장음표시 사용
111쪽
Pontificem pro republica orationem haberet , qua de more debitam obedientiam ei tamquam Christi vicario praestaret.
Habuit orationem elegantem, et plenam gravitatis, quam murisice Pontifex laudavit , dixitque multa eo die de reipublicae Venetae antiquitate, et praestantia, et de nobili illa legatione, legatisque pluribus verbis mandavit ut suam erga Venetum
nomen benevolentiam, et caritatem , in patriam reversi testificarentur. Redierunt in patriam quatuor quos nominavi, legati : Bernardus legationem suam iniit. Paullo post secuta sunt ea tempora ut icto foedere cum Henrico Callorum rege, et Hercule Ferrariensium Duce , Paullus IIII. de bello cogit Tet, et multa contra Carolum Quintum, ejusque filium Phulippum regem Hispaniarum, diceret, et moliretur. Agebat cum Naugerio diligentissime ut in societatem rempublicam adjungeret: facilem futuram victoriam, venisse tempus quo Venetum imperium facile posset augeri, proponebat. Berna dus omnia .diligentissime ad senatum scribebat: inserebat etiam saepe eadem verba quibus Pontifex utebatur: fideliter etiam scribebat quam incerta esset spes victoriae, quam anceps, et periculosus exitus illius belli. tantam adhibuit prudentiam difficillimo illo tempore, ut aeque gratus Pontifici , et reipublicae filerit, et senatus cognitis et perspectis difficultatibus pacem suaserit; qua consecuta, Italia magnis calamitatibus liberata est. Vsus est a secretis ea in legatione Antonio Miled nio viro praestanti ingenio, et acri judieio, ejusque laboribus, et industria valde adjutus est . Non defuerunt qui dicerent, Paullum IIII. cogitesse interdum Brixiae episcopatum Naugetrio deserre ; sed senator bonus in republica Veneta multos annoS maxima cum laude versatus, ab ea cogitatione ipse abfuit semper. De pHestantia, atque interdum de fclicitate Venet rum c um ita dicere solitus erat , ut qui eum audirem, statuerent, non esse cur ipsis etiam regibus Veneti homines inviderent: mille centum , et amplius annos eorum stetisse, et floruisse rempublicam, aluisse semper libertatem, et multas virtutes , in verissima Christi religione natam nulla Umquam
haeresum labe fuisse contaminatam: pulcherrimis legibus stabilitam , florere opibus, et omnibus quae habentur bona. Epi
112쪽
scopatum quidem esse opus bonum , sed plenum laboribus, et periculis multis . Factum est tamen divino consilio, ut erepublica, ut paullo post scribetur, quam unice diligebat, et miris laudibus extollebat , ad episcopatum, atque etiam ad
cardinatatum vocatus fuerit. Dum esset orator, usus est consuetudine in primis Thomae Aldobrandini hic fuit frater Clementis Octavi , quem nunc summum Pontificem habemus viri optimi, et interioribus literis valde exculti, qui res a phulosophis gestas a Diogene Laertio conscriptas, e graeco in Iatinum eo tempore vertebat , et multorum hujusmodi aliorum
virorum, praesertim Gulielmi Sirleti, qui postea Cardinalis suit amplissimus , et Panragathi viri eruditissimi. Gratissimus suit Paullo Quarto viro praestantissimi ingenii, sanctissimorum m rum, et ingentis spiritus , cui placuisse magna laus est; erat enim ingeniorum, et actionum cujusque judex acerrimus, et ζaucos admodum honoribus, et testimonio suo dignos put,
at ε, quo fiebat ut eo Pontifice per annum , et biennium etiam sine episcopo ecclesiae cathedrales complures essent. numirum intelligebat, nec cito cuiquam manus imponendas, nec homines ad gravissima munera propere, et temere vocandos. Itaque in re tanti momenti valde tutam esse ducebat moram,
