장음표시 사용
131쪽
-ntoni j Me:rendae I. C. de Cambio Nundinali Cap. IX. i
ees gerat dotis go daturiri ex eo maritus sustineat onera matrim onii , alias loco dotis no daretur,&frustrama .irus pignus acciperet; ergo L cit fructus pign scis suos, quia ea intentione datucensetur, ut craeis maritus oneribus matrinionis litisiaciat.
s Haec senistitia speeiosa est, sed vere eontinet
manifest am fallaciam; vςrum enim est , dotem. plerunq; dari ad sestinenda onera matrimonii L eius natura no est , ut maritus ea utatur, dc sor Ss a remaneat; hoe enim pendet ex qualitate rei
in dotem data, namq; si maritus in specie d. cap
salubriter dotem momissam habuiuet, eaqius ad sustinenda onera matri nonis, quantitas
dotis suillat diminuta , quia consistebat in pectis
nia,quae usaeonsumit quomodo ergo admittie: unamus Pontifex , maritum fructibus fiandi uti,& dotem non diminui e hoc est illud, quod urget Guar. de quod explicatione indiget; videamus
nos, ala id a qui valeamus . o Mrritus ,. qui ante quam sponsalia contrahat, conu enit de dote , uxorem ducit propter dotem rusne dote eam non ducturus ; itaq; dum e duces se subijsit oneribus mammovij, id facit Iropter dotem, alias non facturus, & ideo I. C. mexprimetisone, g deis. oblig. au. Expromisi
ne tis vim vide ιικrat Meausa, sed quisu modo, crediιον , ain emptor uiteligitur; cui consentu rex, in L
dum ait , quodsi in te dederit , venissisieis hoc Pos, videtvi proptere onera muro imant1. Dum ergo dos non soluitur eo tempore , quo Conuentum fuit L iure maritus dicit promissoric totis , ego culpa tua sustininui onera , quae nomsustinuissem et quia nisi credidissem , te dotem em saluturum , uxorem hanc muIierem non dua tisiem : resarcias ergo damnum , quod riit patu i enti id scilicet quod expendi ex ii eo parum .
Ir Ald ees a promissor dotis poterit maritα spondere dicendo; Si pecuniam dotis nomine i omissam numerauissem, nullum lucrum ex ea i ercepisses ; quia nulla fuit occasio emendi tems ingi seram , vel merces ergo tua non interesti iecuniam non fuisse tibi traditam Leodem enim ... 3Modo ex patrimonio tuo onera matrimonii s
stimiisses, e enim dote usus fuisses, diminuta fuis-
set eius quantitas, di per consequens ex patrimini aio tuo tempore restitutionis dotis id, quod ex ina tarpseras, restituere tenebaris .
II Vt haec opositio, ex qua uniuersa haec disput i in dependet , clare , & solide dissoluatur , anim
.duertendum est, duos casus hie esse confiderm - , dos. Primus est, cum maritus onera matrimonii,s rurus erat,etiam si sibi dos nosuisset promis i ii, quodaccidit cum declarauit, se deuote non i dige sollicitum . Secundus casus est , cum maritus. v xorem non erat ducturiis,nisi s bifuisset istomisil ados eo modo, quo fuit promisia, quos ut pI r imum accidit, quo in casu verum est,eum DO Misse subiturum onera matrimonij, nisi doter sibi traditam iti credidisset eo modo, quo conuenit, quia sn va Nem mulierem illam non duxisset; nisi e redidisset, conuentionem obseruatam iri .i 3 Qun in primo casu versamur , oppositio urget,
quia uinritus stabituω erat onera, etiam si dotem non promisisset socer,& pereonsequens non potest uicere,culpa promisi oris dotis, in cinera se sabiisIe, quae alias no erat subiturus, deo li utavio :& dotis fitetit retardata,nopotcstaei quod linteres quia onera sustinuerit; sed ea sola de caula ei conis queri licebit et,quod si dos tradita suisset, potuin latex eius stuctibus onera sustinere , patram ni suo. parcerer sed de hac facts specie non agit Summus Pontifex , quia gener , de quo tractata. adeo sollicitus sint O dote , ut v oluerar possessio. .
nes quasdam pignoris Ioco sibi a socero tradi i Dum vero in secundo casu versamur , in quin maritus onera non erat subitur misi e idisset,
e uentionem obseruatam iri,tunc non queritur,
an maritus potuerit ex frictibus d Ris ea subire, sed an culpa promissoris e suo patrimonio alis
quid impenderit, quod non erat imper rus; itaveum ille uxorem non esset ducturus , nisi dote Gadita, sequitur, eum culpa promissoris dotis aliis menta uxori praestitisse , quae alias non erat praestiturus, quia eam in uxorem non duxisset, niRcredidisset , socerum traditurum esse dotem. Oppositio ergo praedicta suilponit , maritum fiat e subiturum onera , etiam ii credidisset, eo inuentionem obseruandam non esse, quod falsum est in ea specie, de qua agit Summus Ponti sex .Ls: Et ex his sequitur , non subsistere quod scribit
Barbos. r. insime, sol. matriduin putat, m casu , de quo agimus , intelligi pactam inter socerum , de generitin lucranda fructus pignoris , quia istud pactum non est necessa rium , ubi culpa soceri gener subis onera, quae alias non erat subiturus; nec est satis,cum vir one erat subiturus , etiamsi credidisset, soceruntiis fidem non esse obseruariarum , nisi quatenus ex dote lucratus imisset, si eam h tuisset. is Sed praedictis aduersari videtur,quod Summua Pontifex, dum ait, cinfe venterocis stumia non Mera muris ' μπο--ώ,xonfidi rat dotem velut istinistram, ergo eam considerat, quatenus a marito in emptionem rei fructum reddentis conuersa suisset; eo enim in casu dos iapecunia consistebat , ut in initio textus clari dicitur ergo onera non considerantur per se Sn mo Pontifice, sed quatenus maritus potuit illa. sustinere ex dote II. Respondeo, dum Summus Pontifex propter onera concedit fructus marito, quis poterat eum redarguere dicendo si propter onera maritus suos facit actus, ergo eos habebit quatenus respondent oneribus; ergo male ei uniuersos stinus rei pignorata tribuis r hane obiectionem Pont, sex selitiens L ut ei respondeat ait , dotis fructus stequenter non esse satis ad onera matrimonij,&percon equens uec fiuctus rei pignori datae; de qua ibi agebatur ad onera praedicta satis erant ouia dotis quantitatem pignoris valor non ςxce debati aliis perperam Summus Pontifex a stinctibus dotis ad stuctus rei pignoratae argun En a tus fuisset. 9Itaq; dotem ut fructiferam considerat, non quia necessarium sit, i dos fructum te
dat, ut si locus eius decisioni, sed ut ostendat , se non tribuere marito plus, quam ei debeamr, dii uniuersos pignoris fructus concedit ipsi . Tribuit ergo MPmus Ponti sex marito uniue
sos tactus pignoris, Quia ualor eius non exced ba
132쪽
iis Antonii Merendar I. C. de Cambio Nundinali Cap. IX.
hat quantitatem dotis promissae; ergo fi plus ualeret,& plus redderet, quam impendurit.maritus,
licebit proin istori dotis repetere id quod stiperest, quod':ctissime scripseriint Alex. cons i78.
tertia probatur. Gabri cons. I 46. nu. 6, in a. opus devsur. comnunt. q. nu. 73. &alii multi ab his relati.
