장음표시 사용
21쪽
3. II. Dissertationis huius artumentum proprium in soti probabilibus coniecti ris con stere e nec ideo tamen ab eo
abstinendum fuisse. C Eterum in primo limine , meus mihi Lector admonetudus est, ne in argumento abstruso atque perplexo, euia dentes demonstrationes , seu indicia conuincentia requirati
Quandoquidem quae est ipsius materiae, suis quasi ruinis iam olim septiliae, obscuritas latis esse possit conatum nostrum aequi bonique consulentibus, si varijs hinc inde collectis, praesertim autem e diuino petitis oraculo, atque aceruatis, & sub unum tanquam aspectum positis coniecturis, suspicio nostra reddatur non improbabilis; neque quasi pleno die collucens, sed vel crepeto tincta lumine , inter obloleta aeuo rudera, in.
Quippe res ardua inquit ad Titum Vespasianum Plinius ) pias ι A
emistis nouitatem dare, nolita autori vem , obsolem nitorem, obsuro lutem , Iastiditu gratiam, dubiis fidem. Itaque etiam non asse tu , moluisse abunde psichrum atque magnificum est. sid ille. Quapropter me valde delectat opportuna quaedam S. Gregorij Nysicut , ad suos de Opere tex dierum commentariosita proloquentis, oratio i Nostra mer. quicunque legerint , i fatiquid praeter communem opinionem inuenerint, se accipiant, mesne militis iniuria in dicendi exercitatione probalii ter disputata. Neque enim propositum detendere , aut dogma constituere proteu mir, ut caere Iantibus occasonem praebeamus a nec hise scriptuinin pretationis doctrinam tradere , sed animum cogitationem nostram in hoc argumento duntaxat exercere. ista Nysienus. Quc
ad eam , quam modo habemus prae manibus, Myttagogi ἀcam dis Ieriationem , quadam instituti sint ilitudine , translata I siue, quae pro se Nystcnus protulit , pro memetipso usurpata, me si benevolos naniciscar iudices j excusabunt'; sin minus aequos, i plo tanti autoris exemplo, & facti similis conscien.
22쪽
tia, solabuntur. Neque enim ego itidem in hoc opera, aut
dogma conflicito , aut commentationem meam , sicui minus probabitur, contentiosius defendere contendo, sed in hoc eruadito puluere, animum meum absque cuiusquam iniuria, se te etiam cum nonnullo fructu, veluti per quandam remissio.
Nempe ineruditi sit ingeni j, nullo materiarum discrimine, aequalem in cunctis quae disputentur , euidentiam requirere r& in re obscura atque perplexa, si de ea quaeri dignum sue rit , mediocribus contentum non esse , non est humanitatis. Potissimum autem , si res alioqui nec scitii indigna , nec inii cunda, sua tamen i uti dicebamus antiquitate, alte abstrusa ,& quasi sepulta sit, eoque ab oculis inuestigantium semota. Ut
enim quae de caelorum iratura , ob summam eorum a tetiae globo distantiam , non nisi per coniecturam attingimus, ta-L IMe ριrt. etiam curiosa ingenia velut post Platonem in Critia
obteruat Aristoteles 4 ipsa materiae seu dignitate, seu noui tale delectant : Ita res quas a nobis procul submouit temporum longinquitas, siquid earum dignum cognitu , vel probabili tantum coniectura deprehensum sit, cupidius amplecti at. que exosculari solemus ι ipsa rei vetustate videlicet pretium addente recens inuentis. Nimirum antiquorum operum ipsa etiam fragmenta delectant; &, quamuis truncae abruptaeue prisci temporis imagines, in palatiorum tamen propylaeis , ho torumque spatijs, visuntur.