et suspensionem judicii sui. Bernardus gravissimo Pontificis et stimonio , et multis laudibus ornatus, in patriam e legatione illa difficili rediit. admodum luculentus exstat commentarius, quem scripsit, atque etiam recitavit in senatu, rerum quae legationis suae tempore gestae essent: unde multa sumi possunt documenta ad comparandam prudentiam, ad administrandam rempublicam , et ad gerendas cum laude legationes. Anim quam rediret in patriam, sapiens consilii declaratur quadragmsimum octavum annum agens ; paullo post etiam consiliarius. Cumque accidisset ut senatus adhibito scrutinio , ut fieri solet, senem multorum affinitatibus adjutum , et cujus integrutas cognita erat , quandoquidem iterum consiliarius fuerat, deligeret, et in magnis comitiis iudicium suum ad majus comsilium perduceretur , factum est ut , cum Bernardus suisset nominatus, judicium senatus, atque illud quod appellant scrutinium, repudiaretur, et praeterito sene septuagenario viro ii, L teis Diqitiam by Corales
113쪽
tegerrimo, qui postea princeps fuit, Naugerius ante quinquagesimum annum reipublicae consiliarius declararetur. Tertiam partem legitimi temporis non obiit eo in magistratu, quod iterum Patavium praetor mittitur. Ad Ferdinandum Imperat rem Viennam cum Ioanne Capello equite legatus aliquot ante menses fuerat, et copiosam orationem habuerat, qua Imperatori gratulatus est, quod in Imperio successisset. omnia hac secunda praetura Patavina ei feliciter evenerunt; cumque acrimonia, et vis animi aliquanto remissior esset, mitius et suavius egisse cum omnibus dicitur, quam prima praetura: pM rem tamen laudem ex utraque retulit prudentiae, probitatis, liberalitatis, et virtutum omnium quae in praetoribus laudari
solent. Mortuo Paullo Quarto Pontifice Maximo, et cum in pontificatu successisset Ioannes Angelus Medices Cardinalis, qui Pius Quartus nominari voluit, decreta est ad eum legatio, et legati creati sunt Carolus Maurocenus , et Aloysius Venerius procuratores sancti Marci; Nicolaus Pontius philosophiae doctor, et eques, et hic Bernardus Naugerius, quem Ferdinandus equitem superiore anno creaverat. Solent Veneti imgati ab illis regibus apud quos legatione languntur, insigniri illo honore; quem tamen Bernardus multos annos Veneta nobilitate contentus recusaverat. et habendae ad Pontisicem orationis onus erat impositum. jam se parabat ad legationem, cum in senatu digeri a quibusdam auditur, esse contra leges Pontio , Naugerioque datam legationem ad Pium Quartum Pontificem, quandoquidem superiore auno ad Franciscum Smcundum Gallorum regem destinati oratores fuissent: binas imgationes eodem tempore committi non posse: non esse faciendam hanc injuriam Galliae regi qui Henrico patri successerat. Itaque cum disputatum esset in senatu pluribus verbis, vicerunt ii qui legationem in Galliam Pontio, et Naugerio decernebant, et alios duos eligi qui mitterentur ad Pium Quantum, e republica putabant. Quamobrem suffectis Hieronymo Grimano, et Hieronymo Zane clarissimis senatoribus, Pontius, et Naugerius Galliam cogitare coeperunt, non sine utriusque magno dolore, et incommodo; erat enim Pontius septuagenarius, et Naugerius ob infirmitatem membrorum podagra enim Diqitiam by Coral
114쪽
enim laborabat in lecto eo tempore iacebat. legationem tamen obierunt alacri animo ; ex qua cum in patriam rediissent, ad pristinos honores faciliorem etiam quam antea, aditum invenerunt . Quo tempore cum Ioanne Capello equite Naugerius legatus suit ad Ferdinandum, Imperator monile aureum magni ponderis ei dono dederat : donavit etiam Capello pateras aureas maximi pretii. Senatui placuit, ut dicebatur, quia Capellus erat ditissimus, munus illud Imperatoris in aerarium