Is Itaq: canendum est ab Alphonis Villagut. ia
scripsit idem lentit Michael Salon loeosunὰ ara tum 3. vos sed hae ratis, oenu. s. vers opponunt, qui incaute nimis ait, sic se habere usum omnium nationum: nam ex intentione omnium sere D ctorum, qui de hac re tractuunt , manifeste coirtraria opinio probatur; nam illi, qui docent,decisionem textus, de quo agimus, non deducis lam ex oneribus matrimonij, sed etiam ex lucro cessante,etiam si Summus Pontisex de eo no meminerit, non esia ratione mouentur, qu' ex eo, quod non putarunt,isti esse onera matrimonii,ut maritus eos facere suos potuerit;si enim hoc credidissent, cur ad lucrum cessans confugissent eaci Illi vero,qui docent,Summum Pontificem pro ter onera motum fuisse , nec lucri rationem ha-uisse, idem cIarissime sentiunt,dum varijs modis ostendere student , onera satis esse, ut fructus sint mariti; si enim propter ea maritus lucratur stinctus,utiq; eos lucratur quatenus expendit, nec ultra; Iimitata enim causa limitatu producit effectu. at Eandem lantentiam diserte probat Summus Pontisex, dum ait, ei stequenter dotis fluctus Mnsussciant adorieraman otii supportanda , ad quid. enim de dotis fructibus agit, cum dos , de qua tractat,consisteret in pecunia , nisi ut rationem. reddat, cur uniuerses fructus marito concedat atq; ita sentiendum,& iudicandum eli.
αa Quod si pignoris fructus non fuerint satis ad
onera fuit incnda, ne colitractus claudicet, licebit ei id,quod de eli,pet.: aia super pete . agere ratio. ne lucri cellantis , si probauerit, propter moram soceri lucru aliquod se aiiii silla , quod rectimine scr0,i etaint visit .acl Ali L decis 28Φnu. a. R d.
fuit id , quod . tiacito solui debet rataone niorae in solutione dotis commissae; si enim in compensationem onerum , vel lucri cessantis aliquid annuumarito datur , poterit debitor dotis , inobando concludenter, quid maritus expenderit m alenda uxore , &quid eius intersit ratione lucri ces Satis, obtinere, ut no condemnetur , nisi quat nus vere mariti intereii , dotem non fuisse solutar statutum enim , quando ratione interesse tribuit marito aliquid, supponit, re vera eius interesso,
dotem non suisse soluta, di ideo non vust,id ei dari, nisi quatenus eius interesti quod indubitatum erit, cum per pactum quid annuum suit marito constitutum. si promissor dotis eam non tradi. derit ; pactum enim hanc metam excedens usura
continet, ut in cap. seq. nu. q.
23 At dices, cur ergo statutum determinauit qualitate, quq marito soluenda erat, si minus ei qm doq; soluere licebat e Respondeo, id quod inte
rest, no in iure, sed in iacto consistere, ι. qualem
de rei iuri de ideo dubiae valde solent esse lites super eo , quod interest ἔ adtollendas ergo lites, , quod maxime in materia dotium necessarium est,
rectissimε facta fuit lex, quae secundum id , quod
cwn in uniter accidi declarat,quid mariti intersit, iuxta l. nam ad ea ,st. de legibus, quae propterea non debet impedire,quin liceat promissori dotis probare id, quod mariti intersu it , dotem non misseis solutam; mens enim legis est damnum maritiem, pensare, ex qua hac ratione sequitur, huiusmodi Iegi non esse locu , si mulier industria propria aliquid lucrata fuerit, ex quo maritus eam alueria vel si aliquis gratis alimenta uxori praestiterit. 'a Si vero statutum, promissorem dotis aliquia marito dare iubeat in poenam morae, quod licem non est dubitandum, quo libentius homines nubant, tunc non licebit minus soluere ex eo, quod maritus minus impenderit, quia aliud est,petere aliquid ratione pinnae, vel ratione interesse. Primo enim casu licet id exigere, etiam si excedat interesse. Secundo vero non, vide Ron Romam decis 473.po. 1. diuersa s Nota autem,Summum Pontificem non di-guere de oneribus matrimonij, ut intelligamus, omnium onerum eius haberi rationem, etiam fimodum suae conditioni colluenientem maritus
excesserit, dummodo bona fide impenderit; hoc est quod sumptus fecerit, quia sciebat sibi asi
nem competere aduersus proin ore dotis ;Nam di tunc verum est,eum liqc onera culpa promissoris dotis subiisse, quod sine dubio erit recipienditis promissor dotis ex ante acta vita mariti poterat coniicere, eum in sumptibus modum esse excessuru; se enim sua culpa in hoc discrimen coniecit.
Debet tamen haberi ratio eius , quod maritus esependis let, si uxorem non habuisset, interduentana accidit marito este opus, farInulam alere, quaec
ram domus habeat , quod onus si cessauerit ducta uxore,debebit eius ratio haberi in aestimandis e pensis factis a marito in ca alenda. Cum ergo sendamentum huius decisionis p
situm sit in oneribus matrimonii , sequiturieam a cessare statim , ac mortua est uxor, quia per eius obitum matrimonium expirauit, quo sublato matrimonii onera considerari non pollunt, quia suis blato principali accessoritim noli potest subsisteret. I. de Winu. atque ita rectissilire scribit D. Si fanus Gratianus Disceptat. Forens pari. 3. cap. qa ubi Alegat D. de Anania in d. e. salubriter col. milia
ad metum vers. ex praedictis. Rumum cons. I 62. m. 3. lib. s. Palat. in cap. per Vestras, not. 6. g. num M& testatur sic sensisse Ainptistitiam Rotam Romanam semel aeque iterum, S addit rectissime
hoc procedere, etiam si extent liberi ex uxore defuncta suscepti, pro qua ait pliatione multi adducit accurate, addo text. in leg. Hica, g. tuears ctae rei uxoriamdum tract inv clu rrerentione dotis uxore tefuncta Iust.int, Sileat ob liberos retentio , esi ipse naturalis Itimulus parentes ad liberornm summis educasionem horretur . Cauditissum cst ergo a Cumia super ritibus ΜΕ. Curiae cap. 9 . num. et K. & Cardinat . Tusco tom. a. m verbo dotis fiuctibus eonelus 742. numeri III. III. II 8. qui contrarium'
133쪽
Merendae I Q de Cambio Nundinali Cap. X. II M
I W xplicauimus iii antecedenti capite rationem eius, quod habetur in .s, riter de ima; n in ruillae modo dubitationes se se ollarimi , quae necesserio explicari debent , ut quilibet intelligere possit , quando eius dispositio habeat locum Pri ., an eius dispositio habeat locum in qu cu lite dotis promistore. Secundo , an habeat lo
cum ad lavorem haeredum mariti. Tertio, an posisit seri pactum de eo , quod promissor dotissmigere debeat, si morosus fuerit. Quarto, an hab at locum cum maritus cocessit dilationem. Quinto, quid si dotis tautio fuerit remissa arbitrio te tibvςl v0luntati mariti . Sexto , an fluctus ph n ris sint mariti, si eandem rem promissori dotis tradiderit in pignus alia de causa. Septimo, quid sit dicendum, cum maritus diues est. Octam, a competat marito, qui cessit creditum dotis alteri ono, mi id si delegauit. Decimo, an hoc bene tum alteri cedi possit. Undecimo, quid si maristus per pactum promisit alere uxorem, Duodecimo, quid si maritus per nouationem obligati m n ex causa dotis in aliam obligationem tris I it. Decimolettio, quid si dos sint promitia . uxoris Decimoquarto, an idem sit respectu augi menti dotis . Decimoquinto, quid si procnii lordotis dederit in pignus rem sibi pignori ab alio.