Tenent etiam spectiintium oculos e suis ruinis recens essessa marmora ; quibus ut vetustas quandam quas autoritatem conciliat; ita nouitas inuentionis accendit cognoscendi cupiis
Potio iniurius si in bonas artes , qui cuiusque rei inuentionem ab suis initi js undequaque velit esse perfectam. Scili cet tempore perficiuntur omnia ; multaque dies sequens aperit;& quaerendo, vestigando , scrutando, eruuntur quae ante latebant, sensimque apertam proferuntur in lucem. Priorum squidem, tametsi rudia atque impe I secta inuenta, acuunt subsequentium industriam : ac quemadmodum in glomere contingit, re-rino adductoque lini capite ; ita in artibus ac disciplinis, tenui subinde inuento principio, longa rerum connexarum series non una veritas, quet tecta latebat, euoluitur. Alterum
23쪽
Alterum orbem mundo ignotum . & toto a nobis diuisum Oceano, extare in natura rerum , pertenui primum & subobscura apud veteres suspicione ferebatur. Atqui id, procedente temi rure , alijs ex alijs indicijs probabilitatem intendentibus, credi coeptum est: tandemque nupero saeculo, praestantium vi. rorum audaci conatu, tentata via, reique veritas , sero scilicet sed certo denique, & nostro huic orbi veteri, perop rtuno experimento comperta. Quod ipsum & ad artes reliquas, disciplinasque etiam theo reticas transferre licet : in quibus plerumque similiter ipse tempore, a non absurda suspicione ad probabilitatem magnam , ab hac ad veritatem, sue , ut in scholis potius loquimur , ab opinione ad scientiam , ordine quodam fit progressio. Vt enim egregie expressum habes in Cebetis Thebani Tabula : Fas quidem non est opinionibus ad Scientiam ingredi ; suos tamen alumnos ipsae introducunt ad Scientiam , & ut ipse ait ) tradunt germanae Disciplinae ; ad eum
modum quo nauiculae onerariae in emporium merces inducunt, quo tamen ipsae non subeunt, sed oneribus exemptis a scedunt, alias atque alias subinde merces importaturae. Cui simile quiddam inuenio apud S. Augustinum ; dum , in rerum scientia quaerenda, sensibus nos uti, ut nauigio, significat : quippe quos dimittimus, ubi eo nos, quo tendebamus , peruexe
Vt hinc non absurda ratione fieri dicatur ; quia disciplinae
pleraeque omnes, paucis quidem decrctis, sed pluribus constent non nisi coniectura veris mili , aut probabili ratione nixis : atque in his serὰ tota Doctorum versetur & consumatur industris. Sive id ita fieti dicamus squod etiam obseruat Cornelius Cel. susὶ ingeni j excolendi atque honeste exercitandi gratia; siue stu stio exornandς& velut amplificandς disciplinς; siue, & praecipue, ut ijs versandis agitandisque, sensim lux rebus maior acce dat ;&, si fieri potest, deprehendatur aliquandoquid sequendumst,& ad ipsum tandem deueniatur quas cubile veritatis. Quam contestiiralium verisimiliumve tractationem a scien-tijs si remoueris, omnem homini proficiendi viam, & ipsis honestissimis artibus, ad aliquam sui perfectionem perueniendi, spem ademeris.
24쪽
g. III. Ex hac Absta oris Di quislana mariam capi posse aemultiplicem rutilitatem.
Non igitur accusabit, opinor , sed sua poti sis benignitate
adiuvabit lector eruditus conatum meum , si argumentum per se non ignobile , ascitis undique ac conquisitis rationibus , probabile reddere atque illustrare satago: &, velut in isto aspectabili caelo interdum viuuenit, ut minutarum stellularum , facularumue multitudo , quae hinc illinc sparsae per aethera, propter paruitatem visum fugiant, ubi eas sorte casus qui ipiam eundem in locum congregauerit, sibique adiunxerit iam mutua ad inuicem coniunctione evadant spectabiles & noui, neque adhuc visi sideris formam . mirantium oculis obi jciant : ita ego iunctis coniectiaris pluribus, quae Prum fortasse iuuent singulae, attamen ad idem essiciendum conglobatae, ei argumento quod tractandum suscepi, non contemnendam lucem adferant, in caelo illo Mystagogico nouum ostendo phaenomenon, atque si ita fas es h dicere ) ex multis ficulis, quasi nondum visam istellam accendo. Etenim res digna videbatur, & apud sacrarum litterarum studiosos praesertim commendabilis; si Templo illi sanistissimosmul atque augustissimo , quodque vero ac summo Numini omnium primum excitatum esset, qualicunque mea commentatione . aliquod , si possem, decus adderem , eiusque sacram supellectilem exornare quodammodo ac locupletare studerem, atque in ea re ita versarer; ut potissimiὶm eius condendi templi primaevas causas, & origines inquirerem ; speciale nimi. rum diuinae mentis in eo excitando consilium, quantum ex
Dei verbo coniectari πsset, aperirem: demum quidquid eius strutando deprehensum esset, id omne ad sapientiae diuinae gloriam, pietatem in Deum , ac Christianae vitet informati