inserre, quod aequissimo animo tulit Bernardus, quippe qui magni animi esset, et pecuniam nihil facere jampridem diducerat. Opinio erat , facile posse accidere ut senatus de regio munere idem statueret, quod aliter evenit ; decretum enim est fere omnibus suffragiis , ut illud haberent. Ex Patavina praetura, quam iterum magna cum laude gesserat, domum reversus infirma valetudine utebatur. Eo tempore , quia acerba et immatura morte Augustinus Lippomanus episcopus Veronensis praereptus fuerat, ecclesiae Veronensi episcopus nullus praeerat , jamque sex menses abierant in magna omnium exspectatione, quem Pontifex ei vellet succedere; cumque ea de re variete essent hominum conjecturae, Marcus Amtonius Amulius , qui tunc legatum reipublicae agebat apud Pium Quartum , ab eo impetravit ut senatui permitteretur quatuor nominare e civibus Venetis, e quibus unus episcopus
deligeretur , quem Pontifex pro sua sapientia Spiritu Sancto
edoctus, tanto muneri obeundo aptiorem ipse judicaret. Non satis firma valetudine eo tempore Naugerius utebatur: domo non egrediebatur. cumque propinqui, et amici omnes ad eum venissent, hortarenturque ut voluntati Dei, et patriae ne adversaretur, senatum eum nominaturum ad episcopatum Ver
nensem , ni sibi desit, numquam assequi potuerunt ut se id optare diceret e factum est tamen ut nominaretur pluribus quam ceteri , suffragiis . nominavit ad Ueronensem episcopatum senatus Pontifici hunc Naugerium unum e praecipuis senatoribus , Danielem Barbarum virum doctrina , et moribus praestantem , jam patriarcham Aquit ensem designatum , Amdream Lippomanum virum sanctissimis moribus, et caritate in Pauperes insignem, et Hieronymum Trivisanum ex Dominica-
115쪽
norum familia, virum acris ingenii, et ad eloquentiam in primis natur qui sacris habendis concionibus in ecclesia Dei magnam laudem erat consecutus , e quibus Trivisanus a Pontifice episcopus est factus , aut quia judicaret majores utilitatis fructus ipsum esse allaturum Veronensi ecclesiae , aut, ut nonnulli dixerunt , quia Guidus Vbaldus Urbini dux magnis precibus hoc ipsum impetraverat, virtuti favens , et eloquentiae, quam anno superiore , dum Pisauri Trivis anus concionaretur, erat admiratus ; quem cum Pius episcopum creasset , aliorum etiam sibi habendam rationem judicavit. Itaque Naugerio quimgentorum aureorum annuam pensionem , et Barbaro alteram
ejusdem summae assignavit; quod cum ad senatum orator Amulius scripsisset, auditis literis, Naugerius hilari admodum vultu, audientibus omnibus, gratias egit Deo, quod illa cura eL set liberatus, et alta admodum voce, pensionem illam, quemadmodum legibus sancitum est, a senatore Veneto accipi nullo modo poste dicens, pronuntiavit illum versiculum Davidis: Laqueus contritus es , et nos liberati sumus ; quae vox senatui suit gratissima. Fuit auctor Bernardus ut illa pensio Barbaro daretur , idque reipublicae nomine peteretur a Pontifice ad subis levandam rempublicam, quae singulis annis quingentos aureos nummos , ut commodius posset vivere , Barbaro largiri solita es et . Haec mense Ianuario acciderunt millesimo quingentesimo sexagesimo salutis nostrae. Cum autem Cinerum sacrorum dies appropinquaret, et Pontifex aliquot Cardinales creare comsituisset , Bernardus in sacrum illud collegium cooptatus est equa de re inopinata atque inexspectata cum Venerias nuntius allatus esset, Bernardus, qui sapiens consilii erat, dum consu- Ieret de iis quae ad reipublicae administrationem pertinebant, hac de re a Borromaeo Cardinale , qui Pontificis sororis filius erat, literas accepit ; cumque nullum laetitiae signum ostendisset , abeuntem eum princeps etiam ipse usque ad scalas deduxit, et collegium universum domum usque. Quidam dixerunt, Pium, quod vereretur ne improbaretur suum judicium, quod Bernardus fuerat praeteritus: alii, Amulii, quocum conjunctissime vixerat, testimonio , et commendatione : major pars h minum , quoniam ei Naugerii virtus erat perspecta et cognita a