datam a Mad primam, Fortunius de viri finemris, illatione 6. exiitimauit, dispositionem nolici textus speciali ratione procedere inter socerum,&U- uerum ideo ad alios non esse trahendam, ςvius sententiae sundamenta proponit Couar ib. I. varo c. 3, adfinem cat impigra, quo optim commι
qua aduere Summus P tifex, pertinet ad quemcunque dotis promiss0rem ut exposui in antecedenti capite ;ideo Summus Pontifex , licet de s Πγα genero loquerctur, quia casus ei ad deeidendum propositus de his agebat, nihil lauae ait, . ex quo vel minima coniectura colligi: pollit, id speciale esse in eo casu propter personas, sed rationem generalem adscit , quae assi omnem mari. tum , At ad omnem dotis promis Iorem spectare . potest , hanc sententiam etiam sequitur D. --tianus lib. I. di ceptat. I 3. 4 um. 1.: ecundo dubitat itur , an fauore la aeredum mar, ii liabeat locum haec dispositio , quod negandIoann. Anci. Host. 5e Abb. in hutiis textus expli-
in 7. quorum sententia verissima elit spem stu .ctuam periinentium ad tempus, quod fluxit a die
mortis mariti . quia tunc cellat morae ex parte promissoris dotis, cum venerit tempus , quo do peti amplius non potest; de quia tunc cessat dam innum ex parte haeredum, qui non tenentur ater
viduam ,& ideo dicebat Salon loco sup ta ad aroversio se pruravir, quod si haeredes tenerentur subire onera matrimonii , tunc secus esset, quod mihi non videtur verum . Aut enim haeredes alere ea tenentur ex dispositione temtoris, aut ex dispoia 4 sitione statuti a fiex dispositione testatoris, tune 'ridiculum esset dicere , eos polle loco compens tionis inretiis fundi suos facere , si vero ex dispositione lepis municipalis obligant ut ad alendam
viduam uico , hanc obligationem .impositania. suisse, non propter dotem, sed propter matrimonium , alias dote non soIuta non obligauisset haeredes mariti; de per consequens nihil prodexit idisis ad effectum lucrandi siruinis, onus istud subire, cuni id faciant propter legis praeceptum, quae dotis rationem non habet, sed matrimonii. 4 Tertio dubitatur L an valead pactum inter tace, rum,& generum, quod si morosus fuerit in trado ida, dote aliquid annuatim solitat; ipsumque valerre,piito verius este, dc receptius, dummodo Dd e cedat id, quod expendit maritus in alenda uxore,
vel quod eius interest dotem non fuisse traditam.
D. Grasi . lib. I. Discepti Forens. c.
Cinu initierat,id inpa m deducere, quod nobis secundum iuris rationem debetur, nulla 1μhiotio erit quili pactum, de quo agimus,fieti pinsit, cum secus dum iuris regulas absque pacto amarito possit obtineri, ut promissor dotis conde innetur ad sibi resarei elidum id, quod impendi
in subeundis oneribus matrimonii, quae culpae
promissoris dotis sustinuit, di ad sibi resarcienda
damnum , quod propter moram eius sentit iuxta ea quae saeipsi in c. anteced. m. I cum sequenttibiis v. Nec obstat, incertum esse id, quoirmariti inte sit dolea. non tradi , de ideo usuram sapere pactu id determinans , quia responsio ex d ctis pa- tet, nempὰ propter onera niatrimonii hoc concedi, quorum impensam non est dissicile verisia militer determinare inspectis moribus regionis,
conditione viri, 3c uxoris . .
Q rario dubitatur , quid si maritus e cessisset dilatione ni ad dotem soluendam,ao tunc ratione moret possit ali Mid ultra dotem accipere proptet era matrimoniar discordant o D. vide Couar
M . vpam obsau. t y Iubael. Salon ubi sui a num. q. verssecunda conditio, de alios ab his relatos nec
Qira in re ego quatur considero cisus. Primus cum maritus concessit dilationem ad dotem dandam imito accepto pignore fructifero, de absque Pacto xvi interim pro oneribus aliquid sibi soluatur. Secundus cum non fecit pactum vi sibi aliquid praeter dotem solucretiir, quousq; dotis solutio retardatur , sed tamen accepit pignus imitii serum nulla Laeta mentione seu um . Tertius acum fecit pactum ut interim sibi quid solueretur pro alimentis uxoris. Quartus est, cum marito tane die vel conditione dos ibit promissa , sed in
134쪽
do locum habere dispositionem nostri rex. motus hoc sundamento ; onera matrimon amaritus
subis absq; spe dotis quo ad tempus, de quo agimus, ergo propter onera nihil petere potest. Antecedens est mam senum ex suopositione riquod ipse dilatione concesserataicoblequentia vero protatur hoc modo; aut ipse propter onera
vult quid praeter dotem, quia clilpa promistoris dotis subi t illa, quod aliis non sectilet , aut quia cum minori damno aluisset uxorein si dotem ha huisset. Primum non potest dicere , quia ipso spo te dilationem fecit, &vxorem duxit sciens
quod ante tempus prefixum dos non erat numeranda . Secundum uero,etiam si ueriam esset,attamen non potest ei prodesse , quia dando dilationem ad soluendam dotem spote hoe eommodo se priuauit , non alia de caόsa motus , quam quod
utauerit sibi expedire nuptias cotrahere,etiam
dotem statim non suisset habiturus . 7 At dicunt aduersarii, dum maritus concedit d, lationem, non uidetur iuri petendi compensationem onerum renunciare , ergo dilatio eum notia impedit , quo minus beneficio nostri textus utatur ; Vt lite oppositio dissoluatur nonnulla animaduertere oportet. Primo, contractum matrim
tu non pertinere solum ad militatem uxoris , sed Miro etiam prodesse; cum re marito uxor subn-ciatur, de sui corporis potest sem iaciat; nec non obcqui alia ei prestet opera, non immerito pi xi': gentibiis uitam fuit, matrimonium p lus uti-ritatis uiro,qtiam v ri adferre, quas commemoraui lib. cap. 7. Iraque secundum naturam matri inonii n o est,ut maritus ci,nsequatur id a mi Iiere, tisid expecturus est ad ea ui tuendam, n,
que enim recta ratio pyitur, ut expensa, quq mlitatem utrique affert,cilius uxoris damno cedat. 8 Sec amio anim 'di tertenduin est dotem esse speciςni doliatio itis t. cani iniictbe,C. de donat.
Itaque quod dicitur, naturam dotis elle, ut dile litat piatrimonii oneribu, de qua re scripsi lib. 3.ca. i. intelliget iri poliqua,n venit tempus sol indi eam; ideo enim pro .ssor dotis dilationem . ad soluenduin peti it , ne interim eam tradere te- heretur; qua de causa culpa vacar, si eam non tradi desit itaque 'donec durat dilatio, non dicitur peneste retinere dotem delimata oneribus mammonii; quia ad onera matrimonia quoad durat dilatio non fuit eos destinata. 9 Et ex his patet, argumenti im ex adnerso sectum petere principium, quia supponit, marito competere i is petendi coni pensatione ni interim, quod dos non soluitur propter dilationem, de dotem fuisse destinatam ad onera praedicti temporis su- sinenda, quod nos merito inficiamur; idque maximὸ verum erit si conuentum fuerit, ut ex pecuinnia dotali aliquid fructi seriam ematur; euidens enim tunc est, non fuisse uoluntatem partium , , ut pecunia oneribus matrimonii seruiret,& ideo quousque Oeeaso no uenerit aliquid fructiferum
emendi, uerissimum erit, non uenisse tempus,
quo maritus ex dote sustinere possit onera matrimoni j silua conmentione. io Quo ad tecundum easum, eum maritus dilati nem concessit socero, hiit tamen loco pignoris
tradi rem aliquam mictita an sit locus ditspositioni nostri textus e Respondeo, hane essia
quaestionem uoluntatis; fi enim me iis mariti fuerit, non subire onera matrimonii, nisi acciperet compensationem, tu nc affirmative respondenda test, hoc enim in casu loquitnr noster textus ut os tendi in c. pri cedet ianum. ro. Si uero alia mens marito fuerit, tunc secus erit, quia id nullopacto marito licebit, ut in antecellenti casu exposui.