Nam si hi qui Philologi vocantur quorum muneris ac protessionis alicubi meminit etiam Senecaὶ sacrosanctae , ut ipsi inllant,
25쪽
appellant, at reipsa profanae, antiquitatis monumenta tractantes, & nescio quibus de prisca stiperstitione minutis quaestiunculis libros implentes commendantur tamen, siquid id priscos ritus noscendos, aut veterum Scriptorum intelligentiam , ap. poste dixerint: non mihi credidi indecorum quippe censendum, si in rebus aedis Salomonicae exquirendis, ipse tanquam sacrum antiquarium agerem; de , tum alia plura, quae ad eius ornatum , sacra , ritus, symbola sipiant, ic nataret curiosius, tum illud studio atque opere magno contenderem , priscam
ipsius AEdis diuinae inscriptionem siue , ldb quo illa speciali
nomine, diuino cultui dicata & consecrata sit in ijs quae restant antiquitatis velfigijs, tanquam in obsoletis aevoque derosis marmoribus relictam, eamque iam fugientibus notis, ac paene consti mptis charaeteribus , vix apparentem , probabili saltem coniectura restituerem , restitutamque publici iuris facerem , non sine aliquo si Deus dederitὶ sacrae disciplinae , ac Christianae pietatis emolumento. Nam qui rerum a nobis tradendarum , de suprema Dei Sapientia , non templi duntaxat Salomonici, sed totius gentis Israeliticae custode ac praeside s quin & ipsius mundani cursus peculiari rectrice de administratrice in notionibus, animum suum aliquousque informarit atque imbuerit, multa sese luce continuo circuinsulum aspiciet, de stud ij sui dulce pretium , fructusque capiet iucundissimos. Hinc enim s quod antὰ dicere coepimus ) apertior euadet varijs in rebus diuinarum Scripturarum intelligentia; utriusque sacri testamenti illustrior exiliet conspiratio atque consentiis,& tanquam duorum oris diuini labiorum unitas ; elucescent plurium figurarum umbrae; magis apparebit diuinae mentis, in Filio in tetras submittendo consilium. & Verbi incarnati, atque in nobis habitantis, congruentissima rebus oeconomia ;ipse denique mundi cursus , saeculorum ordo , Universi ratio,
lucem hinc quandam accipient: quippe quae ab ipsa profecta Dei Sapientia, eiusque legibus & imperio a fine ad finem prouidentissime gubernata, illius in sele quandam praeserunt expressam imaginem, eoque denique fine claudentur, qui sempiterna sit atque beata participatio diuinae Sapientiae, & humanae mentis , quae quidem in vita diligens Sapientiae cultrix suerit, certa & inconcussa felicitas.
26쪽
Ergo de hinc quoque notior existet arcanus quidam inter mundana & supramundana responsus. Excitabiturque humanus animus ad amorem uniuersa condentis ac disponentis , atque artificiosa motione per omnia regnantis Sapientiae : quam cum uitelliget, pura erga Deum ireligione, honestate morum, ae- uabili vitae uniuersae constantia, nobis colendam atque reprae-entandam esse, vel eo nomine ad eas egregias artes, praeclaraque studia inflammabitilr.. Verum ipsa deinceps pro se loquetur Dissertatio. Iam enim propius in rem ipsam ingredimur: si tamen prius, uti fieri amat, augustam basticam spectandi studio subeuntibus, in ipso quasi vestibulo nonnihil scilicet resistamus.
27쪽
Templi Diuinae Sapientiae historica, siue ut appellant o litteratis, disquisitio.
Rominos, Graecosue, quemnam Deum Iudaei in templosi colerent, incertum habuise. Eiusce rei causae nonnulla O N E N D v M hic esset ante omnia, tanquam indubitatum apud omnes, qui historiae sacrae quicquam gustarint, rerumue nationis istius aliquousque conscij sint: Iudaeos unicum,Verum, atque supremum Numen, uniuersita- tis factitatorem ac Dominum, non aliquem ex his quos fatuo erfore delusa gentilitas Deos credidit) pro Deo habuisse - eiusque unius magno nomini ac gloriae, templum illud suum augustissimum, quod habuere Ie-
rosolymis, erexisse&consecrasse. A I . Uerum quia profani Scriptores, rerum eius gentis ignoratione , varie circa hoc allucinati sunt. possumusque fortassis quaedam adferre, ijsquq alij eo in genere adhuc obseruauerint, diis si stinguendis nonnihil atque illuminandis e placuit, opportuna '' eo de argumento p lusione , istud templo nostroi Salomonico tanquam vestibulum praestituere, aut sane quando id in rem propositam belle congruit veluti quoddam Atrium Gentium, ante & extra templum ipsum adornare Quod vel hinc minus d
deceat Theologum: quod Sanctum quoque Augustinum minia . ii 1 rioti
me piguit, Operς quidpiam in eadisquisitione ponpre: quemadmodum mox apparebit, eaquq subiungemus legenti. z l Potris Scrip ores protini, quem tandem Deum riuaei: . Α colerent,
28쪽
colerent, incertum habuerint ; vel si qui nonnullis indici js id conjectare,& quas ariolari aggressi sunt, ea in re totos ut videbimus in caelo aberraucrint; non una causa proferri potest.