116쪽
ta, ita edocente Spiritu Sancto, in Cardinalium collegium Naugerium cooptasse . Eodem die Amulius , qui orator Venetus erat, et ipse Cardinalis creatur . In idem collegium eodem die adsciti sunt Hieronymus Seripandus archiepiscopus Salemnitanus, et Hosius Varmiensis, quorum uterque magnam noeminis celebritatem est consecutus . Romam venit vocatus a
Pontifice per literas mense Maio , fuitque de more exceptus, atque decretum publicum consistorium . eodem die venerunt Ludovicus Madruccius, Hieronymus Corregius Cardinalis. Romae ita vixit ut sibi omnium animos conciliarit: paucis se immiscebat negotiis , nihil magnum sibi videbatur polliceri , ad Dei gloriam, et ad ecclesiae dignitatem omnia sila stadia reserebat. Et in sententia dicenda in consistorio commemoravit Silvius Antonianus nunc Cardinalis, dicere solitum Carolum Cardinalem Borromaeum, cujus a secretis erat, tantam adhibuic se Bernardum gravitatem, sermones suos sententiis praeclarissimis, et variis luminibus verborum resertos adeo fuisse, ut saepe in sui admirationem sacrum totum collegium, Pium etiam Quartum Pontificem in literis interioribus egregie versatum, traxerit. Fuit certe gratus Pontifici r eius sermone Pius incredibiliter delectabatur. Dum Pius , et Cardinalis inter domesticos parietes loquerentur, Horatii, Virgilii, et insignium ali rum poetarum carmina in medium afferebant, et ita vicissim recreabant incredibiliter post serios sermones suam senectutem. Eum idem Pius saepe convivam habebat , saepe laudabat iudicium, et probitatem, ejus etiam inopiam sublevabat; nam
praererquam quod singulis mensibus ei centenos aureos nummos erogari jubebat, quotannis etiam mille ei dono mittere consueverat. Absens a patria, in qua tot annos vixerat tanta cum laude, et a qua tot honoribus, et beneficiis erat assimctus, sine aliqua animi molestia vivere Bernardus non pote rat : leniebat patriae desiderium ea semper cogitando, atque agendo, quae ad ejus commoda pertinerent , et cum Oratore Veneto Hieronymo Superantio optimo senatore tam crebros, et tam longos sermones habebat, ut et ipse legatione sungi videretur . nullius Cardinalis fidei res omnes suas senatus Credidit umquam facilius, quam Naugerit , cujus caritatem in
117쪽
patriam perpetuo recordabatur. Fuerunt Venetiis qui moleste tulerint , cum audissent , Bernardum Cardinalem creatum rbono cive, et gravi senatore privari rempublicam: Pontificem ornasse eum quidem amplissima dignitate, sed magnum incommodum reipublicae attulisse. hi cum audirent, Bernardum cum Pontifice, et cum omnibus ita agere, ut Veneti nominis dignitatem in primis tueretur, dolorem illum mitigabant. Respublica Veneta multos jam annos a nullo Pontifice facilius omnia impetravit, quam a Pio Quarto , cujus memoriam in primis veneratur. id certe factum est et quoniam vir ille pomtificatu dignissimus Italiae erat amantissimus, et Ueneti imperii amplitudinem agnoscebat, et plurimi faciebat: non minimum etiam juvabant Bernardi crebra testimonia observantiae nostr rum hominum erga sanctam sedem Apostolicam, et praecipua quaedam caritas, et reverentia erga illum , qui eo tempore Christi vicarius esset in terris . Sequenti anno Hieronymus Trivis anus Veronensis episcopus, qui Tridentum ad celebe rimum illud, et sanctissimum Concilium erat prosectus , ex hac vita magno cum multorum dolore decessit . Quod uti primum Pontifex audivit, Bernardo perpetuam Veronensis ecclesiae administrationem commisit, addiditque haec verba: dolere se, fructus illius ecclesiae oneratos esse pluribus pensionibus et