It Itaque debebit iudex,emns est,uoluntatisquestionem dirimere L . c.deseri eo iusi. que fuerit mens mariti determinare,rem autem in abstracto considerando contra maritum urget, quod ipse dilationem concessit; neque enim haee insimul consistere possunt, quod maritus concedat dii tionem ,& quod eius mens fuerit,no ducere o
rem, nisi sibi tradita suisset dos. Marito vero prodest, quod ipse voluit, pignus fructiferum apr missore dotis sibi tradi, ut penes se illud retinvret, quoesque dos solueretur; non est enim ver, simile,eum voltusse,in sortem Ductus imputaro
verum haec coniectura non concludit, quia noria desunt cauta, ex quibus maritus moueri potuit. ut pignus peteret, ut scilicet magis tutus esset, vepromissor dotis sit diligentior in soluenda doto,
di ide6 non erit sussciens ratio ad dissuendam. Praesumptionem, quae oriar ex dilatione, quae naturae rei & usui conueniens est, & ideo necesse
erit marito, hanc suam intentioncm probare, maxime, cum scriptum sit, verba conuentionis cmtra eum esse interpretanda, cuius intererat, te
apertins dicere ι. veteritus , F de pacta quide udrigendae, de v . tbligat. I a Tertium casum nunc explicemus, cum scilicet dilatione concessa, maritos sibi stipulatus est alis quid solui pro competatione onerum, quousqu do2 non solueretur , quo casu mariti causa potior est; nam ex pacto huiusmodi patet, eum no filii Ie subiturum onera matrimonii, nisi compe sationem eorum sperauisset , quod est i liud, quod facit locum decisioni nostri textus ut exposui in cap. antecedenti a num.-io PAt dices, O ergo dedit dilationem: Respo deo, cim promissordotis nollet, vel non et
dotem intra illud tempus tradere, dilationem a peti , eam autem maritus concessit, quia compotadio Oneriam, que eum a matrimonio retrahebat,
sibi fuit promissa. ἐI 3 in artus casus est,cum marito dos sine die,
conditione fuit plomisia; si deinde ultio, vel rogatus dilationem concesserit, an tunc habeat Io eum dispositio nostri textus; cum autem ex pr missorie pura ius suem quaesitrum marito petendi eompensationem Onerum, sequitur, decisionein huius casus ex eo pendere, an per dilationis co-eessionem huiusmodi ut i reminclauerat, quod in dubio non praesumitur, t. eum de mus. δερ εα.i 'Respondeo, dum Maritus vltro, vel facile co
cessit promissori dotis dilationem, ostendit, is matrimonium fuisse contracturum, etiam si ab initio dilationem huiusmodi peti, et, nisi aliquid noui superuenerit; de ideo huic rasui non potest adaptari iundameninna decisionis nostri textus, quod maritus culpa promissoris dotis subiit onera
matrimonii, quae subiturus non erat, ut exposui ine. antecedenti num. Io: neque enim facile passiis
Milet, sibi dotis traditionem differri, si propter
135쪽
Antonii Merendae I. C. de Cambio Nundinali Cap. XI. ra I.
. tam eontraxit matrimonium , alias non contra-
inures illud. 1 Si veris iacile non permisit se petiit aderi ad di-amonem c cedeneam , tunc res oeseurior estuduerem n initum tamen regulam constitiaendam
ets sentio ex iis . quae scripsi in secundo casu nu.
o. quae . α hic militant, a qua ex coniectu ra uoluiuatis recedendum erit, si tamen clare fuerit probata, cum aduersus eam urgeat experientia, quae docet, homines in illis, qui ad commo- cum suum spectant, cauta, de diligenter versari, nec non tegula t. rarteribus f. cla pactis: t. quis vid
v v .i Quinta dubitatio est, an sit admittenda deeifici nostri rextus quoties in amittituri mariti. ve, at tertiis, dotis solutio filii reiecta, qua in re a stirmae Raudenc li&I. Q. 39. I s. potiti M. Duis
luntatem suam, cistendit de nolle Hi dote ad on iniustinenda; quia si secus esset, dotem petereti ergo non potest dicere, se Esuo patrimonio on 'sustinvisse culpa promissistis dotis .is Cum vero in arbitrium alicuius dos fuit eollata intrat. 7. C. dedat. παῖ antequam ille dotem declarauerit, non constat, quid sie nomine dolixmluendum i ergo non est in mora promissordotis. ergo non est cogemhas aliquid praeter do ἀtem dare marito et ex mora enim deducitur culpa proin:ssori dotis , in ut ostendi c. antecedenta
17. Nec dicas immo eum esse inmota, qtua maritus sustinet onera matrimonii; hoc ea: m verum est, qaoties maritus contra suam voluntatem ex
io patrimonio uxorem alit, quod in hae speei nati aceidit, quia ruriegligit dotemdeclarari Oliendit,se nolle dote tunc uti ad ea sellinenda , nam si huiusnientis esset, dotem declarari peteret : quae tum liabeant locum etiam in socero, te
specta eius vera quom erit linc opinio, quidquid
x8 Sexto dubitatur, si maritus alia ex causa eon traxerit ciu promissore dotis . di vi rem sibi priuet pignori datam, tradiderit. cui ctus erunte iti structus esse conueniane Din si credimna Mich. Salom id attestanti de iri in iure q.
is Hac sententia mihi suspecti est, nam creditorius quidem habet colligendi stactus inguoris; staeos colligit veIuti alienos ,& ad debitorem spectantes, de ideo dum reddit pignus, eorum quoqaxationem reddere debet, LI. o a. c. deprem in M' P ct a. de viri. Itaq; fuaaltas colligendi eos oritur ex eo, luod rem penes se habet; igitur si imia penes alium sit , non poterit colligere fiucto maximEsi apud dominum fuerita vi Ggo maritus hoc in casu mictus aequirere valeat, necesse est si dieere, ipsa lux sagendi stuetiis, Fe in usus suos conuertendi habere , vltra illud ius, quods undum regulas ordinario competit creditori in mictibus rei pignori datae, quod hucusqi nemo
quem viderim probauit. xo Immo huiusmodi nas marito non competet aperte indicat Summus Pontifex, dum ait agens destinos marito perceptis; Nῆm NU ωρο- torol. Imputatio enim fluctuum in sortem pertinet ad illos, qui eos colligunt veluti ex te alarina, Inon ad eos, qui ius habent fiuctus percipiendi. Nem vero eredas, idem esse, quod mari 4 eos ni
imputet in sortem x vel quod ius acquisiverit per cipiendi illos ad suam utilitatem;ri enim imput tio impediatur ,satis est, quod ii e creditor fit ex alia causa domini pignoris et ex ea enim retinere eos putest. Concludo ergo,stinus iunda esse pro missoris dotis, exi tamen teneti tela re id, emamaritus in tuenda uxoret erogauit
1 i Sept bdubitatur , an in narito diuite locum habeat decisio nostri textus , quod dubitatione carere existimo , cum non faciat se asinos rimi et pax pertatem , sed propter onera, quae ex is stinuit culpa promissoris dotia; atq; ita sentiunt DD. omnes, ii deliae materia tram, dum in ditanM de marito aguntino exigendo hanc qua litatem quod si pauper, explicite autem post soti& Nauar. id docuit Salon μο aelizato m. vos, selyti v secundo De lenivmeris ad ea p. hi terita nulluc cap. XI.
a Ctava dubitatio est in marito, qui eessit
teli nomen sibi ex causa dotis copetens, adidi tur benesciu huius textus, quodatamar Sues. consa 69.m 1. 23. est' a de iure merito, quia dicum quis cedit, seu mandat alteri actionea siba competentes , no desinit ipse esse creditor,sed adhue actionem sibi competentem retinet L 3. demγMLe telegari itaque cessio nihil aliud efficit, ', quam quod liceat ei aetere, cui alias non ficebat. Neque in proposito distingueiadum esse reor, an debitor partem debiti soluerit, an cum eo lix si rit c pia licet erit m haec impediat eum,qui actios nex cessit, exigere M in dicta l. I. non tame es sciunt xvi creditor esse desinat , quod eli illud cpiod in proposito qi rinius .
a Qua de eausa idem puto dicendum , si ema. huius nodi ficta suerit emptori nominis,
quia mec res nota facit, maritum desinere esse dotis creditorem i. ex nominis c. debared. in. vendia , ua ratione idem erat recipiendu, .cum in solutum datum ibit nomen, tram&tunc
nota desinit esse creditot d. l. 3. c. de norat. να praecisε loquitur eo casu , quoesolutionis gratia . quis aevones aduersus situm debitore mandauit eaquecauedum est 1 Surdo qui inseasus dimn Pit is icto cons. 169 in m. a .M. I. essicit qu αdatio in solutum nominis debitoris, ut creditor Rpericulo exigantur vim visi s. fors,s desta di post alios exponit Franciti Bec mg. LOI. ys. sed non essicie videbitor desinat esse debitor eius, cui ante dationem in sollitum debebat , lice: id asserat Surd. nuda le , vel ratione munitus amaritus ergo poterit uti disposiotione huius re tus, non obstantecessione nisi te hoe beneficium
cessum silerit; faM enim simpliciter cessione n minis
136쪽
Antonii Merenda a C. de Cambio Nundinali Cap. XL
minis x verilat ham quae ab ipso nomi ne distincta es de separata. De haeresi aliorum te mas intollimis velis consule DD. allega.