Primum etenim, cum Iudaea gens, neque adorata carteris
Votibus numina, aut timulacra, coleret; D ut is , ut ait Tertullianus, communium istarum riuinitatum liue ut, Plinius, contumelia numinum quae nempe caeterς gentes colerent neque Dei i ullam pateretur e Eglem, immo neque nomen vulgo proderet, quippe quod diceretur inessibile; ac solum Do- munim, aut neum istaelis appellaret ; ut vel liac ipsa re, apud Philonem, ludaeis opprobrarit Caius Caesar, quini Deum sine nomine colerent: exinde merito incerti haerebant exteri populi,
quem tandem Deorum ea natio veneraretur.
Accedebat, quia unico in templo, coque etiam mortis poena proposita) profanorum quorumvis accessui, quin & oculis etiam subdiu , sacra sua Iudaei peragerent; ipsis quidem adytis, quae Sancta Sanctorum appellitabant, veluti propria atque seciet a Numinis sede, extra Pontificem, cui semel quotannis illuc
subintrare fas erat, cuiuis etiam initiatorum atque rhystarum inaccessis i Tamen intrauit illuc Magnus Pompeius, capta Ierosolyma;
Vidit, cui Florus loquitur ) illud grande impia gentis arcanum
parens , sub aureo mii caelo. Sed vel hinc potius res perplexior. maiorque animis dubitatio suborta est; quando quae verba sunt Corneli j Taciti in inde mustarum, nulla intus Deum figis, ma-cuam sedem , b inania arcana. Subducta iam olim videlicet de arta foederis, occultataque Ieremiae Prophetae studio; uti describitur in historia Machabaeorum. Ibi Vt vel his ipsis Corneli j Verbis, multoque amplius Ioseptii Hebraei lacerdotis testimonio, qui etiam de suo tempore loquens ne tradit. In Sancto Sanctorum nitanor positum fui se; plam resarmandar , qui ipsam arcam telii monij, a Tito Caesare dissilia allatam l&i in trivi ho geli mi minusiconsideratὰpi idcta hi .l ma pieque cnim ego huc pertinere existimem,quod apud Minu- inmississicem CEcilius quidam in hunc modum loquens induci-tm Judaeorum oti et misera gentilitas: unum ἐν ipsi Deum, sed phium, fitemplisi aris , . mimis, caeremonns coluerunt . Cociatra quam Obris i videlicet , qui perseaὸhuc adolescentis Ee visit ipli civis, templis manifestis, laciitque publi e carebant. ruoaal II A Pergite
29쪽
stilicet Iutaorum Dei) adeo nulla mis, nec Mesramis Romanis hominibus cum sitia sibi natione captivus. Nomlim, inquam, ipse sic accipiam; cllias dicantur arcae gratia, uae sum Deum Israel repraesentaret, in victorum manus rethsta- venerit: sedeo potius, quod Ierosolymis potiti Roma ni, lummi Dei templo destructo & si Uliato, omnem consciequente x illius cultum a euerint;vario etiam templi instrumento, candelabro septemplice, mensa panum propositionis alij cque nonnullis quorum hodieque vestigium aliquod in arcu Titi ad Forum Marium videre estὶ non item arca , quae aberat, triumphali pompa in Capitolium, transtatis, ac deinde partim intemplo Pacis, Prtim in Palatio actinatis. Atque id denique ex ipsa Iosephi narratiotie manifestum iste quippe qui trium- la b. m ntiphum illum describens, & templi spolia in eo gestata particulatim enumerans, nuspiam arcae Dei meminit ; cuius utique
praecaeteris mentio talenda suisset, ipsim inter spolia inueniri contigissct.
