cum usuram H A; VIrius pagina daenetur, superiae dispensationem aequata fieri non videmus, Fria cum eri ura sacra prohibeas pro adterius vita menstri: milia magis pres isem sWPu , ne etiam pro redimenda vitae. tiis V
3 ra crimine molasin. Praeterea ammaduertere
debemus, Summum Pontificem in hac re veluti non explorata versari ut indicant ii Ia verba , non cre ius compellendum. Propterea ipse , non esse satis ex: stimans rem decidere, voluit etiam camsam exponere, cur eam praedicto modo termin vetit ; & ideo statim rationein proponit si aede cisionis dicelido; Cum frequenter dotis fructus non
Micranet ad onera mitrii non Iuppo tunda; quis ergo credat, eum hanc rationem attulisse nulla facta
mentione priuilestia dotis, si motus suisset, non ex ratione praedicta, sed ex dotis priuilegio e 3 Insuper Summus Pontifex non edidit constitutionem de hac re , sed easum fingularem deciadendo verba praedicta scripsit ; ergo secundum auris veteris sanctiones loquitur, quia alias inius ero,ad quem secundum veteris iuras dispositionem pertinebant, fructus abstulisset; ergo Sumus Pontifex dum fructus genero concedit, non mouetur ex aliquo priuilegio dotis , sed ex iuris ratione is quia u Iex aliqua lata fuisset hoc priuilegium doti tribuens , easum hunc decidendo non Bisset usus illis verbis, Non credimn esse compellendum. Ex his enim colligit uti eum de hac re loqui veluti de re non explorata, nee probabili dubitatione carente, & per consequens de re per Ieges νeteres nominatim non decisa.
dependere ex Gmno emergenti mariti, qui onera matrimon uit. & ex luero cessante , iura si dos tradit cx , ex ea aliquid lucratus ibisset;
quam opinio,. 1, verissimam, ac receptiorem. profitetur Couar. lib. 3. vari c. I. Rheamdem sequiantur C. M. in L curabit, M. V. ctae in. empti
cassameus ad consuetud. Burgund. RAriri Des6 Aduersus hanc opinionem urget,quod Summus Pontifex facit mentione de oneribus matrim nis, de lucro vero cessante non meminit, quoa non erat omittendum , si eius decisio ex lino cessante quoq; dependisset , tum propter materigualitatem,quae periculo plena eli; tum etiam, at et occasionem errandi; dum enim hominea vident,Summum Pontificem de oneribus solima
mentionem facere , iure credunt, eorum C a
fructus concedi marito, nec rationem habeti l eri cesscintis. Insuper lucri cessantis ratio ut habeatur, multa necessaria sunt, praecipuE, quod adsuetit occasio lucrandi. Secundo quod maritus huiusmodi is casionem non fuisset praetermissurus; aliqui enim pecuniam in dotem acceptam in arca retinenta alii aes alienum ex ea dissoluunt, alii in res voluptuosas impendunt; ergo Summus Pontifex nota indistincte fructus marito concessisset, sed si mindo cae conditiones extitissent, sine quibus lucra cessantis ratio non habetur, vide Menoch. de πλiud. eas I I9. Nicb. Salon de iussit. O ivr. toni. 2. 78. art. a. contri 9. ubi latis Ulme αμι cat. Serap decis i86, 7I4, 721, 12qO, Ia7s.7 Tertia sententia est, de verissinia,Summum Pomtificem onerum matrimonuratione in solum habuisse, di propter ea sola fructus mari to dedisso,
cuius sententis auctores retulit Couar. ιb. c. I. . 3. vers. ex his veris quidam, idem scripserum Dras
mae eam sequn Petrus Barboc in l. s. m. i. in fine,
8 Probatur haec sentetitia ex ipso met tex. . in quo nulla alias ratio redditur,qtiam quia maritus On ra matrimonia sustinuerit; ergo hanc solam S mus Pontifex considerauit, non aliam; quia aliis deiectivus suisset,& in re adeo periculosa , & st quenti ausa praebuillet errandi; quis cnim existimare poterit, eum morum fuisse ex alia causa simus non meminit nemo utiq;, qui sciat, morem fuisse Summotum Politi licum, cum casum aliqud
dubium sibi propositum decidebant, suae doctrinae rationes exponere , ut ex Decretalium libris constat .
Haec ergo est germana ratio huius textus, sed exponere, quemadmodum susticiens fiterit , vemaritus suos fructus faceret, hoc opus, hic labor
est. Hae in re variae extant opinios , quas refert , de examinat diligenter Micha on loco supra allegato, qui caeterorum expositionibus optime retinis, defendit opinionem Nauarti de usurinum. 6st is autem inquit, dotem dari marito ad sustinenda onera matrimonij; et eius natura est deseruire oneribus matrimoni); itaq; cum I co dotis datur pignus , ea intentione datur, ut v seces