daturum se operam ut minuantur, aut tollantur etiam . cumque jam venientem ad se oratorem Venetum vidisset, qui se, natus nomine petiturus erat ut sanctae illius sedis permissu quatuor liceret nominare, e quorum numero unus episcopus crearetur ut factum est quo tempore Trivisano episcopatus est commissus antequam vel verbum ullum faceret, Naugmrium Cardinalem nostrum, et vestrum, inquit Pontifex intuens Superantium, Veronensem episcopum creavimus de vestra republica optime meritum civem , et fratrem nostrum carissimum; quod nostrum judicium certo scimus reipublicae suturum gratissimum. Annuit legatus, et illa verba Pontificis cum ad senatum scripsisset, senatusconsulto responsum est, ut de judicio quod a Pontifice factum erat de Naugerio, reipublicae nomine
gratiae agerentur. Iam cogitabat quamprimum Roma decedere, et Veronam se conserre ad administrandam illam ecclesiam a Diqitigod by Coral
118쪽
siam, quod probe nosceret quot , et quantas utilitates afferat pastoris praesentia, quantumque voluptatis Capiat populus cum in oculis habet episcopum , pastorem, et patrem sibi a Deo datum: sed podagra impeditus distulit adventum suum. Fusione etiam capitis laborabat, qua fusione ejus oculi ita gravabantur , ut vix quidquam possent cernere: allistores erant
multi, ut pateretur eximi quas medici membranulas lumini ossicere dicunt, easque vulgo cataractas appellant, qua sententia tamquam periculosa ut sustineretur , dehortabantur alii; quorum consilium est secutus. Placuis eo tempore Pio Qua to Pontifici Maximo, quoniam e re christianae reipublicae suturum judicabatur , e Cardinalium collegio duos legatos ad Concilium deligere. Itaque Ioannem Moronum virum usu re rum, et variis, illustribusque virtutibus insignem, et Bernaria dum Naugerium hominem ad res maximas gerendas natum, cujus magna apud episcopos Venetos , et totam rempublicam erat auctoritas , legatos sanctae sedis Apostolicae declar, vir, jussitque ut quam maxime possent, Tridentum proficisci maturarent. Naugerius Venerias venit, eumque patria, in qua floruerat omnibus honoribus , legatum sanctae sedis Apostoliacae vidit. omnium senatorum, et totius civitatis concursus fimbat ad eum salutandum, et magna cum animi voluptate aequales suos, et singulos nobiles Venetos amplectebatur. Ipse primum ad Hieronymum Privium principem , princeps deinde ad eum cum toto collegio venit: munera etiam indicia benevolentiae publice missa, quae non recusavit. judicavit antequam domum quae ipsi parata fuerat, veniret, opportunum esse, Carolum Cardinalem Lothoringitura convenire, qui apud monachos ordinis Cassinensis diverterat monasterium divi Geo gii dicitur j cum quo unius sere horae spatio cum suisset, in nomine acre judicium, varium usum rerum, et incredibile in eo juvandae christianae reipublicae studium se agnovisse dicebat alta a natura erat ad omnem humanitatem factus, et constretuis
dine eruditus ad omne genus ossicii, ut ea in re is vinci a nemine pateretur . Tridentum venit biduo postquam M ronus venerat. noctu maluit civitatem illam ingredi, quam excipi solemni honore, et episcoporum frequentia. Erant Tru
119쪽
denti Cardinales sex eo tempore, quatuor legati sanctae sedis Apostolicae, Moronus , qui quod honoris antiquitate praecelleret, legationis princeps erat, Hosius Cardinalis Varmiensis vir omni studiorum genere , in theologia in primis magna cum laude versatus, Ludovicus Simoneta juris pontificii peritissimus, et hic Naugerius excellenti ingenio, acri judicio,
interioribus excultus literis, usu rerum edoctus valde, eloquemtia insignis, cujus vitae curium exposuimus. aderant Cardin, Ies duo qui legatione non iungebantur , Carolus Lothorim gius, et Lodovicus Madmccius, ambo doctissimi homines, et admodum facundi: Lothoringius nonnumquam in dicenda semientia clamores faciebat . Naugerius Venetorum episcoporum ingenia , et sententias moderabatur saepe magna cum prudentia, eosque interdum dissidentes auctoritate sua conciliabat. Ita legatis omnibus ejus judicium probatum est, ita omnium nationum episcopi ingenium, et suavissimos mores dilrgebant, ut