3 Nono quaeritur , quid si perdet est itione in fuerita marito ius exigendae dotis in aliquem transi tum negatiuam sententiam acriter defendit Surdus con H Σεμ minet. 14. vers. alio tamen μα- mento, rs. ea seqqib. a. & iure merito ,
quia delegatio virili, ite promissor dotis tr Mirocniquid amplius debeat, vim L 3.ivmis. quod βι
tametiti textua nostri, quod est, debitorem doris distum eius istutionem; promissor enim do ex alia rauca incipit esse debitor, scilicet ex stipularione, vel ex constituto. Aduerte autem sita demum de Rationem fieri, si consentrat debitor delegatus, & spondeat ei, cui deletatur, vel debit constituative expresse legitur in L I. 6.
4 ima dubitatio est, an alteri cedi possit ho ehenesteium. Respondeo, compensationem, quae debetur marito propter onera, cum sit quid pecuniari u .mocul dubio posse iuxta eius volunta-em transterri in alium; vis autem petendi illam. radicatum esse in epis persona , ita ut nemo possieni si nomine ipsius petere, quia illi debetur rati
ne onerum ; itaque vetum erit, compensati opem ωli marito debeti, eam antem peti posse ab eo, cui id in ipse eoncesseriti vide Surd. GUI. 269. ex ramis, On-.16. ubi in hane sententiam recte disserit , redarguit Parisi qui existimabat , hoc priuilegium esse reale,& ad quemcunque transire , ad qnem dos transierit . Undecimo dubitatur, an si maritus per pactum miserit alere uxorem , posse uti beneficio no- textus, Mod nes t Com. consid. 2 o. Ita. γ. aduersu quem insurgit Surd de Himen. t. i. q. u. t. -- si ne int- , oenu. qq. cum teri. Difflevitas consistit in facto, non tute, qua de causa sellicet motus litetit maritus ad promittendum , se alere uxorem; si enim propter dotem id
serit, quod praesumendum esse in dubio recto
monet Surd., tune non erit constituenda disset
tia inter hunc easum,& eum, de quo agitur in cap. uisiter deussuri 6 Si vero alia ex ea usa motus suit ad pacistendum, tunc verum erit quod scribit Cornis eum no susi nere onera propter dotem, sed propter pactum, de ideo cessat illa ratio, in qua cosistit decisio hii us textus 3 quod sellico culpa promissoris dotis maritus sustinuemoneta, quae aliis non sustinuisi. Videae ergo iudex , quae fuerit causa paciastendi ,& secundum eam, rem hanc dirimat; eius
enim es voluntatis *vestiones exponere L 7. c. de idei limus
uationem , obligationem ex ea a dotis ilia aliam obligationem transsundi curaueritian mi diu beneficio huius textus, ει negative respondet Capie. derig. r 83. de qua sententia dubitat suid.
ex noua causa incipiat obliori, non potest maritus ei opponere, quod culpa eius subiit onera. qiue aliis non subijsset, quia per nouationem nota fuit inductus ad ducendam uxorem, sed per procmissionem dotis; itaque cessat sitndamentum no stri textus , di ideo si sotte maritiis nolisisset sit nereonera vi obluatione nouata, aliud esset di
cendum, quia tunc verum est, culpa eius susinere onera, quae non sustinuisset.
8 meimotertio dubitatoriquid si dos fuit promis. sa uxori, an fit locus nostro textui , di negati in respondet Ruin. nisi mulier nomen hoe debitoria dederit in dotem, εe eum Rumo transit sura de
ss. 63. num. 28. σ 29. M. a. D. Gratiamu M. I., Ratio G opinionis est,quatenus negat,quia parito nihil debet promisibr, ergo non tenetur ad interesse; accidens enim ncn potest stare sinu
subiecto ι r.1 deus tact. Ratio limitati is est
quia quilibet debitor teneriit adititeresse, ergo, di hic de quo agimus tenebitur; ergo licebit ma rito petere compesationem onerum in hoc enim damnum eius consistit .s Regula rectissime fuit negatim constitu mila
optima est ratio supra alleota, non recte tamen excipitur casus, quo mulier dedit in dotem nomedebitoris , quia cum ipse non induxerit maritum ad ducendam uxorem , non potest maritus dic re, se culpa eius sustinuisse onera, quae alias non sustinisset; & ideo non licet ei indistincte pete re, sibi compensari damnum,quod in alenda o re impendit, sed licebit solummodo marito p tere id, qui sua interest, eum non solvissetet pore debito, quatenus probabit, quod minus iam
pendiiIet, si non fuisset in mora, atque ita rectea scribit Gabri cons. ι i. num. 7. vers. rum Ges io Lieebit tamen marito aduersus uxorem Tres
s debitorem interpellauit, ut sibi onera praedicta
compenset, quia eius culpa casiastinuit, quae visequae non poterit scdclei: de re, de ideo ei licebit postea agere adire istis debitorem nior uai, taratione damni, quod propter eius moram passa fuit, obtinebit .e uiri condemnari, elu, cnim culpam hane incιdit iacturam . .
It Decimoquarto quaeritur , quid in augumenta dotis, an n aritus possit uti respectu ipsius, benefi-eio noctri textus negat Corn. U. 1 F. lib. 3. ais firmat surd de at . uti I. ' et . . nx. s. ego Co Moeslantior, ciuin non potest ritus dicere, is motum fuisse ad dueetulam uxorem propter au omentum dotis , cum post contracta sponsalia factum aberat, et non potest dicere, se eius, qui augmentum promisit , onera matrim .
nij sustinuisse; poterit tamen agere ratione samni emergentis, te lucri erilantis ad instar alio via creditorum; eum Surdo tamen sentit D. Gratim
I a Decim quinta dubitatio est, quid si maritus acciperet in pignus a promissore dotis rem ali
nam, in tune saeiat mictus suos; & ni titie rephondet Gabr. eoni . III. ninu. 7. lib. I. Ect L.
quia filictus sunt Gai rei, qui cum non sit do
137쪽
Antoni j Herendae . de Cambio Nunditati XII. I 23 1
. bitor dotis, a marito non possunt retineri , sed
restitui debent ideo si maritus eos perceperit, di in vias suos conuerterit, non imminiretur debitum dotis,quia quod pro nissoris dotis est,non Poteli eius debitum extinguere , nisi nouutiatam pro Iollitione dotis fuerit datum. Licebit tamen marito agere a Metius promi. si orem doti , ut sibi onerum matrimonialiti in cinpensationem tribuat,& quanti sua interfuerit, rem alimam in pignus accepisse,si conuentum saerat, ut daretur pignus in dotem I conuentioni eniit
non latisfecit debitor rem alienam tradendo. Drstres mi possit exi dotis consistatis in re. bus non fraenferta, uti quando contraxu niavim urum, in isto satra in gradu prisιlnto rume. -rtur Musa. cap. XII.