Quod si ut porse pergam, quodania caeperam, dicere in vel
priore urbis Ierosolymae casu Pompeius, vel TitusCaesar posteriore, arcam foederis in sua sede, in ipso inquam Sancto Sanctoiarum, tantem deprehendissent; potuissent Hrtasse Romani, pro recepto tunc temporis vluaeuique genio, hanc sane pro Deo Iu- 'daeorum recognoscere ἔν quemadmodum esim Philistaei, adducta in castra arca Domini ; venisse Deum in castra vociferati si int&: Hi sunt Dij qui percusserunt 2 optum&c. Cum praesertim' i - .
alienum non esset a gentium moribus, rem etiam rudem atque uaformem, siue, neque hominis alteriusve animalis , nequo
ullius naturi qua mundus constet, figura praeditam, pro Deo seu Idolo colere: Quando & simulacrum Veneris Paphiae, non effgie erat humana, sed informis duntaxat figura, inmet 'mo dum, ut ait Tacitus, aut ut Maximus Tyrius θ in morem albae ma ια pyramidis exurgens : & Matrem Desim Pessinunte Romam aduectam, solita sacrum quendam lapidem fuisse,Liuius testatur; Dre. 3. Ls.& Cererem Farream Tertullianus, Sine e*gie, rudi palo crin- μώ- traformi lii Oprostitisse. Qualiter etiam tradit modo citatus Maris mus, solitos agricolas in horto natiuum stipitem, statuam, ut ait vere rusticam, Baccho figere; Arabas autem, etiam lapidem quadrangularem pro Deo habuisse.
Vide Cherubinorum simulacris nihil iam dicam: in quibus illi ex ulu suo aliquam facile diuinitatem agnoscerent, eadem
30쪽
illa, sim Victorit, sue alterius similiam sibi numinis imitamia
riun interpretati. ' LAt enim Romanis victoribus in inllinum oraculum, seu Samcta Sanctorum , subingressis, inuentaque sede vacua, atque ari . canis inanitas, proseia sue id oculis; siis usuri lites, siue ta auditio que accipi eptes, stupor ,rgebat & tenebrae, ianv que minus erat, quod de Iudaeorum Deo suspicarenniti postrema denique eiusmodi erroris aut ignoratiotiis occasio proserri potest, exigua aut nulla apud externos, Historiamin gentis Hebraeae cognitio. Quamobrem Iosephus Hebraeus libro i. contra Appionem, ciam eorum nonnullas, qui res Iudaicas quasi obiter attigissent, dixisset in variis falsos fulctia inquit, menia dimaas, quoniam magiam nostrarum linerarum
'peritiam noli haluere. ii 'tque extabat quidem', saltem post Ptolomaei Philadelphi
tempora, veteris instrumenti Graeca verso. Sed, siue de gentis ipsius contemptu eorum quoque litteras externae nationes fasti. dierint; sive Iudaei ipsi lacros Codices, quoad fieri posser, Occultos habuerint, ne in protinorum venirent manus, qui ut factum legimus i. Machabaeorum cap 3.) ijs ad litas superstitio nes abuterentur, aut res ipsti in contemptum traherent; sive, quia eorundem mca exempla superestent, plerisDe codicibus, Antiochi iussu Epiphanis, conicissis, ignique consumptis; quem etiam in sensum acciri re Nisumus, quod Mosis volamen Iuuenalis, arcanum squasi arca celatum , nec tannam argu menti ratione, sed &sui gratia , occultum ac reconditumὶ apis milarit: His inquam alijsue de causis , Iudaeorum res ac Religiones constat, exteris nationibus, maximam partem inexploratas incomperiasque fuisse. Vt qui siue de Graecis, siue de Latinis Scriptoribus, ea in Prte, magis sa re visi sunt, in ea caligine rerum, ignorationem suam profiteri maluerint, & Iudaeorum Deum incertum ignotumue appellare, quani de re occulta socialius aliquid definire: Uod nonnulli fecere, ut videbimus, vana contemia, A: apud veri. tatis conscios deridicula suspicione. mobrem non absurde Lucanus libro x sui Oriris ita ee. cinit: Et dedita Sacris Incerti Diea Dei: incertum illum Deum appellans; non quasi Iudaei & ipsi ignorarent quod colerent, in quem sensum olim Athenienses, forsan Epimenidis Philosophis tu lut in eius vita significat Laertiusὶ aram erexerant, inscrip seramquς, O L