omnibus esset gratissimus. Factum est ita disponente Deo optumo Maximo, qui ecclesae suae sanctae illo Concilio opem ferre decreverat, ut Concilium a Paullo III. Pontifice Maximo ante XUI. annos coeptum, pontificatu Pii Quarti , cujus memoria multis aliis rebus , sed hoc uno in primis selieissimo Concilii exitu numquam interibit, et iis legatis sit conclusum, ac dimissum. Non laudo prudentiam Naugerit , non explico consilia quae ipse collegis proponebat ad Dei gloriam, et sanctae sedis Apostolicae dignitatem stabiliendam . Verissimum est quod dicam, saepe ejus consiliis factum esse ut concordia inter lega. Os, et sententiarum summa consensio fuerit , multique episcopi simultates quas inter se haberent, deposuerint i et quamquam incommoda admodum valetudine utebatur , numquam tamen destitit maximo labore considere commodis, et dignitati sanctae matris ecclesiae . oculorum aegritudo in dies augebatur , ita ut timeri facile posset ne is brevi prorsus fieret caecus . haec res illi molestiam incredibilem asserebat: consolabatur tamen se ipse interdum, cum diceret, vixisse se diu, et satis laborasse: non inutiles fortasse fuisse labores quos pertulerat pro patria, pro ecclesia : nihil jam esse quod sibi vel molestiam , vel voluptatem afferre posset et de morte esse cogitam
120쪽
gitandum, et multo magis de vita beata, et de caelesti gloria,
ad quam a principe rerum omnium Deo homo creatus est. Facere tamen non poterat quin aliquando etiam curis angeretur filiorum ex legitimo matrimonio susceptorum causa ,
cum sillos duos reliquerit, quod praestantissimis aliis Cardinalibus contigit nostra etiam memoria, ut Hieronymo Albano Bergomensi, et ante ipse in Francisco S ndrato, ut alios omittamus, qui Nicolai Cardinalis Cremonensis frater fuit, et Gregorius XIV. nominatus est et Laurae in primis ejus filiae, quam unice diligebat , cum enim eam jam nubilem prospicerer, non videbat qua ratione illam pro dignitate familiae, et status ibi posset collocare. Verum sustentabat senem morbis variis conlectum, prope caecum , firma quaedam spes fore ut Deus pro sua summa benignitate, et paterna cura sui, domus suae, filiorumque suorum curam haberet ; quae spes eum noni fefellit: eius enim votis respondit clementissimus' pater Deus, ut paullo post exponetur. Dimisso Concilio mense Decembri vo cati sunt omnes legati Romam , ut de iis rebus quae in s crosancto illo conventu gestae suerant, Pontificem, et sacrum Cardinalium eollegium plenius edocerent . Naugerius cum sponsae suae , quam nondum viderat, desideritim diutius serre non posset, petiit a Pio Pontifice per literas magnis precibus, ut sibi liceret Veronam venire: alios legatos renuntiaturos fideliter omnia quae in Concilio tractata, et persecta suissent. Quod cum a Pontifice impetrasset, magna cum animi laetitia Veronam venit; cui cum appropinquarer, et jam moenia videri coepta essent, versiculum illum Davidis commemoravit: me requies mea, hic habitabor quasi significaret, in ea civitate se et vivere, et mori cupere: illic quiescendum a labor bus, et tandem in ca testem patriam divina ope sibi esse mugrandum. Comitati sunt eum Ioannes Trivi sanus Venetiarum patriarcha , et Daniel Barbarus coadjutor Ioannis Grimani patriarchar Aquilejensis, Petrus Landus archiepiscopus Cretensis, et decem episcopi, qui cum omnes in cathedrali ecclesia Canonicorum sedes occupassent, omnium oculi in nobile illud spectaculum rapiebantur. Celebrasse utrumque patriarcham, atque etiam archiepiscopum solemnem missam magna cum po-