1 VM dos consistit in peemia numerata,mia II se maritum exigere interesse, quod usuram
recompensativam appellant, quando sibi non sate os soluta in tempore, constat ex c. salubriter det .su.; an vero idem sit dicendum,cum in dolenta, promissae fuerunt res stuctum non serentes, et gans est disputatio, de qua agit Caualcanus deci Laa. n 39. p. q. idem tractat luculenter, de more , Marius Giurba decis. Siciliae I Fontanelia de pact. n t. tom. a. claus. 6. gloss. 1.
a Cain autem hac de re extet lex elara Iustiniani iuι. simit. ν. praeterea verssin autem alias res C. de iuri t. dubitatio in eo consistit, an luee Iuliii ianic si trutio discors sit a iurisCanonici regulis, lug us ras repudiant, ii si re copen up sint c. q. de usurisCle. n. unica eod. ix. ς Iust. autem sic dat unguit,atit hae res aettim arae metunt, aut sine itimatione fuerunt promitiae ; si aestimatae literim ,tunc mar:- tu et polibrenmusn possit earum usuras peterem tertia λιrte cente limae. hoc eii trietes ut bene explieat Calac. aquatro percento ; si vero inae ita aratae uerint promtuae, iubet Iustinanus , eas praestari ex die litis contestatae secundum modum , qui
circa hoc in leg bus veteribris exponitur.3 Cum autem leges ciuiles, ad quas nos reicit Imstinianus, quando res inaei limatae fuerunt promi is, non res erant quantum intersit petitoris, sibi moram fuisse factam; nam solum curant, ne excedatur modus a lege v Iuris constitutus L final. C. deus .n est ambigendum, legem Iustiniani, Fabenus .suras post litis contestationem concedit marito iuxta eum modum , quem veteres t
pes praescribunt, iuri Divino repi are , quando ex cedunt interesse mariti ; decilio enim c. sa lubriter eatenus marito fauet, quatenus eius interfuit, moram sibi factam suisse, vi luculenter expoliri supra controuers. l . 6 De eo casu nunc disseramus, qiis res aestimatae a partibus fuerunt; qua in re in primis animadue tere debemus, maxime inter se disset re, ducere ius petendi v ex ratione c. salubriteri&ex eo, quod maritus potuerit has res vςndere, & ex pecunia luerum facere, vel rem frugiferam eme ,3 Nam, si hoe ducitur ex decisione c. salubriter, regula extat pro marito I onus scilicet probandi pertinere ad promitarem dotis: si vero inde id
deducimus,debcbit ninum Iim solum pro bare,se suisse venditurum huiusmodi res; sed etiaparatum sitisse emptorem, qui eas ellet compara
turus pro eo pretio, quod ei venditor constituturus erat a di insuper parata fuisse occasionem exerincendi pecuniam ii asmodi eum lucro ; via rem venalem frugiferam extitisse, quam ipse empturussierat; cum enim haee in iacto conlisiant, debet maritus, qui in his se fundat, ostendere, vera esse, iuxta ea, quq liabentur in cap. sequent. a num. x s. apud Menoch. de arbitri iudicium cala II hut caeter cuiqIobuios omittam.
6 An autem maritus huiusmodi possit, in deeisi ne e salubriter suam sundare intentionem, vide mos; quod si sequamur eorum sententia qui putant, huiusmodi textum pendere ex damno, quod patitur maritus in iusti uendis oneribus matrim nii; & ex lucro cellante, quo caret ob retardatam dotis solutionem ; quam sententiam post multos, quos allegat sequitur Couar. lib. 3. van c. L. m. 3 aec alii, quos retuli suma coiitrouersiR II. num. s.causa mariti dubia admodum redditur,cum per in accidat, ut maritus, cui in dotem res, de γλbus agimus, promittuntur, eius intentionis sit, ut velit eas distrahere , & exercere pretium inde co-
flatu, vel ipsum in re frugifera impendere; de ideo
non poteli maritus, tunc lucrum cessans allegare,
nisi plene probauerit, se eius mentis suisse , ut huiiusmodi res distraheret; sibiq; oblatam fuisse oeccasionem cum lucro pretium exercendi; t ex eo quidpiaui frugiferum suae consorore voluntati, Miscultati,compmndi; cum enim lute in facto cω sistant, erit necesse plenε probare, id verum esse, quod maritus asserit iuxta tradita per Noociude νω tr. iud M. i I9.Michaes.saeon de Iun. ilare ram
7 Sa vero sequimur eorum sententiam, qui dicunt,
decisionem c. salubriter ex eo pendere,qu*d ma ritus onerAmastimonii sustinuerit, quam compio baim d. c. I P. n. γ, cum sequentibus, res ex ev πω det, an maritus ducturus suillet mulierem in ux
rem si putamiter, res de quibus agimns, sibi ut d rem promissas adola promissore in tempore noesse tradendas; decisio enim c. silubriter ex hoc
pendet ut exposui d. c. i in n. I Iaeum sequentibus.
8 Dum autem hoc inquirimus ; si pactum factunia suerit de soluendis usuris, de quibus agmius, res explorata est ex parte maritis quouiam culpa pro mitatis dotis subiit onera, quae non erat subim rus; & ideo potem petere damna illati comisens tionem pro modo culpae; lioc est, quatenus iris
mora fuerit , de maritus onera sustinuerit iuxta eas quae scripsi d. c. Io. nu. I 8. cum sequeptibus.
s Quod si nullium pactum fuerit se m de hac re.
Iudex, cuis munus est, qui stiones voluntatis dirimere l. 7 de fidei coim, perpensis omnibus cir- C tanta Rhanc rem,prout verisimilius sibi vid bitur , determinabit iuxta ea quae scripsi supra lib.
s. c. ymnu. 6. haec enim res adeo pendet ex cirr
unstantiss, ut non pist regula constitui, quid in dubio praesumendum st. Non licebit igitur mar is, authoritate St. final.S.praeterea C. de iundota suras exigere ob moram sibi in traditione dotis iactam, nisi quatenus sua interfuerit , eam in tem a Io Cum
138쪽
r 24 I, Antoni; intendae I. C. de Cambio Nundinali Cap. XIII.
Io Cum autem iuris nostri Conditores , qui circa
usuramum praestationem habenas ultra iuris diuini, di naturalis metan Iaxarunt, circa id, quod creditoris intererat, parce nimis versarentur, ut Probaui supra lib. 6. c. 28. non erit, alithorita huius legis impediendus maritus, ultra modum
in ea praescriptum,id, quod sua interest, a promissore dotis postulare iuxta ea, quae scripsi loco allegat D sII Cum antem quis contraxit matrimonium, aut
sponsalia iniuit cum ea, quam fine dispensatione
Summi Pontificis ducere non poterat, an possit petere usuras ob dotem non solutam,tractantMenoch. cons. 293. nu. 9. lib. 3. Marius Giurbad
et a Duos casus distinguere debemus; primo, eum ignoranter id factum suit; secundo, cum scienter id secetunt; Si scienter id factum suerit puto, maritum huius texrus decisione uti non posse; quiane E ex parte promissoris dotis nulla potest
considerari obligatio tradendi dotem, cum noria alites consistat dos, quam si matrimonium iuxta sacrorum canonum decreta fuerit initum S. si a uersus ea Inst. de nupti & scripsi lib.3. controuers.
II. m. 8. vers. cum autem rubi autem non adest
obligatio tradendi id quod promissum fuit, ibi
mora no potest considerari; 3c consequentur tunc non potest agi ad id , quod interest iuxta com. theoricam, quam proposui supra lib.8.c. q8. n. a. Et licet admitteremus,dispensationem Summi Pontificis superuenientem posse trahi retro ad
tempus, quo sponsalia, vel matrimonium contracta suere, non pi opterea concedendum erit, pr missorem dotis in mora suisse, quia ad eam in re
ducendam opus est, ut debitor serierit, vel scire debueritivenisse diem solutionis. Hoc autem per huiusmodi dispensationem vi Ia ratione fieri non potest, nisi ex die, quo debitor schrit, eam ritisiuisse obtentam.
14 Is vero, qui sponsalia contraxit, sponte subsit onera matrimonii, qui subire non tenebatur ut exponunt Doctores, de quibus Surdus de alim.t tuto primo, quaest. 3 a. N experimenta quotidiana confirmant: ergo ei non licet allegare , quod culpa promissoris dotis sustinuerit onera, quae alia as non erat subituriis ; et itaq; non licet confugere ad decisionem c. salubriter, cum ipsa ex eo pen- deat, quod maritus culpa promissoris dotis impenderit in alenda uxore id, quod alias non eratini pensurus , ut probaui supra cap. Ior & ideo secus erit, si sibi soluenda fuerit dos ex conuenistione ante contractum matrimonium, cum huius conuentio, is cotemplatione promiserit ale
is Item ille, qui contraxit matrimoni a scienter in gradu prohibito, non mediocriter delinquit, etiam si sub spe dispensationis Pontificiae id fecerit eseq; ipse coniicit propria culpa in obligati nem subeundi onera matrimonii , si sorte eiusmodi palas inciderit, ut hoc onus ad ipsum spectau rit; & proinde non potest id, quod sua culpa facit,ptomissori dotis adscribere ; ergo non potest aduersus eum agere ad interesse, quod supponit curum in debitore, non autem in creditore; hocq; bet locum etiam si contemplatione dotis sibi Promissae.. alere uxorem promiserit; cum facta suerint aduersus praecepta iuris, sunt nulla unon dubium C. de legibus, I 6 Tractemus nunc de iis,qui ignoranter in gratis prohibito contraxerutit sponsalia, vel matrimo nium ; & quatenus pertinet ad eum, qui sponsalia contraxit, existimo, ei no posse sufragari decisi nem c. salubriter, quoniam sponte subi)t onera. que ad eum non pertinebant, iuxta ea quae scripsid. c. Io: Etia si enim pacto se obstrinxerit ad huiusmodi onera,non propterea dicere potest, se iasecisse contemplatione dotis sibi promisiae, nisi
conuenerit, ut ipsa tradatur ante matrimonium. contractilin, & eius contemplatione hoc pactum secerit, iuxta ea quae scripsi lib. a. controuers. c. 39. num. 6.&Tr cum enim sciuerit, vel scire de huerit , dotis soluendae diem venire , cum matrΘmonium iactum fuit, nisi aliter inter partes comvenerit l. 3. ff. de iure dotium, ipse sponte eas s biit impensas, quas non tenebatur subire: rq Qv in si matrimonium bona fide suerit contractum in gradu prohibito, tunc distinguendun erit; aut agitur de gradu anullante matrimonium, aut de eo gradu, qui ipsum non dirimit ; si a tem sermo sit de matrimonio nullo, & maritus sciuerit eius nullitatem,tunc non poterit stib praetextu dotis non solutae petere interesse, de quo Mgimus, quia dos nulla est g. si aduersus Iuli. do
ni pl.& scripsi lib. 3. controues. c. I. vers cum a
tem ; quod si nullitatem matrimonii ignorauerit, puto et sutagrari decisionem c. salubriter, qilia
tunc huic marito conuenit eius ratio,quemadm
dum apparet ex iὶs, quae scripsi d.c. Io. Vidua an possu uras exigere ab haeredibus, qui morosi, sunt in resuuione dotis ex di ' simone c. salubriter, de usuri cap. XIII. r π Nsignis est quaestio , an vidua, cui haeredes I mariti differunt dotem restituere,possit ustiras ab ipsis exigere ex dispositione eap. salubriter demur. , in qua multa scripserunt veteres,ac noui i terpretes , & etiam Theologi , vide DD. in e. Di briter de Mur. Affict. decis 28 . Nauar. de v uri
Te aur. deris Ay. Barbos in l. 2. in prima parte princip
his relaus aec non Surd de aliment. titul. I. fixaeIi. 43. D. Gratianum para. a. discept. 2qq. O aq6.: Ego negatiuam sententiam sequor, etiam si m lier non habeat unde se alat, quod verrisii urnis esse ut ostenda,praesupponendulo esse moneo, illicitum esse, ac iure Diuino, naturali, ac Can
nico damnatum, aliquid accipere vltra id quod sibi debetur cap. de usur. clemni. c. de mur. & ideo illis, qui dicunt, licere viduae pret-eter dotem aliquid accipere, necesse est ut causam ostendant, cur id ei liceat. Id autem licet multi esseere tentaverint; nemo tamen,ut mihi videturi id assecutus suit,quod manifestum erit, si circumstantias huius quςstionis examinabimus quq sunt hae. Mora debitoris,dos,
qui restituitur , inhia mulieris. Quod
139쪽
Antonii Merendae I Q de Cambio Nundinali Cap. XIII.
vii inmoram debitoris pertime, non est, eae de ea loquar , quia si eget cireuinstantia sum eiens, ut creditor exigere posset plus quam sibi detinatur, semim liceret usuras ex gere ἱ usuret enim ab illis exiguntur , qui sunt in mora. 6 Quoad id, quoia debitum est, id est, quoiad
te, quae restituenda est; si hoc satis ellet , ut mulier plus acciperet , quam tradiderit, hoc esset , vel ex priuilegio dotis, vel ex natura ipsius; non est priuilegio, quia viara, quae crimen est, comcem ob priuilegium non potest 4. de usin. Et licet aliqui itat dotis priuilegia hoe quoq;
tetulerint , eorum tamen opinio stequentissimis
reiicitur sinagiis, de apertes usa est, tostendi
s Non possunt etiam usurae admitti ex natura d tis , quia natura ipsius non postit, ut plus maritus reddat, qua aeceperit; nec vini quod aduersari, dicunt, dotem esse poemium mulieris patrimo
nium alimentis, ac nece filiatibus eius destinatu . di per consequens secus; dum naturam eius esse, ut ex reditu ipsius mulier se tueatur; quoniam animaduertendum est, hanc responsionem ma nifestam continere fallaciam; nam licet dos dostinetiir pro alimentis mulieris, cum vidua erit.
no propter' mulier,si ei tradita suisset, potuisset
ex eius reditu se alere, Fc suis consulere necessi. ratibus, quia dos, de qua agimus, in pecunia cori istit. At dicem, erat mulier ex dote aliquid fructiferum comparare & ex huismodi redini ira alere. Respondeo,hoc non esse ex natura dotis , sed per accidens, si scilicet tune se se obtulerit o casio tale aliquid emendi, eamq; multa amplexa
6 Cuin ergo per accidens sit, ut mulier dote , dea qua agimus,potuerat uti salua sorte,euidenter fal-stim est, se eundum naturam eius esse, ut posse
indistinete petere , sibi ut dari , quod in se alenda impeda vitta sortem, quia hoc modo plus v-tilitatis eo Mequeret,ir ex mora debitoris , quam apta dos recuperata praestitisset; quod enim per accideas uenit, non semper , de indili incla venit. 7 Quod vero no debeantur ex priuilegio dotis usu
tae , de quibus agimus , nec ex eius natura, nolia possunt inficiari illi,qui dicunt, mulierem habet rem unde se alat posse , ti benefieio,ι ius textus, quorum nummus valde magnus est; ere enim omnes,qui de hac re tractat ae viduae fauent, hanc
sequntur opinionem; si eniat ex priuilegio dotis veniret, vel ex natura ipsius, hae distinctici inter paupere, Be diuite viduam non esset admittenda, quia paupertas, vel diuitiae mulieris,naturam do
iis, vel priuil la immutare in proposita quaesti
ne , nullissii scriptum reperitur.3 Restat, ut de paupertate mulieris dicam , qua plurimi miis tanti vi mulieri usurae debeanturthhanc autem ad effectum, de quo agimus non sustfiagari,euidens est; si enim paupertas vidue a est, ut ei debeamr sime , quae alius non deber tur, consequens erit, ut idem in omnibus eredit ribus , quibus non licet exigere usuras, paupertas eorum einere possit, quod affirmare absurdi Gnaum esset; quemadmodum enim paupotas cit, ut maius incommodum sustineat m Ilar , cui dos non restituitur, ita etiam effeti,
rimatus damnum semunt reliqui creditores pane
peres ex mora suorum debitoriam; itaque noria debet inter viduam , de alios pauperes credito ix Seonstitui discrimen. nec promerea mulier auxilio destituitia: potest enim iure oratinario uti; omprobando id, quod sua interest, non tasse dotem
tempore debito restitiuam, obtinebit, haredes mariti condemnari ad damna, quae cuIpa eorun perpessa fuit , sibi resarciendaeoniodo, quoc teri obtinent aduersus debitores morosos .s Nulla eris circumstantia est, per quam usura terimen esse desinat in casu, - - δε ideo hoe satis esset ad reiciendos illosurii putantia, sp sitionem c. salubri eride usur. ad hunc casum pertinere, neque olim usuram,quae crimen est; S-mus Pontifex concedere potest, vectate legitur in c. de usuri r Η que non possunt inficiari illi, - negant,mulierem diuitem contineri in dispo- .litione illius textus, quorum rumerus maximus est; his enim necesse est, ut fateantur,rationem trulius textus non continere viduam, quia non esset
distinguendum, an sit diues, an pauperi quia hez cireunstantia vim eius non mutat, de ideo apuψDoctores in compereo est , marito, qui diues
est , illius textus concedi beneficium. Io Uttamen omnis dubitandi causa tollatur ost&dam , dispositionem huius textus huc trahi nullo modo posse, quia ratio, ex qua deducitur,viduae applicari non potest; quod , ut intulIigas,membnisse oportet, maritum ratione Onerum matriae
nij,propter qui decisio huius textus facta fuit, posse petere compensationem a promissore dotis duplici ea causa. Primo, quia culpa eius iubheoneta matrimonii, quae alias non erat subitu sfSecundo,quia ipse eu minori damno onera i risemodi sustinuisset, si dotem habuisset , ut exposui
I Quando maritus culpa m Eoris dotis subsie
onera, quae alias non erat stabitum tutae iurem
rito a promissore dotis petit, ibi damnu resarciri;
hoc est nare petit, eum condemnari ad resartara fit
dam sibi impensam, viam hac de causa fecimuia, qui damnum dedit, damnum resue 1at, de tae est
vera ratio illius texuri, ut eo loci exposui. ra rarando vero maritus petit compensationem, quiRacilius, Neum minori damno tulisset onera matrimoni, dote sibi tradita, time id tantum com
sequitur, quod probabit, sephis expendisse in lenda uxore, quam fecisset, si dos tradita Bisset, quia tunc petit id,quod sua interest, quod in sistomon in iure consistit l. quatenus, de reguli iuriar Cum itaq; nullierquet post morte mariti expe dit , vi se aleret, & secundiim dignitatem suam v, vetet , non possit dicere i seculpa lueredum usi subiisse , quod a ias non labiisset , id non potest indistincte petere,quod in se tuenda explodit,sed debet petere id, quod plus erogauit , qua fecisteris dotem teliituissent; et go non potest regula costitui,quid mulieri debeatur bae de cauli,quia hoc
dep - exerr mi a. t in , & in s. , non ut i dire consistit i ergo decato c. salubilici huc trahi non potesta in ea enim regula fauore mariti coa-stitumiti quid ei debeatur, si promissor dotis dotem solvere distulerit.
I Et ex his tollivitur uua, quae pro contraria parte adducuntur; nam quod dicunt, mulierem
rotuisse ex tedimi suae is alac, conuit ex
140쪽
I2O Antonii Merendae I. C. de Cambio Nundinali Cap. XIV
quod dos,de qua agimus,consistit in pecunia, di proindε suapte natura non eil apta alere viseduam sine diminutione , quia pecunia fructum
non reddit di nec dicas , mulierem potuisso emere aliquid mictiserum ex dote, ex cuiuis redisditu poterat se alere, quia , cum hoc in facto consistat , necesse est illud probare; ea enim quae ilia filia consissimi, non praesumuntur, ut omncs
Harim am quod non omnes mulieres ex dote volunt ibadum, vel aliquid fructum sin ens eme te ; sed multae sunt, qui pecunia coseruant, ut uici in Ilias nubant; de ideo non suffciteonstare,occasionem adflasse emedi rem fructiferam ex dote, sed oportet etiam probare, mulierem eius mentis his , Ut nollet pecuniam dotalem conservare . Is oportet etiam ostendere, huiusmodi occasi nem venisse, quae idonea suerit,& quae placitura edet mulieri; variae enim sunt earum cupiditates, aliae agros exoptant, aliae vinas , aliae redditus annuos quaerunt,non nullae domos;ri non immerito nobis liceat assirmare , non esse satis , quod res vaenales extiterint , sed opiri esse probare, quod venerit occasio, qua mulier non omisisset,
B dos suisset fibi restituta. γ 7 His accedit,res usitates interdii pluris, interduminoris valere,qua sit dotis quantitas, saepe accidit,multos adesse eiusdem rei cupidos I non raro accidit, venditorem aere alieno grauatum esse, ut non careat periculo,ab eo emere,& ideo non
test cetia assirmari, mulierem ex dote sua sibi rem fructiferam,o qua se alere poterat,susISCcomparaturam , si restituta fuisseti ergo huius rei rario haberi non potest, nisi quatenus proba tum fueritin pereoraequens non potest conititui regula peculiaris favore mulieris , sed de ea dicere debem' id quod de aliis creditoribus dicimus, ei licere id, quod sua intersuit, dotem noris suilae solutam , a moroso debitore pollulare . ,3 Ad id, quod pretierea dicunt,mulieri non deesse onera , qive in marito cansiderantur ., Responsio clar est..ia iam allata fuit, mulierem non posseratione horum onerum aliquid petere, nisi quatenuS pateat, piam minus impensuram fuisse, si eorum lia Het, quod coen dem: ndeat ex eo, an mulieri intexum obiata suci it occasio idonea comparanda ahQuid iri:et iterum indiget oblatioine: si dotem -ictet ex quo . mmiuste .cinruat M, quod legitur apud Thesaur. decisqῖ m . qis mala enim consequentia est, mulier non habet unde se alat, ergo fidos restituta ei sudκt, ex reditu eius se alere potuisiet.
Is Et lite satis sint pro nostra fatentia,qua no dubito, iuris, ac aequitatis rationi euidentissime emuenire; quia vero plurimi contrarium sentiunt, . cum mulier non habet unde se alat,ideo bene erat
explicare , quemadmodum huiusinodi opinio. sit intelligenda. xo Cum autem huius sententiae auctores noIL, aliunde suam sententiam deducant, quam ex cisal ter de usuranerito iuxta terminos huius te tus erit intelligenda; nec licebit illius textus rediminos egredi. Cum ergo decisio elius on rum,quq maritus stabiit rationem habeat, ita ut ' plus ei non tribuatur, quam meri simile sit, eum
in alenda uxore expendisse, ut post alios exposui
supra cap. I o. num. I 8.non erit viduae vi id tri. buendum ratione morae haeredum , nin quat nus,se expedisse probabit in se alenda; aut vim de occasione morae damnum sibi contigisse probauerit
a t Agitur etiam m d. e. salubriser de oneribus m trimoni), quae maritus effugere non poterat; ergo non erit habenda ratio expensuum saetarum amittiere,nisi quatenus eas non potuisset SNereis salua sua dignitate , si enim honeste eas evitat potuisset, tunc excederemus tenuinos, in quibus textus ille loquitur, quod non licet; traditum est enim, extensionem non admitti etiam in casibus favorabilibus, cum in casu, ad quem fit extet,si non viget tanta,& ita sortis ratio , sieut videt in caselegis, quae extenditur, ut post aliosaam
Itaque si mulier honeste apud coniunctam re sonam viuere potuisset cum minori impensain erit consideranda impensa, quam fecit ampli uc quia domum propriam habere voluit. Ider est de famulis, te aliis impensis, quarum ratio Jabenda non erit, nisi quatenua sim dedecore non poterant praetermitta . De eadem materia; Aa vim debeantur vors donaei is
propter nuptas . vii dotasu; Annasutum,
taria.bus morosis in restitutione dotis eo casuri de rure communi Minucαν heri adupudpraetrer Ione petere ; Es quid si molier secunda
1 inpossint nonullae dubitationes circa quaestiq.: ἰonem, de qna egimus in capite antecede uti . Pruna est, Au recepta sentei iti/, quae viduae pauperi concedit usuras dot ,habeat locum in donatione propter nuptias, Naugumpnto dotis. S cunda, An statutu inducere possicivi vidui aliquid detur ab ira redibus inariti morosis intellituti ne dotis eo casu, quo de iure communi non ten tur . Tertia,quid in tellatore, An id tu re possit, . Quarta, An viduae, quae sequndo nupsit, liceat uti c.DIMAuer eo casu, quo non licctet si non nupsisset,
3 Quo ad donationem propt*r nyptias , negatiua
se luentia euident .ssimv. pio batur; nam in hac materia Doctores faue aes fuluae omnia sua sun- odamenta deducunt ex e. Diabriter de usiari cuius decisio donationi , dc qua agimus, nullo mod potest applicari; nani dos respectu mariti est e tu lus onerosus, donatio ver6 est lirulus lucrativus respectu uxoris, dos destitiati r ac onera mad imonii sustinςda, donatio vero uo destinatur ad alen 'dam uxoremquia hoc munus est dytis Diem ma
aut uirectissime dicit, se onera matrimoni sebi stafropter dotem, mulier autem non rς in dicet, laoiniviosas, quas in se almo secit, proptur dona